رفتن به محتوای اصلی

خبررسانی

نام‌های دیگر: خبر، خبرگزاری‌ها

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

تهیه، گزینش و انتشار خبر در رسانه‌ها و اثر سیاسی آن.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در دیدار جمعی از مدیران و کارکنان معاونت سیاسى سازمان صداوسیماى جمهورى اسلامى ایران— ۱۳۶۹/۱۲/۲۱

سیر زمانی

از ۱۳۶۹ تا ۱۳۸۱
۱۳۶۹۱۳۸۱

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

خبر، یک کار چندجانبه است: اوّلاً یک عملِ سیاسى است؛ یعنى خود همین خبرى که شما مى‌نشینید در آن بخش مربوط تنظیم میکنید و مى‌آیید اجرا میکنید، یک عمل سیاسى است. [اینکه] کدام خبر را خواهیم گفت و کدام را برجسته خواهیم کرد و کدام را بکلّى نخواهیم گفت و کدام عبارت را براى یک حادثه انتخاب خواهیم کرد که فلان برداشت خاص را از این حادثه به ذهن مخاطب منعکس بکند و از کدام تعبیر اجتناب خواهیم ورزید، یک عمل سیاسى است.

شاهدها (۱۴ پاراگراف)

خبر به‌عنوان عملی سیاسی در گزینش، برجسته‌سازی و تعبیر حوادث

خبر، یک کار چندجانبه است: اوّلاً یک عملِ سیاسى است؛ یعنى خود همین خبرى که شما مى‌نشینید در آن بخش مربوط تنظیم میکنید و مى‌آیید اجرا میکنید، یک عمل سیاسى است. [اینکه] کدام خبر را خواهیم گفت و کدام را برجسته خواهیم کرد و کدام را بکلّى نخواهیم گفت و کدام عبارت را براى یک حادثه انتخاب خواهیم کرد که فلان برداشت خاص را از این حادثه به ذهن مخاطب منعکس بکند و از کدام تعبیر اجتناب خواهیم ورزید، یک عمل سیاسى است.

لزوم موثق، به‌هنگام و فراگیر بودن خبر در رسانه

مسأله‌ی خبر هم بسیار مهمّ است. خبر، نیاز است. البته وضع خبر خیلی بهتر از گذشته شده است؛ منتها هرچه بتوانید خبر را موثّق، بهنگام، فراگیر و دارای خصوصیّاتی که گفتیم، بکنید. گاهی پخش یک خبر ضعیف و کمتر موثّق، در مردم ایجاد یأس میکند. گاهی یک خبر واحد را دو گونه میشود داد: مثلاً خبر تجهیزات امریکایی یا تجهیزات اسرائیلی را میشود به‌گونه‌ای داد که مردم انگیزه پیدا کنند که با آن به مقابله برخیزند؛ همان خبر را میشود طوری داد که مردم …

اهمیت، ظرافت و دشواری کار خبری و سیاسی صداوسیما

بله، من تصدیق میکنم که کار خبر همان اهمّیّت و ظرافت و دشوارى و حجم بالاى کار را که اشاره کردند، دارد و آنچه ما امروز مشاهده میکنیم از کار خبرى و سیاسى در صداوسیماى جمهورى اسلامى، کار عظیمى است و تلاش فراوانى و فکر پخته و منسجم و سنجیده‌اى پشت آن گزارشى است که در سیما یا در صدا به ما ارائه میشود. خداوند ان‌شاءالله‌ به همه‌ى شما ــ چه آنهایى که خبر را تهیّه میکنید، چه آنهایى که تنظیم میکنید، چه آنهایى که میخوانید، چه آنهایى که تفسیرها را تهیّه میکنید و بقیّه‌ى تلاشهاى فراوانى را که لازم است انجام میدهید ــ کمک کند و پاداش خیر بدهد و توفیق بدهد که این …

خبردهی از مهم‌ترین اقلام کار سیاسی قطب‌های جهانی

و امروز در سطح عالم، یکى از مهم‌ترین اقلام کار سیاسى که اقطاب[3] سیاسى عالم انجام میدهند، همین خبردهى است. فرض بفرمایید مثلاً در قضایاى اروپاى شرقى[4] ــ این قضایایى که در این سال گذشته اروپا را کلّاً و بلکه دنیا را تحت‌ تأثیر خود قرار داد ــ شما ببینید نقش خبر در این حوادث چقدر زیاد بود. یعنى آن قطب سیاسى‌اى که از حادثه‌ى فلان کشور وابسته‌ى به بلوک شرق ــ بلوک …

سلطهٔ خبری یکی از سه پایهٔ نفوذ و اقتدار سیاسی در دنیا

… اسلام میدانند نبود ــ اگر این چیزها نبود ــ شما ببینید این رادیوها و این خبرها و این تحریکاتى که دارد میشود و این ظرافتهایى که در بیان خبر و تنظیم خبر در خبرهاى خارجى به کار میرود، چه میکرد و چه بر سر این نظام جمهورى اسلامى مى‌آورد! خیلى چیز عجیبى میشد. خبر این ‌قدر مؤثّر است. یعنى واقعاً امروز اگر بگوییم نفوذ سیاسى و اقتدار سیاسى در دنیا بر روى مثلاً سه پایه استوار است و یکى را پول بگیریم ــ ثروت و امکانات پولى و مالى ــ یکى را توانایى‌هاى علمى و تکنولوژیکى و مانند اینها بگیریم، سوّمى قطعاً توانایى‌هاى خبرى و سلطه‌ى خبرى است. یعنى آمریکا اگر همین ثروت فعلى را داشته باشد، همین پیشرفت علمى فعلى را هم داشته باشد، امّا ایستگاه‌هاى خبرى از او گرفته بشود، نفوذش در دنیا چقدر خواهد شد؟ یک‌سوّم کم خواهد شد؟ یقیناً بیشتر از یک سوّم کم خواهد شد. تأثیرش این است؛ خبر این است.

ایجاد جاذبه به‌عنوان اصل در خبر و تفسیر سیاسی

نکته‌ى دوّم؛ شما سلاحى هستید در دست اسلام؛ اسلام الان از شما منتفع است؛ یعنى شما سربازهاى همین جناح عظیم اسلامى هستید؛ باید در همه‌ى شعاع گسترش این خبر و این موج صدا، شما جاذبه داشته باشید؛ بالخصوص در داخل مرزهاى خودمان. اصل، این باید باشد یعنى این را یک اصل بدانید: کوشش کنید در ایجاد جاذبه. اصل این است که هر وقت خبر هست، هر وقت تفسیر سیاسى هست، هر وقت سخن ‌هفته هست، تحلیل هست ــ همین برنامه‌هایى که اسم آوردند ــ مستمع شما هر جا هست، بشتابد به سمت رادیو و تلویزیون تا سخن شما را بشنود. این هم یک بُعد دوّم است از کار چند بُعدى که اوّل عرض کردم دارید. یک بُعد آن، کار سیاسى است؛ بُعد دوّم، کارِ هنرى [است]. شما هنرمندید؛ یعنى کار شما دقیقاً یک کار هنرى است. بایستى این متن جورى تنظیم بشود و جورى ارائه بشود و خوانده بشود که جاذبه داشته باشد. از …

به کار بردن زیبایی‌های ادبی در متن خبر در عین آسانی

… یکى دارد گوش میکند حرف شما را؛ با او حرف بزنید؛ مثل کسى که دارد تفاهم[12] میکند. [این] غیر از این است که [کسی] یک متنى را دارد میخواند مثلاً در مقابل یک دیوارى؛ این‌جورى نباشد؛ کارِ هنرمندانه بکنید. یعنى خواندن، یک عمل هنرى است؛ نوشتن، یک عمل هنرى است؛ هر چه میتوانید ظرافتهاى ادبى را، زیبایى‌هاى ادبى را، زیبایى‌هاى نگارشى را در نوشته‌ى این خبر به کار ببرید؛ یک متن زیبا درست کنید، البتّه در عین ‌حال یک متن آسان؛ [متن] معضل و معوج و پیچ‌وخم‌دار و مخصوص خواص و مانند اینها، فایده‌اى ندارد.

زیبایی و همه‌فهم بودن خبر حتی برای بی‌سوادان

خبر بایستی در نهایت زیبایى و در نهایت گستردگى باشد یعنى همه بفهمند؛ یک پیرزن بى‌سوادى هم که در خانه نشسته، وقتى [پیچ رادیو را] باز کرد، بفهمد شما دارید چه میگویید به او. این، کار هنرى است و تمرین لازم دارد. یک عدّه‌اى اصلاً بنشینند این کار را تمرین بکنند؛ یک عدّه‌اى بنشینند خبرى را که تنظیم میشود، از این جهت ممیّزى کنند. همه‌ى خبرها این‌جور نیست که آناً به دست شما برسد ــ من البتّه دیده‌ام آن میز خبر را و آن بخش سردبیرى خبر …

گفتنی نبودن هر خبر و حذف خبرهای بی‌ارزش یا مضر

خبر فقط این نیست که یک اتّفاقى در دنیا افتاده، حالا باید بگوییم دیگر؛ نه، خیلى از خبرها اصلاً گفتن ندارد و اصلاً ارزش این را ندارد که گفته بشود؛ بعضى از خبرها اصلاً مضر است. یک حالتِ روشنفکرى البتّه خام ــ که بنده قبول ندارم اینها روشنفکرى است؛ یک چیز خام [است] ــ [میگوید] که «نه آقا، هر چیز را باید به مردم گفت!» نه آقا! چطور هر چیزى را باید [گفت]؟ شما در خانه هر اتّفاقى که برایتان بیفتد، به بچّه‌تان میگویید؟ باید گفت؟ یا نباید …

پرهیز از پخش حوادث ساختهٔ دشمن در رسانهٔ خودی

بعضى از خبرها اصلاً مضر است. یک حادثه‌اى درست میکنند یک جایى و دلشان میخواهد به گوش من برسانند این را، میلیون‌ها و میلیاردها دلار دارند خرج میکنند که آن را به گوش من برسانند، بنده بیاورم در رسانه‌ى گروهى خودمان و از طریق بوق خودمان به گوش خودم برسانم؟ این عقل است؟ نخیر. آنکه دشمن درست کرده و دارد میلیاردها خرج میکند که به گوش ما برساند، ما حتّی جلوى آن را هم میگیریم، اگر او بخواهد برساند، حتّی ما پارازیت هم پخش میکنیم که پخش نشود؛ ما چه داعى داریم که آن خبر را بدهیم؟ پس ببینید، هر خبرى گفتنى نیست؛ پاره‌اى خبرها [گفتنى است]؛ ممکن است اکثریّت خبرها گفتنى باشند، گاهى اکثریّتند، گاهى هم ممکن است حتّى اکثریّت هم [گفتنی] نباشند.

گزینش و تنظیم خبر برای پر کردن خلأ ذهنی و دادن خط فکری به مردم

خب، این خبرى را که شما میخواهید بدهید، آن‌چنان تنظیم کنید و با آن زبانى تنظیم کنید و گزینش خبر براى تحلیل و تفسیر را آن‌چنان انجام بدهید که فراغ و خلأ ذهنى مردم ما را پُر کند، یعنى تا کسى پیچ رادیو را باز کرد، یک خطّ فکرى از شما دریافت کند. [این] چیز بسیار مثبت و خوبى است.

گسترده‌نگری و آگاهی مردم از حوادث عالم برای مصونیت از توطئه‌های فکری

… اخبار را، تمام حوادث را کانالیزه میکردند، حتّى [خبر] دروغ به مردم میدادند؛ من شنیده بودم، بعد خودم دیدم حتّى رادیوهایشان ــ رادیوهاى دایر بین مردم ــ جورى بود که رادیوهاى بیگانه را نمیگرفت؛ یعنى گیرنده‌ها را دست‌کارى میکردند که نتواند بگیرد؛ این‌جورى بود. ما این‌جورى فکر نمیکنیم؛ ما مایلیم که مردم گسترده فکر کنند. مردم با اطّلاع از حوادث عالم است که واکسینه میشوند در مقابل بسیارى از بددلى‌ها و توطئه‌هاى ذهنى و فکرى؛ پس این حرکتى که شما انجام میدهید، با توجّه به اهداف جمهورى اسلامى انجام بدهید که یکى از آن اهداف همین است که مردم ذهن پخته‌اى پیدا کنند؛ و مهم‌ترینِ مسائل این است که مردم قدرت تحلیل پیدا کنند. توصیه‌ى بنده به همه‌ى کسانى که در کار سیاسى کار میکنند، این است و به شما هم همین توصیه را میکنم: همّت کنید تا مردم را داراى قدرت تحلیل بار بیاورید. اگر این[جور] شد، خیلى از کارها به‌ خودى‌ خود حل‌شده …

لزوم به حداقل رساندن اشتباه در کار خبری در شرایط غربت

… داریم؛ الان نشانه‌هاى آن را در دنیا داریم مشاهده میکنیم ــ چشم بصیر، خیلى روشن، میبیند که چه دارد اتّفاق مى‌افتد در دنیا ــ موازنه به نفع ما بلاشک تغییر خواهد کرد، امّا در این چندساله این‌جورى بوده و هنوز هم همین‌جور است؛ یعنى ما در دنیا یک حال غربت داریم. خب، در این شرایط غربت، این بارى که شما بر دوش گرفته‌اید، ببینید چقدر بار حسّاسى است؛ یعنى واقعاً انتظار نیست که اشتباه نکنید ــ شما[6] واقعاً خیلى خوب و جامع صحبت کردید؛ همانهایى که شما گفتید، تقریباً همه‌ى حرف بود ــ اشتباه مترقَّب[7] است؛ کوشش کنید این اشتباه را به حدّاقل برسانید؛ نگذارید که اشتباه زیاد بشود. این یک نکته.

خبر رایج‌ترین سخن رسانه و لزوم صحت آن

… این خوبى را با این کلمه‌ى غلط؟ حالا این [فقط] یک کلمه است؛ من اگر بخواهم غلط‌ها را بشمرم، بیشتر از اینها است؛ باید اصلاً غلط نباشد. اصلاً شما ممیّز داشته باشید ــ به قول خارجى‌ها ادیتور ــ یک ممیّز داشته باشید که اصلاً نگاه کند بگوید که این [جمله] صحیح است. نگذارید اصلاً هیچ خبرى غلط تنظیم بشود، چون که رُندترین و رایج‌ترین سخن یک رسانه خبر او است؛ این نمیتواند غلط باشد. فارسى صحیح، زبان به این شیرینى، زبان به این پُروسعتى [را خراب نکنیم].