رفتن به محتوای اصلی

حیات طیبهاصطلاح

نام‌های دیگر: حیات انسانی، حیات معنوی

توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

زندگی جامع مادی و معنوی که اسلام به انسان و جامعه عرضه می‌کند.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در دیدار اقشار مختلف مردم— ۱۳۶۸/۰۴/۱۱

سیر زمانی

از ۱۳۶۸ تا ۱۴۰۳
۱۳۶۸۱۴۰۳

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

در طول این ده سال دائماً در تبلیغاتشان سعى کردند جمهورى اسلامى را متزلزل، لرزان، روبه‌زوال در همین یکى دو ماهه و همین چند وقته نشان بدهند؛ امّا عمل آنها نشان میدهد که جمهورى اسلامى آن کلمه‌ی طیّبه و آن شجره‌ی طیّبه‌اى است که «اَصلُها ثابِتٌ وَ فَرعُها فِی السَّماّْءِ × تُؤتیِّ اُکـُلَها کُلَّ حینٍـ بِ‌ـاِذنِ رَبِّهـا».[9] امام بزرگوار ما، با آن قلب نورانى، با آن ذهن روشن، این قدرت را بارها و بارها تکرار کرده بود و یک بار دیگر در هنگام ارتحال ملکوتىِ آن زاده‌ی پیغمبران و دنباله‌روِ انبیاى الهى، روشن و واضح شد.برادران و خواهران! هدفهاى ما روشن است. هدفهاى ما در اسلام خلاصه میشود. اسلام فقط یک اعتقاد نیست؛ اسلام زندگى طیّبه‌ی انسانها است. وقتى ما میگوییم حیات اسلامى و نظام اسلامى، یعنى آن نظامى و آن حیات طیّبه‌اى که همه‌ی خیراتى که انسان به آنها علاقه‌مند است، در آن هست؛ یعنى صفاى معنوى هست، رفاه مادّى هم هست؛ یعنى امنیّت اجتماعى هست، امنیّت روحى هم هست؛ یعنى علم و سواد و دانش و بینش و تحقیق هم هست، تعبّد و خلوص و توجّه به خدا و عبادت هم هست؛ این حیات طیّبه‌ی اسلامى است؛ ما این را میخواهیم تأمین کنیم؛ اسلام این را به ما میدهد.
انقلاب ما داراى دو بُعد بود؛ یک بُعد داخلى و یک بُعد خارجى. بُعد داخلى انقلاب این بود که به‌وسیله‌ی ملّت ایران و با فداکارى شما مردم، زندگى ساخته‌ی فرهنگ غرب را، زندگى آلوده‌ی به فساد قدرتهاى استکبارى را به زندگى اسلامى تبدیل کند. وقتى میگوییم زندگى اسلامى، درحقیقت همه‌ی آرزوهاى بزرگ ملّت ایران در این کلمه هست. در این بعد داخلى، انقلاب پیشرفتهاى بسیار چشمگیرى هم داشت. امروز روحیّات و واقعِ زندگىِ ملّت ایران با آنچه قبل از پیروزى انقلاب وجود داشت و دستهاى استعمارى روى آن کار کرده بودند، تفاوتهاى بسیار زیادى دارد. البتّه ما نمیگوییم زندگى ما امروز کاملاً اسلامى است، بلکه میگوییم زندگى ما امروز به زندگى اسلامى بمراتب نزدیک شده است. تلاش باید بکنیم، باز هم نزدیک‌تر بشویم. زندگى اسلامى یعنى آنچه در آن، هم سعادت دنیا هست و هم سعادت عقبىٰ؛ هم رفاه مادّى هست، هم تعالى معنوى. همه‌چیز در زندگى اسلامى و حیات طیّبه‌ی اسلامى جمع است. این حرکت را انقلاب در این کشور به وجود آورد؛ دست قدرتمند الهىِ رهبر و امام بزرگوار ما آن را به پیش برد و بحمدا‌لله‌ امروز ما از این جهت، در دنیا یک ملّت نمونه هستیم. این بعد داخلى.
یک نکته در باب وظایف عمومى ملّت باید مورد توجّه قرار بگیرد و آن این است که هدف ما مسلمانها، ما ملّت ایران که پشت سر امام بزرگوارمان حرکت کردیم و انقلاب کردیم و مردم جان دادند و خون دادند و متحمّل رنجها و مصائب شدند چه بود؟ هدف از همه‌ی این جریانات عظیم ‌- که به هدایت الهى از روز اوّل تا امروز پیش رفته است ‌- عبارت بود از اینکه در این کشور، در این خانه‌ی اسلام، حیات طیّبه‌ی اسلامى تحقّق پیدا کند؛ حیات طیّبه‌ی اسلامى.ما خواسته‌ایم در میان ظلمات جاهلیّت قرن بیستم، خورشید فروزان اسلام را به درخشش دربیاوریم. ما خواسته‌ایم در هنگامى که نسلهاى بشر از مکتبهاى گوناگون ‌- از سرمایه‌دارى پلید غرب تا کمونیسم ملحد شرق ‌- دل‌زده شدند، بتوانیم مکتب حیات‌بخش را و راه زندگى سالم و مطلوب و شیرین را به بشر نشان بدهیم و آن، حیات طیّبه‌ی اسلامى است. تقریباً در طول این یازده سال، هرچه و در هر قسمتى که ما در راه اسلام پیش رفتیم، در همان قسمت، زندگى شیرین شده؛ در هر بخشى که توفیق پیدا نکردیم در جهت اسلام حرکت بکنیم، در آن بخش، زندگى سخت باقى مانده؛ تنگ و تلخ باقى مانده. حیات اسلامى، حیات طیّبه است. حیات طیّبه و زندگى پاکیزه، یعنى زندگی‌اى که کام انسان را شیرین کند؛ انسان با آن زندگى، احساس آرامش و آسایش کند. ما در تشکیل نظام اسلامى و در تشکیل دولت و حاکمیّت اسلامى، به اسلام نزدیک شدیم؛ ارزشها را تا آن حدّى که براى ما مقدور بود، در حکّام و زمامداران رعایت کردیم؛ [لذا] در این بخش، به همین اندازه زندگى شیرین شد.

شاهدها (۴۱ پاراگراف)

وابسته نبودن گوارایی زندگی به پول و قدرت و امکان گواراتر بودن زندگی فقیر

… پرواز دربیاورد و نیازهایی برایش درست کند بالاتر از این نیازها، کیست؟ علی‌بن‌الحسین صلوات‌الله‌علیه است. (52/12/2) نیازهای واقعی، اینهاست که این بزرگوار از خدای متعال آنها را می‌خواهد. مثلاً عرض می‌کند: «اٰرغِدِ عَیشی» خدایا زندگی مرا، زندگی گوارایی قرار بده. گوارابودن زندگی، نه با پول است، نه با قدرت است، نه با داشتن زر و زور است. یک [انسان] غنی ممکن است زندگی برایش گوارا نباشد؛ یک نگرانی دارد، گوارا نیست زندگی برایش؛ یک مشکل خانوادگی دارد، یک مشکل در اولادش دارد، یک اخلاق بدی فرزند انسان ـ العیاذُ بالله، نستجیر بالله ـ پیدا می‌کند، زندگی بر انسان تلخ می‌شود؛ یک خبر بد به انسان می‌رسد، زندگی بر انسان تلخ می‌شود. حالا این انسان کیست؟ …

پیروزی نهایی نهضت؛ زندگی اسلامی جامع دنیا و دین و جسم و روح

… -که بعد بایستی چه کار کند- و به چشم‌انداز هم نظر دارد. ما بایستی وظیفه‌ی لحظه‌ی کنونی را بشناسیم، بایستی گامهای خودمان را برای آینده مشخّص کنیم، بایستی چشم‌انداز را روشن کنیم، به آن چشم‌انداز چشم بدوزیم و با همه‌ی قدرت و همه‌ی توان باید به سوی آن حرکت بکنیم؛ این جوری این نهضت به معنای واقعی کلمه کامیاب خواهد شد، به پیروزی نهایی خواهد رسید که عبارت است از حیات طیّبه‌ی ملّت ایران در درجه‌ی اوّل -حالا دیگران هم درس گرفتند، آن بحث دیگری است؛ الگو شد، موضوع دیگری است- به سعادت و زندگی اسلامی که حیات طیّبه است و در آن، هم دنیا هست، هم دین هست، هم رفاه هست، هم جسم هست، هم روح هست و تأمین همه‌ی اینها وجود دارد، ان‌شاءالله دست پیدا کنیم. الان وسط راهیم. البتّه تا امروز مبالغی از راه طی شده است، ملّت ایران کار کرده، تلاش کرده‌ و یک مقداری ما جلو آمده‌ایم، لکن بایستی امروز وظیفه‌مان را بدانیم و وظیفه‌ی فردا و چشم‌اندازمان را هم بدانیم.

زندگی فردی و اجتماعی مطلوب اسلامی، هدف تحول در آموزش و پرورش

۱- تحول در نظام آموزش و پرورش مبتنی بر فلسفه‌ی تعلیم و تربیت اسلامی در جهت رسیدن به حیات طیبه (زندگی فردی و اجتماعی مطلوب اسلامی) و رشد و شکوفایی استعدادهای فطری و ارتقاء کیفی در حوزه‌های بینش، دانش، مهارت، تربیت و سلامت روحی و جسمی دانش‌آموزان با تأکید بر ریشه‌کن کردن بی‌سوادی و تربیت انسان‌های مؤمن، پرهیزکار، متخلّق به اخلاق اسلامی، بلندهمت، امیدوار، خیرخواه، بانشاط، حقیقت‌جو، آزادمنش، مسئولیت‌پذیر، قانون‌گرا، عدالت‌خواه، خردورز، خلاق، وطن‌دوست، ظلم‌ستیز، جمع‌گرا، خودباور و ایثارگر

جمع پیشرفت اقتصادی و شکوفایی اخلاقی و معنوی

این، آن جامعه‌ای است که مادیّت دارد؛ اما معنویت ندارد. اسلام نمیخواهد این‌طور جامعه‌ای درست کند. اسلام میخواهد هم مادّه و هم معنا، هم پول و رفاه، هم ایمان و معنویت، هم پیشرفت اقتصادی و هم شکوفایی اخلاقی و معنوی در جامعه باشد. این حیات طیبه اسلام است؛ «فلنحیّنیه حیاة" طیّبة».

توجه به خدا و حضور مردم از مهم‌ترین ارکان حیات طیبه

یک خصوصیّت این است که دو عامل اساسی حیات طیّبه را نماز جمعه به هم وصل کرده، گره زده؛ این دو عامل چیست؟ یکی ذکرالله، یکی حضور مردمی؛ «فَلَنُحیِیَنَّهُ حَیاةً طَیِّبَة»[2] این حیات طیّبه حالا ارکانی دارد لکن جزو مهم‌ترین ارکانش این دو رکن است: یعنی یکی توجّه به خدا، رو به خدا کردن، آن جنبه‌ی به قول آقایان «یلی الرّبی»[3] مسئله، یکی هم حضور مردم و اجتماع مردم؛ این دو مورد در نماز جمعه جمع شده‌اند. البتّه در بعضی از واجبات دیگر و فرائض دیگر هم این هست امّا حالا بقیّه‌ی خصوصیّات را وقتی با هم جمع میکنیم، می‌بینیم نماز جمعه استثنائی است. خب در نماز جمعه عرض کردیم این دو خصوصیّت با هم وجود دارد؛ هم «یا أَیُّهَا …

تحقق آن با جمع سازندگی علمی و عملی و خشوع در برابر خدا

… است. از قدیم این‌طور بوده است؛ بعد از انقلاب هم بهتر و بیشتر و با کیفیّت تر شده است. من به جوانان توصیه میکنم نماز جماعت را، حضور در مساجد، اقامه مجالس دعا و تضرّع و فهمیدن مفاهیم این دعاها را - که بفهمید با خدا چه میگویید و چه صحبت میکنید - جدّی بگیرید. از یک طرف بازوانِ فعّال و گامِ استوار در راه سازندگی علمی و عملی؛ از یک طرف دلِ خاشع و خاضع در مقابل پروردگار و توجّه و توسّل به خدای متعال و استمداد از اولیای مطهّر و معصومش؛ بخصوص حضرت بقیةاللَّه الاعظم ارواحنافداه. این خواهد توانست همان حیات طیّبه‌ای را که قرآن وعده کرده است و انقلاب برای آن است، ان‌شاءاللَّه برای شما مردم به ارمغان آورد.

حاصل شدن حیات طیبه با زنده نگه‌داشتن دل به یاد خدا

نماز رکن اصلى دین است و باید اصلى‌ترین جایگاه را در زندگى مردم داشته باشد. حیات طیّبه‌ى انسان در سایه‌ى حاکمیّت دین خدا وقتى حاصل خواهد شد که انسانها دل خود را با یاد خدا زنده نگه دارند و به کمک آن بتوانند با همه‌ى جاذبه‌هاى شر و فساد مبارزه کنند و همه‌ى بتها را بشکنند و دست تطاول[3] همه‌ى شیطانهاى درونى و برونى را از وجود خود قطع کنند. این ذکر و حضور دائمى فقط به برکت نماز حاصل میشود؛ و نماز در حقیقت، پشتوانه‌ى مستحکم و ذخیره‌ى تمام‌نشدنى در مبارزه‌اى است که آدمى با شیطان نفْس خود که او را به پستى و زبونى میکشد و شیطانهاى قدرت که با زر و زور او را وادار به ذلّت و تسلیم میکنند، همیشه و در …

تربیت انسان‌های خدامحور ریشه‌کن‌کنندهٔ جنگ‌ها و ظلم‌ها

… همه‌ى آنات زندگى‌مان احساس کنیم؛ نه فقط در محراب عبادت بلکه حتّى در محیط کار، در حال درس، در میدان جنگ، در هنگام تعلیم و تعلّم، در هنگام سازندگى. «خوشا آنان که دائم در نمازند»[5] یعنى این؛ در حال کسب وکار هم با خدا، در حال خوردن و آشامیدن هم باز به یاد خدا. این‌جور انسانى است که از او در محیط زندگى و در محیط عالم نور پراکنده میشود. دنیا اگر این‌جور انسانهایى را بتواند تربیت کند، ریشه‌ى این جنگها، این ظلمها، این نابرابرى‌ها، این پلیدى‌ها و رجسها کنده خواهد شد. این حیات طیّبه است.

اطمینان به توان ملت در ساختن حیات طیبهٔ جامع دنیا و آخرت

… بحمدا‌لله‌ جلو بیاییم- بایستى حفظ کنیم. این آن چیزى است که یک‌یک مردم، زن و مرد، قشرهاى مختلف و در هر نقطه‌ی کشور باید به یاد داشته باشند: حفظ ایمان و شوق، و حفظ عمل و اقدام و حرکت. بحمدا‌لله‌ وحدت و یکپارچگى بر ملّت ما حاکم است؛ این را بایستى حفظ کنید. مخصوصاً آن کسانى که زبان گویا و مؤثّرى در میان مردم دارند و آن کسانى که میتوانند بر ذهنها و دلها و روحهاى مردم اثر بگذارند، آنها براى تقویت ایمان و تشویق به عمل و حفظ یکپارچگى و پیوند عمومى ملّت، بیشتر موظّف هستند.لذا بنده بارها به مردم عزیزمان و به کسانى که دلهایشان پُر از امید و ایمان است گفته‌ام که من نسبت به آینده هیچگونه نگرانى و تردیدى ندارم و میبینم که ملّت ما به فضل پروردگار خواهند توانست همان حیات طیّبه‌ی اسلامى را که اسلام میخواهد ‌-که در آن همه‌چیز هست: هم دنیا هست، هم آخرت هست، هم مادّه هست، هم معنا هست، هم علم هست، هم عبادت هست، هم رفاه هست، هم معنویّت هست- به وجود بیاورند و درست کنند. و بدانید اگر ما توانستیم این نظام را و این‌چنین جامعه‌اى را براى خودمان به وجود بیاوریم، شکست واقعى را آن روز بر دشمنان جهانىِ خودمان وارد کرده‌ایم.

بیان محورهای حیات طیبه در نامهٔ امیرالمؤمنین (ع) به استاندار و مردم

[در این نامه] امام‌المسلمین، حاکم جامعۀ اسلامی، سیاست‌مدار، جنگجو و مقتدر، به استاندارِ خود و به مردمی که این استاندار را برای آنها می‌فرستد، آن نقاط محوریِ حیات طیبه را بیان می‌کند. بخش مهمی از این نامه، متوجه مرگ و عوالم بعد از مرگ و قیامت است. (96/2/17)

درخواست عمر طولانی با عمل نیک و نعمت کامل و رضای الهی و حیات طیبه

«وَ اَصلِحْ جَمیعَ اَحوالی» همۀ کارهای من و احوال من را اصلاح کن. حالِ دعای من را اصلاح کن، حال زندگی معمولی من با خانواده‌ام را اصلاح کن، حال شغلی که دارم را، اصلاح کن. همۀ خصوصیات من را اصلاح کن. اصلاح هر چیزی، به‌حسب خودش است. یک دعای کامل و جامع: «وَ اجعَلنی مِمَّن اَطَلتَ عُمُرَهُ وَ حَسَّنتَ عَمَلَهُ وَ اَتمَمتَ عَلَیهِ نِعمَتَکَ وَ رَضیتَ عَنهُ وَ اَحیَیتَهُ حَیاةً طَیِّبَةً» عمر طولانی، با عمل خوب، با نعمت کامل الهی، با رضای پروردگار و با حیات طیبه. چیزی از این بهتر هست؟