با تاسف و تاثر مصیبت وارده بر جنابعالی و فامیل محترم را تسلیت عرض میکنم، و از خداوند تعالی برای آن مرحوم محترم «مغفرت»، و برای جنابعالی و بازماندگان او صبر جمیل و اجر جزیل مسالت مینمایم. و از خداوند تعالی عاجزانه میخواهم که دشمنان اسلام و دشمنان حوزههای مقدسه علمیه را به سزای خودشان برساند و در دنیا و آخرت آنان را رو سیاه فرماید، و مجد حوزه علمیه مبارکه نجف اشرف و سایر اعتاب مقدسه را با نابودی حزب عفلقی بعث عراق- خذلهم الله تعالی- به حال اول برگرداند و علمای اعلام و ملت شریف عراق را از چنگال صدام و صدامیان نجات مرحمت فرماید.
تأسف بر از دست رفتن حیثیت حوزهٔ نجف نزد مسلمانان
خدا میداند که من برای حوزهها متاسفم. من برای حوزه نجف متاسفم. آقا، حیثیتش را دارد از دست میدهد حوزه نجف؛ حیثیتش را پیش مسلمین دارد از دست میدهد. من متاسفم برای این. اشخاص [مهم] نیستند، من برای حوزه متاسف هستم. یک حوزه هزار ساله و هزار و چند صد ساله دارد حیثیتش را از دست میدهد. شما ملاحظه کنید، در تمام این صحبتهایی که در ایران هست، از اول تا آخر بروید مطالعه کنید، تمام اعلامیههایشان را مطالعه کنید، …
انقراض یا در شرف انقراض بودن حوزه مگر با فرج الهی
صد دلار برای مظالم واصل شد. 810 تومان برای نماز و روزه واصل شد. ان شاء الله اعمال جنابعالی در سفر حج، مقبول درگاه احدیت- جَلَّ شَاْنُه- باشد. ماها بحمد الله مزاجاً سلامت، لکن گرفتاریها را خواهید شنید. حوزه را باید گفت منقرض شد یا در شُرُف است مگر خداوند تعالی فرجی عنایت کند. این جانب در کمال ناراحتی نفسهای آخر عمر را میکشم؛ از جنابعالی و سایر دوستان امید دعای خیر دارم.
رنج از بیتفاوتی نجف دربارهٔ قضایای قم و طرفداری از مخالف
… محترم که حاکی از سلامت مزاج شریف بود، واصل و موجب تشکر گردید. سلامت و سعادت جنابعالی را خواستار است. حوادث اینجا و آنجا[1] محتاج به ذکر نیست، جنابعالی هم مطلع هستید؛ این جانب تا کنون تصمیمی اتخاذ نکردم و متحیر هستم. از خداوند تعالی اصلاح امور را خواستار است. چیزی که مرا رنج میدهد بیتفاوت بودن نجف است راجع به قضایای قم و- احیاناً- طرفداری از مخالف؛ وَ اللهُ مِنْ وَرائِهِمْ مُحیطٌ[2]. از جنابعالی امید دعای خیر دارم.
رد اتهام وابستگی طلاب حوزه به استخبارات و جاسوسی
اینکه میگویید «افراد وابسته به استخبارات و جاسوس»، باید بدانید که در حوزه نجف چنین افرادی وجود ندارند. در تمام حوزه، شاید نتوانید دست روی یک نفر، دو نفر بگذارید که وابسته باشند؛ و این درست نیست که شما فردا هر کسی را به بهانه وابسته و جاسوس اخراج کنید.
هشدار نسبت به انقراض حوزهٔ هزارساله و نقش آن در فقه و قلع فساد
این جانب با آنکه بنا نداشتم مزاحم شوم لکن احساس وظیفه میکنم و نظر شما را به تلگرافی که در 4 ذی القعده 1391 نموده و مصالح را تذکر دادهام جلب میکنم و اکنون نیز حسب وظیفه تذکر میدهم که مصلحت نیست حوزه بیش از یک هزار ساله نجف اشرف که برای فقه اسلام تشکیل شده و در قلع فسادهای اخلاقی و اجتماعی اثر بسزا دارد، در زمان ریاست شما منقرض شود؛ مصلحت نیست بیش از یک هزار نفر رجال علم، آزرده خاطر، به این نحو از مملکت شما رانده شوند و در بلاد منتشر شوند؛ مصلحت نیست که مراجع عظام و مشایخ محترم که دنبال این تسفیر[1] ممکن است هجرت کنند، از مملکت شما با این کیفیت خارج شوند.
اصلح دانستن بازگشت مخاطب به نجف به سبب بیم تفرق حوزه
مرقوم شریف واصل، در موضوع عودت به نجف اشرف یا بقای در ایران، با قطع نظر از امر حضرت آقای والد- دامت برکاته- به نظر میرسد با وضعی که برای حوزه مبارکه نجف پیش آمده است و بیم تفرق میرود، مراجعت اصلح باشد گرچه حوزه علمیه قم بسیار خوب است و تحکیم و تایید آن لازم است. امید است هر چه مصلحت باشد برای جنابعالی اسبابش را خداوند تعالی فراهم فرماید.
اطمینان به بازگشت حوزه به حال نخست و بازگشت طلاب عامل به وظیفه
اکنون اگر چه عده کثیری از ایرانیان، بر اثر اختلافی که بین دولتهاست، وجه المصالحه شدند و با این وضع فجیع از این مملکت بیرونشان میریزند لکن ممکن است مصالح بزرگ در کار باشد که ما نمیدانیم؛ و خداوند تعالی همان طور که حضرت رسول اکرم - صلی الله علیه و آله و سلم- را فاتح و غالب به مکه برگردانید شما را به این حوزهها بازگرداند و روزی برسد که نجف بیش از حالا قوی باشد. ما اطمینان داریم که دیر یا زود حوزه علمیه به حال اول خود بازمیگردد و شما ان شاء الله اگر به وظایف دینی و علمی خود عمل کردید باز به نجف برمیگردید.
از هم نپاشیدن حوزه و تنها جابهجایی افراد
این حوزه به هم خورده نمیشود، نمیشود که به هم بخورد منتها تبدیل افراد است.
انتقاد از بیخبری حوزهٔ نجف و اکتفای علما به درس
… چند وقت واقع شده است و نجف بیاطلاع است. [گریه حضار] فضاحتهای دیگری که کردند قابل ذکر نیست. چرا؟ برای اینکه شعار دادند که ما جشن 2500 ساله را نمیخواهیم؛ ما گرسنه هستیم؛ گرسنگی مسلمانها را رفع کنید؛ جشن نگیرید؛ روی مردهها جشن نگیرید. آقا برسانید به دنیا؛ چرا نجف این قدر خواب است؟ ما مسئول نیستیم؟ تمام کار ما برای مسلمین درس است؟ فقط همین، که ما درس بخوانیم؟ ما نباید به درد مسلمانها برسیم؟ ما نباید اعتراض کنیم که چرا نفت ایران و اسلام را برای مملکتی که در حال جنگ با مسلمین است میفرستید؟ این اعتراض ندارد؟ نباید این گفته بشود؟ ما برای چه سلاطینی، برای چه سلاطینی جشن بگیریم؟ مردم چه خوشی از سلاطین [دارند]؟ برای آغا …
دعوت به بیداری نجف و اعتراض با تلگراف برای سیر کردن گرسنگان
آقا به هوش بیایید؛ نجف را بیدار کنید. اعتراض کنید. اگر صدتا تلگراف از نجف برود که با کمال ادب، آقای کذا و کذا- «اعلی کذا»-[8] با کمال ادب برود که آقا این گرسنهها را سیر کنید؛ این مقدار خرجی که برای این امور میخواهی بکنی خرج این ملت بیچاره گرسنه بکن؛ خرج این ورشکستههای بیچاره بکن که بعضیشان فرار کردند از ایران؛ در همین جا هستند، در نمیدانم جاهای دیگر هم بعضی. اگر یکصد تا تلگراف از اینجا، از علمای اینجا، از فضلای اینجا، از طلاب اینجا برود، احتمال تاثیر دارد لکن کو که یک همچو چیزی بشود؟ اگر اعتراض نکنند …
تأسف یک محصل اروپایی از وضع نجف و خطر سقوط این حوزهٔ هزارساله
… چهار- پنج روز، یک نفر، یک نفر آدم محصل خارجی که از سنخ ما هم نیست، و لو پدرش از سنخ ماست، خودش از سنخ ماها نیست، این در این حوزه مبارکه چی دیده است! با چه اشخاصی تماس پیدا کرده، آنها چه مطالبی به این آدم گفتهاند که باید اظهار تاسف کند یک نفر آدم محصل جدید. اظهار تاسف کند از اینکه چرا وضع نجف این طور است! اگر یک دستهایی در کار باشد و شما را همین دستها وادار کند که من از جبهه کذا و زید از جبهه کذا و آن از جبهه کذا- حتی در یک مدرسه- شما با هم جبههبندی کنید و خدای نخواسته اگر راست باشد این مطلب، یکوقتی یک انفجاری در یک مدرسه پیدا بشود و از این مدرسه هم به مدرسه دیگر سرایت کند و از این طایفه هم به طایفه دیگر سرایت کند و دستهای ناپاکی هم اینها را دامنبزند و این آتش را روشن کند، علاوه بر اینکه در دنیا ما کاذب میشویم و نجف ساقط میشود- نه من و شما تنها- یک حوزه هزار ساله دینی ساقط میشود، یک اشخاص عالم متدین که بحمد الله باز فراوانند، اینها هم در جامعه ساقط میشوند- علاوه بر این ما جواب خدا را چه بدهیم؟
ستم بعث و حبس و شکنجهٔ علما و طلاب
… کردند و آن سید بزرگوار مظلوم در آخر عمر با چه خون دل به اجداد بزرگوارش ملحق شد، و شاهد حبس و زجر و فشار به فرزندان محترم ایشان بودید. و شما و ما شاهد بودیم که با سید مجاهد بزرگوار آقای صدر و خواهر مظلومش چه کردند و با چه شکنجهها آنان را به شهادت رساندند. و شما و ما شاهد بودیم که با حوزه علمیه نجف و سایر مشاهد مشرفه چه ستمها و چه وحشیگریها کردند و گروه گروه علما و طلاب را به حبس و شکنجه کشیدند. و شما و ما شاهد بودیم که این سفاکان جنایتکار چه اهانتها به بقاع مطهر ائمه اسلام نمودند. و دیدید و دیدیم که دژخیمان رژیم در صحن مطهر مولا امیر المومنین- علیه الصلاه و السلام- ریخته و مردم مظلوم را با چه وضعی مضروب نمودند، و بقعه شریفه را به مسلسل بستند. و شما …
حافظ استقلال عراق و کشورهای اسلامی و انتظار اهانتندیدن آن
… حُسن همجواری است. ملت ایران که با نهضت اسلامی خود امید دارد دست اجانب را از جمیع ممالک اسلامی کوتاه کند و استقلال را به آنها برگرداند. همچنین انتظار دارد که همان نحو که ملتها با نهضت عظیم اسلامی ایران موافق و پشتیبان آن هستند، دولتها نیز پشتیبان آن باشند. حوزه علمیه نجف اشرف، که در خدمت اسلام و مسلمین است، در طول تاریخ حافظ استقلال عراق بلکه سایر کشورهای اسلامی بوده است، انتظار ندارد که مورد اهانت واقع شود و یکی از شاخصترین بزرگان آن، مورد تهاجم واقع شود.
لزوم جلوگیری از فراموش شدن حوزهٔ هزارسالهٔ نجف
… طلبه قم ایستاده است، قمی ایستاده است، ملت قم ایستاده است. کتک میخورد و ایستاده است. طلبه قم کشته میدهد و ایستاده است و لهذا زنده است. اصلًا در اذهان مردم، هر چی هست قم است؛ و من برای نجف متاسفم. من قمی هستم اما برای نجف متاسفم. ما علاقه داریم به همه اینها. ما علاقه داریم به یک همچو حوزه هزار و چند صد ساله. نگذارید این حوزه از بین برود. نگذارید این حوزه مَنْسی بشود.
امید به جایگزینی افرادی شایسته برای حمایت از اسلام و مکتب شیعه
فرض کنید که ماها قابل نبودیم که در جوار حضرت امیر- سلام الله علیه- باشیم، خداوند ان شاء الله انتخاب کند از ... آنها قابلند که در جوار حضرت امیر- سلام الله علیه- باشند و میتوانند که حمایت از اسلام بکنند و از مکتب شیعه بکنند. در هر صورت من گوارا نیست برایم، هر چه فکر کردم گوارا بشود برایم اینجا، در صورتی که دوستان هم دارند میروند، در صورتی که برادران دینی ما را این طور دارند میفرستند، در صورتی که- این طوری که به من گفتند، این طوری که به من گفتند- در مدتها پیش که یهودیها را بنا …
ویژگیهای حوزهٔ نجف: قدمت هزارساله و جوار امیرالمؤمنین (ع)
در خصوص نجف یک زوایدی هست که در سایر جاها نیست؛ این از مختصات نجف است. حوزه، حوزه قدیمی هزار ساله است؛ دیگر حوزهها حوزههای جدید هستند. حوزه در جوار حضرت امیر واقع شده، دیگران در جوار حضرت امیر نیستند. خوب، ما باید یک قدری مطالعه کنیم در وضع زندگی این مرد بزرگ. ما ادعا میکنیم شیعه هستیم؛ چه شیعهای؟! خوب آن زهد دارد، من که ندارم، باز شیعهام؟! او تقوا دارد، ما نداریم، باز شیعه هستیم؟! او وضع زندگیاش چطور است، ما نداریم، باز هم شیعه هستیم؟! شیعه هستی، آخر …
سقوط نجف در نظر مردم به معنای سقوط دیانت اسلام
… حاصل بشود! ممکن است که به جان هم بیفتند! آخر چرا؟ سر چی شما دعوا دارید؟ شما خیال میکنید دعوای شما دعوای بین دو نفر پهلوان است؟ دعوای شما پیش خدا اعظمِ از همه معاصی است؛ ... برای اینکه یک جامعه را شما به گند میزنید؛ یک نجف را شما ساقط میکنید در نظر مردم. نجف اگر ساقط شد دیانت اسلام ساقط است. شما باید وقتی که وارد اینجا میشوید، وقتی اینجا هستید و از اینجا میخواهید بروید در یک شهر دیگری، باید مردم آن شهر از علم شما، از اخلاق شما، از- عرض میکنم که- اعمال شما، از همه اینها باید استفاده کنند و موعظه گیرند. شما خیال نکنید تا آخر عمر بتوانید با …
توجه گاهبهگاه به حوزهٔ نجف در کنار اولویت حوزهٔ قم
… به حوزه علمیه قم عنایت دارید متشکرم. البته در این موقع که آن حوزه مقدسه مواجه با ناملایمات همه جانبه است، آقایان علمای بلاد باید عنایت بیشتر فرموده تا ان شاء الله تعالی تزلزلی در آن راه نیابد. از خداوند تعالی عظمت اسلام و مسلمین و علمای اسلام را خواستار است. البته بیشتر عنایت را به حوزه قم توجه دهید و اگر گاهی هم به اینجا توجه شود مقتضی است؛ زیرا ارباب توقع را نمیشود مطلقاً رد کرد. از خداوند تعالی سلامت و توفیق همه خدمتگزاران به شرع مطاع را خواستار است. و السلام علیکم و رحمه الله.
لزوم فرستادن نصف سهم امام برای ادامهٔ حوزه
تمام مراتب مسطوره[2] را مجازید. لکن نصف از سهم مبارک را برای ادامه حوزه مبارکه نجف بفرستید. و السلام علیکم.
تعطیل نشدن نجف در اربعین شهدای قم
به عرض حضور مبارک میرساند، دو طغرا مرقوم مبارک یکی دو- سه روز قبل و یکی که توسط آقای شیاسی بوده الان واصل گردید. از سلامت وجود مبارک مسرورم. از اوضاع بیاطلاع نیستم. اینجا برای اربعین تعطیل نشد، من صحبتی کردهام.
وخامت اوضاع و تزلزل حوزه و بلاتکلیفی همگان
دو طغرا[1] مرقوم شما واصل شد. از سلامت شما و نورچشمان عزیزم خوشوقت شدم. امید است همگی سلامت و سعادتمند باشید. در موضوعی که نوشته بودید با اوضاع بسیار وخیم و تزلزل حوزه و بلاتکلیفی همه برای ما میسور نیست که تحصیل اجازه کنیم.[2] و از آن طرف- بر فرض امکان به وجه بعید- از رسوایی مغرضین اینجا و آنجا غافل نباشید. در هر صورت عجالتاً اقدام نکنید تا تکلیف خود ما و سایرین معلوم شود.
سپاس از ابراز همدردی فضلای نجف با فاجعهٔ واردشده بر روحانیت
تلگرافات عدیده حضرات آقایان مبنی بر اظهار تاثر و تالم در فاجعه عظیمه که بر اسلام و مسلمین عموماً و بر روحانیون خصوصاً وارد شده است موجب تشکر گردید. خداوند تعالی شما سربازان فداکار امام عصر و ناموس دهر- عجل الله تعالی فرجه الشریف- را برای اسلام حفظ کند و توفیق خدمت به دیانت مقدسه مرحمت فرماید
توصیه به مراجعه به علمای نجف در این مسئله
از سایر شهرستانها نیز همین امر تقاضا شده است. امید است با تایید خداوند جلوگیری شود. صلاح آن است که آقایان به علمای اعلام نجف اشرف نیز مراجعه فرمایند. مرجوّ آنکه از ادعیه خالصه محرومم نفرمایید. والسلام علیکم و رحمهالله و برکاته.