دعا یعنى ارتباط و اتکال انسان با خدا، آن وقتى هم که انسان در اوج قدرت و پیروزى است باز هم محتاج دعا است؛ باید با خدا حرف بزند، باید از خدا بخواهد. قرآن به پیغمبر ما دستور داد که «إذا جاء نصر اللَّه والفتح » وقتى یارى خدا رسید و پیروزى نصیب شد «و رأیت الناس یدخلون فى دین الله افواجا» و دیدى که مردم دسته دسته و فوج فوج به اسلام وارد مىشوند، تازه «فسبح بحمد ربک و استغفره» تازه اول انابهى تو است، اول عرض نیاز تو به درگاه قادر متعال است... ببینید امروز در جامعهى ما چقدر دعا و توجه به خدا زیاد است؛ راز پیروزى ما هم همین هاست. خب نمىشود که این عنصر و رُکن اساسى در عاشورا ندیده گرفته بشود.توضیحتهیهشده با هوش مصنوعی
راز و نیاز و درخواست از خدا و آثار آن.
نخستین کاربرد در متنهای این سایت:بیانات در اجتماع اقشار مختلف مردم در مقابل لانه جاسوسی— ۱۳۵۸/۰۹/۰۹
سیر زمانی
از ۱۳۵۸ تا ۱۴۰۴۱۳۵۸۱۴۰۴
روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.
تعریف در کلام رهبر
ماه رمضان را مغتنم بشمارید. این روزها را با روزهداری، و این شبها را با ذکر و دعا به سر ببرید. فصل دعا هم همین ماه مبارک است؛ اگرچه همیشه انسان با رشتهی دعا باید با خدا متّصل باشد. آیهی «وَ اِذا سَاَلَکَ عِبادی عَنّی فَاِنّی قَریبٌ اُجیبُ دَعوَةَ الدّاعِ اِذا دَعان»[7] در سورهی بقره در خلال همین آیات مبارکهی مربوط به روزه و ماه رمضان است. در وسط آیات روزه و ماه رمضان، این آیه آمده که همهی انسانها را، همهی بندگان را به دعا و توجّه سوق میدهد و دعوت میکند. رابطهی دعا، رابطهی قلبی شما است با خدا. «دعا» یعنی خواستن، یعنی خدا را خواندن. خواستن یعنی امیدواری؛ و تا امید نداشته باشید، از خدا چیزی را درخواست نمیکنید. انسانِ ناامید که طلب نمیکند. پس دعا یعنی «امید» که ملازم با «امید به اجابت» است. این امید به اجابت، دلها را مشتعل میکند و منوّر نگه میدارد. به برکت دعا، جامعه بانشاط و اهل حرکت [میشود].دعا وسیلهى مؤمن و ملجأ مضطر و رابط انسان ضعیف و جاهل با منبع فیّاض علم و قدرت است و بشر بى رابطهى روحى با خدا و بدون عرض نیاز به غنىّ بالذّات، در عرصهى زندگى سرگشته و درمانده و هدررفته است: قُل ما یَعبَؤُا بِکُم رَبّی لَولا دُعآؤُکُم.[1]شاهدها (۲۸۴ پاراگراف)
لزوم درخواست، توسل و تضرع به درگاه خدا برای تداوم نعمت
… خیلى چیز مهمّى است. احساس اینکه نعمت از خدا است، مشکلات را برطرف میکند، غرورِ نعمت را میگیرد، تفرعنِ به خاطر نعمت را میگیرد، تفاخرِ به خاطر نعمت را از انسان میگیرد، و انسان احساس میکند هیچکاره است. آنچه هست متعلّق به ذات مقدّس پروردگار است؛ او داده است؛ از او باید خواست، از او باید طلبید، از او باید تداوم را توقّع کرد، به او باید پناه برد، به او باید متوسّل شد، پیش او باید تضرّع کرد؛ این راهِ درست است.اختصاص خطبهٔ نخست به مسائل اصلی دعا
… والسّلام که این ایام متعلّق به آن بزرگوار است صحبتی شود، یا درباره دعا. دیدم امیرالمؤمنین علیهالصّلاة و السّلام هم، در راه تضرّع و خشوع و تقرّب الی الله به شهادت رسیده است. امیدواریم که ملت ایران در این ایام، راجع به آن بزرگوار سخنان زیادی بشوند. درباره دعا، بحث مستقلی لازم است و جا دارد که در طول این مدتهای مدید، یک خطبه را اختصاص به دعا بدهیم. من ترجیح دادم که امروز، چند مطلب درباره دعا عرض کنم. تقریباً بعضی از امّهاتِ مسائلِ مربوط به دعا را در خطبه اوّل عرض میکنم:دعاها روزیهای پاکیزهٔ ضیافت الهی در ماه رمضان
امام، در ادامه دعا میفرماید: «و شهر الطّهور»؛ «شهرِ پاکیزه کننده است.» در این ماه، عواملی وجود دارد که روح ما را پاک و طاهر میکند. آن عوامل چیست؟ یکی روزه است؛ یکی تلاوت قرآن است و یکی دعا و تضرّع است. این همه دعاها، ارزاق طیبّه و طاهرهای است از مائدههای ضیافت الهی که خدای متعال در این ضیافت یک ماهه خود، مقابل مردم گذاشته است. مضمون کلام امام این است که خدا در این ضیافت، با روزه از شما پذیرایی میکند.دعاها علاوه بر خواستن از خدا درسی برای خود ما هستند
… بدترین نوعِ انسانى است که میخواهد منشأ آثار بزرگ باشد؛ پناه بر خدا! یک جور دیگر انسانى است که باطن او بر ظاهر او ترجیح دارد؛ ظاهرش هر چه هست، باطن او بهتر و بیشتر از این ظاهر است؛ امام سجّاد به ما درس میدهد که ما از خدا بخواهیم که از این نوع دوّم باشیم. و میدانیم که دعاها، فقط خواستن از خدا نیست؛ درسِ به خود ما هم هست. ریاکارى مال مردم نوع اوّل است، سمعه[4] مال مردم نوع اوّل است، پوکى و بىمغزى مال مردم نوع اوّل است؛ آن جور مردمى، نه در جنگ به درد میخورد، نه در شدّت به کار مىآیند، نه بارهاى سنگین را میتوانند بر دوش بردارند؛ فقط ظاهر! تربیت اسلامى غیر از این است. تربیت …مستجاب نشدن دعای خوبان پس از حاکمیت اشرار
… اَشرارُکُم؛ آنجایى که نیکى دعوتکننده نداشته باشد، بدى نهىکننده نداشته باشد، خاصیّت این حالت آن است که اشرار بر سر کار مىآیند، اشرار زمام حکومت را در دست میگیرند. اگر مردم عادت نکنند که به «بد» بگویند «بد»، بدها مىآیند سر کار و زمام امور را میگیرند. ثُمَّ تَدعون؛ بعد شما خوبها میروید دعا میکنید که خدایا ما را از شرّ این بد نجات بده، فَلا یُستَجابُ لَکُم؛ خدا هم دعاى شما را مستجاب نخواهد کرد.دعای کمیل، نماز جمعه و توسل به ائمه (ع)، حافظ پیوند معنوی بسیجیان
… و در حرکتهای عمومی، به خاطر فشارها و معاملهگریها، انحراف پیدا شده است. آنچیزی که تا امروز، این حرکت را در ایران اسلامی اینطور مستقیم به سمتِ هدف هدایت کردهاست، همین ایمان شما، ارتباطتان با خدا و روحیه دعا و تضرّعی است که در نیروهای بسیجی ما وجود دارد. این، همان دعای کمیلی استکه شما مقیّد بودید و هستید بخوانید. این، همان نماز جمعههای شماست. این، همان توسّلات و توجّهات شما به ائمّه علیهمالسّلام است. و این پیوند و رابطه معنوی است که همهچیز را حفظ کردهاست. این، یک خصوصیّت است که در جاهای دیگر نیست، و باید آن را حفظ کنید.دعا مغز و روح عبادت
… (علیه السّلام) عرایضى را عرض خواهم کرد؛ لکن قبلاً به مناسبت اینکه ماه رمضان در شُرف دههى سوّم و رو به اتمام است، تذکّرى بدهم در جهت قدردانى از روزها و شبهاى ذىقیمت و بابرکت این ماه؛ این ماهى که ماه روزه است؛ ماه نزول قرآن و اُنس با قرآن است؛ ماه عبادت و دعا و مناجات است ــ که دعا مغز عبادت و روح عبادت است ــ(۳) ماه استغفار و توبه و بازگشت از راههاى ناپسند نزد خداى متعال و رعایت تقواى الهى است؛ ماه جهاد است ــ که در این ماه مبارک، غزوهى بدر در سال دوّم هجرت، و فتح مکّه در سال هشتم هجرت، و شروع غزوهى حُنین در همان سال اتّفاق افتاده است ــ ماه جهاد با نفْس، جهاد با شیطان، و جهاد با دشمنان خدا است؛ ماه آمادگى است، ماه ذخیرهى تقوا است؛ ماه صلهى رحم، …ماه رمضان بهعنوان ماه دعا با مضامین گوناگون
… راجع به نماز، راجع به معارف مختلف دینى براى ذهن مسلمین در همه جاى دنیا مطرح میشود و مسلمان این توفیق را پیدا میکند در این ماه که به این مسائل بپردازد ــ چه عملاً، چه اعتقاداً ــ به طور معمول در هیچ ماه دیگرى چنین توفیقى دست نمیدهد. برکت عجیبى است در این ماه. مثلاً این ماه، ماه دعا است: دعاهاى گوناگون با مضامین گوناگون که شنیدید بعضى از آقایانى که اینجا صحبت کردند راجع به مضامین ادعیه، مطالب مفید و نافعى را در طول این روزهاى گذشته بیان کردند؛ یا راجع به قرآن و اُنس با قرآن، آشنایى با معارف قرآنى، حفظ کردن قرآن، تکرار کردن قرآن ــ که این یک مقولهى جداگانه است، خودش یک دریایى است ــ و همینطور معارف دیگر.دعای آغاز سال، درس تحول درونی
تحویل هر سال جدید شمسى ــ که مصادف با نوعى تحوّل در عالم طبیعت میباشد ــ فرصتى است براى اینکه انسان به تحوّل درونى خود و به اصلاح امور روحى و معنوى و فکرى و مادّى خود بپردازد؛ و این دعاى شریفى که به ما تعلیم دادهاند در آغاز سال بخوانیم، درس همین تحوّل است. از خداى متعال در این دعا و با زبان دعا درخواست میکنیم که در حال ما، در وضعیّت روحى و نفسانى ما، یک تحوّل و دگرگونىِ مبارکى را ایجاد کند. ایجاد تحوّل کار خدا است امّا ما موظّفیم که براى این تحوّل در درون خود و در زندگى خود و در جهان، اقدام کنیم و همّت بگماریم و تلاش کنیم.تضرع به خدا برای پیش نیامدن مسئولیتی که به دین و آخرت زیان رساند
… مکرّر از بنده بهعنوان عضوى در شوراى رهبرى اسم میآوردند- که من البتّه در ذهن خودم آن را رد میکردم؛ اگرچه بهنحو یک احتمال برایم مطرح میشد که شاید واقعاً این مسئولیّت را -بهعنوان یک نفر از سه نفر یا پنج نفر- به من متوجّه کنند. من همان روز به خدا پناه بردم. همان روز یکشنبه قبل از تشکیل مجلس خبرگان با تضرّع، با توجّه، با التماس به خداى متعال عرض کردم که پروردگارا! تو که مدبّر امور و مقدِّر[4] امور هستى، چون ممکن است بهعنوان عضوى از مجموعه براى این مسئولیّت به من توجّه بشود، خواهش میکنم که اگر این [مسئولیّت] ممکن است اندکى براى دین من و آخرت من زیان داشته باشد، کار را جورى ترتیب بده که پیش نیاید؛ و واقعاً از ته دل میخواستم که نشود. خب، برادرانى که در مجلس خبرگان بودند ملاحظه کردند -که حضرت آیتالله مشکینى فرمودند- بحثهایى پیش آمد و حرفهایى زده شد و بالاخره به این انتخاب منتهى شد. در خود مجلس من کوشش کردم، تلاش کردم، استدلال کردم، بحث کردم که این …درخواست افزایش نیروی جسم و عزم دل از خدا و اجابت آن
… رَبِّهِم مِن کـُلِّ اَمر.[4] نیروهای طبیعت، نیروهای تاریخ، سنّتها و قوانین لایزال و لایتخلّف تاریخ و انسانیّت، به کمک انسانِ سرنوشتساز در شب قدر میشتابد، آنها را کمک میکند، بازوان آنها را نیرومند میکند، عزم جزم را در روح و در دل آنان تشدید میکند. و ما که در دعا میخوانیم «یا ربِّ یا ربِّ یا ربِّ قَوِّ عَلیٰ خِدمَتِکَ جَوارِحی وَ اشدُد عَلَی العَزیمَةِ جَوانِحی»،[5] از خدا میخواهیم که نیروی جسمانی و مادّی ما را افزون کند و میکند، و از خدا میخواهیم که دل ما را مصمّمتر کند و میکند؛ این تجربهای است که یک بار کردهایم و این بارِ دوّم است. دیروز هم قدرتهایی که در برابر ملّت ایران قرار داشتند، نه خود باور میکردند و نه شاهدان و نگرندگانِ بیطرف و بیتفاوت باور میکردند که یک ملّت بتواند بر آنچنان شُکوه و جاه و جلال ظاهری که با همهی …سفارش به خواندن دعای «اللهم انا نرغب الیک فی دولة کریمة» با همهٔ دل
… پشتیبان ماست و ما باید خود را با آن حضرت و با یادش هرچه بیشتر آشنا کنیم؛ امام زمان را فراموش نکنیم. مملکت ما، مملکت امام زمان است. انقلاب ما، انقلاب امام زمان است، زیرا انقلاب اسلام است. یاد ولیالله اعظم را در دلهای خودتان داشته باشید. دعای «اَللّٰهُمَّ اِنّا نَرغَبُ اِلیکَ فی دَولَةٍ کَریمَةٍ»[13] را با همۀ دل و با نیاز کامل بخوانید. هم روحتان در انتظار مهدی باشد، هم نیروی جسمیتان در این راه حرکت بکند. هر قدمی که در راه استواری این انقلاب اسلامی برمیدارید، یک قدم به ظهور مهدی نزدیکتر میشوید. (1360/3/29)بیان معارف در پوشش دعا به دست امام سجاد (ع)
..استراتژی دعا و استراتژی گریه، حرفهای کاملی نیست. بله! امام سجاد در پوشش دعا معارف را گفتند؛ برای تثبیت حادثۀ عاشورا بارها در محضر مردم، آن حادثه را به زبان آوردند و گریه کردند؛ اما استراتژی امام عبارت است از استراتژی امامت: یعنی تبیین اسلام، تبیین امامت، جمعوجورکردن یاران واقعی ائمه که شیعیان آن روز بودند. (65/7/4)اثر گفتن صادقانه و آگاهانهٔ دعا در حالت زندگی انسان
شما را به خدا، یک انسانی که این سخن را با روح میگوید، این سخن را راست میگوید، این سخن را از روی توجه به معنا میگوید، چه حالتی در زندگی پیدا میکند؟ این یک دعاست. به ما اینجور میآموزند ائمۀ هدی علیهمالصّلاةوالسلام آن زندگیهایی که وسیله است برای اینکه دشمنان خدا کام بگیرند، مرگ از آن زندگیها خیلی بهتر است.