رفتن به محتوای اصلی
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

راز و نیاز و درخواست از خدا و آثار آن.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در اجتماع اقشار مختلف مردم در مقابل لانه جاسوسی— ۱۳۵۸/۰۹/۰۹

سیر زمانی

از ۱۳۵۸ تا ۱۴۰۴
۱۳۵۸۱۴۰۴

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

دعا یعنى ارتباط و اتکال انسان با خدا، آن وقتى هم که انسان در اوج قدرت و پیروزى است باز هم محتاج دعا است؛ باید با خدا حرف بزند، باید از خدا بخواهد. قرآن به پیغمبر ما دستور داد که «إذا جاء نصر اللَّه والفتح » وقتى یارى خدا رسید و پیروزى نصیب شد «و رأیت الناس یدخلون فى دین الله افواجا» و دیدى که مردم دسته دسته و فوج فوج به اسلام وارد مى‌شوند، تازه «فسبح بحمد ربک و استغفره» تازه اول انابه‌ى تو است، اول عرض نیاز تو به درگاه قادر متعال است... ببینید امروز در جامعه‌ى ما چقدر دعا و توجه به خدا زیاد است؛ راز پیروزى ما هم همین هاست. خب نمى‌شود که این عنصر و رُکن اساسى در عاشورا ندیده گرفته بشود.
ماه رمضان را مغتنم بشمارید. این روزها را با روزه‌داری، و این شبها را با ذکر و دعا به سر ببرید. فصل دعا هم همین ماه مبارک است؛ اگرچه همیشه انسان با رشته‌ی دعا باید با خدا متّصل باشد. آیه‌ی «وَ اِذا سَاَلَکَ عِبادی عَنّی فَاِنّی قَریبٌ اُجیبُ دَعوَةَ الدّاعِ اِذا دَعان»[7] در سوره‌ی بقره در خلال همین آیات مبارکه‌ی مربوط به روزه و ماه رمضان است. در وسط آیات روزه و ماه رمضان، این آیه آمده که همه‌ی انسانها را، همه‌ی بندگان را به دعا و توجّه سوق میدهد و دعوت میکند. رابطه‌ی دعا، رابطه‌ی قلبی شما است با خدا. «دعا» یعنی خواستن، یعنی خدا را خواندن. خواستن یعنی امیدواری؛ و تا امید نداشته باشید، از خدا چیزی را درخواست نمیکنید. انسانِ ناامید که طلب نمیکند. پس دعا یعنی «امید» که ملازم با «امید به اجابت» است. این امید به اجابت، دلها را مشتعل میکند و منوّر نگه میدارد. به برکت دعا، جامعه بانشاط و اهل حرکت [میشود].
دعا وسیله‌ى مؤمن و ملجأ مضطر و رابط انسان ضعیف و جاهل با منبع فیّاض علم و قدرت است و بشر بى‌ رابطه‌ى روحى با خدا و بدون عرض نیاز به غنىّ بالذّات، در عرصه‌ى زندگى سرگشته و درمانده و هدر‌رفته است: قُل ما یَعبَؤُا بِکُم رَبّی لَولا دُعآؤُکُم.[1]

شاهدها (۲۸۴ پاراگراف)

بهره‌گیری از حج برای یاد خدا، انس با قرآن، دعا و توسل

… و توانایى‌ها را با هم مبادله کنند و حجّ خود را به حجّ مورد نظر اسلام هر چه نزدیک‌تر سازند. به برادران و خواهران عزیز ایرانى نیز توصیه میکنم که با زبان و عمل، مبلّغان و پیام‌رسانان انقلاب پُرشکوه و کشور بزرگ و ملّت قهرمان خود به برادران کشورهاى دیگر باشند. جوار کوتاه‌مدّت خانه‌ى خدا و حرم پیامبر اعظم (صلّى الله‌ علیه و آله و سلّم) و مواقف باارزش حج و سرزمین پُرخاطره‌ى حجاز را براى زنده کردن دل با یاد خدا و تحکیم پیوند معنوى خود با رسول‌الله‌ (صلّى الله‌ علیه و آله) و عترت طیّبه‌ى آن بزرگوار (علیهم‌ السّلام) و بخصوص توجّه و توسّل به حضرت ولىّ‌الله‌الاعظم که بى‌شک فیض حضور مقدّسش در مراسم حج شامل دلهاى بامعرفت است و اُنس با قرآن و تدبّر در آیات بیّنات آن و دعا و تضرّع و توسّل که مایه‌ى تقرّب به خدا است، مغتنم بشمرند و از آن بهره ببرند و براى رفع گرفتارى‌هاى مسلمین و قوّت و عزّت روزافزون اسلام و جمهورى اسلامى دعا کنند و علوّ درجات روح مطهّر امام راحل و ارواح طیّبه‌ى شهداى اسلام را از خداوند مسئلت نمایند.

بهره‌مندی پیروان اهل‌بیت از مناجات‌ها و دعاهای مأثور ماه رمضان

… یک تمرین و ریاضت است و یک وسیله‌اى براى تسلّط بر نفْس است که بدون تسلّط بر نفْس و بدون در دست گرفتن زمام هوسها و هواها و شهوات، هیچ کار بزرگى را نمیشود با موفّقیّت انجام داد؛ و ماه رمضان با سرمایه‌ى روزه‌اى که دارد، یک تمرین عملى ارزشمندى در این جهت است؛ همچنین، ادعیه‌اى که در ماه رمضان مأثور[2] از ائمّه (علیهم‌ السّلام) است و بخصوص به فضل الهى، پیروان مکتب اهل‌بیت (علیهم ‌السّلام) برخوردارند از مناجاتها و دعاها و راز و نیازهایى که آن دلهاى روشن و آگاه، در شبها و روزها و سحرهاى این ماه مبارک با خداى متعال انجام دادند.

دعا از فرصت‌های مهم ماه رمضان با سه فایدهٔ مهم

همه‌ی برادران و خواهران نمازگزار را به رعایت تقوای الهی توصیه میکنم. ماه رمضان و ماه ضیافت الهی است. مفتاح این میهمانی با برکت، تقوا و پرهیزکاری است. یکی از وظایف مهمی که در این ماه برعهده‌ی ماست، یا اگر بهتر بگوییم، یکی از فرصتهایی که در این ماه در اختیار ماست، عبارت است از دعا. سه جهت را در باب دعا عرض میکنم. اگرچه درباره‌ی دعا، فواید و آثار و برکات بیشتری از آنچه که بنده عرض میکنم وجود دارد؛ لکن این سه نکته و سه فایده برای دعا، مهم است.

توصیه به غفلت نکردن از دعا

ماه رمضان، وقت این‌گونه دعا کردن است. منافاتی هم ندارد. همان دعایی که در آن، حاجت خود را میخواهید، آن دعا را با توجه، با تضرع و با حضور قلب بخوانید و دلتان را به خدا نزدیک کنید. من و شما به این احتیاج داریم. برادر و خواهر من! از دعا غفلت نکنید.

توفیق دعای با توجه، نشانهٔ لطف پروردگار پیش از اجابت

ماه رمضان را از دست ندهید. این فرصتها را رها نکنید. فرصت بسیار مغتنمی برای دعا و تضرع است. سعی کنیم باب دعا را به روی خودمان باز نگه‌داریم. اگر کسی توفیق دعا پیدا کند - دعای با توجه و با حال - باید بداند مورد لطف پروردگار قرار گرفته است و اجابت در مرحله‌ی بعد است. جامعه‌ی اسلامی باید جامعه‌ی دعا و تضرع و انابه‌ی الیاللَّه باشد.

انس با دعاهای مأثور از ائمه برای مناجات شایسته با خدا

… میتوانند حقِ توصیف الهی را ادا کنند. بندگان دیگر، کمتر و کوچکتر از این هستند؛ و هرچه در باب پروردگار عالم بگویند «ماعرفناک حق معرفتک[6].» اوصاف خدا از زبان انسانها، ناقص و نارساست؛ مگر از ناحیه‌ی بندگان مخلص. آنها میتوانند خدای متعال را کماهوحقه توصیف کنند. و لذاست که انسان اگر خود را به دعاهایی که از ائمه علیهم‌السّلام، مأثور است، انس بدهد و مرتبط کند، امید این هست که توانسته باشد با خدای متعال، درست مناجات کند و چنان که شایسته‌ی الهی است، با او حرف بزند. ضمناً ماه رمضان ماه دعاست. دعاها را فراموش نکنید. دعاهای وارد شده در ماه رمضان، یکی از آن نعم و فرصتهایی است که باید مغتنم بشمرید. این دعای ابیحمزه، این دعای افتتاح، این دعای جوشن وبقیه‌ی ادعیه‌ای که در روزها و شبها و سحرها و بقیه‌ی ساعات و اوقات مخصوص در ماه …

درس‌گرفتن از ادعیهٔ ماه رجب برای فراهم‌کردن صبر و عمل و یقین

… » چنان که در این ماه میخوانیم، دعا کننده از خدای متعال به وسیله‌ی این دعاها درخواست میکند که به او نور هدایت بتاباند؛ او را تلاش و اجتهاد و کوشش بیاموزد و توفیق آن را به او بدهد - «و لا تجعل لی من الغافلین المبعدین[2] » - و او را از غفلت برحذر دارد. یا در دعای دیگر این ماه میخوانیم: «اللهم انی اسئلک صبر الشاکرین لک و عمل الخائفین منک و یقین العابدین لک[3] » اینها بالهایی است که یک انسان با آنها میتواند پرواز کند. صبر شکرگزاران، تلاش و عمل خائفان و یقین عبادتگران، ویژگیهایی است که هم در این ماه از خدا آنها را میطلبیم و درخواست میکنیم و هم از این ادعیه درس میگیریم که در این ماه باید اینها را در خودمان فراهم کنیم.

دعای حضرت فاطمه (س) برای مؤمنان و مسائل دنیای اسلام

… آن بزرگوار از ایستادن در محراب عبادت، ورم کرد! امام حسن مجتبی علیه‌الصّلاةوالسّلام میگوید: شبی -شب جمعه‌ای- مادرم به عبادت ایستاد و تا صبح عبادت کرد. «حتی انفجرت عمود الصبح». تا وقتی که طلوعِ فجر شد. مادر من از سر شب تا صبح مشغول عبادت بود و دعا و تضرّع کرد. امام حسن، علیه‌الصّلاةوالسّلام، میگوید -طبق روایت- شنیدم که دائم مؤمنین و مؤمنات را دعا کرد؛ مردم را دعا کرد؛ برای مسائل عمومی دنیای اسلام دعا کرد. صبح که شد گفتم: «یا اُمّاه!»؛ «مادرم!» «لم لا تدعین لنفسک کما تدعین لغیرک[4] ؛» «یک دعا برای خودت نکردی! یک شب تا صبح دعا، همه برای دیگران!؟» در جواب فرمود: «یا بنىّ، الجّار ثم الدّار[5] ؛» «اوّل دیگران بعد خود ما!» این، آن روحیه والاست.

دعا، تضرع و گریه در برابر خدا، سلاح مؤمن

… نشود. مراقب باشید! جوانان بسیجی ما مؤمنند، مطهّرند، پاکند. امّا ممکن است در میان آنها افرادی پیدا شوند که روح قوی نداشته‌باشند و تسلیم ترفند دشمن و شیطان گردند. این‌جا، تقوا به درد میخورد. تقوا یعنی این‌که دایم مراقب خودمان باشیم و نگذاریم که اشتباه کنیم. یکی از سلاحهای ما، دعاست؛ «لایملک الّا الدّعاء.[3] » ما دعا را داریم؛ سلاح دعا را داریم؛ سلاح تضرّع را داریم و سلاح بکاء را داریم. ما از ترس، هیچ وقت گریه نمیکنیم. از هیچ‌کس و هیچ قدرتی در دنیا نمیترسیم. اما بزرگترین افتخار برای یک انسان مؤمن این است که در مقابل عظمت خدای خود، اشک بریزد؛ به حال خود گریه کند؛ بر گناهان خود و بر عمری که در گناه گذشته است، تأسّف بخورد.

موفقیت دولت اسلامی افغانستان در سایهٔ دعا و مدد الهی

هوشیاری مقامات دولت اسلامی افغانستان و رهبران مجاهدین در برابر فتنه‌انگیزی‌های دشمنان اسلام، امری ضروری و مورد تأکید است. موفّقیّت دولت اسلامی افغانستان در انجام مسئولیّت سنگین اداره‌ی یک کشور مسلمان، در سایه‌ی دعا و نیایش به درگاه حق‌تعالی و بهره گرفتن از رحمت و مدد الهی ممکن است.

خودکفایی هر مسلمان در مسائل دینی و تضرع به خدا

محیط خوبى درست کنید. البته اگر روحانى خوبى، گوینده‌ى خوبى، معلم خوبى هم بود، چه بهتر! نبود هم، خودتان مى‌توانید. ما در مسائل دینى و تضرع به خدا، هر کداممان به تنهایى خودکفا هستیم. یعنى خدا، این‌گونه قرار داده است. ما مثل بعضى از ادیان دیگر نیستیم. البته در ادیان دیگر هم به طور مطلق این‌طور نیست. آنها هم تضرعها و توجهات شخصى دارند. یعنى همه‌ى ادیان این‌گونه‌اند. دین یعنى رابطه‌ى انسان با خدا. منتها در اسلام، این معنا بسیار واضحتر است.

طرح مشکلات مسلمانان، کشور و مشکلات شخصی با خدا و طلب مغفرت

من به همه شما مردم عزیزمان توصیه میکنم، امشب را که شب قدر است، قدر بدانید. دعا، تضرّع، توبه و انابه و توجّه به پروردگار،جزو وظایف همه ماست. مشکلات عمومی مسلمین، مشکلات کشور، مشکلات شخصیتان و مشکلات دوستان و برادرانتان را با خدای خودتان مطرح کنید. از خدای متعال توجّه بخواهید؛ از خدای متعال مغفرت بخواهید؛ از خدای متعال انابه و حال و توجّه بخواهید.

پخش دعای سحر با صدای خوش و حال خوب به جای تنوع صداها در هر شب

چون ماه رمضان در پیش است، باید خیلی حواستان جمع باشد. چند روز پیش مدیران مراکزِ صدا و سیما در استانها این‌جا بودند؛ به آنها هم گفتم که برنامه‌های سحر را باید خوب تنظیم کنید.[23] من دیدم دعای سحر که خوانده میشود، اصراری هست که هر شب صدای کسی را بگذارند؛ این کار لزومی ندارد. اگر دو نفر با صدای خوب و با حالِ خوب دعای سحر را خواندند، همان را بگذارند؛ چه لزومی دارد که هر شب صدای یک نفر را بگذارند که دلش را به دست آورده باشند؟!

نقد بدخوانی دعاها از سوی برخی قاریان

… زبان فارسی بود - شرکت کرده بود. در آن جلسه تعریف کردند که ایشان از هند آمده‌اند و استاد زبان فارسیاند و بر دیوان حافظ مسلط هستند؛ طرف هم به رویش بالا رفت و شروع به خواندن یک غزل از حافظ کرد؛ اما به قدری آن غزل را بد خواند که بیاختیار همه خنده‌شان گرفت! حالا وقتی من میبینم که بعضی از آقایان دعاها را این‌طوری میخوانند، به یاد آن جلسه و آن غزل حافظ میافتم که آن استاد هندی خوانده بود!

زیبایی و پرمغزی عبارات دعاهای ماه رجب

الان این جمله یادم آمد: «یا من سما فی العزّ ففات خواطر الأبصار و دنا فی اللّطف فجاز هواجس الأفکار یا من توحّد بالملک فلا ندّ له فی ملکوت سلطانه و تفرّد بالألاء و الکبریاء فلا ضدّ له فی جبروت شأنه یا من حارت فی کبریاء هیبته دقائق لطائف الأوهام و انحسرت دون ادراک عظمته خطائف ابصار الأنام».[5] عبارات زیبای پُرمغز لطیفی در اینها وجود دارد، که با حال و با توجه ادا شده است.

دعا در مساجد برای پیروزی اسلام و شکست دشمنان آن

امید است امت مسلمان و انقلابی ایران در این ایام و لیالی مبارک با تجمع درمساجد و محافل مذهبی با دعا و توسط به درگاه حضرت احدیت پیروزی اسلام و مسلمین وشکست و نابودی دشمنان اسلام را مسئلت نمایید.

تعبیرات عاشقانهٔ دعاها و زیارت‌ها به‌عنوان محور مداحی

… همه چیز نشود ــ توجّه کردید ــ اصل را بایستى از واقعیّتهایى که هست گرفت؛ منتها آن را با بیان هنرى، پیرایه‌ى لازم بخشید و گفت. حالا شاید مجال این نباشد که در این‌ باره صحبت بکنیم لکن اینها حرفهایى است که باید بالاخره گفته بشود، شنفته بشود، تکرار بشود. در دعاهاى ما، در زیارتهاى ما تعبیرات عاشقانه‌اى هست، تعبیرات خیلى خوبى هست، حقایقى را نشان میدهد؛ اینها را محور باید قرار داد. آنچه را شیخ[7] در کتابهایش گفته، ابن‌طاووس گفته، مفید در ارشاد گفته و بزرگان گفته‌اند، بایستى محور قرار داد، بعد آنها را در یک ارائه‌ى هنرى، به شکل زیبا و شایسته‌اى بیان کرد. حالا در آن شکلِ بیان، هر کسى سلیقه‌اى دارد، آن ایرادى ندارد.

ادعیهٔ مأثور ائمه، آموزش شیوهٔ سخن گفتن با خدا

۲۹ روز یا ۳۰ روز به ‌طور مداوم غیر از نمازهاى موظّف پنج‌گانه و نوافلى که همیشه انسان میتواند آنها را بخواند، دعاهایى هست که توجّه به آن دعاها، خواندن آنها، انسان را نورانیّت مضاعفى میبخشد؛ این دعاها را در اختیار ما گذاشته‌اند و به ما کیفیّت حرف زدن با خدا را و مناجات کردن با خدا را یاد داده‌اند؛ معیّن کرده‌اند که چه حرفهایى را میشود با خدا زد. بعضى از این جملات، ادعیه‌ى مأثوره‌ى از ائمّه (علیهم ‌السّلام) است که اگر اینها نبود، آدم نمیتوانست خودش تشخیص بدهد که میشود با خدا با این زبان حرف زد؛ این‌جور از خدا خواست و التماس کرد پیش خداى متعال؛ [اینها را] به ما یاد داده‌اند. و علاوه‌ى بر اینها همین روزه [است] که نفْسِ روزه‌ى ماه رمضان یک زمینه‌ى روحانیّت و نورانیّت است براى روزه‌دار که او را آماده میکند براى کسب فیوضات الهى. خب، این مجموعه‌ى ماه …

گناه مانع اجابت دعا

… و افاضات معنوى الهى را آماده کرد و آن، با ترک گناه است. لذا شما در دعاى کمیل مى‌بینید که امیرالمؤمنین (علیه الصّلاة و السّلام) میفرماید: اَللٰهُمَّ اغفِر لِىَ الذُّنوبَ الَّتى تَحبِسُ الدُّعاء؛[7] یعنى خدایا! آن گناهانى که دعاى مرا حبس خواهد کرد، بیامرز. گناهان مانع از اجابت دعا میشوند. در همین شبها و سحرها در دعاى شریف ابى‌حمزه میخوانید: اِلٰهی فَرِّق بَینى وَ بَینَ ذَنبِى [اَلمانِعِ لى مِن لُزومِ طاعَتِک]؛[8] خدایا فاصله بینداز میان من و گناه من، آن گناهى که مانع میشود که من وظایف خودم را انجام بدهم و خودم را به تو نزدیک کنم. اصل قضیّه، …

لزوم کمک خواستن از خدا و پناه بردن به او از لغزش

البتّه از خدا هم باید کمک گرفت. ماها ضعیفیم. ما بر احساساتمان به‌آسانى فائق نمی‌آییم، مگر خدا کمک کند. از خدا واقعاً کمک بخواهید؛ به خداى متعال از لغزش پناه ببرید؛ از خداى متعال توفیق براى اصلاح بخواهید. و من اعتقاد دارم که فضل پروردگار همچنان بر این انقلاب هست، همچنان که از روز اوّل بوده؛ و اگر کمک خدا نبود، اگر فضل الهى نبود، ما در میدانهاى مختلف، این همه پیشرفت به دست نمی‌آوردیم. امروز هم بحمدا‌لله‌ اینکه می‌بینید در داخل و خارج، حیثیّت انقلاب حفظ شده و …

سفارش به توسل و دعا همراه با تلاش مضاعف و ابتکار

… آن آمدنش به ایران، این رفتنش از دنیا، آن لحظه لحظه‌ی زندگى پُربرکتش در این فاصله؛ حالا منهاى آن گذشته‌ها که چقدر پُربار و پُرحادثه است. و امیدوارم که خداى متعال ما را مدد کند و ما از آن روح بزرگ استمداد میکنیم و دعاى ولی‌عصر (ارواحنا فداه) را طلب میکنیم. توسّل و دعا و توجّه به پروردگار را فراموش نکنید؛ رابطه را با خدا محکم کنید و این را همراه کنید با تلاش مضاعف، با ابتکارهاى بیشتر، با فکر بیشتر.

فرصت بازنگری در اشتباهات و گناهان عادت‌شده در دعا و نماز

دعا در ماه رمضان و همه خصوصیات این ماه مبارک این است که ما را متذکر میکند؛ از غفلت بیرون میآورد؛ آلودگیهای ما را به ما نشان میدهد و در بین دعا و نماز و توجه، فرصتی به ما دست میدهد که اشتباهاتی را که با آنها انس و خو گرفتیم، بازنگری کنیم و آنها را بشناسیم؛ چون گاهی انسان گناهی را عادت کرده که انجام بدهد و توجه ندارد که این گناه است. البته تنبلی، سستی و بقیه نواقصی را هم که داریم، میتوانیم بازنگری کنیم.

راز و نیاز با خدا از ابعاد درس عاشورا

… یک انسان و ابعاد معنوى و اخلاقى و اجتماعى جلوه‌گرى مى‌کند. در عاشورا دفاع هست، حمله هست، خشم هست، عشق هست؛ در عاشورا موعظه و تبلیغ و نصیحت هست، ترساندن و تهدید هست، همبستگى هست، ایثار هست، جهاد هست، شهادت هست، رسالت هست، توحید هست، همه چیز در عاشورا هست؛ راز و نیاز با خدا هم هست. ما وقتى که عاشورا را به عنوان یک درس مطرح مى‌کنیم نمى‌شود که این بُعد را ندیده بگیریم. دعا از همه‌ى انسانها زیبا است، مخصوصاً از انسانى به عظمت امام حسین، آن هم در شرائطى به عظمت شرائط روز عاشورا.

همراهی تضرع به درگاه خدا با به‌کارگیری نیرو در میدان جنگ

… آنها را تعلیم می‌داد که چه‌کار کنند، فرماندهی قاطع می‌کرد، در همان‌وقت می‌افتاد روی زانو، دستش را بلند می‌کرد پیش خدای متعال، جلوی مردم، جلوی مردم بنا می‌کرد اشک‌ریختن، با خدا حرف‌زدن؛ پروردگارا! تو کمک کن به ما؛ پروردگارا! تو پشتیبانی کن از ما؛ پروردگارا! تو خودت دشمنانت را دفع کن.[49] نه دعای او موجب می‌شد که نیرویش را به‌کار نگیرد؛ نه به‌کارگرفتن نیرو موجب می‌شد که از توسل و تضرع و ارتباط با خدا غافل بماند؛ هر دو. ببینید شاخص‌های درست اینهاست! هرگز درمقابل دشمنِ عنود دچار تردید و ترس نشد، هیچ‌وقت. امیرالمؤمنین که مظهر شجاعت است می‌گوید هروقت ما در جنگ‌ها کم می‌آوردیم به تعبیر امروز، پناه می‌بردیم به پیغمبر.[50] هروقت هرکسی احساس ضعف می‌کرد در جاهای سخت، پناه می‌بُرد به …

بیان معارف در لباس دعا به‌سبب اختناق و نامناسب بودن وضع

… شروع یک سخن مفصّل طولانی این‌گونه است. اگرچه در آن سخن هم مفاهیم و اشاره به آن اهداف کذایی که ذکر کردیم، هست. یا «اَوَ لا حُرٌّ یَدَعُ هذِهِ اللُّماظَةَ لِاَهلِها یَعنی الدُّنیا، فَلَیسَ لِاَنفُسِکُم ثَمَنٌ اِلَّا الجَنَّةُ فَلا تَبیعوها بِغَیرِها»[6]. کلمات امام سجاد، بیشترینش زهد است، بیشترینش معارف است، اما باز معارف را هم در لباس دعا. چون همان‌طورکه گفتیم اختناق در آن دوران و نامناسب‌بودنِ وضع، اجازه نمی‌داد که امام سجاد بخواهند با آن مردم بی‌پرده و صریح و روشن حرف بزنند؛ نه‌فقط دستگاه‌ها نمی‌گذاشتند، مردم هم نمی‌خواستند. اصلاً آن جامعه یک جامعۀ نالایق و تباه‌شده و ضایع‌شده‌ای بود که باید بازسازی می‌شد. سی‌وچهار سال، از سال شصت‌ویک تا نودوپنج، زندگی امام سجاد این‌طوری گذشته. البته هرچه که گذشته وضع بهتر شده است لذا در دنبالۀ همان حدیثِ «اِرتَدَّ النّاسُ بَعدَ الحُسَینِ» از …

دعای علی (ع) به جایگزینی بهتر از امت برای خود، به معنای درخواست مرگ، و استجابت آن

… شده‌ام. «فَقالَ ادعُ عَلَیهِم» پیغمبر فرمود: علی جان! نفرینشان کن. حالا امیرالمؤمنین می‌خواهد نفرین کند این امتی را که این‌قدر او را اذیت کردند. ببینید نفرین علی چیست: «فَقُلتُ ابدَلَنِی اللهُ بِهِم خَیراً مِنهُم» خدا به‌جای آنها، بهتر از آنها را به من بدهد؛ «وَ اَبدَلَهُم بی شَرّاً لَهُم مِنّی» و به‌جای من، کسی بدتر از من را به آنها بدهد. معنای این جمله‌ها این است که خدایا! مرگ علی را برسان؛ و این دعا مستجاب شد. (72/12/13)

درس گرفتن از دعا: لعن «قاتلان» امیرالمؤمنین (ع) به صیغهٔ جمع

[در اذکار شب نوزدهم] این جمله بود: «اَللّهُمَّ العَن قَتَلَةَ اَمیرِالمُؤمِنینَ»[22] خدایا قاتلان امیرالمؤمنین را لعنت کن، از رحمت خودت دور کن. قاتلان! یک نفر بیشتر که در مسجد کوفه، شمشیر نزد بر فرق مبارک حضرت، [اما می‌گوید] قاتلان! ببینید، این‌هم یکی از همان درس‌هایی است که از دعا انسان می‌گیرد. لازم نیست در حادثه، انسان خودش مباشرتاً حضور داشته باشد تا حادثه به او منسوب بشود؛ از آن روزی که غوغای حکمیت در جنگ صفین به راه افتاد، یک عده‌ای ظاهرپرست، از قرآن‌های سر نیزه فریب خوردند. و این‌قدر این فریب خودشان را غلیظ کردند و حق را به جانب خود دانستند، که …

شیرینی خواندن خدا به‌عنوان یاور و امید بی‌یاوران در دعاها

… ماست. کربلا یک مثالی است برای اینکه درمقابل عظمت دشمن، انسان نباید دچار تردید شود. این یک الگوی امتحان‌شده هم هست. (71/4/10) مظلومیت و غربت باید ما را قوی‌تر کند. من می‌گویم این نعمتِ خداست...این خیلی نعمتِ بزرگی است؛ تنهاماندن، متکی‌نشدن به غیر خداست. در دعاها بارها داریم: «یا مَلاذَ مَن لا مَلاذَ لَهُ»، «یا عَونَ مَن لاعَونَ لَهُ»، «یا حِصنَ مَن لا حِصنَ لَهُ»[7]. چقدر زیباست، چقدر شیرین است که انسان هیچ کمکی نداشته باشد، تا بتواند بگوید: «یا عَونَ مَن لاعَونَ لَهُ»؛ شیرین‌ترین حرف‌ها این است. اگر کسی ما را کمک کند که نمی‌توانیم بگوییم «یا عَونَ مَن لاعَونَ لَهُ» ای کمکِ کسی که هیچ کمکی ندارد! خب ما که کمکی دنیایی داریم. اگر به جایی غیر خدا امید داشتیم که نمی‌توانستیم با شور و شوق عرض کنیم «یا رَجاءَ مَن لا رَجاءَ لَهُ» ای امید کسی که به هیچ‌کس دیگری جز تو امیدی ندارد!

جدی و حقیقی بودن دعاهای ائمه (ع)، نه ظاهرسازی

… اما خدا این پیام را به تاریخ رساند. امروز همۀ دنیایی که از اسلام نامی شنیده است، پیام این دعا را از دو لب گهربار حسین فاطمه شنیده و باور کرده: خدایا! تو می‌دانی که این حرکت ما، این سفر ما برای خاطر قدرت‌طلبی نبود، برای کسب جاه و مقام نبود، برای تو بود. ظاهرِ این، دعاست، حقیقتاً هم دعاست، نباید خیال کرد که ائمه علیهم‌السلام آن‌وقتی‌که دعا می‌کنند، ظاهرسازی می‌کنند؛ نه، همان وقتی هم که امام سجاد یا امیرالمؤمنین در آن دعاهای سوزناک به خدا عرض می‌کند که پروردگارا مرا ببخش، من تقصیرکارم، من در قبال وظایف الهی خودم محتاج عفو توام، همان‌وقت هم امام جدی حرف می‌زند، شوخی و تعارف نمی‌کند. آن‌کسی‌که به‌قدر علی‌بن‌الحسین معرفت دارد، می‌فهمد که عملی به‌قدر عمل علی‌بن‌الحسین هم در پیشگاه خدا کم است. مجاهدتی به وزن مجاهدت علی‌بن‌ابی‌طالب هم در وزنۀ اعمال آدمی، یک وزن کامل نیست. اگر صد سال دیگر علی‌بن‌الحسین و امیرالمؤمنین گریه می‌کردند و عبادت …

طلب علاج مشکلات درونی و نفسانی در راز و نیاز با خدا

..شما وقتی که با خدا راز و نیاز می‌کنید، ازجمله چیزهایی که می‌خواهید، علاج همین مشکلات درونی و نفسانی است. آن جامعه‌ای که حداقل مجموعۀ بزرگی از آن با این خصوصیات پرورش پیدا کند، همان جامعه‌ای است که هیچ ترفندی در آن کارگر نخواهد شد...اگر در جامعه، توجه و توسل، همراه با معرفت باب شود ـ نه توسلِ عَلَی‌العُمیاء[12]، نه توسلِ بدون معرفت و بدون درک ـ و معنای صحیح توسل …