در مورد قضیهی اصل جنگ: اولاً این جنگ، یک جنگ دفاعی بود. جنگ دفاعی با جنگ تهاجمی دو فرق عمده در معنا و مضمون دارد؛ یک فرق این است که جنگ تهاجمی، حاکی از خوی تجاوزطلبی است؛ اما جنگ دفاعی اینطور نیست. دوم اینکه جنگ تدافعی و دفاعی، محل بروز غیرت و تعصب و وفاداری عمیق انسانها به آرمانهایی است که به آنها پایبند است؛ حالا یا این آرمانها وطن است یا بالاتر از آن؛ یعنی دین و عقیده و اسلام. در جنگ تهاجمی، این مطرح نیست. فرض کنید امریکا که به عراق حمله میکند، سرباز امریکایی نمیتواند ادعا کند که این کار را دارد برای عشق به وطن خود میکند؛ عراق به وطن او چه ربطی دارد؟! در خدمت اهداف دیگری است. اما اگر عراقی در داخل کشور خود، در مقابل این حمله و این هجوم نظامی و حضور نظامی ایستادگی کرد، معنای این ایستادگی، دفاع از وطن، دفاع از هویت ملی و دفاع از ارزشهایی است که این به آن پایبند است. جنگ دفاعی و جنگ هجومی، این دو تفاوت را دارد.دفاع مقدسرویداد
نامهای دیگر: جنگ هشتساله، دفاع هشتساله
توضیحتهیهشده با هوش مصنوعی
دفاع هشتسالهٔ ایران در برابر حملهٔ رژیم بعث عراق.
نخستین کاربرد در متنهای این سایت:بیانات در هشتمین اجلاس سران جنبش عدم تعهد— ۱۳۶۵/۰۶/۱۴
سیر زمانی
از ۱۳۶۵ تا ۱۴۰۴۱۳۶۵۱۴۰۴
روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.
تعریف در کلام رهبر
هویّت دفاع مقدّس این است: دشمنیِ دشمنانِ قدرتمندِ جهانی این جنگ را به وجود آورد و عظمت و فداکاری جوانان ما این جنگ را به نفع ما تمام کرد. آنها با آن نیّت جنگ را شروع کردند که انقلاب اسلامی را بکلّی از بین ببرند، اینها با این روحیه وارد میدان شدند و کاری کردند که انقلاب اسلامی روزبهروز قویتر و ریشهدارتر شد و نظام جمهوری اسلامی قویتر شد؛ این هویّت دفاع مقدّس است. این هویّت را باید حفظ کرد، این را باید پاسداری کرد. کار شما، حرکت راهیان نور از سراسر کشور، این چند میلیون نفری که از پیر و جوان هر سال حرکت میکنند و به این سمت میروند، در واقع یکی از جلوههای پاسداری از آن دوران نورانی و از این حقیقت نورانی است، یعنی حقیقت دفاع مقدّس.شاهدها (۵۹۹ پاراگراف)
تفاوت شنیدهها از حوادث جنگ با واقعیت روایتشده در خاطرات
… احساس من نسبت به این کارها هست، ستایش و احترام و تجلیل است. انصافاً بسیار بسیار خوب بود. در کتاب آقای بایرامی - هفت روز آخر - که مشغول خواندن آنم، حادثه، انصافاً حادثهی بسیار تلخی است. حادثهی همان چند روزی است که فرار ارتشیها و حمله نیروهای عراقی پیش آمد. آن چیزی که آدم از روز حادثه میداند، با آن چیزی که وجود داشته، خیلی فرق میکند. از دور میگویند که نیروهای ارتش فرار کردند و اسلحههایشان را انداختند و چه کردند؛ ولی وقتی انسان خاطره را میخواند، میبیند شنیدهها با آنچه در واقع وجود داشته، بسیار متفاوت است. شما ببینید اگر این قلم نباشد و این حقایق را ننویسند، چقدر از حقیقت، مکتوم خواهد ماند! حقایق دانستنی که باید دانسته شود، ندانسته میماند.روی آوردن رزمندگان به نویسندگی در پی جنگ
بالاخره جنگ موجب شد که آقایی، برای اینکه خاطراتش را بنویسد - به قول شما - برود چند تا رمان بخواند تا بفهمد «واقعهنویسی» چگونه است. اگر جنگ برای او مطرح نبود، شاید اصلاً به فکر نوشتن نمیافتاد. حالا این استعدادها توی راه آمدهاند و ما باید از این استعدادها استفاده کنیم؛ استعدادهای جوشانی، که حادثهی جنگ را به این خوبی میسرایند و ترسیم میکنند.جنگ، نخستین دستمایهٔ نویسندگی و نه تنها موضوع آن
… الان از این قاعده باید استفاده کرد. آن «جستی» که من گفتم، همین است. یعنی آن درخت، درخت کهنه است؛ پوسیده و کرم خورده است و ساقط شدنی است. این «جست» جدید که بر بدنهی نهال فرهنگی کشور میزند، همین است که شما مشغول به وجود آوردنش هستید. این را باید دنبال کرد. البته خوراک اول - یعنی دستمایهی اول - جنگ است؛ اما به جنگ منحصر نمیشود. مسائل مهم دیگر هم داریم.خاطرهٔ سبقتجویی پدر و پسر برای رفتن به جبهه
پدر شهیدی نقل میکرد: «به فرزندم گفتم یا من به جبهه میروم یا شما برو. فرزندم اصرار کرد و گفت پدر جان! از شما سن و سالی گذشته است. اجازه بدهید من اعزام شوم. نپذیرفتم و گفتم شما صبر کن، اول من اعزام بشوم، بعد که برگشتم، شما راهی شوید.» سبقت جویی پدر و پسر، برای رفتن به جبهه!حضور گستردهٔ مردم در جبههها پس از حملهٔ مجدد عراق در پی قطعنامه
… آنان میگویی عازم جبههی نبرد شوید، امّا هر کدامشان بهانهای میآورند. میگویند: «خانهمان خراب است. گرفتاری داریم. فصل تابستان است و هنگام چیدن خرما و برداشت محصول. کار و کسبمان کساد میشود.» نفس پیغمبر بود، اما نمیتوانست آنان را به جبهه بکشاند! بعد از جریان قطعنامه که مجدداً عراق حمله کرد و حضرت امام پیام دادند و بنده هم چیزی نوشتم، به منطقه رفتم. در آن فصل از سال دیدم سراسر کوه و دشت و بیابان، پوشیده از مردم است. آیا اینها کار نداشتند؟ کشاورزی نداشتند؟ بیوتشان «عوره» نبود؟ عجیب است! این چه حرکت و چه قدرتی بود؟ البته جز قدرت خدا هیچ چیز دیگر نبود و عاملش هم امثال شما بودید. میخواهم این را عرض کنم که پدران و مادران شهدا، از مهمترین ابزارهای الهی بودند برای اینکه …فیلمبرداری ماهوارهای آمریکا از نیروهای ایران و دادن اطلاعات به عراق
… امروز امریکا با ماهوارههای مجهّزی که دارد، میتواند از آنجا که هست، همین جمعیت ما را بهطور مشخّص فیلمبرداری و عکسبرداری کند! مثلاً انسان در خانه و گوشه حیاط خانه خودش نشسته که یک استکان چای بخورد؛ آنها در آنجا میتوانند این را ببینند و جاسوسی کنند! با استفاده از همین وسیله بود که تمام نقل و انتقالات نیروهای ما را در سالهای آخرِ دفاع مقدّس، فیلمبرداری میکردند و خبرش را به عراق میدادند. این، کاری است که دائم به آن مشغول بودهاند. هم اکنون هم، در همه جای دنیا - هر جا که منافعشان ایجاب کند - این کار را انجام میدهند، و از کسی هم اجازه نمیگیرند. یکی را محکوم میکنند؛ یکی را تروریست مینامند؛ یکی را مخالف حقوق بشر معرفی میکنند؛ در انتخابات فلان …سهم روحانیون در بنای حماسهٔ جهاد اسلامی
… و پُرفایده و اثربخش بوده، در حالى که آن طلبه وقتى حرکت میکرد، نه بودجهاى برایش در نظر گرفته بودند، نه او یادش بود که بودجهى ما کو و براى ما چه بودجهاى تصویب شده در مجلس یا تخصیص داده شده از طرف دولت و خزانه؛ اینها اصلاً یادشان هم نبود. میرفتید؛ و رفتید آنجا همین خدمات را انجام دادید و کمک کردید به این بناى عظیمى که نامش حماسهى جهاد اسلامى است و در دورانى که از جهاد و از اسلام هیچ خبرى نبود، کاخى ساختید به عظمت تاریخ، سرچشمهاى جارى کردید ــ یعنى شما هم سهیم بودید در اجراى این سرچشمه ــ که انشاءالله برکات آن تا ابدالدّهر باقى خواهد ماند؛ و چقدر نیروهاى مقدّس و مؤمن و این جوانهاى بسیجى و بقیّهى نیروهاى رزمنده و مسلّح کار کردند! این نکتهى ابتدائى و اوّلى.جنگ بهعنوان دفاع از حریم اسلام و قرآن و نظام اسلامی
این کتابى را که دربارهی خاطرات بسیجىهاى تیپّ ۸۳ است که اخیراً چاپ شده،[15] من میخواندم؛ چقدر لذّتبخش است، چقدر زیبا است. طلبهى امام صادق در دفاع از حریم امام صادق یعنى نظام جمهورى اسلامى ــ جنگ ما این بود دیگر؛ جنگ، دفاع از حریم امام صادق و از حریم اسلام و قرآن بود ــ در میدانهاى خطر بىمحابا پیش میرود و داستانهایى خلق میکند که گویى افسانه است؛ اینقدر از ذهن مردمِ امروز دور است. اینها ارزشهاى تمامنشدنى است؛ هیچ چیزى با اینها معادل نیست. نظام حوزه این ارزشها را بایستى رشد بدهد و پیش بیاورد. ارزش تدیّن و تعبّد و ذکر، ارزش بسیار بزرگى است. ما همیشه افتخار میکردیم که حوزههاى علمیّه آنچنان است که …ارتباط مستقیم پیشرفت و ناکامی در جنگ با میزان معنویت
… را در سطح عالم، یک ملّتى میخواهد در میان این امواج طوفانى تحت تأثیر قرار نگیرد، ساییده نشود و بسایاند و شکست بدهد و این امواج را بخواباند؛ این ملّت باید پولادین باشد، باید مرصوص[15] باشد و این پولادین شدن و مرصوص شدن جز در سایهى معنویّت امکانپذیر نیست. کمااینکه شما هم در جنگ هر وقتى که معنویّتتان بیشتر بود، پیشرفتتان بیشتر بود؛ هر جایى که ناکامى داشتید، [اگر] بروید تحلیل کنید، خواهید دید معنویّتهایتان کسر داشته ــ شما را نمیگویم؛ آن کسانى که مشترک در این معارک بودند؛ حالا ولو یک گروهى هم آن معنویّتها در همهى احوال برایشان محفوظ شده باشد ــ به هر حال ارتباط مستقیم دارد. باید نگه دارید این حالات را.تجربهٔ جنگ در برتری عنصر انسانی بر امکانات
ما در یکى از پیچیدهترین و حسّاسترین میدانهاى زندگى یعنى جنگ، دیدیم و با دست قدرت الهى به ما نشان داده شد که عنصر انسانى تعیینکنندهتر است از همهى عناصر دیگر؛ یعنى میتوان با تلاش مخلصانه و صادقانه و پىگیر و خستگىنشناسِ انسانهاى خوب، خلأهاى ناشى از کمبود پول و صنعت و مایههاى گوناگون را پُر کرد.جلوهای از روحیهٔ علوی در رزمندگان، شهدا، آزادگان، جانبازان و خانوادهها
… به غذا و خوراک و راحت و عشرت و زندگى و خانه و جاه و جلال و مقام و قدرت و سایر دلبستگىها و سرگرمىهاى بشر در دنیا نمیتوانیم از میان این حصارها خودمان را خارج کنیم و آنجور در آن راه حرکت کنیم و نتیجه این میشود که دنیا این[طور] شده است که مشاهده میکنید. و اگر از این روحیه درخششى در یک انسان به وجود بیاید، همان خواهد شد که شما در جبهههاى جنگ دیدید، در شهدا دیدید، در رزمندگان شجاع ما دیدید، در آزادگان ما در زندانها دیدید، در جانبازان صبور ما دیدید، در خانوادهها و پدرها و مادرها دیدید و در این ملّت در طول انقلاب و دوران جنگ تا امروز دیدید؛ و دیدید که چه هنگامهاى در دنیا به وجود آورد. این یک چیز ناقص و کوچکى بود، قطرهاى بود از آنچه دریاى آن در روح بزرگ امیرالمؤمنین وجود داشت.اهتزاز پرچم اسلام و جمهوری اسلامی در جهان در نتیجهٔ شجاعت ملت
… جنگ نمیرفتید و به جبهه خدمت نمیکردید و شهادت را به خود نمیپذیرفتید، امروز ایران و اسلام به این عظمت نمیبود. شما جوانها جبهه رفتید؛ شما مادرها و همسرها صبر کردید؛ شما پدرها صبر کردید؛ شما جوانها، جبهه و پشت جبهه را آباد کردید؛ در یگانهاى نظامى مبارزه کردید؛ خون مطهّر بعضى از شما جوانها بر زمین ریخت و ملّت ایران در همهجا این شجاعت و مردانگى را از خودش نشان داد. نتیجه چه شد؟ نتیجه این است که امروز در سطح عالم، پرچم پُرافتخار اسلام و جمهورى اسلامى به اهتزاز درآمده است. اگر خداى متعال همین لطف و تفضّل را که به ملّت ایران کرده است، بر ملّتهاى دیگر هم در نقاط مختلف عالم بکند، اسلام کاخهاى جاهلیّت را در همهى دنیا ویران خواهد کرد و مظلومان را نجات خواهد داد.هشت سال مقاومت مظلومانهٔ ملت در برابر ذلت و وابستگی تحمیلی قدرتها
اعتراف سازمانهاى بینالمللى به حقّانیّت ایران در جنگ هشتساله، هر چند بسیار دیر انجام شد امّا با این حال پیروزى بزرگى براى ملّت بزرگ و عظیمالشّأن بود؛ ملّتى که هشت سال همچون قهرمانى مظلوم جنگید تا اجازه ندهد که دشمنانش ــ یعنى همهى قدرتهاى زر و زور ــ پشت سر عراق، ذلّت و وابستگى را بر او تحمیل کنند و او را از اسلام عزیز جدا سازند؛ و سرانجام به کمک و فضل خداى متعال و توجّهات حضرت بقیّةاللهالاعظم (روحى فداه) در همهى میدانها به پیروزى ــ که حقّ او بود ــ دست یافت.جنگیدن جوانان سپاهی، بسیجی و ارتشی از سر اخلاص و احساس وظیفه
… مسئلهى معنوى است. این قضیّه واقعیّت دارد که ما بدون اخلاص و اعتقاد و تعبّد هیچ چیز در این جنگ نمیداشتیم. یعنى اگر واقعاً ما میخواستیم ایمان و اخلاص را از آن تعداد جوانهایى که فعّالیّت میکردند بگیریم، اسمها و تیترها و درجهها و مانند اینها هیچ کارى نمیکرد! یعنى یک تعداد جوانهاى سپاهى بودند، یک تعداد بسیجى بودند، بعضى از ارتشىها بودند که اینها واقعاً بااخلاص میجنگیدند یعنى واقعاً دلشان میخواست، احساس وظیفه میکردند و میجنگیدند. اگر این احساس وظیفه را ما حذف کنیم از مجموعهى عدد عظیم نیروهاى مسلّح ما که گاهى مثلاً یک میلیون و چند صد هزار نیروهاى مسلّح و آدم داشتیم در صحنهى جنگ یا پشت جبهه مجموعاً، و اگر از این مجموعهى عظیم یک میلیون و چند صد هزار نفرى، همان عنصر ایمان را بگیریم هیچ …حضور مردم روستاهای دوردست در جنگ از سر درک لزوم دفاع
شما ببینید هم اکنون در داخل سرزمینهای اشغالی فلسطین آن کسانی که دارند مقاومت میکنند چه کسانی هستند؟ آحاد تودههای مردم که البته در بینشان افراد با فرهنگ و با فکر و عالم دینی و عالم غیر دینی هم وجود دارد، اما همان چیزی را که روشنفکر میخواهد بفهمد، آن زن بیسواد خانهدار که هیچ درسی هم نخوانده آنرا احساس کرد و از خانه آمد بیرون، جوانش هم داد، که اگر اینرا عمیقاً درک نمیکرد جوانش را نمیفرستاد، شما مشاهده کردید در همین مقاومت عمومی مردممان در جنگ که از اقصی نقاط روستاهای کشور، یک عدهای حرکت کردند آمدند ممکن است وقتی با او روبرو میشود ببیند که او سواد و معلوماتی هم ندارد، اما یک نکتهای را به روشنی و وضوح درک کرده است و آن اینکه امروز روزی است که هرکس باید تن و جان خود در راه این آرمان عمومی به دفاع برخیزد، این را او درک کرده، یعنی این از جمله مصداقهای حکمت است، حکمتی که متأسفانه درس خواندهها آنرا کمتر میفهمند و در عمل وارد نمیشوند. من در این زمینه بعضی از روشنفکرها را دیدهام که در تصورات هنری خودشان مطلب را درک کردهاند و حتی گنجاندهاند لکن نتوانستند با مردم حرکت کنند. قبل از انقلاب من یک نمایشنامهای مال یکی از این نمایشنامه نویسهای ایرانی دیدم که نمیخواهم اسم نویسندهاش را بگویم …پایان یافتن جنگ با خسران دشمن به دست جوانان
… میداندارى جوانها به پیروزى رسید. خب، این یک فتح بود؛ هم فتح میدان بود ــ میدان مبارزه با استکبار ــ و بالاتر از آن، فتح سرزمین دل جوانان بود که این [فتح] را اسلام و انقلاب کرده بودند، امام کرده بود و این فتحالفتوح بود. بزرگترین کار امام، ساختن جوانها بود. بعد از آن هم در دوران جنگ، باز جوانها بودند که جنگ را با خسران دشمن تمام کردند. این شهداى جوان، این رزمندگان جوان، این دستاندرکاران جوان عرصههاى جنگ چیزى نیست که [انسان] اهمّیّت نسل جوان را در یک حادثهى سرنوشتسازى مثل جنگ از نظر دور بدارد. این حادثه اتّفاق افتاد امّا چشمهاى طرّاحان استکبار جهانى همهى صحنه را دید؛ فهمید که جوان مؤمن در این کشور زیر تربیت اسلام انقلابى چه معجزهها میکند.سه پرسش اساسی دربارهٔ عامل و هدف جنگ و علت ناکامی دشمن
دربارهى دفاع مقدّس آنچه ملّت ما پس از گذشتن دوران سخت جنگ هشتساله باید مورد تدبّر قرار بدهد، این است که این جنگ را که به وجود آورد و چرا به وجود آورد و چه شد که موفّق نشد؟ این سه نقطهى اساسى است. جنگ را نمیشود گفت فقط عراق به وجود آورد. همهى قرائن از اوّل کار نشان میداد که استکبار پشت سر عراق است؛ او را کمک نظامى کردند، به او از لحاظ تبلیغاتى کمک کردند، شوراى امنیّت را در خدمت متجاوز قرار دادند. با اینکه جنگِ به این اهمّیّت در این نقطهى حسّاس واقع …تبدیل تودههای بیشکل به یگانهای منظم رزمی
به نظر من، سپاه در تاریخ شناختهشدهی خود ما، یک پدیدهی کمنظیر، شاید هم بینظیری است؛ یعنی موجودی است که ولادت و رشد و نمای آن، در صحنهی انقلاب، آن هم در عرصهی دشوارترین آزمونهای انقلاب بود. در اول جنگ، سپاه چیز کوچکی بود؛ طفل تازهبهدنیاآمدهیی بود؛ منتها تغذیهی صحیح و پیدرپی این موجود پدیدآمدهی در بستر انقلاب اسلامی از مواد جاری انقلاب، او را خوشبنیه و قوی و بالنده کرد و کرد، تا آن روزی که حقایق انقلابی، اولین معجزنماییها را به دست این جوانان در جبهه انجام داد: تودههای بیشکل، به شکل یگانهای منظم درآمدند؛ عشقها و شورهای بیمهار، در چارچوب قواعد و قوانین زبدهی رزمی مشغول کار شدند؛ عشاق فداکاری و جهاد، راه منطقی و عاقلانهی جهاد موفق و منظور نظر پروردگار را در تجربهها پیدا کردند. هر کدام از اینها، یک مرحلهی حرکت شما به پیش بود.ناتوانی بزرگترین قدرتهای دنیا از شکست دادن ایران
… به ما خبر بده، میگوید اصلاً آنجا زندگی نیست؛ زندگی اینجاست. این همان معنویت بود. وقتی معنویت هست، دلها مجذوب آن میشود. وقتی دلها مجذوب شد، نیروها به دنبال دلها و ارادهها حرکت میکند. وقتی اینطور شد، بزرگترین قدرتها نمیتوانند یک ملت را شکست بدهند. برادران! این واقعیت در ایران اتفاق افتاد؛ بزرگترین قدرتهای دنیا نتوانستند ایران را شکست بدهند.ناکامی دشمنان در تسلط بر ایران با وجود ضعفهای آن
… اصلی عراق، نظامیهای غیرعراقی نشسته باشند؛ که البته احتمال زیاد میدادم غربی باشند؛ نحوهی حرکات اینطور نشان میداد. اصلاً نوع کار نشان میداد که یک نَفَس جدید است که دارد آنجا کار میکند؛ بعد معلوم شد همینطور بوده است. همهی دنیا به اینها کمک کردند؛ اما چه چیزی موجب شد که علیرغم وجود آن قوّهی هایل عجیب، اینها نتوانند بر ایران اسلامی - با همهی ضعفهایی که شماها میشناختید و میدانستید؛ ضعف بودجه، ضعف تجهیزات، ضعف در سازماندهیها، ضعف در انضباط، وجود بعضی از اختلافات - مسلط بشوند و مقصود خودشان را انجام بدهند؟ دنیا از این ماجرا درس گرفت.دفاع ملت از ایمان، صبر مردم در بمبارانها و سربلندی اسلام
… عمران، در ارتفاعات دشوار منطقهى مرزى، و بعد از آن هم در منطقهى جنوب دلاورى و جانفشانى کردند. و همان روزها بنده پیغام دادم[3] به جوانان سلحشور لرستان و گفتم که اگر دیگران شنیدهاند سلحشورىها و فداکارىهاى جوانان لرستان را در صحنهى نبرد، من آن را دیدهام. خدا را سپاسگزاریم که به ملّت ایران توفیق داد تا بتوانند از ایمانشان دفاع کنند و در هر منطقهاى و در هر استانى، آزمایشهاى درسآموزى از جوانان و فداکاران و خانوادههاى مؤمن براى تاریخ کشور ما باقى ماند. همچنین به خانوادههاى محترم شهدا و جانبازان و آزادگان عزیز درود میفرستم و بخصوص یادآورى میکنم صبر شما مردم عزیز را در دوران بمبارانها که حتّى مدرسهى کودکان شما را هم دشمنان دژخیم مورد تهاجم قرار دادند و بچّههاى دانشآموز را هم قلع و قمع کردند. دوران جنگ بحمدالله به پایان رسیده است و آزمایش موفّق ملّت ایران به سربلندى اسلام انجامیده است و مردم این استان در علاقهمندى به دین و معارف اسلامى و روحانیّت متعهّد و دلسوز هم بحمدالله شهره هستند.ظهور منش اسلامی در لحظههای خاص جنگ نه در کلیت لشکرکشی
یا یک جزوهاى بود به نام مقتل[4] به نظرم؛ این شکافتن آن لحظههاى حسّاس و تعیینکننده، آن نقاطى که مفاهیم اسلامى اصلاً آنجا خودش را نشان میدهد ــ چون در لشکرکشى، مفاهیم اسلامى در کلان کار که دیده نمیشود؛ خب همهى دنیا لشکرکشى میکنند، همهى دنیا میجنگند، همهى دنیا بالاخره یک روز میبَرند، یک روز میبازند، همه گریز دارند، همه هم حمله و فداکارى دارند؛ آنجایى که تفکّر اسلامى و روحیهى اسلامى و منش اسلامى خودش را بخصوص مشخّص میکند، یک جاهاى خاصّى است ــ آن جاها را جستن و روى آنها تکیه کردن و آنها را خوب بیان کردن، حقیقتاً کار برجسته و مهمّى است. کارهاى شما خوشبختانه از همین قبیل است.گنجی که باید با هنر استخراج شود
میخواهم بگویم این یک گنج است، آیا ما خواهیم توانست این گنج را استخراج کنیم یا نه؟ این هنر ما است که بتوانیم استخراج کنیم. امام سجّاد توانست آن گنج را استخراج کند. امام باقر و ائمّهى بعد از او استخراج کردند گنج عاشورا را؛ همان چند ساعت را. آنچنان این چشمهى جوشان را جارى کردند که هنوز هم جارى است و همیشه هم در زندگى مردم منشأ خیر بوده؛ همیشه بیدار کرده، همیشه درس داده، یاد داده …پشت سر گذاشتن تهاجم هشتساله با پیروزی و سربلندی
… جامعهى اسلامى به سمت یک هدفى دارد حرکت میکند؛ این هدف، این راه، مرحلهمرحله است؛ یک مرحله را گذراندهایم، دو مرحله را گذراندهایم. مرحلهى مبارزهى با عوامل داخلىِ استکبار به خوبى و سلامتى گذشت امّا کار تمام نشد؛ این یک منزلِ بین راه بود، از آن عبور کردیم؛ یک مرحله بر سر جاىِ خود نشاندنِ تهاجم تحریکشدهى جنگافروزِ تحمیلى بود که هشت سال طول کشید، همهى دنیا هم پشت سرش ایستادند که شاید بتوانند انقلاب را شکست بدهند؛ این مرحله هم با پیروزى و با سربلندى گذشت. از این مرحله عبور کردیم [امّا] نباید احساس کنیم که کار تمام شد؛ کار تمام نشده. یک مرحله، مرحلهى مطرح شدن در افکار عمومى عالم بود به عنوان یک ملّت مبارز، یک ملّت صادق، یک ملّت مظلوم، یک ملّتِ داراى اهداف بلند؛ این مرحله گذشت، دنیا آشنا شد. اینها مراحل و منازل …دفاع جانانهٔ هشتساله و الگو شدن ملت ایران برای کشورهای دیگر
… مجلّهاى، از قالى ایران، از تخت جمشید ایران، از فلان محصول ایران تعریف کنند؛ این بود اسم ایران. معنای ایران خاویار بود؛ معنای ایران قالى بود. امروز اینجورى است در دنیا؟ وَالله دشمنان شما هم در دنیا امروز در مقابل عظمت شما مردم، انگشت حیرت به دندان گَزیدند. این جوانهاى ما هشت سال جانانه از انقلابشان، از کشورشان دفاع کردند؛ ملّت ایران دنیا را به حیرت فرو برد و سرمشق شد براى کشورهاى دیگر. یکى از علل عمدهى اینکه رأس استکبار و دستگاههاى استکبارى با ایران دشمنند، همین است که میدانند شما الگو شدهاید. امروز ملّت عراقند و قبل از آنها ملّتهاى دیگر بودند در کشورهاى دیگر در مقابل زورگویىهاى دیگر؛ و این حرکت پیش خواهد رفت. آنچه پیروز است، پرچم اسلام …لزوم حفظ حال و هوای دوران جنگ در صداوسیما
… اینها باید ادامه پیدا بکند؛ اصلاً در سیاستها بیاورید. این را به صداوسیما به عنوان وظیفه و به عنوان یک بخشى از سیاست بگویید که اینها را باید حفظ بکنند؛ آقایان هم که خب اینجا تشریف دارند؛ خود آقاى هاشمى[8] و دیگران هستید و این حرفها را مىشنوید. اینها را، حال و هواى آن [دوران] را باید نگه دارید.پدید آمدن انقلاب معنوی در گروهی از جوانان در دوران جنگ
و دشمن دارد روی این نقطه کار میکند. تمام دستگاهها، تمام افراد، بخصوص علمای اَعلام و روحانیّون، بر روی تربیت نفوس مردم و تحقّق انقلاب قلبی و اخلاقی نسبت به مردم ــ بخصوص نسبت به جوانها ــ بایستی تلاش کنند. البتّه دوران جنگ و شرایط خاصّ آن روزها، برای یک عدّهای از جوانهای این مملکت، یک انقلاب معنوی و حقیقی به وجود آورد. این وصیّتنامههای شهدا که امام توصیه میکردند [بخوانید]، به خاطر این است که هر کدام این وصیّتنامهها نمایشگر انقلاب یک نفر آدم است. هر کدام از این وصیّتنامهها را و خاطرات این جوانها را که انسان میخواند، تصویری از انقلابِ یک نفر آدم را در آن میبیند …پایان جنگ به سود ملت ایران با وجود سرمایهگذاری شرق و غرب
… در سایهى ایمان و آمادگىاش براى فداکارى، چطور توانست نظامى را و رژیمى را که قدرتمندان درجهى یک عالم، پشت سر او ایستاده بودند از بین ببرد و نظامى اسلامى که باز همهى قدرتمندان عالم با آن مخالف بودند، سر کار بیاورد ــ این یک تجربه ــ تجربهى دیگر در جنگ بود؛ دیدید و دنیا مشاهده کرد ملّت ایران در سایهى همان ایمان و آمادگىِ فداکارى، جنگى را که شرق و غرب علیه او در آن سرمایهگذارى کرده بودند، توانست به سود خود به پایان برساند و تمام هدفهاى دشمن را خنثىٰ کند و به هدفهاى خود برسد. این تجربهى کمى نیست.نقد بسنده کردن به حضور کوتاه در جبههٔ جنگ هشتساله
… و ایشان[5] حالا نقل کردند که «مملکت اسلامى همهاش نظامى است»،[6] این همان فرهنگ صدر اسلام است، این همان فرهنگ اسلامى است؛ هنوز که در جامعهى ما چنین حالتى نیست. شما مىبینید یکى میگوید آقا من سه ماه جبهه بودم؛ خب، چرا سه ماه؟ مگر ما سه ماه جنگ داشتیم؟ ما هشت سال جنگ داشتیم؛ همه باید ببینند از آن هشت سال چقدر سرش خالى است؛ از خودشان بپرسند چرا؟ ببینید، هنوز فرهنگ نشده. خب شما میخواهید تا آن روزى که در جامعهى ما این حقیقت بسیج به شکل یک فرهنگ دربیاید، کارى کنید که این دوزیستى بودن مردم ــ زیست نظامى و زیست معمولى زندگى ــ جا بیفتد؛ این کار بسیار ظریفى است. نکتهى اوّل من، همین ظرافت کار شما است.درس گرفتن از تجربههای کمنظیر هشت سال جنگ و دوران نه جنگ نه صلح
… طور صددرصد به سازماندهى و افزایش کیفى و ترتیب و نظم و نَسَق دادن به گوشهوکنارهاى سازمانشان بپردازند. جنگ میدان تجربه بود، میدانى براى قوىتر شدن بود امّا همهى فرصتها و ارادهها و نیروها را به خود جذب میکرد؛ این فرصت امروز در اختیار نیروهاى مسلّح ما است. آن دوران هشتسالهى جنگ و دو سال حالت نه جنگ و نه صلح، تجربههاى بسیار کمنظیر و کمیابى هستند در زندگى ملّتها و بسیار آموزنده؛ از آنها باید درس گرفت، آنها را نباید فراموش کرد، روزبهروز و ساعتبهساعتِ آن سالیان دشوار براى ما درس است امّا در عین استفادهى از آن تجربهها، امروز همهى ابتکار و تلاش و مدیریّت مدیران نیروهاى مسلّح ــ چه ارتش و چه سپاه ــ باید صرف بشود در ایجاد یک نظم و ترتیب و کیفیّت بخشیدن و آمادهسازى کامل نیروهاى مسلّح، تا قدرت دفاعى ملّت در چشم دشمنان و همچنین در چشم دوستان که از قدرت جمهورى اسلامى احساس قدرت میکنند، همواره در اوج قدرت باقى بماند.