رفتن به محتوای اصلی

دانشجو

نام‌های دیگر: دانشجویان، دانشجوی بومی، دانشجویان دختر، خوابگاه دانشجویی، خوابگاه دانشجویان

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

قشر دانشجو و نقش، وظایف و مسائل آن.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:پیام به‌مناسبت برگزاری سمینار هفته وحدت حوزه و دانشگاه— ۱۳۶۰/۰۹/۲۷

سیر زمانی

از ۱۳۶۰ تا ۱۴۰۴
۱۳۶۰۱۴۰۴

فقط سال ۱۳۶۹همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

کلمه‌ى «دانشجو» هم باز همین‌جور از لحاظ بار معنایى از جهت دیگرى حامل یک معانى خیلى جالب توجّه و مهمّى است. دانشجو یعنى جوان طالب علمى که آینده دست او است؛ این خصوصیّات، در کلمه‌ى «دانشجو» هست. دانشجو یعنى جوان، قهراً چون دانشجویى مال دوران جوانى است؛ طالب علم بودن هم که خب در کلمه‌ى دانش و جستجوى از دانش هست؛ آینده هم دست او است، چون فرض این است که آینده‌ى کشور به سمت اداره‌ى علمى کشور پیش میرود؛ یعنى اداره‌ى عالمانه و منطبق بر موازین دانش. هر کشوری به این سمت که پیش برود و هر چه این دایره گسترش پیدا کند در هر کشورى، در هر جامعه‌ای که علم و فهم و محاسبه‌ى دقیق در همه‌ى شئون او دخالت داشته باشد، آن جامعه وضعش بهتر است. بنابراین دانشجو یعنى کسى که ناظر به آینده است، متعلّق به آینده است و آینده هم متعلّق به او است.
دانشجو باید اینجا قرار بگیرد؛ جایگاه دانشجو اینجا است. دانشجو میتواند مثل یک معلّم، مثل یک هشداردهنده، مثل یک چراغ راهنما عمل کند؛ به قدر توان خودش در محیطِ مساعدِ مناسبِ خودش. میتوانید عمل بکنید. این، آن چیزی است که به نظر من هویّت دانشجویان عزیز ما این است؛ این حالت توانایی برای بیان کردن، برای تبیین کردن و توضیح دادن.

شاهدها (۲۴ پاراگراف)

لزوم آشتی دادن دانشجویان مسلمان باانگیزه به جای دعوای جریانی

… تربیت‌ مدرّس هم همین‌جور است؛ یعنى آنجا هم على‌رغم سرمایه‌گذارى‌هایى که همه‌ى شماها کردید و نظام از اوّل کرده، باز طبیعت قضیّه این است دیگر؛ با اینکه این‌ همه هم گزینش میشود، آن انگیزه‌دارى که برایش در کنار درس خواندن یک ارزش مقدّس دیگرى وجود دارد، معدودند. حالا همینها به جان هم افتاده‌اند و دارند با هم مثل همیشه دعوا میکنند! شما نگذارید؛ دخالت کنید و اینها را با هم نزدیک کنید؛ با هم آشتى بدهید؛ از اینها بخواهید که همه با هم کار کنند، یکى را در کنار دیگرى بیخودى تقویت نکنید، یکى را تضعیف نکنید؛ به اینها بفهمانید این مسئله‌ى مهم را.

اختصاص وام به دانشجویان واقعاً نیازمند به جای تقسیم مساوی

این پولهایى که به عنوان وام میخواهید به دانشجویان مستضعف بدهید ــ که آقاى رهامى گفتند ــ لزومى ندارد بین همه تقسیم کنید؛ در اینجا هم باز شما همان اولویّتها را رعایت کنید. اگر واقعاً مى‌بینید هشتصد تومان کم است، آن را مثلاً هزار تومان بکنید؛ آن صد هزار نفر را فرض کنید که هشتاد هزار نفر بکنید. یعنى این‌جور نباشد که حالا حتماً آدم بین قشرهاى مختلف دانشجو یک توازن و تساوى‌اى بخواهد برقرار بکند؛ نه، خب یک عدّه‌اى در شهر خودشان …

لزوم احساس مسئولیت دانشجویان نسبت به مسائل انقلاب

یک نکته‌ى دیگرى که در دانشگاه ما، باید مورد توجّه باشد، این است که این قشر جوان، باید خود را همیشه نسبت به مسائل انقلاب داراى احساس مسئولیّت بداند، خود را برکنار از مسائل انقلاب نداند. امروز انقلاب چه تکلیفى را به او املا میکند و از او میخواهد؟ او چه نقشى میتواند در پیشبرد انقلاب داشته باشد؟ وظیفه‌ى او چیست؟ ]اینکه او[ از خیل عظیم مردم ما ــ که بحمدالله‌ در صحنه‌هاى انقلاب همیشه حاضرند ــ جدا نشود؛ به رشد و آگاهى مردم کمک کند، به باسواد شدن …

مدیران آیندهٔ نزدیک کشور و لزوم جدی گرفتن آنان

… که همه‌ى دستگاه‌ها پول گزاف به او میدهند و او را با همه‌ى وجود میخواهند. میشود چه‌کاره؟ میشود یک کارشناس سازمان برنامه و بودجه؛ میشود یک مهندس عالى‌رتبه‌ى سازمان مسکن؛ میشود یک مدیر فلان اداره‌ى سیاسى؛ میشود راه‌اندازنده‌ى فلان بخش عمرانى، کشاورزى و غیره؛ یعنى کار مملکت مى‌آید دست او، ریش مملکت مى‌آید دست او؛ به چشم بى‌اهمّیّت به او نگاه نکنید.

آسیب‌پذیری در برابر ابتذال، بی‌تفاوتی و فرهنگ‌های مضر بیگانه

یک مشکل، مشکل دچار شدن به ابتذال و بى‌تفاوتى و نفوذپذیرى در مقابل فرهنگهاى مضرّ بیگانه است؛ دانشجو در معرض این قرار میگیرد و این مشکل دانشگاه‌ها است. بنده مکرّر در این اجتماعات دانشجویى و دانشگاهى گفته‌ام که چرا وقتى کسى وارد حوزه میشود، قاعدتاً متدیّن خارج میشود امّا وقتى داخل دانشگاه میشود، قاعدتاً متدیّن خارج نمیشود! چرا باید این‌جورى باشد؟ واقعاً هم توقّع درستى است و باید در نهایت، این[طور] باشد امّا …

آسیب‌پذیری در برابر لغزش‌ها و انحرافات فکری

یکى [دیگر] از مشکلات که نزدیک به این است، آسیب‌پذیرى در مقابل لغزشها و انحرافات فکرى است. این را در گذشته که مارکسیسم[12] خیلى فعّال و پُرنشاط بود، هر کسى که با دانشگاه ارتباط داشت، واقعاً بروشنى مى‌یافت. اصلاً در دانشگاه حتّى آن دانشجوى مسلمانى که سوهان تفکّرات مارکسیسم به مغزش نخورده باشد، خیلى بندرت میشد پیدا کرد. بعضى از این عناصر روشنفکرِ …

روحیهٔ صاحب‌نظری و نیاز به دانستن وجه امور

یک مشکل، مشکل ابهام در جریانات و عملکردها است. دانشجو به طور طبیعى روشنفکر است، یعنى جزو گروه‌هاى روشنفکر قهرى، گروه دانشجو است؛ نسبت به اوضاع جارى کشور صاحب نظر است، صاحب فکر است، صاحب عقیده است، میخواهد اظهار نظر بکند، قانع نیست به اینکه بگویند که آقا ما این‌جور تشخیص دادیم و میخواهیم عمل بکنیم؛ [کارش] منافات با تعبّد هم ندارد، تعبّد هم میکند امّا دلش میخواهد وجه این کارى را که به آن تعبّد کرده بداند. اگر ندانست تدریجاً دچار شبهه میشود، دچار ابهام میشود، و این ابهام، او را حتّى در نفْسِ تعبّد هم تضعیف میکند و تعبّدش بتدریج ضعیف میشود. پس یکى [دیگر] از مشکلات دانشجو این است. دانشجویان غالباً از جریانات هم بى‌خبرند و از بطون کارها خبر ندارند؛ [وقتی] یک خبرى …

بی‌هویتی و روشن نبودن رسالت واقعی دانشجو در قبال جامعه و آینده

و بالاخره آن مشکلى که به نظر بعضى‌ها شاید مهم‌ترین مشکل [دانشجو] است، مشکل بى‌هویّتى و عدم درک رسالت واقعى در قبال جامعه و در قبال خودش و در قبال تاریخ و آینده است. دانشجو حقیقتاً نمیداند الان چه‌کاره است و در آینده چه نقشى خواهد داشت ــ مثل یک کاسبى که دنبال نان و نام دارد زندگى میکند و میدود ــ یعنى رسالت حقیقى دانشجو براى خود او درست روشن نیست.

هدف تبدیل دانشجویان به عناصر زبدهٔ دینی در معرفت و ایمان

… گسترش داد. الان خب، در مواردى اطّلاع پیدا میکنیم که این‌جورى نیست. انجمن اسلامى در مقابل روحانى قرار میگیرد یا اینکه تعارضى ایجاد میکند. خب طبیعى است که نیروها تقسیم میشود، گاهى حتّى اصطکاک پیدا میکنند و همدیگر را از بین میبرند. و بنده گمان میکنم که میتوان؛ یعنى باید این‌جور باشد که ما دانشجو را بخواهیم جزو قشرهاى برگزیده‌ى دینى در جامعه‌ى خودمان قرار بدهیم؛ هدف ما باید این باشد که در این دانشگاه، این دانشجویان را تبدیل کنیم به عناصر زبده‌ى برگزیده‌ى دینى، هم از لحاظ آگاهى و معرفت، هم از لحاظ استحکام ایمان؛ که طبیعى است خدمت براى جمهورى اسلامى در آینده را هم اینها تضمین خواهد کرد. در این جهت ان‌شاءالله‌ بایستى پیش برویم.

اهمیت به درس، علم و روحیهٔ انقلابی و پیشگامی در حرکت انقلابی

جوانان دانشجو در محیطهای دانشگاه، به درس و علم و روحیه‌ی انقلابی و اسلامی، حداکثر اهمیت را بدهند. جوانان ببینند که امروز و آینده، چه‌قدر به وجود آنها احتیاج است؛ خودشان را برای آینده بسازند. امروز هم جوان دانشجو باید مثل همیشه، پیشتاز و پیشگام حرکت انقلابی باشد و خودش را شایسته و صالح برای این مسؤولیتهای بزرگ قرار بدهد.

حرکت دانشجویان در جهت اسلامی و انقلابی بودن غالب آنان

و من میخواهم عرض بکنم امام تا حدود زیادى در این راه موفّق شد. امروز دانشجویان ما در جهت اسلامى حرکت میکنند؛ مجموعه‌هاى اسلامى در دانشگاه‌ها داراى ارزشند، و غالب دانشجویان ما جوانهاى انقلاب و فرزندان انقلابند. البتّه در دانشگاه‌ها امر مهم، روش حاکم بر دانشگاه است؛ روش باید صد درصد اسلامى بشود، روابط باید صد درصد اسلامى بشود در دانشگاه‌ها ــ البتّه تا حدود زیادى شده ــ مدیریّتها باید براى اسلام در دانشگاه‌ها اصالت قائل بشوند. مادامى‌ که دانشگاه، پرورشگاه متخصّصین …

لزوم درس و تلاش دانشجویان در جهت عظمت کشور و اعتلای اسلام

جوانهاى حوزه، طلّاب عزیز، طلّاب زحمت‌کش، طلّاب قانع، طلّاب مؤمن در حوزه‌هاى علمیّه، و دانشجویان عزیز، این جوانها، این فرزندان و جگرگوشه‌هاى ملّت، این بهترین و پاک‌ترین عناصر جامعه‌ى ما در دانشگاه‌ها، در جهت عظمت کشور، در خطّ اسلام، در جهت بلند کردن پرچم اسلام، در جهت بیدار کردن ملّتهاى عالم، در جهت روح بخشیدن به این دنیاى مرده‌ى به ‌وسیله‌ى دستهاى استکبارى درس بخوانند، کار کنند، تلاش کنند تا مطمئن بشوند که فرداى ایران اسلامى از امروز بمراتب بهتر خواهد بود. این، هدف شما است؛ این، هدف وحدت حوزه و دانشگاه است.

نگاه به دانشجو به چشم فرزند و با محبت

… و درس این محیط؛ و دانشجو را مورد محبّت خود قرار بدهد؛ بداند که او هم مثل همین جوانى است که پسر ما است؛ همین بچّه‌هاى ما آنجا هستند. بچّه‌ى ما هم گاهى بداخلاقى میکند، او هم بداخلاقى میکند؛ بچّه‌ى ما هم گاهى تحت ‌تأثیر یک چیزى قرار میگیرد، او هم قرار میگیرد؛ یعنى به چشم فرزندان و نزدیکان خودش نگاه کند. نمیگویم به قدر بچّه‌ى خودش محبّت داشته باشد ــ خب اینکه معقول نیست و غالباً عملى نیست ــ لکن محبّت داشته باشد؛ این قشر را به چشم تعطّف و علاقه و محبّت نگاه کند و به این علم، به این درس، به این محیط علاقه داشته باشد. سابقها بعضى از علماى خوب بودند که آشنا نبودند با مسائل علوم جدید و اصلاً اینها را علم نمیدانستند ــ واقعاً من دیده بودم؛ این، تصوّر نیست ــ من عالِم متّقىِ مؤمنِ فاضلى را دیده بودم که اصلاً اینها را علم نمیدانست بلکه حتّى هر چه را در یک کتاب غیر عربى نوشته …

جوانان پاک و ارزشمند نیازمند حفاظت در برابر جریان‌های فکری فاسد

… طرز فکرى که من نقل کردم، بینونت به وجود نمى‌آورد بین محیط‌هاى فکر جدید و قدیم؟ دشمن هم که کمک کرد ــ اگر میخواهید آثار این بینونت از بین برود و این زخم لااقل در رابطه‌ى با شخص شما در دانشگاه ملتئم[9] بشود، باید محبّت و اعتقاد را به حدّ قدر نصاب داشته باشید. [روحانی] با علاقه، با محبّت، ببیند که این جوانها، چه جوانهاى نازنین، پاک، به‌دردبخور و مورد کمال ترّحم در مقابله‌ى با بعضى از جریانات فاسد فکرى و غیره [هستند] که باید آنها را نگه داشت، باید حفظ کرد؛ مثل مرغى که از جوجه‌هاى خودش محافظت میکند؛ نباید رهایشان کرد؛ با این روحیه باید برود دانشگاه. این هم شرط دوّم.

ثمربخشی تربیت دانشجوی متدین، مؤمن و مخلص

اگر چنانچه شما توانستید او را متدیّن، مؤمن، دلسوز، مخلص بار بیاورید ــ که حالا عرض خواهم کرد که ما از دانشجو چه توقّعى باید داشته باشیم و بار بیاوریم ــ او [مفید] خواهد شد. اگر خداى ناکرده شما از عهده‌ى او برنیامدید ــ حالا یا از لحاظ فکرى، یا از لحاظ عملى، یا از لحاظ عاطفى ــ و جورى شد که بین او و شما به هم خورد، بعید است که او بین شما و روحانیّت تفکیک قائل بشود. [اگر] من و شما سوار ماشین در یک جادّه‌اى میرویم، یک افسر …

در معرض هجوم انواع تفکرات انحرافی امروز

… باز میکند و چه چیزى اگر نباشد، جامعه دیگر جامعه‌ى باز نیست و ولو هزار نشانه‌ى دموکراسى هم وجود داشته باشد فایده‌اى ندارد؟ خب، اینها تفکّرات انحرافى و غلطى است که امروز در دنیا وجود دارد. حالا نمیخواهم وارد این بحث بشوم که ما باید در مقابل اینها چه کار کنیم؛ اجمالاً جوان دانشجو در معرض هجوم این تفکّرات از انواع و اقسام آن است. این هم مشکل دوّم.

روا بودن فعالیت سیاسی درون‌دانشگاهی در حد نقد و اعتراض

نگذارید در محیط‌هاى دانشگاه از بیرون چیزى تزریق بشود. این خط و خطوط سیاسى را از بیرون دانشگاه مطلقاً وارد دانشگاه نکنید. خود دانشگاه یک مقدارى مسئله‌ى سیاسى دارد؛ خوب هم هست در آن حد، ایرادى هم ندارد؛ یک چیزى را مى‌بینند، اعتراض میکنند؛ یک خبرى به گوششان میرسد، آن را نقد میکنند؛ از یک چیزى پشتیبانى میکنند؛ با یک چیزى مقابله میکنند؛ همین خوب است، همین بس است؛ دیگر این دعواهاى بیرون دانشگاهى را بشدّت مراقبت کنید که داخل دانشگاه نیاید؛ این به ضرر دانشگاه است؛ به ضرر انقلاب است. من خیال میکنم یک مقدارى این رعایتها نمیشود.

کم‌رنگ شدن اعتقاد انقلابی برخی دانشجویان در محیط دانشگاه

… کنیم کسى نسبت به انقلاب هیچ معرفتى نداشته باشد یا اعتقادى نداشته باشد و وارد دانشگاه بشود، این‌‌جور نیست که ما مطمئن باشیم فردا که او از دانشگاه بیرون مى‌آید، یک فرد انقلابى مؤمنى بیرون آمده؛ درست است؟ عکس آن چرا، عکس آن مصادیقى دارد؛ مصادیق کمى هم ندارد. کسانى هستند که در محیط‌هاى خانوادگى یا محیط شهرى خودشان به انقلاب و به اسلام و به مبانىِ انقلابى معتقدند، مى‌آیند در دانشگاه، [اعتقادشان] کم‌رنگ میشود، یا بى‌تفاوت میشوند، یا همین‌‌طور که ایشان اشاره کردند، جذب یک جاذبه‌هاى على‌القاعده منافى با تفکّر انقلابى و حرکت انقلابى میشوند؛ امّا آن طرف قضیّه که متوقّع است، آن نیست.

افزایش بینش و خط فکری صحیح همراه با علم در دوران دانشگاه

ما باید کارى بکنیم که وقتى دانشجو وارد دانشگاه شد، اینجا به‌ عنوان یک مرحله‌اى باشد که همچنان ‌که بر علم خود مى‌افزاید، بر تفکّر صحیح و بینش صحیح و خطّ درست و هدایت خودش هم بیفزاید. به نظر من در این کار، جهاد دانشگاهى میتواند به نحو وافرى سهیم باشد. البتّه انجمنهاى اسلامى اگر خوب عمل بکنند، دفاتر نمایندگی اگر پخته و کامل عمل بکنند، میتوانند سهم زیادی داشته باشند، امّا آن سهمى که جهاد دانشگاهى با توجّه به امکاناتى که دارد و …

بی‌مبالاتی دینی اکثریت و درگیری گروه‌های اقلیت دین‌دار با یکدیگر

از همه‌ى عناصر مؤمن خوب استفاده کنید. دُور این مسائل خط‌وخط‌بازى را هم براى خاطر خدا در محیط دانشگاه قلم بگیرید؛ نگذارید؛ حالا شما که رؤسا هستید، جلوى آن را بگیرید. این مسائل اختلافاتِ مذاق و سیاسى و خط و مانند اینها واقعاً ضرر زده! در دانشگاه یک اکثریّتى در این سالهایى که بنده اطّلاع دارم، دانشجوى بى‌مبالات نسبت به دین ــ حالا نمیگویم بى‌اعتقاد ــ و بى‌تقیّد نسبت به مسائل دینى مشغول کار خودشانند؛ یک اقلّیّت معتقد به دین تقسیم شدند به دو سه گروه، یک عدّه تندرو، یک عدّه کندرو، یک عدّه راست، یک عدّه چپ، و مانند اینها دائم دارند تو سر و کلّه‌ى هم میزنند! خب این بلاهت است، این چه کارى است؟ اگر راست میگویند، بنشینند با همدیگر تفاهم بکنند و آن کار اصلى را انجام بدهند. حالا اینکه مال محیط‌هاى دانشجویى است و دانشجوها باید متوجّه باشند چه ‌کار دارند میکنند. شما که رؤسا هستید، شما که مسئولین هستید، مواظب باشید در این دعواى مضر، نبادا یک ‌ذرّه کمک کنید به اشتعال، یعنى یک تراشه‌ى چوب هم که بریزید، مقصّرید؛ (نبادا) یک طرف را …

تکریم استاد و جلوگیری از ترویج فرهنگ استعماری در دانشگاه

… روحیه‌ى انقلابى و نشاط اسلامى دنبال کنند؛ وگرنه سرنوشت آنها بهتر از دانشگاه‌هاى دوران طاغوت نخواهد بود که در آن، خودباختگى علمى در برابر بیگانگان و تحقیر ارزشهاى خودى، راه را بر جوشش استعدادها مى‌بست و مغزهاى مستعد را هم به گریز از مرز و بوم خود تشویق میکرد. اساتید عالى‌قدر و دلسوز باید فضاى انقلابى را براى تربیت نیروهاى مستعد مغتنم بشمارند و دانشجویان ضمن تکریم و احترام به اساتید ــ که فریضه‌اى اسلامى است ــ نباید اجازه دهند احیاناً کسى بدخواهانه، از علم و تخصّص، وسیله‌اى براى هموار کردن راه فرهنگ استعمارى در دانشگاه‌ها درست کند و مانند دوران سلطه‌ى بیگانگان، دانشگاه را پرورشگاه مغزهاى از‌خودبیگانه و بیگانه‌پرست سازد. روشنفکران دلسوز و صادق بدانند که امروز روز آزمایشى بزرگ است و تاریخ درباره‌ى آنان و رفتار امروزى‌شان قضاوتى دقیق و افشاگر خواهد داشت.

طرح مشکلات درونی و بیرونی دانشجویان

… ندارم، آگاهى‌هاى زیادى ندارم ــ البتّه با دانشجوها و مانند اینها خیلى ارتباطات داشته‌ام امّا این‌جور که حالا بتوانم تحلیلگرانه مثلاً بگویم بله، دانشجو این خصوصیّات را دارد، نه، این را من نمیتوانم عرض بکنم ــ امّا برخى خصوصیّات را در دانشجویان مى‌بینیم؛ خصوصیّات مسئله‌ساز را میخواهم بگویم، مشکلها را میخواهم بگویم. بعضی از مشکلات درونى و بیرونى دانشجویان اینهایى است که عرض میکنم.

گوناگونی مشکلات و تعارض‌های محیط دانشجویی

خب، اینها مشکلات دانشجو است. بخشى از مشکلات را گفتیم، یقیناً بیش از اینها، مسائل دیگر، مشکلات دیگر، ریزه‌کارى‌هاى فراوان، ارتباطات گوناگون استاد و دانشجو، مدیر و دانشجو، گروه‌هاى گوناگون دانشجویى، دانشجوى بى‌دین، دانشجوى بادین، و تعارض ‌اینها، حتّى تعارضهاى بین خود دین‌دارها ــ یعنى انواع و اقسام مشکلات ــ وجود دارد.