رفتن به محتوای اصلی

خواص

نام‌های دیگر: خواص امت، خواص و عوام

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

قشر صاحب‌نظر و اثرگذار جامعه و نقش و مسئولیت آنان در تشخیص و موضع‌گیری.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در دیدار اقشار مختلف مردم— ۱۳۶۸/۰۴/۰۳

سیر زمانی

از ۱۳۶۸ تا ۱۴۰۳
۱۳۶۸۱۴۰۳

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

ببینید عزیزان من! به جماعت بشری که نگاه کنید، در هر جامعه و شهر و کشوری، از یک دیدگاه، مردم به دو قسم تقسیم میشوند: یک قسمْ کسانی هستند که بر مبنای فکر خود، از روی فهمیدگی و آگاهی و تصمیم‌گیری کار میکنند. راهی را میشناسند و در آن راه - که به خوب و بدش کار نداریم - گام برمیدارند. یک قِسم اینهایند که اسمشان را خواص میگذاریم. قسم دیگر، کسانی هستند که نمیخواهند بدانند چه راهی درست و چه حرکتی صحیح است. در واقع نمیخواهند بفهمند، بسنجند، به تحلیل بپردازند و درک کنند. به تعبیری دیگر، تابع جَوّند. به چگونگی جوّ نگاه میکنند و دنبال آن جوّ به حرکت در میآیند. اسم این قسم از مردم را عوام میگذاریم. پس، جامعه را میشود به خواص و عوام تقسیم کرد. اکنون دقّت کنید تا نکته‌ای در باب خواص و عوام بگویم تا این دو با هم اشتباه نشوند:
خواص چه کسانی هستند؟ آیا قشر خاصّی هستند؟ جواب، منفی است. زیرا در بین خواص، کنار افراد با سواد، آدمهای بیسواد هم هستند. گاهی کسی بیسواد است؛ اما جزو خواص است. یعنی میفهمد چه کار میکند. از روی تصمیم‌گیری و تشخیص عمل میکند؛ ولو درس نخوانده، مدرسه نرفته، مدرک ندارد و لباس روحانی نپوشیده است. به‌هرحال، نسبت به قضایا از فهم برخوردار است.
این را مثال زدم تا بدانید خواص که میگوییم، معنایش صاحب لباسِ خاصی نیست. ممکن است مرد باشد، ممکن است زن باشد. ممکن است تحصیلکرده باشد، ممکن است تحصیل نکرده باشد. ممکن است ثروتمند باشد، ممکن است فقیر باشد. ممکن است انسانی باشد که در دستگاههای دولتی خدمت میکند، ممکن است جزو مخالفین دستگاههای دولتی طاغوت باشد. خواص که میگوییم - از خوب و بدش - (خواص را هم باز تقسیم خواهیم کرد) یعنی کسانی که وقتی عملی انجام میدهند، موضعگیریای میکنند و راهی انتخاب میکنند، از روی فکر و تحلیل است. میفهمند و تصمیم میگیرند و عمل میکنند. اینها خواصند. نقطه‌ی مقابلش هم عوام است. عوام یعنی کسانی که وقتی جوّ به سمتی میرود، آنها هم دنبالش میروند و تحلیلی ندارند. یک وقت مردم میگویند «زنده باد!» این هم نگاه میکند، میگوید «زنده باد!» یک وقت مردم میگویند «مرده باد!» نگاه میکند، میگوید «مرده باد!» یک وقت جوّ این طور است؛ این‌جا می‌آید. یک وقت جو آن طور است؛ آن‌جا میرود!

شاهدها (۱۴۳ پاراگراف)

علما و محدثان و صاحب‌نفوذان، مخاطبان خطبهٔ امام حسین (ع) در مکه

این کلام طولانی در مکه [یا مِنیٰ] صادر شده از حسین‌بن‌علی علیه‌السلام. البته در جاهایی که من دیدم، به‌طور دقیق و مسلّم ثبت نیست که مخاطبین چه کسانی بوده‌اند و کجا این صحبت انجام گرفته. آن‌طوری‌که از خود این کلام و قراین به‌دست می‌آید، مخاطبان این کلام، یک عده از برگزیدگان و زبدگان جامعه‌اند. علما، محدثین، صاحب‌نفوذها، پسران صحابه، کسانی که در بین مردم از احترام خاصی برخوردار بودند، مخاطبْ اینهایند و محل صحبت هم مکه است یا بیرون مکه در یک نقطه‌ای، حضرت جمع کردند اینها را و برایشان صحبت کردند.

سرزنش امام حسین (ع): مسئولیت آنان در بدبختی مردم با وجود آگاهی و نفوذ و وجاهت

در این صحبت حسین‌بن‌علی علیه‌السلام به‌صورت بسیار صریح و تندی با اینها حرف می‌زنند و خلاصۀ سخن امام حسین به اینها این است که مایۀ بدبختی این مردم شمایید! شما هستید که آگاه بودید، می‌توانستید مردم را آگاه کنید. شما بودید که بانفوذ بودید، می‌توانستید در بین مردم یک حرکت ایجاد کنید. شما بودید که موجّه بودید و می‌توانستید نگذارید که دستگاه جبار و ظالم از وجهۀ شما استفاده کند. شما بودید که می‌توانستید بایستید، قیام کنید و از حق ضعفا و مستضعفین و محرومین دفاع کنید و نکردید و [مقصّرِ] آنچه که دارد می‌گذرد در دنیای اسلام شمایید.

ضایع‌کردن حق ضعفا و دویدن دنبال مقام و امتیاز خود

..از جملۀ جملاتی که در این خطاب عظیم هست و در کتاب شریف تحف‌العقول نقل شده، این است: «فَاَمّا حَقَّ الضُّعَفاءِ فَضَیَّعتمُ وَ اَمّا حَقَّکُم بِزَعمِکُم فَطَلَبتمُ»[22] شماها حق ضعفا را و تودۀ مردم را ضایع کردید؛ اما آن چیزی را که حق خودتان می‌دانستید، مطالبه کردید. دنبال مقام خودتان، دنبال حقوق خودتان، دنبال امتیازات و مزایای خودتان دویدید، رفتید این را دیدید، آن را دیدید، تواضع کردید، کوچکی کردید تا خودتان را به آن چیزی که فکر می‌کردید حق شماست برسانید؛ اما از مردم غافل شدید، حق مردم را رها کردید. مردم مستضعف و فقیر و محروم و مظلوم را به حال خود رها کردید.

زبونی در گذشتن از جان و مال و آبرو در راه حق ضعفا

در یک جای دیگر از این کلام عجیب و بسیار تکان‌دهنده، امام حسین علیه‌السلام به ضعف و زبونی این زبدگان جامعه اشاره می‌کند، که شماها از هیچ‌چیز حاضر نیستید بگذرید؛ نه از جانتان، نه از مالتان، نه از وجاهت و آبرویتان. نه حاضرید یک اخم کنید، نه حاضرید یک سیلی بخورید در راه احقاق حق ضعفا، «فَلا مالاً بَذَلتُموهُ» نه مالی بذل کردید، «وَ لا نَفساً خاطَرتُمْ بِها لِلَّذی خَلَقَها» نه جانتان را به مخاطره انداختید برای خاطر خدایی که این جان را آفریده بود و به شما داده بود. «وَ لا عَشیرَةً عادَیتُموها فِ ذاتِ اللهِ» حاضر نشدید به خویشاوندان خودتان، اگر از راه خدا منحرف هستند، اخم نشان بدهید و با آنها دشمنی کنید. اشاره می‌کند امام حسین به اینکه اینها چقدر درمقابل ارزش‌های حقیقی و دین خدا بی‌تفاوتند، اما درمقابلِ مسائل شخصی خودشان …

تزلزل عبودیت، معرفت، عدالت و محبت در خواص طی پنجاه سال پس از پیامبر

چند مثال از خواص؛ خواص چگونه شدند در این پنجاه سال که کار به اینجا رسید؟ من دقت که می‌کنم، می‌بینم همۀ آن چهار چیز تکان خورد؛ هم عبودیت، هم معرفت، هم عدالت، هم محبت. حالا این چندتا مثال، عین تاریخ است. در مجلس سعیدبن‌عاص در کوفه ـ سعیدبن‌العاص یکی از بنی‌امیه بود، قوم و خویش عثمان بود؛ عثمان او را گذاشت حاکم کوفه؛ بعد از ولیدبن‌عُقبة، سعیدبن‌عاص آمد که کارهای او را اصلاح کند ـ فردی گفت: «ما اَجوَدَ طَلحَةَ‌بنِ‌عُبَیدِالله …

انحراف خواص حتی در زمان خلفای راشدین با وجود حضور امیرالمؤمنین (ع)

خب، اینها در مورد خواص بود. خواص در مدت این چند سال، کارشان به اینجا رسید. البته این برای زمان «خلفای راشدین» است که مواظب بودند، مقیّد بودند، اهمیت می‌دادند، پیغمبر را سال‌های متمادی درک کرده بودند، فریاد پیغمبر در مدینه هنوز طنین‌انداز بود و کسی مثل علی‌بن‌ابی‌طالب در آن جامعه حاضر بود. بعد که قضیه منتقل شد به شام، مسئله از این حرف‌ها دیگر گذشت. این نمونه‌های کوچکی است از خواص. البته اگر در همین تاریخِ ابن‌اثیر، یا بقیۀ تواریخِ معتبر در نزد برادران مسلمان ما کسی جستجو کند، نه صدها نمونه، هزارها نمونه، ازاین‌قبیل هست.

پیروی عامهٔ مردم از خواص و انحراف بسیاری از مردم در پی انحراف آنان

وقتی خواص به یک سَمتی رفتند، عامۀ مردم هم دنبال آنها حرکت می‌کنند. بزرگ‌ترین گناه انسان‌های ممتاز و برجسته، این است که اگر انحرافی از آنها سر بزند، انحراف آنها موجب انحراف بسیاری از مردم می‌شود. وقتی دیدند سدها شکست، وقتی دیدند کارها برخلاف آنچه که زبان‌ها می‌گوید، و برخلاف آنچه که از پیغمبر نقل می‌شود جریان دارد، آنها هم دنباله‌رو، آنها هم می‌روند دیگر، آنها هم همان طرف حرکت می‌کنند.

نمونهٔ رانندهٔ کمپرسی آگاه در دوران مبارزه به‌عنوان یکی از خواص

در دوران انقلاب، یعنی پیش از پیروزی انقلاب، بنده در تبعید بودم در ایرانشهر. از یک شهری از نزدیکی‌های ما، چند نفر آدمی بودند، یکی‌شان راننده بود، یکی‌شان چه بود، آدم‌های اهل فرهنگ و معرفت و اینها نبودند به‌حسب ظاهر، به اینها می‌گفتند عامی، اما آدم‌های جزو خواص بودند. اینها مرتب می‌آمدند ایرانشهر دیدن ما، قضیۀ مذاکرات خودشان را با روحانی شهرشان می‌گفتند. آن روحانی شهر هم آدم خوبی بود، منتها عوام بود. ملاحظه می‌کنید! رانندۀ کمپرسی جزو خواص بود، آن روحانی محترم پیش‌نماز جزو عوام بود! مثلاً آن روحانی می‌گفت که چرا وقتی اسم پیغمبر می‌آید، یک صلوات می‌فرستید، [ولی] اسم این «آقا»[7] که می‌آید، سه‌تا صلوات …

تقسیم خواص به خواص جبههٔ حق و خواص جبههٔ باطل

پس در هر جامعه‌ای، خواصی داریم و عوامی. عوام را بگذارید کنار، بیاییم سراغ خواص. خواص، طبعاً دو جبهه هستند: خواصِ جبهۀ حق، خواص جبهۀ باطل. مگر این‌طور نیست؟ یک عده‌ای اهل فکر و فرهنگ و معرفتند، برای جبهۀ حق دارند کار می‌کنند. فهمیدند حق با این‌طرف است، حق را شناختند، دارند برای حق حرکت می‌کنند، کار می‌کنند، می‌شناسند حق را، اهل تشخیصند؛ اینها یک دسته‌اند. یک دسته هم نقطۀ مقابل حقند، ضد حقند. …

تقسیم خواص طرف‌دار حق به دو گروه بر پایهٔ دل‌بستگی به دنیا

آمدیم سراغ خواص؛ در گروه خواص، ببینیم ما جزو خواص طرف‌دار حقّیم، یا خواص طرف‌دار باطل. خب اینجا قضیه‌اش روشن است، خواصِ طرف‌دار باطل، حسابشان جدا، به آنها فعلاً کاری هم نداریم. آمدیم سراغ خواص طرف‌دار حق. همۀ مشکلیِ قضیه، از اینجا به بعد است! این خواص طرف‌دار حق، دو جورند. یک‌جور کسانی هستند که در مقابلۀ با دنیا، با زندگی، با مقام، با شهوت، با پول، با لذت، با راحت، با نام، در رابطۀ با این چیزهای خوب [خود را می‌بازند]. که اینها همه‌اش چیزهای خوب است. اینها همه‌اش زیبایی‌های زندگی است. «مَتاعُ الحَیاةِ الدُّنیا» متاع یعنی بهره، اینها بهره‌های همین زندگی دنیوی است. اینکه در قرآن می‌بینید می‌فرماید: «مَتاعُ الحَیاةِ الدُّنیا»[13]، این معنایش این نیست که این متاع بد است، نه، …

فزونی خواص اهل گذشت از دنیا بیمهٔ همیشگی جامعهٔ اسلامی

پس ما خواصِ طرف‌دار حق را باز تقسیم می‌کنیم به دو قسم. ببینید! فکر لازم دارد، این چیزها دقت و مطالعه لازم دارد؛ همین‌طوری نمی‌شود انسان جامعه و نظام و انقلاب را بیمه کند، باید مطالعه کند، دقت کند، فکر کند. در هر جامعه‌ای اگر آن قِسمِ خوبِ خواصِ طرف‌دار حق ـ یعنی آن‌کسانی‌که می‌توانند از این متاع دنیا، آن‌وقتی‌که لازم باشد، دست بردارند ـ بیشتر باشند، هیچ‌وقت جامعۀ اسلامی دچار حالت دوران امام حسین نخواهد شد؛ مطمئن باشید! تا ابد بیمۀ بیمه است. اما اگر اینها کم باشند، آن دستۀ خواص دیگر زیاد باشند، یعنی آنهایی که دل سپردند به دنیا؛ حق را هم می‌شناسند، طرف‌دار حقند، درعین‌حال درمقابل دنیا، پایشان می‌لرزد ـ دنیا یعنی چه؟ یعنی پول، یعنی خانه، یعنی شهوت، یعنی مقام، یعنی اسم و شهرت، یعنی پست و مسئولیت و …

پذیرش حاکمیت باطل از سوی خواص حق از ترس جان و مال و مقام

وقتی خواص در یک جامعه، خواصِ طرف‌دار حق،یا اکثریت قاطعشان، آن‌چنان می‌شوند که برایشان دنیای خودشان اهمیت پیدا می‌کند، از ترس جان، از ترس ازدست‌دادن مال، از ترس ازدست‌دادن مقام و پست، از ترس منفورشدن، از ترس تنهاماندن، حاضر می‌شوند حاکمیت باطل را قبول کنند؛ و درمقابل باطل نمی‌ایستند و از حق طرف‌داری نمی‌کنند و جانشان را به خطر نمی‌اندازند. وقتی این‌طور شد، اولش با شهادت حسین‌بن‌علی با آن وضع آغاز می‌شود، آخرش هم می‌رسد به بنی‌امیه و شاخۀ مروانی، و بعد بنی‌عباس و بعد از بنی‌عباس هم سلسلۀ سلاطین در دنیای اسلام، تا امروز!

حرکت خواص به‌دنبال خود حرکت عوام را می‌آورد

… که حاضرند دینشان را قربانی دنیا بکنند، بیشترند، نتیجه می‌شود شهادت مسلم‌بن‌عقیل در کوفه و بعد هم از همان شهر کوفه‌ای که هجده‌هزار نفر آمدند بیعت کردند با مسلم‌بن‌عقیل، حالا یا بیست‌هزار، یا سی‌هزار یا بیشتر، جمعیت بلند می‌شود می‌آید کربلا به جنگ امام حسین! یعنی حرکت خواص، به‌دنبال خود، حرکت عوام را می‌آورَد.

ترساندن مردم کوفه به دست خواص به دستور ابن‌زیاد

بعد حضرت مسلم راه افتادند با جمعیت زیادی. در تاریخ نوشته‌اند ـ تاریخ ابن‌اثیر می‌گوید ـ فقط چهارهزار نفر اطراف خانۀ او، داخل این کوچه‌ها ایستاده بودند با شمشیر، به نفع مسلم‌بن‌عقیل. اینها برای مثلاً روز هشتم ذی‌الحجه است. کاری که [ابن‌زیاد] کرد، یک عده از همین خواص را فرستاد بین مردم که مردم را بترسانند؛ مادرها را، پدرها را. که با چه کسی دارید می‌جنگید؟ چرا می‌جنگید؟ برگردید! پدرتان را درمی‌آورند‌! اینها یزیدند، اینها ابن‌زیادند، اینها بنی‌امیه‌اند، اینها چه دارند، پول دارند، شمشیر دارند، تازیانه دارند؛ آنها چیزی ندارند. مردم را ترساندند، متفرق شدند، شدند، شدند تا آخر شب ـ وقت نماز عشا ـ هیچ‌کس همراه حضرت مسلم نبود؛ هیچ‌کس!

تقصیر خواص طرف‌دار حق در پراکنده‌شدن مردم کوفه

و ابن‌زیاد رفت در مسجد کوفه، پیغام داد که همه باید نماز عشایشان را بیایند مسجد کوفه با من به جماعت بخوانند! تاریخ می‌نویسد مسجد کوفه پر شد از جمعیت، پشت سر ابن‌زیاد به نماز عشا! چرا این‌طوری شد؟ بنده که نگاه می‌کنم، می‌بینم خواص مقصرند، همین خواص طرف‌دار حق! این خواص طرف‌دار حق، بعضی‌شان در نهایت بدی عمل کردند. مثل چه کسی؟ مثل شُرَیح قاضی. شریح قاضی که جزو بنی‌امیه نبود! کسی بود که می‌فهمید که حق با کیست، می‌فهمید که اوضاع از چه قرار است. وقتی هانی‌بن‌عروه را انداختند در زندان و سر و رویش را مجروح کردند، اطراف قصر عبیدالله زیاد را سربازان و افراد قبیله‌اش گرفتند؛ ابن‌زیاد …

نقش تعیین‌کنندهٔ حرکت بجا یا نابجای خواص در سرنوشت تاریخ

… یا می‌فرستادند می‌رفت؛ کوفه می‌شد برای امام حسین، دیگر واقعۀ کربلا اصلاً اتفاق نمی‌افتاد. اگر واقعۀ کربلا اتفاق نمی‌افتاد، یعنی امام حسین به حکومت می‌رسید. این حکومت اگر شش ماه هم طول می‌کشید، برای تاریخ برکات زیادی داشت. بیشتر هم ممکن بود طول بکشد. یک حرکت بجا، یک‌وقت تاریخ را نجات می‌دهد، یک حرکت نابجا که ناشی از ترس و ضعف و دنیاطلبی و حرص به زنده‌ماندن است، گاهی تاریخ را در ورطۀ گمراهی می‌غلتاند. این نقش خواص است، خواصِ ترجیح‌دهندۀ دنیا بر دین.

کوتاهی خواص در تنهاگذاشتن مسلم بن عقیل (ع)

… تنها هم که بود، وقتی می‌خواستند دستگیرش کنند، چندین ساعت طول کشید، چندین بار حمله کردند؛ مسلم به تنهایی همه را پس زد، همان عده‌ای را که آمده بودند، سربازان ابن‌زیاد را. اگر صد نفر مرد با او بودند، مگر می‌توانستند او را بگیرند! باز مردم جمع می‌شدند دورشان. پس خواص، اینجا کوتاهی کردند که نرفتند دور مسلم را بگیرند. ببینید! از هرطرف حرکت می‌کنید، می‌رسید به خواص، خواص! تصمیم‌گیری خواص در وقت لازم، تشخیص خواص در وقت لازم، گذشت خواص از دنیا در لحظۀ لازم، اقدام خواص برای خدا در لحظۀ لازم؛ اینهاست که تاریخ را نجات می‌دهد، ارزش‌ها را نجات می‌دهد، ارزش‌ها را حفظ می‌کند. در لحظۀ لازم، …

لزوم ایستادگی خواص در برابر ملامت و تخطئه و تهمت

… که گفتیم، اگر یک نفر از این خواص بخواهد کار خوب را انجام بدهد، کاری را که باید انجام بدهد، اگر بخواهد انجام بدهد، چهارتا دیگر از همین خواص ممکن است پیدا بشوند، بگویند آقا! مگر تو بیکاری! مگر دیوانه‌ای! مگر زن و بچه نداری! چرا دنبال این‌طور کارها می‌روی؟ [او] باید بایستد! یکی از لوازم این مجاهدتِ خواصی، همین است که درمقابل حرف‌ها، ملامت‌ها بایستد؛ تخطئه می‌کنند، بد می‌گویند، تهمت می‌زنند. (75/3/20) یک عده بودند که می‌توانستند با پیوستن به امام حسین، آن نهضت را به‌صورت یک انقلاب سازنده دربیاورند، نه به‌صورت یک نهضت خونین که با قتل و شهادت به پایان رسیده؛ می‌توانستند. (64/8/12)

ادعای دفاع از اسلام، فرار هنگام عمل و اصرار به امام برای قیام‌نکردن

… کرد. این، منطق حسین است. (64/8/12) او در یک فصل بسیار حساس تاریخ اسلام، وظیفۀ اصلی را از [میان] وظایف گوناگون و دارای مراتب مختلفِ اهمیت، تشخیص داد، این وظیفه را انجام داد؛ دچار توهّم و اشتباه نشد در شناخت آن چیزی که آن روز، دنیای اسلام به آن احتیاج داشت. (71/5/7) درحالی‌که هنگام حرف‌زدن، همه حرف می‌زدند، همه از دفاع از اسلام می‌گفتند. اما وقتی نوبت عمل رسید و دیدند که دستگاه یزید، دستگاه خشنی است، رحم نمی‌کند، تصمیم بر شدت عمل دارد، این را که فهمیدند، هرکدامی از یک گوشه‌ای فرار کردند و امام حسین را در صحنه تنها گذاشتند. حتی برای اینکه کارِ خودشان را توجیه بکنند، آمدند خدمت حسین‌بن‌علی علیه‌السلام و به آن بزرگوار اصرار می‌کردند که آقا! شما هم قیام نکنید! نروید به جنگ با یزید!

وظیفهٔ خواص در بیان حقایق برای عامهٔ مردم بر پایهٔ میثاق الهی

ببینید تبلیغات چه می‌کند! ببینید چه می‌کند دست‌ها و انگشت‌های مزدور تبلیغ‌گر! (52/12/1) عامۀ مردم چه می‌دانند که آن‌کسی‌که در رأس است، لیاقت دارد یا ندارد، این خواصند که باید حقایق را برای عوام بیان کنند، این آگاهانند که خدا از اینها میثاق گرفته است، «وَ اِذ اَخَذَ اللهُ میثاقَ الَّذینَ اوتُوا الکِتابَ لَتُبَیِّنُنَّهُ لِلنّاسِ وَ لا تَکتُموَهُ»[7] خدا میثاق گرفته، پیمان گرفته است از آن‌کسانی‌که کتاب به آنها داده شده ـ که مخصوص اهل کتابِ تاریخ نیست، برای اهل کتابِ تا قیامت است ـ که این را باید برای مردم بیان کنید، آگاهی‌های لازم را در وقت لازم به مردم بدهید، کتمان نکنید. که کتمان‌کنندگان کافر به نعمت خدا هستند؛ کافر به نعمت خدا، پوشانندۀ نعمت خدا، اینها هستند که نعمت هدایت را می‌پوشانند. وقتی خواص به مردم جواب نمی‌دادند، مردم از کجا می‌خواستند بفهمند که عبدالملک شایستۀ خلافت و حکومت بر عالم اسلام نیست. عبدالملک نماز …

خیانت برخی آگاهان جامعه فراتر از بی‌مسئولیتی

زمینۀ چهارم اینکه یک عده‌ای از آگاهان اجتماع، پا را از بی‌مسئولیتی بالاتر گذاشتند و شدند خائن، و امان از آن‌وقتی‌که به قول آن مرحوم[10] دزدی با چراغ آید که گزیده‌تر بَرَد کالا. ای‌کاش محمدبن‌شهاب زُهری‌ها، در جامعۀ اسلامیِ زمان امام سجاد و دیگر زمان‌ها نبودند، ای‌کاش نبودند و این سلاح بُرّا را به‌دست عبدالملک نمی‌دادند؛ اما واقعیت تلخ تاریخی این است که اینها بودند. اینها آن کاری را که دستگاه‌های قدرت سیاسی نمی‌توانستند بکنند، امکانش …

خواص یعنی علما و روشنفکران و صاحبان نفوذ؛ دارندگان بیشترین وظیفه

… چرا باید از این استفاده نشود؟ این، یک امکان بزرگ در اختیار مسلمانان است. وسوسه جدایی دین از سیاست را که یک روز انگلیسیها گفتند، یک روز امریکاییها ترویج نمودند و یک روز ایادی آنها در بوق کردند، برای این است که مسلمانان از این امکان و از این موقعیت غفلت کنند. در این زمینه، بیشترین وظیفه را هم خواص دارند. خواص، یعنی علما و روشنفکران و شعرا و خطبا و روزنامه‌نگاران و صاحبان نفوذ در بین گروههای مردمی. اینها هستند که بیشترین تکلیف را دارند. وقتِ آن رسیده است که دنیای اسلام به خود آید و اسلام را به عنوان صراط المستقیم الهی و راه نجات انتخاب کند و در آن، با استحکام قدم بردارد. وقت آن رسیده است که دنیای اسلام، اتّحاد خود را حفظ کند و در مقابل دشمن مشترکی که همه گروههای اسلامی، آسیب آن دشمن را …

عوام یعنی فاقد قدرت تحلیل و موضع‌گیری روشن، حتی در مقام وزارت

حال شما در مقابل این مشکل، میخواهید چه کار کنید؟ این‌که من میگویم دانشگاهها باید سیاسی شود، معنایش این است. یعنی شما کاری کنید که در محیط دانشجویی، عوامی وجود نداشته باشد. قدرت تحلیل در یکایک عناصر دانشجو وجود داشته باشد. ای بسا آدمی که تا حدّ وزارت هم بالا میرود، امّا جزو عوام است؛ یعنی قدرت و موضعگیری ندارد. یک راه روشن بینانه اتّخاذ نمیکند. معنای عوام این است. اگر پرورش‌یافتگان محیطهای دانشجویی ما که فردا بناست سطح عظیمی از دانش و مناصب حسّاس و مراکز حسّاس جامعه‌ی ما را اشغال کنند، انسانهایی دارای قدرت تحلیل و با جهتگیری درست باشند، آن وقت این مشکل، به مراتب کم خواهد شد. بنابراین باید پیشگیری کنیم. باید پیشگیری …

مخدوش کردن آگاهانهٔ وحدت به دست بسیاری از خواص

یک عدّه‌ای وحدت را مخدوش میکنند؛ بعضی دانسته، بعضی ندانسته. عوام از طرفین، ندانسته این کار را میکنند؛ خواص، خیلی‌شان دانسته این کار را میکنند؛ باید با اینها مقابله کرد. نمیفهمند؛ ضرر اختلاف مذهبی را برای دنیای اسلام، برای خود اسلام، برای امّت اسلامی، برای یکایک ملّتهای مسلمان درک نمیکنند؛ انسان تعجّب میکند که چطور این معنا را متوجّه نمیشوند. جریان مخالف را تحریک میکنند؛ شما می‌بینید یک جریان تکفیر …

نقش‌آفرینی خواص در پرشور کردن انتخابات

… می‌آورد؛ یعنی وقتی جبهه‌ی دشمن نگاه میکند حضور مردم را میبیند، قدرت نظام را مشاهده میکند و میبیند این کشور، کشور قدرتمندی است، مردم حاضر و آماده‌اند، تهدید دشمن خنثی میشود؛ یعنی اقتدار ملّی امنیّت ملّی را به وجود می‌آورد؛ این چیز خیلی باارزش و مهمّی است. اینجا خواص میتوانند نقش‌آفرینی کنند، انتخابات را پُرشور کنند. همه‌ی کارهای انقلابی از همین قبیل است؛ ما چند روز دیگر راه‌پیماییِ بیست‌ودوّم بهمن را داریم؛ ان‌شاءالله مردم عزیز ما در این راه‌پیماییِ پُرشور شرکت خواهند کرد. این هم نشان‌دهنده‌ی اقتدار است؛ در این ۴۵ سال، مردم هر سال بدون تعطیل یک نوبت، در سرتاسر کشور ــ …

وجود مجموعه‌های عظیم خواص بابصیرت و پرانگیزه از حوزه و دانشگاه

… ما قوی شده‌ایم. امروز جبهه‌ی حق از لحاظ زیرساخت‌‌ها، از لحاظ امکانات قوی شده. امروز چالش دشمن با جبهه‌ی حق آسان نیست، کار دشواری است؛ لذاست که به جنگ نرم متوسّل میشوند و همه‌ی تلاش خودشان را میکنند که ذهنیّات را خراب کنند؛ این به خاطر قدرت و قوّت ما است. البتّه گفتیم خواص آماجند لکن در بین خواص عدّه‌ی زیادی، مجموعه‌های عظیمی از خواص بحمدالله امروز هستند ــ از پروردگانِ حوزه و دانشگاه، بخصوص جوانها ــ که اینها هم بابصیرتند، هم پُرانگیزه هستند و میتوانند به معنای واقعی کلمه یک ستونی باشند، یک استوانه‌ی مستحکمی باشند. البتّه دشمن هم بشدّت در حال تلاش است، بشدّت در حال اثرگذاری و نفوذ است.

همت خواص برای پرورش شخصیت‌هایی نجات‌بخش جامعه در مواقع حساس

و اگر خواصّ جامعه همّت کنند برای تولید یک چنین شخصیّت‌هایی‌، هر یک از اینها خواهد توانست جامعه را در مواقع حسّاس نجات بدهد؛ واقعاً این جوری است. ما اکتفا نکنیم به همین که حالا کسانی را تربیت کنیم، یا موعظه‌ کنیم، یا از این کارها، که حالا بالاخره باری‌به‌هرجهت، یک چیزی را قبول کنند؛ نه، سعی دستگاه‌ها بر این باشد ــ بحمدالله جامعةالمصطفیٰ در این زمینه‌ها میتواند مرکز فعّالی باشد؛ در …

جدایی برخی خواص و نزدیکان امیرالمؤمنین (ع) به‌خاطر دنیاطلبی

درعین‌حال، همین انسان قوی، مظلوم است؛ نشانه‌های مظلومیّت او در رفتار دشمنان، در رفتار حسودان، در تهمتهای ناجوانمردانه‌ای که عواملِ دشمنانش به امیرالمؤمنین در زمان حیات او وارد آوردند، در خواصّ دل‌به‌دنیا سپرده‌ی او -که بعضی از نزدیکانش و خواصّش به‌خاطر دنیاطلبی از او جدا شدند- است. اینها نشانه‌ی مظلومیّت آن بزرگوار است. این فشارِ واردآمده‌ی از جوانب مختلف بر این انسان بزرگ تا حدّی است که گاهی این انسان صبور و دریادل و شکیبا، آن‌طوری که معروف است با چاه درددل میکند، با چاه حرف میزند؛ این نشان‌دهنده‌ی مظلومیّت امیرالمؤمنین است. بعد از …

پیروی نادانستهٔ برخی روزنامه‌نگاران، روشنفکرنمایان و معممان از خط دشمن

خب، تا اینجا مسئله‌ای نیست؛ [امّا] آنچه بنده را حسّاس میکند، این است که ناگهان شما می‌بینید از دهان یک گروهی از افرادی که جزو خواص محسوب میشوند، مسئله‌ی «حجاب اجباری» مطرح میشود؛ معنایش این است که یک عدّه‌ای نادانسته -حالا من میگویم نادانسته؛ ان‌شاءالله نادانسته است- همان خطّی را دنبال میکنند که دشمن با آن‌همه خرج نتوانسته است آن خط را در کشور به نتیجه برساند؛ همان خط را دارند دنبال میکنند؛ در بین اینها روزنامه‌نگار هست، در بین اینها روشنفکرنما هست، در بین اینها آخوند و معمّم هست. [میگویند] «امام که فرمودند باید زنها باحجاب باشند، همه‌ی زنها را نگفتند»! حرف بیخود! ما بودیم آن‌وقت، ما خبر داریم؛ چطور این‌جور است؟ امام در مقابل یک منکر واضحی که به‌وسیله‌ی پهلوی و دنباله‌های پهلوی در کشور به وجود آمده بود، مثل کوه ایستاد، گفت باید حجاب …

سفارش به مراقبت از همرنگی با تبلیغات و تکیه بر مبانی خود

… این استقلال فکری بر چه مبنا است. عمده این است که اسیر کلیشه‌های تحمیلی نظام سلطه نباید بشود. یک تفکّراتی، یک مفاهیمی از سوی تبلیغات پُرحجم نظام سلطه، به‌طور شبانه‌روزی در سرتاسر عالم دارد پراکنده میشود؛ یکی از مهم‌ترین مسائل این است که ما باید اسیر نشویم. این سفارش فقط به مجلس خبرگان نیست، این سفارش به همه‌ی مسئولان کشور است، به همه‌ی ارکان نظام است بلکه سفارش به همه‌ی صاحب‌نظران است -صاحب‌نظران سیاسی، صاحب‌نظران اجتماعی، صاحب‌نظران دینی- که مراقب باشند: وَ اِن تُطِع اَکثَرَ مَن فِی الاَرضِ یُضِلّوکَ عَن سَبیلِ الله؛[4] این را بدانند. این‌جور نیست که چون حالا با یک حجم عظیمی از تبلیغات بر روی یک موضوعی تمرکز میکنند، تکیه میکنند، تکرار میکنند، با زبانهای مختلف آن را بیان میکنند، ناچار ما هم بایستی همرنگ جماعت بشویم و همان را مطرح کنیم، همان را تکرار کنیم؛ نه، ما خودمان مبانی داریم، ما فکر داریم.