بههرحال، فرصت امامت جمعه و توفیق اقامهی جمعه در کشور ما حقیقتاً توفیق بزرگی است. در بعضی از کشورهای اسلامی، معمول است که [خطبههای] نماز جمعه را دستگاههای اداری روی کاغذ مینویسند و میدهند به امامجمعه، آن امامجمعه هم میرود و در آن منبر همان کاغذ را میخواند. این نماز جمعه نیست به نظر ما؛ این خطبهی نماز جمعه نیست. این خواندن بخشنامهی فلان اداره است؛ فلان اداره که مخصوص مسائل مذهبی است، یک چیزی مینویسد و میگوید آقا، این را شما برو آنجا بخوان، او هم میرود آنجا میخواند. خطبهی نماز جمعه این نیست؛ خطبهی نماز جمعه آن است که از دل و مغز فعّال امامجمعه میجوشد و تراوش میکند، بر زبان او میآید و با بیان بلیغ و فصیحی، برحسب نیاز مردم، آن را به مردم منعکس میکند. هروقتی یک خلأیی وجود دارد، هروقتی یک نیازی وجود دارد؛ این نیاز را باید شناخت. باید آن چیزی را هم که این نیاز را برطرف میکند شناخت؛ آن داروی فکری، آن طعام فکری و تغذیهی فکریای هم که این نیاز را برطرف میکند و اشباع میکند طرف مقابل را باید شناخت و با بیان خوب بایستی بیان کرد. این آن چیزی است که به نظر من، در مورد مسئلهی امامت جمعه لازم است.خطبهٔ نماز جمعه
نامهای دیگر: خطبههای نماز جمعه
توضیحتهیهشده با هوش مصنوعی
محتوا، شرایط و شیوهٔ تنظیم خطبههای نماز جمعه.
نخستین کاربرد در متنهای این سایت:بیانات در دیدار ائمّهی جمعهی سراسر کشور— ۱۳۶۸/۰۴/۱۲
سیر زمانی
از ۱۳۶۸ تا ۱۴۰۲۱۳۶۸۱۴۰۲
فقط سال ۱۴۰۲همهٔ سالها
تعریف در کلام رهبر
شاهدها (۴ پاراگراف)
موعظه محور اصلی خطبهها بر پایهٔ روایات
خب، آن قسمت اختصاصی نماز جمعه قسمت خطبهها است. آن دو رکعت نماز در همهی نمازها هست؛ آن قسمت اختصاصی عبارت است از خطبه. در روایات مربوط به خطبهی نماز جمعه، آنچه تقریباً در همهی آنها مطرح شده است مسئلهی «موعظه» است؛ وعظ و موعظهی در خطبه، در همهی این روایات مربوط به نماز جمعه وجود دارد. پس پیدا است که محور اصلی خطبههای ما موعظه است. «موعظه» یعنی چه؟ ما وقتی میگوییم «موعظه»، فوراً ذهنمان میرود به موعظهی اخلاقی و عرفانی و معنوی و مانند اینها. بله، موعظهی اخلاقی مهمترین کاری است که باید انجام بگیرد، یعنی زیربنا است ــ که حالا [دربارهی] آن هم یک کلمهای بعداً عرض میکنم ــ لکن مخصوص این …بیان اخبار کشورهای اسلامی، استقلال و دخالت بیگانگان برای همهٔ مخاطبان
پس ببینید! نماز جمعه جای موعظه است، موعظه هم فقط موعظهی اخلاقی نیست. امام (رضوان الله علیه)، در تحریر،[11] آنچه در مورد خطبههای نماز جمعه بیان کردهاند [این است که میگویند] اخبار کشورهای اسلامی را، آنچه مربوط به استقلال کشور است، آنچه مربوط به ارتباط با ملل دیگر است، آنچه مربوط به دخالت دولتهای بیگانه در کشور است، در نماز باید به مردم بگویید؛ ایشان میگویند اینها را در خطبههای نماز جمعه باید بیان کنید؛ مخاطب شما هر کسی هست ــ شغل معمولی دارد، یک کارگر معمولی است، یک کاسب معمولی است ــ باید اینها را بداند. خب، معنای اینها چیست؟ معنایش غنیسازی فکر مخاطب است. شما فکر مخاطب را غنی میکنید؛ یعنی به او غنای فکری میدهید که بتواند روی مسائل زندگیاش و مسائل جامعهاش درست فکر کند و کار کند.خبر دادن از دشمن و راه مصونیت از آن به استناد روایت امام رضا (ع)
… [آمده]: وَ یُخبِرُهُم بِما وَرَدَ عَلَیهِم مِنَ الآفاق؛ امام جمعه در خطبه به مردم اطّلاع میدهد حوادث آفاق را. مِنَ الاَهوالِ الَّتی لَهُم فیهَا المَضَرَّةُ وَ المَنفَعَة؛[8] یعنی اینجور نیست که برویم آنجا و فقط بگوییم «ایّها المؤمنون! اتّقوا الله»؛ نه، بایستی از اخبار آفاق عالم، هر آنچه مربوط به مستمع شما است که در آن مضرّتِ او یا منفعتِ او وجود دارد، به او بگویید: اگر دشمنی وجود دارد که ممکن است به این مخاطب شما ضربهای وارد کند، او را از وجود آن دشمن مطّلع کنید؛ اگر طریقهای و راهی وجود دارد که بتواند او را از آن دشمن مصون بدارد، باید به او بگویید؛ اوضاع و احوال سیاسی دنیا را باید برایش بگویید. یُخبِرُهُم بِما وَرَدَ عَلَیهِم مِنَ الآفاق؛ خب این سیاسی است دیگر؛ «موعظهی سیاسی» یعنی این. البتّه معلوم است که اگر چنانچه شما برای مستمعِ خودتان قضایای آفاق را میخواهید بیان کنید، قضایای داخل کشور خودتان را …لزوم موعظهٔ همهجانبه در محتوای خطبه
… یاد بدهیم که استغفار کنند؛ اینها را واقعاً تعلیم بدهیم به خودمان. استغفار هم فقط گفتن «استغفر الله» نیست. آن خطبهی نهجالبلاغه معروف است: اَ تَدری مَا الاِستِغفار؛[13] استغفار چند شرط دارد، استغفار چند جزء دارد، که آن استغفار حقیقی است و حالا وارد نمیشویم. بنابراین، این یک نکته در مورد خطبههای نماز جمعه که محتوا بایستی یک موعظهی همهجانبه باشد. نکتههای دیگری هم در مورد خطبه هست ــ هم در مورد خود خطبه و محتوای خطبه، هم در مورد رفتار و سلوک امام جمعه ــ که اینها هم در تأثیرگذاری خطبهها مؤثّر است و مسائل مهمّی است.