هدف دادگاه دفاع از کیان و قداست روحانیت و حوزههای علمیه
لازم است با رعایت موازین اسلامی و دقت کامل در اجرای قانون و ممانعت از بروز افراط و تفریط در پیگیری و صدور احکام قضایی به هدفهای این دادگاه که دفاع از کیان و قداست روحانیت و حوزه های مقدس علمیه است، نائل آئید.
تأسیس به دست امام برای سختگیری بر روحانیون، نه امتیاز دادن به آنان
وجود دادگاه ویژهی روحانیت اصلاً امتیازی برای روحانیون نیست. شما باید بدانید که یکی از منتقدان سرسخت دادگاه ویژهی روحانیت، عدّهای از روحانیونند؛ بنابراین امتیازی نیست. این دادگاه، اوّل از طرف امام به عنوان سختگیری بر کار روحانیون تأسیس شد. علّت تشکیل این دادگاه این بوده که همیشه تصوّر میشده است روحانیون وقتی وارد یک دادگاه معمولی میشوند، ممکن است بهطور طبیعی امتیازی برایشان وجود داشته باشد. بالاخره روحانىِ محترمی است و اتّهامی هم دارد؛ ممکن است بین او و یک آدم معمولی تفاوت قائل شوند. وقتی دادگاه ویژهی روحانیت باشد، دیگر این تفاوت وجود ندارد. دادگاه ویژهی روحانیت هم دادگاهی مثل بقیهی دادگاههاست و با یک شعبهی دادگاه دادگستری تهران تفاوتی …
درست، قانونی و لازم بودن آن و رد اشکالات منتقدان
دادگاه ویژه روحانیت، دادگاهی است درست، بجا، قانونی و لازم. البته جنجال میکنند و اشکالاتی میگیرند که اشکالات وارد و درستی نیست. این دادگاه، بجا و بموقع به وجود آمده و کارهای مهم و اساسیای هم کرده است. قشر روحانی مثل همه قشرهای دیگر، قشر آسیبپذیری است. از طرفی خصوصیت و جایگاه این قشر طوری است که ایجاب میکند دادگاهی وجود داشته باشد که این جرأت و گستاخی و توانایی را در خود ببیند که یک روحانی را به پای میز محاکمه بکشد و از او سؤال کند و جواب بخواهد. آن طرف …
قانونی بودن عملکرد و ندیدن کار غیرعادلانه از آن
عملکردش قانونی است. من نمیتوانم واقعا درباره هر دادگاهی قضاوت داشته باشم که اینها صددرصد عادلانه عمل میکنند یا نه؛ ولی علیالظاهر ما چیز غیرعادلانهای از اینها ندیدهایم. کارکردشان، کارکرد بدی نیست. اگر موردی نشان داده شود که خلاف قانون یا خلاف عدالت رفتار کرده باشند، البته قابل پیگیری است؛ اما تا آنجا که من میدانم، نه؛ کار غیر عادلانهای از اینها مشاهده نکردهام.
تطبیق کامل با قانون اساسی و تداوم کار در سالهای طولانی
بله؛ کاملا با قانون اساسی تطبیق میکند. البته جای توضیحش در پاسخ به این سؤال نیست؛ اما اگر اینطور نبود، در طول سالهای طولانی -الان شانزده، هفده سال است که این دادگاه مشغول کار است- مطمئنا امکان ادامه کار پیدا نمیکرد.
فلسفهٔ وجود: ناتوانی دادگاههای عادی در محاکمهٔ روحانیون صاحب نفوذ
… مجتهد باشد)- یا نمایندگان مجلس که میتوانند روحانی باشند، میتوانند غیرروحانی باشند؛ یعنی روحانیون برای اینکه در داخل تشکیلات نظام بیایند و نفوذ قانونی پیدا کنند، میدان دارند؛ از طرف دیگر، روحانیون نفوذ مردمی دارند، مسجد دارند، محراب دارند، دست و پا دارند؛ در چنین نظامی، دادگاههای معمولی قادر نیستند روحانی را درست و بجا و کماهوحَقّه محاکمه کنند. مثلاً اگر یک روحانی سرشناس خطایی را مرتکب شود، کدام دادگاهی است که جرأت کند سراغ او برود؟ کدام مأموری است که جرأت کند سراغ او برود؟ کدام بازجویی است که بتواند از او بازجویی کند؟ البته ممکن است کسانی شجاع باشند و بگویند نخیر، ما این کار را انجام میدهیم؛ اما باید هزینهی زیادی صرفش بشود؛ در حالی که یک طلبهی جوان در یک دادگاه ویژه راحت میتواند این آقا را پای سؤال و جواب و استنطاق بنشاند. مثلاً یک طلبهی نسبتاً جوان مثل آقای ریشهری، یک …
ضرورت آن برای جلوگیری از تخلف برخی روحانیون
… امام رضواناللهتعالیعلیه در یک سخنرانی راجع به روحانیون صحبت میکردند و از آنها تعریف میکردند؛ بعد گفتند: «ای بسا خرقه که مستوجب آتش باشد»! یعنی این طور نیست که هر کس لباس روحانیت بر تنش هست، آدم مقدّسی است؛ نخیر، کسانی هم از روحانیون ممکن است تخلّف کنند. وقتی دادگاه روحانیت هست، جلوِ این تخلّفات را میگیرد؛ چون کاربرد و نفوذ و اقتدارش را نسبت به خودشان میدانند. بنابراین، دادگاه روحانیت یک ضرورت بود و هست و جزو کارهای خوب امام رضواناللهتعالیعلیه محسوب میشود. البته بنده هم در ایجاد این دادگاه بینقش نبودم. خود امام به این کار معتقد بودند و در ذهنشان بود؛ من هم یک روز خدمتشان رفتم و مطلبی را گفتم، که همانجا فهمیدم در ایشان خیلی اثر کرده است.
برخورداری از آییننامههای مدون و پیروی از قوانین دستگاه قضایی
اما اینکه گفتید دادگاه ویژهی روحانیت قواعد و قوانین منظّمی داشته باشد، باید بگویم که همه چیزش کاملاً منظم است؛ یعنی قاعده و مصوّبات مرتّب و مدوّن دارد. البته الان در ذهنم نیست و نمیدانم که کجا تصویب شده، اما میدانم که آییننامههای کاملاً دقیقی دارد. در بعضی از کارهایش صددرصد مثل دستگاه قضایی است -بدون هیچ تفاوتی- و از همان قوانین پیروی میکند. احتمال میدهم در بعضی از تشکیلات قضاییش قوانین جداگانهای داشته باشد، والاّ محکوم به همان قوانین است.
عدم صلاحیت در جرائم مطبوعاتی و رسیدگی تنها به جرائم روحانیون
غیر روحانی را به این دادگاه نمیآورند. در جرائمی که روحانی و غیرروحانی در آن شریک و به هم متّصل باشند، حدس من این است که آن وقت پروندهی آن غیر روحانىِ را هم به آنجا میآورند. این دادگاه به مطبوعات هم اصلاً ارتباطی ندارد. آن روحانیای که روزنامهای را اداره میکند، از جهت روحانی بودنش اگر جرم یا جرائمی را که در این دادگاه تعریف شده، مرتکب شود، او را به اینجا میآورند و به خاطر آن جهت محاکمهاش میکنند؛ والاّ از جهت مطبوعات نیست؛ جرم مطبوعاتیش باید در دادگاه دیگری بررسی شود. البته اگر در زمینهی کار مطبوعاتی، یک جرم غیرمطبوعاتىِ تعریف شده باشد که در حوزهی کار قضایىِ دادگاه ویژهی روحانیت باشد، این دادگاه میتواند رسیدگی کند؛ چون طرف روحانی است؛ اشکالی هم ندارد. به نظر من، دادگاه ویژهی روحانیت جزو مصادیقی که شما بخواهید آن را …
دفاع از کیان و قداست روحانیت و حوزهها، یادگار امام راحل
… ویژه روحانیت، و با تشکر از خدمات و زحمات قابل تقدیر ایشان و همکاران محترمشان، جنابعالی را که بحمدالله از دلسوزان نظام مقدس اسلامی هستید و دارای تجارب ارزشمندی در امر قضا و منشاء خدمات مهمی در دستگاه قضایی میباشید به سمت دادستان این دادگاه منصوب مینمایم. امید است با اتکال به خداوند متعال و با تلاش جنابعالی و همکاران محترمتان این مجموعه گرانقدر که از یادگارهای امام راحل عظیمالشأن میباشد، بتواند همچون گذشته از کیان و قداست روحانیت و حوزههای مقدس علمیه دفاع نموده و شأن والای روحانیت آگاه و دلسوز را از دستبرد بدخواهان حفظ نماید.
پیشنهاد تشکیل آن به امام خمینی برای حفظ سرمایهٔ معنوی روحانیت
… هزار سال اعتقاد شیعه به علما و روحانیّون و مراجع نبود که مرجع برایشان از یک قداستى برخوردار بود، عالِم دین از یک قداستى برخوردار بود، کِى مردم پشت سر امام راه مىافتادند به عنوان اینکه یک مرجع است و یک عالِم دین است؟ و امام این را تلقّى به قبول کردند. بعد به ایشان عرض کردم که آقا الان با عمل بعضى از ماها دارد این ذخیرهى هزارساله ضایع میشود، از بین میرود. ما یک پولى را، یک سرمایهاى را برداشتیم خرج کردیم، یک بساطى را درست کردیم، حالا با کار بعضى از ماها خود این سرمایه دارد دود میشود و میرود هوا. براى ایشان چند مثال زدم و گفتم به نظر من راه آن همین دادگاه روحانیّون است. ایشان گفتند چه کنم؟ به فلانى ــ یک کسى را اسم آوردند ــ چند مرتبه تا حالا گفتهام، خب نکردند. من گفتم آقا خودتان بکنید؛ یک نفر را معیّن کنید. ایشان گفتند به نظر تو چه کسى؟ من یک نفرى را اسم آوردم؛ ایشان گفتند که او نکرده یا نمیکند. بعد من اسم آقا ــ جناب …
ضرورت آن برای کنترل فساد و برخورد با سوءاستفادهٔ سیاسی برخی روحانیون
… و مانند اینها، یک کار خلافى انجام بدهد! اینکه خیلى [مؤثّرتر و] موفّقتر است از آن همه کارهایى که [آنها] کردند. پس اگر ما فرض کنیم یک دست سیاسىاى وجود دارد که آخوندجماعت را به فساد و به رشوهخوارى و به این چیزها بکشد، فرض خیلى دورى نکردهایم. یک دستگاهى لازم است که کنترل کند؛ آن دستگاه همین دادسرا و دادگاه ویژهى روحانیّت است؛ باید کنترل کند. البتّه یک عدّهاى هستند که فساد ندارند، مشکلشان مشکل سیاسى است؛ آنها هم یک جور دیگر؛ آنها دارند از این وجههاى که به برکت قیام امام و فداکارى این بزرگوار و روحانیّون خوب به وجود آمده و سرایت کرده به بقیّهى روحانیّون، سوء استفاده میکنند علیه مذاق …
مصلحت استقلال آن برای مصون ماندن از فشار واسطهها
… طرفِ این تشکیلات. من به همین دلیل بود که به آقایان قوّهى قضائیّه گفتم که مصلحت نیست این دستگاه به شما متّصل باشد؛ به خاطر همین فشارها است. اگر چنانچه بنا بود این دستگاه را خود قوّهى قضائیّه مستقیماً به عهده میگرفت، واقعاً خیلى براى آنها فشار بود. همینجور خوب است که آن کسانى که میخواهند واسطه بشوند و حرف بزنند، بفهمند این دستگاه، دستگاه حرفشنویی نیست، زبان سرش نمیشود![14] همینجور باید بفهمند، اینجورى خوب است. وَالّا اگر مربوط به یک دستگاه رسمىاى شد که میشود مشکل [برایش] درست کنند، براى بودجهاش فکرى کنند، برایش جوسازى کنند، و مانند اینها، خب، دائم مراجعه میشود، میشود مثل آنچه در خیلى از موارد دیگر در گذشتهها دیدیم که شده. نه، مصلحت همین است که به همین ترتیبى که هست باشد که خیلى نتوانند فشار وارد بکنند.
حمایت رهبری از آن به شرط قابل دفاع بودن عملکردش
و بنده هم همانطور که عرض کردم و توقّع آقایان هم هست، قبول دارم، من دفاع خواهم کرد از این دستگاه و از این تشکیلات؛ البتّه عرض کردم مواظب باشید که بشود دفاع کرد! یعنى جورى نباشد که خداى نکرده افرادى بیایند و مواردى را بگویند که آدم ببیند این واقعاً قابل دفاع نیست؛ کما اینکه گاهى اوقات اتّفاق هم افتاده. نمیدانم از اصفهان یا کجا [بود] که مثلاً فرض کنید آمدند گفتند یک جایى یک تابلو زدند که دادگاه [روحانیّت] است، بعد شنیدم الحمدلله آن تابلو را برداشتند. خب، چه لزومی دارد؟ این آقا پیشنمازى است در محلّهى خودش، …
لزوم برخورد قاطع و منطبق با احکام اسلامی با روحانینمایان متخلف
… دادگاه روحانیّت و با تشکّر فراوان از خدمات و زحمات ارزندهی ایشان در طول اشتغال به این مسئولیّت مهم، جنابعالى را که بحمدالله برخوردار از صلاحیّتهاى علمى و عملى و داراى منزلت شایستهاى در نظام جمهورى اسلامى میباشید، به دادستانى این دادگاه منصوب میکنم. اهمّیّت شأن و نقش علماى دینى و جامعهی روحانى در هدایت مردم و قوام امور کشور اقتضا میکند که نسبت به تخلّفات و کجرَویهایى که ممکن است از برخى عناصر روحانینما صادر شود حسّاسیّت و اهتمام نشان داده شود و با متخلّفین برخوردى قاطع و منطبق با احکام اسلامى انجام گیرد. امید است همچنان که از جنابعالى معهود است، با اتّکال[1] به خداوند و اعتماد به عدل قضائى اسلام، این مسئولیّت خطیر را عهدهدار گردید.
لزوم برخورد قاطع و منطبق با احکام اسلامی با روحانینمایان متخلف
… با تشکر فراوان از خدمات و زحمات ارزندهی ایشان در طول اشتغال به این مسؤولیت مهم، جنابعالی را که بحمدالله برخوردار از صلاحیت های علمی و عملی ودارای منزلت شایستهیی در نظام جمهوری اسلامی میباشید به دادستانی این دادگاه منصوب میکنم. اهمیت شأن و نقش علمای دینی و جامعهی روحانی در هدایت مردم و قوام امور کشور اقتضا میکند که نسبت به تخلفات و کجروی هایی که ممکن است از برخی عناصر روحانی نما صادر شود حساسیت و اهتمام نشان داده شود و با متخلفین برخوردی قاطع و منطبق با احکام اسلامی انجام گیرد. امید است همچنان که از جنابعالی معهود است با اتکال به خداوند و اعتماد به عدل قضایی اسلام، این مسؤولیت خطیر را عهدهدار گردید.
لزوم ادامهٔ جدی کار دادگاه با دقت، قاطعیت و احتیاط
دادگاه مزبور لازم است با جدّیّت کار خود را ادامه دهد. رعایت دقّت و ظرافت و قاطعیّت و احتیاط ضرورى است.
لزوم هماهنگی میان شعب و نظارت بر حسن جریان امور در کل کشور
… پیشنهاد حجّتالاسلام والمسلمین آقاى رازینى ــ حاکم شرع محترم دادگاه ویژهى روحانیّت ــ جنابعالى را که بحمدالله برخوردار از صلاحیّتهاى علمى و عملى و حُسن سابقه در دستگاه قضائى میباشید، به عنوان رئیس شعبهى دوّم دادگاه ویژهى روحانیّت منصوب مینمایم. ضمناً با توجّه به حسّاسیّت امر خطیر قضا و ظرافت برخورد با مسائل روحانیّون و گستردگى دامنهى این مسئولیّت در کلّ کشور، لازم است با جناب آقاى رازینى در زمینهى انجام وظایف شعبهى اوّل، از جمله ایجاد هماهنگى بین شعب دادگاه و نظارت بر حُسن جریان امور در کلّیّهى شعب دادگاه همکارى نمایید. از خداوند متعال توفیق جنابعالى و سایر قضات این دادسرا و دادگاه را در راه خدمت به اسلام و اعتلای کلمهى توحید خواستارم.
لزوم اجرای روند طبیعی رسیدگی به اتهام روحانی بدون زیادهروی
… طآئَفَةٌ مِنَ المُـؤمِنین؛[8] صریح هم هست. بایستى عذاب و شکنجهاى که به او میدهیم همهى مردم ببینند؛ و آنجایى که تعذیب کسى جایز نیست، حرام است. این یک حدّى دارد، این حد را اگر یک سر مو تخطّى کردید، تجاوز از حدود الهى است؛ به این باید توجّه کنید. اگر چنانچه فرض بفرمایید به یک روحانى سوء ظن پیدا کردیم، یا یک تهمتى به او وارد آمد، بنا شد که او را بیاوریم به دادسرا، از او سؤال بکنیم، تحقیق بکنیم، بعد پروندهاش را به دادگاه بدهیم تا دادگاه رسیدگى کند، خب این یک روندى دارد؛ همین روند به شکل طبیعىاش باید اجرا بشود، یک ذرّه زیادتر نباید بشود.
تأسیس دادگاه به دستور امام برای مقابله با کجیها و لزوم عمل قاطع آن
… این است که بزرگان علماى سراسر کشور در حوزههاى علمیّه، میتوانند و میباید که در استحکام فکرى و اخلاقى و علمىِ یکایک طلّاب و روحانیّون، نهایت سعى و تلاش را بکنند و از این قضیّهی مهم آسان عبور نکنند؛ با زشتیها هم در داخلهی روحانیّت به همان نحو مقابله کنند. امام نسبت به این قضیّه چقدر با دقّت و هوشیارى برخورد میکردند و براى مقابلهی با همین کجیها، ایشان شخصاً دستور دادند این دادگاه ویژهی روحانیّت به وجود بیاید و احکام مسئولین آن دادگاه را نوشتند؛[7] بنده هم تنفیذ و تأیید کردم[8] و باید آن دادگاه با قوّت و قاطعیّت عمل بکند تا جامعهی روحانیّت بتواند آن زیبایى و درخشندگى و صفاى معنوى خود را بیش از پیش نشان بدهد.
شمول عفو برای محکومان فهرست دادگاه روحانیت
با سلام و تحیّت، پیشنهاد[1] جنابعالى در مورد نامبردگان و نیز محکومان مذکور در فهرست مربوط به دادگاه روحانیّت مورد قبول است و آنان مورد عفو و تخفیف مجازات بر حسب پیشنهاد قرار میگیرند.