لزوم خودکفایی و سازندگی در اقتصاد، کشاورزی، دانشگاه و قضاوت
و اما مهم این است که، مملکت که حالا میگوییم دست خودمان است، یک مملکتی باشد که خودکفا باشد، سازندگی شروع بشود تا مملکت به طوری که اقتصادش صحیح باشد، کشاورزیاش درست بشود، دانشگاههایش درست بشود، قضاوتش درست بشود. همه اینها آشفتهاند؛ مثل زمان طاغوتند دیگر. الآن [هنوز] متحول نشده؛ برای اینکه دولت الآن دولتِ انتقالی است، یک دولت مستقری نیست. بنا بر این، آنکه الآن برای همه ما لازم است این است که تمام توجهمان- به این باشد که این نهضت محفوظ باشد. تمام توجه به این باشد که …
تحولات صنعتی و ساخت وسایل نظامی بدون مستشار و کمک خارجی
… و خدا را سپاس میگزاریم که منت هیچ قدرت و کشوری و ابرقدرتی در جنگ، بر گردن ما نیست و مردم کارآزموده و متوکل ما با استعانت از ذات مقدس کبریا یکه و تنها و مظلومانه بر مشکلات بسیاری از طرح و عملیات و بسیج و آموزش نیروها تا نیاز تسلیحاتی کشورمان فائق آمده است. و علاوه بر موفقیتهای اعجاز گونهای که در صحنههای دفاع از کشور اسلامی و بیرون راندن متجاوزین از هزاران کیلومتر، به تحولات شگرف صنعتی از قبیل راهاندازی کارخانجات و دیگرگونی در خطوط تولید و ساختن و اختراع دهها وسایل پیشرفته و مدرن نظامی، آن هم بدون حضور هیچ مستشاری و بدون هیچ گونه کمک خارجی، دست یافتهایم، و هم اکنون که به مرز پیروزی مطلق رسیدهایم و قدمهای آخرمان را برمیداریم، صدای ناآشنای صلح طلبی آن هم از کام ستمگران و جنگافروزان به گوش میرسد و در جهان غوغا به راه انداخته و عزا و ماتم صلحطلبی برپا نموده است و مدافع آزادی و امنیت انسانها شده و برای خون جوانان و سرمایههای مادی و معنوی در کشور ایران و عراق مرثیه سرایی میکند. راستی چه شده است استکبار جهانی و در راس آن امریکا این قدر طرفدار ملتها شده است و جنگافروزان و آتش بیاران معرکهها و جلادان قرن به شرف انسانیت و همزیستی مسالمتآمیز اعتقاد پیدا کردهاند و از عطش سیراب ناشدنی و خصلت خونخواری خود که طبیعت فرهنگ سرمایه داری و …
امید به ساختن هر آنچه دیگران میسازند
و من امیدوارم که این احساس همیشه باشد و همیشه کشور شما به پیش برود، و یک روزی باشد که هر چیزی که هر جا درست میکردند خود شما هم درست بکنید. خدا ان شاء الله همه شما را از موالیان ائمه اطهار و از شیعیان علی بن ابی طالب- سلام الله علیه- قرار بدهد و دشمنان شما را ان شاء الله یا آدم کند یا از بین ببرد.
حل مشکلات با زحمت خود و حفظ شرافت
… زدند و الآن هم دارند میزنند. اینجا بحمد الله همه ملت با هم هستند، کارگرش، کارمندش، زارعش، دولتش، رئیس جمهورش- نمیدانم- مجلساش، همه، همه یکی هستند. ارتشاش، سپاه پاسدارهایش، بسیجاش، اینها همه یک موجود الآن هستند، یک ارگان را تشکیل میدهند با اسماء مختلف. و لهذا میبینند که این همه چیزهایی که برای ما پیش آوردند، مشکلاتی که برای ما پیش آوردند، خود همین آقایان حل کردند. و مشکلات بعدها هم به دست خود همین آقایان حل میشود که ما بتوانیم مشکلاتمان را با زحمت خودمان و حفظ شرافت خودمان، خودمان انجام بدهیم.
امکان قطع نیاز کشور از دیگران به برکت جوانان در صورت یافتن مهلت
… نظر داشته باشید، زیرا متخصص بدون تعهد اگر برای رژیمی ضرر نداشته باشد نفعی هم ندارد. مع الاسف در رژیم سابق نگذاشتند که جوانهای ما استعدادهای خود را بروز بدهند و تا توانستند جدیت کردند که آنها را به فساد بکشانند، و بحمد الله امروز از آن وضع نجات پیدا کردهایم. و اگر مهلت پیدا کنیم این کشور را به برکت این جوانهای عزیز به آنجایی میرسانیم که احتیاجش در هر امری از کشورهای دیگر منقطع گردد. و من امیدوارم که خداوند به شما توفیق دهد که به این کشور و ملتی که سالهای طولانی عقب نگه داشته شدهاند، خدمت بکنید، و دشمنان باطنی را شکست بدهید، و دشمنان ظاهری را هم شکست دادهاید بیشتر شکست بدهید.
ایستادن ملت روی پای خود با آموزش و کار خویش
… ملت، موفق باشند که هر کدام در سنگر خودشان مبارزه علیه ستمکاران را هر چه بیشتر تقویت کنند. معلمین و آموزگاران تربیت کنند جوانانی را برای خدمت به کشور و اسلام، و کارگران بسیار عزیز ما جدیت کنند که کشور خودشان را از آن ظلماتی که در زمان طاغوت بودند نجات بدهند. اینها در آموزش و پرورش و آنها در عمل و کار به همه کشورهای عالم بفهمانند که ملتی که میخواهد خودش سرپای خودش بایستد، هم خودش آموزش میبیند و هم خودش کار میکند.
ساختن به داشتهها تا ساختن همهچیز به دست خود
و بر دولتها و دستاندرکاران است چه در نسل حاضر و چه در نسلهای آینده که از متخصصین خود قدردانی کنند و آنان را با کمکهای مادی و معنوی تشویق به کار نمایند و از ورود کالاهای مصرفساز و خانه برانداز جلوگیری نمایند و به آنچه دارند بسازند تا خود همه چیز بسازند.
لزوم صرف تمام توان فکری در صنایع دفاع
… و چه مناجاتها با خدا میکنند، اینها ساختهشده اسلام هستند، لکن احتیاج بازدارند به اینکه تربیت بشوند، تعلیم بشوند. و آنهایی که متکفل امور صنایع هستند- صنایع دفاع- بدانند که امروز ایران احتیاج دارد به وجود آنها و آنها مسئولاند در مقابل خدای تبارک و تعالی. باید با تمام قوا افکار خودشان را صرف کنند که ما در یک همچو قضیهای ان شاء الله به خودکفایی برسیم. و شما خدمتی که میکنید خدمت بسیار بزرگی است و مسئولیت هم دارید در مقابل خدمت، چنانچه اجر دارید در مقابل خدمت، اجر اخروی دارید.
انجام زراعت و ادارات و کارگری به دست خودمان
سفارتخانهها هر کاری میکنند باید این را قبلًا توجه بکنند که ما داریم این کاری را که میکنیم، آیا این کار، ما را یک قدری به وابستگی دارد نزدیک میکند یا ما را به رهایی و آزادی دارد نزدیک میکند؟ و همین طور سایر جاها. ما اگر به فکر این باشیم که خودمان کارهای خودمان را انجام بدهیم، کشور مال خودمان است، زراعتش را خودمان باید انجام بدهیم، فرض کن اداراتش را خودمان اداره بکنیم، کارگری را خودمان باید انجام بدهیم، وقتی این احساس در انسان قوی شد، دنبال این احساس میرود انسان. پیدا کردن راه مشکل است، لکن بعد از پیدا کردن، پیمودنش آسان است. یک کسی که در بیابان گم شده است، این هی از این راه میزند، از آن راه میزند و شاید تا ده سال هم این طور وقتی برود، نمیتواند برسد به مقصد. اما وقتی افتاد در راهی که این دیگر راه، راهی که میرسد …
امید به رسیدن زودهنگام به خودکفایی
… جیب اجانب میرفت. و قهراً هر کسی که میخواست در چنین محیطی انسان مستقلی باشد، توسری میخورد و از مسائل مایوس و افسرده میشد. ولی اکنون که بحمد الله، از شر آنها پاکسازی شده است، میبینید که جوانان عزیز و مردم ما توانایی انجام کارها و برداشتن موانع را دارند. و من امیدوارم که بزودی به حد خودکفایی برسیم. من دعاگوی همه شما هستم.
جایگزینی خارجیان با نیروی داخلی در مخابرات و غنیمت شمردن فرصت
در خلال صحبتهای شما،[1] مطلبی بود مبنی بر اینکه کارهایی که سابقاً خارجیها انجام میدادند، الآن توسط خود آقایانی که در مخابرات هستند، انجام میگیرد. ما واقعاً باید متاسف باشیم از اینکه در طول سلطنت این دو جنایتکار،[2] چقدر صدمه دیدیم. اگر گذاشته بودند که خود مردم و دانشمندان، متکفل امور باشند و مردم را تشویق کرده بودند، حال کشور ما این طور نبود. ما الآن باید فرصت را غنیمت شمرده و برای اسلام و کشور اسلامی کار بکنیم و زندگی خودمان را هدر ندهیم. امروز مردم از وضع دولت مطلعند و شما مردم را برای پشتیبانی از خود لازم دارید.
امید به رسیدن کشور به خودکفایی و آبادی با نیروی ایمان
امیدوارم همان گونه که در راه سازندگی کشور تمام نیروهای مادی و معنوی خود را به کار بستهاید، از سازندگی خود و دیگران نیز که مقدّم بر همه سازندگیهاست، غفلت نکنید، و همان گونه که بارها یادآوری کردهام سازندگی روح را بر سازندگی جسم مقدّم دارید تا به خواست خدای تعالی با نیروی ایمان، کارها به بهترین و سریعترین وجه پیش رود، و هر چه زودتر با کمک خداوند و یکدیگر این کشور را به خودکفایی و آبادی کامل برسانیم، ان شاء الله تعالی. و السلام علیکم و رحمه الله.[1]
حرکت به سوی خودکفایی در پی تحریم اقتصادی
دست برومند شما و قدرت ایمانی شما آنها را به جای خود نشاند و به جهنم فرستاد. و شما امروز خودتان بحمد الله قدرت در دست دارید و خودتان تمام رشتهها را در دست دارید و با همه توطئههایی که آنها کردند، همه را خود شماها خنثی کردید. و همین تحریم اقتصادی برای شما یک تحفه آسمانی بود که فکرهای متفکران ما را به راه انداخت و بحمد الله رو به خودکفایی میروند. من دیگر کوتاه میکنم و دعا میکنم به شما که خداوند تبارک و تعالی، این قدرت اسلامی را حفظ کند. و خداوند تبارک و تعالی هوشیاری شما را حفظ کند و خداوند تعالی دشمنهای ملت ما را از بین ببرد و کیدهای آنها را خنثی کند و سعادت و سلامت و عزت و عظمت نصیب شما دوستان و …
تکیه بر خود و چشمنداشتن به خارج در این کار
بالاخره ما باید کلاه خودمان را خودمان نگه داریم، هیچ ننشینیم به اینکه یک کسی از خارج چه بکند؛ آنها نمیکنند، آنها خلاف میکنند. ما باید وزارت ارشادمان خودش قیام کند به اینکه در خارج یک کارهایی انجام بدهد. الآن هم که فرصت پیدا شده و شما آقایان دارید تشریف میبرید، باید غنیمت بشمرید فرصت را و مسائل ایران را در آنجا بگویید، به مردم بگویید. آنهایی که دروغ پخش میکنند آنها میدانند، لکن …
قطعیت بینیازی از غیر در همهچیز در درازمدت
در هر صورت دانشگاهها از اموری است که، جاهایی است که باید ایران را، اسلام را، اینها نگه دارند؛ یعنی، تربیت اینها و فرهنگ خودی، فرهنگ اسلامی، فرهنگ انسانی در اینجا حکمفرما باشد. اگر دانشگاهها اصلاح بشود استقلال ما، آزادی ما، همه چیز ما، حفظ میشود. و حتماً بدانید که در دراز مدت هم بکلی ما مستغنی از غیر خواهیم شد، در همه چیز مستغنی از غیر خواهیم شد. و کوشش کنید که کمک کنید به این انقلاب فرهنگیو کمک به انقلاب فرهنگی کمک به استقلالتان است، کمک به آزادیتان است، کمک به کشورتان است که از زیر بار وابستگی بیرون برود. و البته باید تشکر بکنیم از آنهایی که متعهّد هستند و همیشه در فکر همین مسائل هستند و برای اسلام …
انجام صنعتهای پیشین بیگانگان به دست خود ایرانیان در دو سال
این پیروزی که شما به دست آوردید، برای اینکه باورتان آمده بود که میتوانید؛ باورتان آمده بود که امریکا نمیتواند به شما تحمیل بکند. این باور اسباب این شد که آن کار بزرگ معجزهآسا را شماها انجام دادید و چنانچه شما ملاحظه میکنید که در این دو سال در کشور ما صنعتهای زیادی که آنها انجام میدادند، خودشان انجام میدهند و باورتان باشد که خود ما هم میتوانیم، صنعتی داشته باشیم و میتوانیم ابتکاری داشته باشیم. همین باورِ توانایی، شما را توانا میکند. اساس این باور است که آنها[1] از ما گرفته بودند. آنها ما را از همه چیز تهی کرده بودند، به طوری که افکار ما، باورهای ما، همه وابستگی داشت.
ادارهٔ کشور از خارج، مانع اندیشیدن ملت به رفع نیاز
… فلج بار بیاورند. تبلیغات دامنهدار و اعمال بسیار کوبنده بود که به ما حالی کنند که شماها نمیتوانید! شماها نمیآید ازتان هیچ کاری. از آن طرف هم از آنجا هر چیزی بیاورند و متخصصین از خارج وارد کنند، و هر چیزی که احتیاج دارند راجع به هر امری از خارج بیاورند. وقتی که یک ملتی دید که خارج همه چیزش را دارد اداره میکند و دیگر احتیاجی ندارد، این به فکر نمیافتد که خودش احتیاجش را رفع کند.
ده سال سختی و سرانجام بینیازی از خارج
… هست دیگر! میخواهیم چه کنیم. این محاصره اقتصادی را که خیلی از آن میترسند، من یک هدیهای میدانم برای کشور خودمان، برای اینکه محاصره اقتصادی معنایش این است که «ما یَحْتاج»[1] ما را به ما نمیدهند. وقتی که ما یحتاج را به ما ندادند، خودمان میرویم دنبالش. ممکن است یک ده سالی زحمت بکشیم، ده سالی گرفتاری داشته باشیم، اما نتیجه آخرش این است که بعد از ده سال خودمان هستیم؛ دیگر احتیاج به اینکه دست دراز کنیم طرف این موسسه یا آن موسسه یا آن کشور و این کشور نیستیم. اشکال مطلب همین است که در رژیم سابق جوری عمل کرده بودند و جوری ما را و جوانهای ما را تربیت کرده بودند که خودشان را تهی میدیدند از همه چیز، و میگفتند مصرف کنیم ما. و این را یک چیزی میدانستند! و حتی تعبیر بعضیها این بود که خوب، چه عیب دارد، دیگران نوکر ما …
صنعتگر شدن ملت در گذر زمان با انجام کارهای خود
باید کارهای خودمان را انجام بدهیم. مدتی میگذرد و ما خودمان صنعتگر خواهیم شد. آنهایی که این صنعتهای بزرگ را درست کردند، آنها هم انسانهای یک سر و دو گوشی هستند که مثل سایر انسانهایند منتها قبل از ما بیدار شدند و ما را خواب کردند. قبل از اینکه ما بیدار بشویم آنها بیدار شدند. و همّ خودشان را صرف این کردند که با ایادی خودشان مستقیماً یا به …
کوشش مخترعان و متفکران و زارعان و کارخانهداران برای انجام کار خود
… چیزی بگیرید نداشته باشید. مادامی که ما محتاجیم از دیگران چیز بگیریم مستقل نیستیم. مادامی که ما زراعتمان به اندازهای نشود که دستمان پیش دیگران دراز نباشد وابسته هستیم. تا ما نتوانیم صنعت خودمان را برسانیم به آنجایی که دیگر محتاج به دیگران نباشیم وابستهایم. باید همه کوشش کنیم. آنهایی که مخترع هستند، آنهایی که متفکر هستند، زارعین، کارخانه دارها، همه کوشش کنند که خودشان کار خودشان را انجام بدهند. من دعا میکنم- ان شاء الله- موفق و موید باشید. و میگویم سفارش هم کنند که همراهی کنند با شما و کمک کنند تا- ان شاء الله- کارها را بخوبی انجام بدهید. خداوند همهتان را حفظ کند موفق و موید باشید. ان شاء الله.
داشتن گندم خودی در صورت منع کشورها از سوی ابرقدرتها
جهاد کشاورزها این است که کشاورزیشان را تقویت کنند. امسال شنیدم بعضیها سستی میکنند و این بر خلاف مسیر اسلام است. شما پارسال با آن گرفتاریها زیاد کردید کشتتان را و امسال الحمد للَّه، آن گرفتاریها کم است و به شما کمکهایی هم از طرف دولت میشود و باید خودتان به فکر باشید که اگر ابرقدرتها فردا منع کردند همه کشورها را که به ما گندم ندهند، خودمان داشته باشیم. خوب، کشاورزها باید به این فکر باشند و کشاورزی خودشان را تقویت کنند و بیشتر کنند و کارها را جوری کنند که ما دیگر محتاج نباشیم در خوردنمان هم به مردم.
خودکفایی، هدف برنامهٔ تحصیلی
… جز برای عقب ماندن ما و جز برای بهرهبرداری دیگران از آن نبوده، یا- فرض کنید- که فلان موسیقی و چیزهایی که در دانشگاه زیاد شاید بوده؛ من هم خیلی اطلاع ندارم. این طور چیزهایی که به درد یک کشوری نمیخورد، مثل کشور ما، اینها نباشد؛ آن چیزی که احتیاج داریم باشد. و دنبال این هم باشیم که ان شاء الله خودمان خودکفا باشیم؛ چنانچه، خوب، طرح شما هم همین طور است.
لزوم خودکفایی در نیازهای کشور هرچند در مدتی طولانی
… همیشه. آنها حوزههای علمیه را نتوانستند تا حالا منحرف کنند. اخیراً شاید یک خرده انحرافاتی پیدا شده؛ اما در طول مدت نتوانستند منحرفشان کنند. دانشگاه را مرکز تبلیغات قرار داده بودند و انحرافات؛ میکشیدند به آن طرف، یا به این طرف. مهم این است در دانشگاه امروز. و البته در تحصیلات هم، همان طور که طرح دادید، باید [طوری] باشد که ان شاء الله در آن چیزهایی که ما احتیاج داریم خودکفا بشویم و لو در یک مدت طولانی. و خداوند ان شاء الله همه شما را حفظ کند و موفق برای اجرای یک همچو اموری.
امید به اصلاح اقتصاد و رفع نیاز کشور به خارج
من امیدوارم که همه ملت چنانکه از اول نهضت یک تحولی پیدا شده بود و بیدار شده بودند، حالا هم این بیداری ان شاء الله محفوظ بماند و آن هوشیاری باقی بماند و با همان حال به پیش بروند، تا اینکه ان شاء الله این کشور اصلاح بشود و اقتصاد این مملکت درست بشود، احتیاج ما به خارج از بین برود، و خودمان مستقلًا و آزاد زندگی کنیم.
نبود پزشک کافی و فرستادن بیماران به انگلستان پس از پنجاه سال دانشگاه
ما میگوییم که دانشگاههای ما یک دانشگاههایی که برای ملت ما مفید باشد، نیست. ما بیشتر از پنجاه سال است که دانشگاه داریم، با بودجههای هنگفت کمرشکن که از دسترنج همین ملت حاصل میشود، و در این پنجاه سال نتوانستیم در علومی که در دانشگاهها کسب میشود خودکفا باشیم. ما بعد از پنجاه سال اگر بخواهیم یک مریضی را معالجه کنیم، اطبای ما بعضیهایشان یا بسیاریشان میگویند این باید برود به انگلستان؛ پنجاه سال دانشگاه داشتیم و طبیبی که بتواند کفایت از ملت بکند، از احتیاج ملت بکند، به حسب اقرار خودشان نداریم. ما دانشگاه داشتیم و داریم و برای تمام شئونی که یک ملت زنده لازم دارد احتیاج به غرب داریم. ما که میگوییم دانشگاه باید از بنیان تغییر بکند و تغییرات بنیادی داشته باشد و اسلامی باشد، نه این است که فقط علوم اسلامی را در آنجا تدریس کنند. نه اینکه علوم دو قسمند. …
ادارهٔ کشور با دسترنج خود و رهایی از چنگال بیگانگان
… در صورتی که معلوم نیست این طور باشد. یک دسته فاسد هستند. یک دسته هم اغفال کردند. یک دسته اشخاص فاسد اغفال کردند یک دسته جوانهای ما را. اینها را از این غفلت بیرون بیاورید. بسازید این جوانهای خودتان را برای اسلام باشد. آبروی آذربایجان را حفظ بکنید شماها. و خداوند ان شاء الله شماها را حفظ کند و این جهاد سازندگی شما ان شاء الله ایران را حفظ کند، ایران را خودکفا کند. با کار خودمان، با دسترنج خودمان مملکت خودمان را از گیر اجانب، از چنگال اجانب بیرون بیاوریم. خودمان اداره کنیم کشور خودمان را. خداوند همهتان را حفظ کند و موید باشید.
لزوم کار در زراعت و صنعت برای رهایی از وابستگی
… سفارشم به همه این است که از تشنجها و از تحصنها و از راهپیماییهای بر خلاف خودداری بکنند. و از آن طرف هر کس در هر کاری که مشغول است، آن کار را خوب انجام بدهد کم کاری و بیکاری، سرمایه همه وابستگیهای اقتصادی است. اگر ما خودمان کار نکنیم لابد باید وابسته باشیم. اگر خودمان زراعت نکنیم باید در زراعت وابسته باشیم. اگر خودمان صنعتمان را خودکفا نکنیم در آن هم باید باز وابسته باشیم. هر کس در هر کاری که هست، آن کار را خوب انجام بدهد. کمکاری، بیکاری، وادار کردن به بیکاری، از امور [ی] است که برای کشور ما درست مثل سم قاتل است. کشور را به تباهی میکشد. بنا بر این من از همه کارمندان و کارگران و کشاورزها و هر کس در هر جا مشغول یک کاری هست، …
امید به خودکفایی و صادرات قم و لزوم تعمیم آن به همهٔ ایران
… میتواند از درآمد خودش زاید بر خودش داشته باشد، زیاد و صادر کند، مع الاسف این بساط اصلاحات ارضی، برنامهاش این بوده است که به اسم «اصلاحات ارضی» این طور کند که به عقب رانده بشویم. راجع به اقتصاد، حالا این یکی از مهماتی است که در سرتاسر کشور باید عمل بشود. خوب، شماها با این طور که گزارش میدهید خیلی کار ارجمندی کردید، و امید است که شما منطقه خودتان را که منطقه قم است خودکفا کنید. بلکه ان شاء الله بعدها صادرات هم داشته باشید. لکن مساله مساله قم نیست، مسئله تهران نیست، مساله یک استان نیست، مسئله همه ایران است. تمام ایران باید همین وضعی که شما پیدا کردید و اجتماع کردید و برنامه ریختید و از روی برنامه به طور صحیح، به طور سالم، بدون اینکه یک تعدی به کسی بشود، بدون اینکه یک خلاف اسلامی بشود، کارتان را انجام دادید و بهرهگیری هم ان شاء الله میکنید، و امید است که زیادتر از این مقداری که خیال میکنید خداوند بدهد.
دست دراز نکردن پیش دشمنان برای نیازهای زندگی
… مملکت را حفظ میکنند. الآن ما همه جهاتمان باید متوجه به این باشد که این دشمن را از میدان بیرون کنیم. بعد بنشینیم همه چیز را بسازیم. البته نمیگویم حالا نسازیم. حالا هم باید بسازیم. الآن ما محتاج به کشاورزی هستیم. باید کشاورزی به یک حال توسعهای انجام بگیرد. ما نباید هی بنشینیم اینجا محتاج به این باشیم که برویم دشمنهامان از آنها یک چیزی را بخواهیم. دستمان را دراز کنیم پیش دشمنمان که از آنها یک چیزی بگیریم برای زندگیمان.
بسنده کردن به نان و منسوجات خودی شرط پیشرفت و رهایی از وابستگی
… مغز عوض بشود. اساتید دانشگاه ما کوشش کنند که این جوانهای ما مغزهاشان عوض بشود. یک مغز استقلالی باشد، نه استعماری. آن مغزی نباشد که درست کردند برای ما و مغز خودمان را از ما گرفتند. مستقل باشند اینها. فرهنگ هم باید این طور باشد. اقتصاد هم باید این طور باشد. ما تا بنای بر این نگذاریم که خودمان هم یک آدمی هستیم برای خودمان میتوانیم کار کنیم، ما به آن نان جوی که خودمان درست کنیم تا بنای بر این نگذاریم که همان نان جو را میخوریم و از خارج نمیخواهیم، نمیتوانیم درست کنیم کار خودمان را. تا بنای بر این نگذاریم که همان منسوجاتی که خودمان درست میکنیم کافیمان هست منسوجات ما ترقی نمیکند. و ما باز تابع غیر باید بشویم، و دستمان پیش غیر دراز بشود.