رفتن به محتوای اصلی

حقوق زن

نام‌های دیگر: حقوق زنان، حقوق زن در اسلام، حق مالکیت زن، حمایت حقوقی از زنان

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

حقوق فردی و اجتماعی زن در اسلام و در نگاه غرب.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در مجمع عمومی سازمان ملل— ۱۳۶۶/۰۶/۳۱

سیر زمانی

از ۱۳۶۶ تا ۱۴۰۴
۱۳۶۶۱۴۰۴

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

شاهدها (۶۷ پاراگراف)

ملاحظهٔ خدا و آگاهی زن از حقوقش دو مانع ستم به زن

چیزی که مانع است، دو چیز است: یکی ملاحظه‌ی خدا و قانون و ایمان و امثال اینها، و یکی هم خودِ زن که حقوق انسانی و الهی خود را درست بشناسد و از آن دفاع کند و خود را به معنای حقیقی کلمه بطلبد. در این مورد، اسلام یک حدّ میانه و بدون افراط و تفریط را ارائه میدهد. نه به زن اجازه‌ی ظلم کردن میدهد و نه طبیعت زن و مرد را نادیده میگیرد. خطّ مستقیم و صراط مستقیم، همان خطّ اسلامی است که من به صورت کوتاه آن را تشریح میکنم.

مالکیت زن بر ثروت خود در اسلام بدون نیاز به رضایت شوهر یا پدر

… قبل از این، اگر میلیونها ثروت داشت، خودش حق نداشت که از این ثروت، به میل و اراده‌ی خودش استفاده کند؛ باید در اختیار شوهر یا پدر و یا برادرش میگذاشت و آنها هم به میل خودشان از ثروت آن خانم -یا برای او و یا برای خودشان- استفاده میکردند! در اسلام، این طور نیست. در اسلام، زن مالک ثروت خود است. شوهرش راضی باشد، یا راضی نباشد؛ پدرش راضی باشد، یا راضی نباشد -فرقی نمیکند- او میتواند ثروت و مال و اندوخته‌ی خود را مصرف کند و ربطی به کس دیگری ندارد. نظر اسلام، این است. در حمایت از استقلال اقتصادی زنان، دنیا سیزده قرن است که از اسلام عقب است. اسلام این را سیزده قرن قبل گفته است؛ ولی در اروپا تازه چهل، پنجاه سال و در بعضی از کشورها کمتر از این مدّت است که تازه شروع کرده‌اند به زن اجازه دهند که در مال و ملک …

معضل جهانی کوتاهی و تعرض به حقوق و شخصیت زنان

مطلب اوّل این است که امروز معضل بزرگی در ارتباط با قشر زن، نه فقط در ایرانِ ما، بلکه در سراسرِ جهان وجود دارد. آن معضل این است که نسبت به حقوق و شخصیت بانوان، در بعضی از بخشهای زندگی، کوتاهی یا تعرّض انجام میگیرد. یعنی به زنان ظلم میشود.

رد تصور اختصاص ظلم به زنان به کشورهای شرقی و اسلامی

بعضی تصوّر میکنند این ویژگی، مخصوص کشورهای شرقی یا اسلامی است. این تصوّر، اشتباه است. ظلم به زنان، در کشورهای غربی - با همه ادّعاهایی که نسبت به زنان دارند - اگر بیشتر از کشورهای اسلامی و شرقی نباشد، کمتر نیست. آمارهایی مبنی بر آزار زنان در خانواده از طرف مردان - چه شوهر، چه پدر و چه برادر - وجود دارد که من این آمارهای تکان‌دهنده را دیده‌ام. واقعاً انسان را دچار تعجّب میکند!

لزوم حمایت اخلاقی و قانونی از زن در برابر زورگویی مرد

نکته مهمّ این است که در محیط خانواده - همان‌طور که گفتم - این دو عنصر و دو موجود، ضمن برخورداری از خصوصیاتشان، با یکدیگر هماهنگی و همزیستی دارند. لکن زن از لحاظ جسمی، ظرافت بیشتری دارد و مرد، قویتر و گردن‌کلفت‌تر است. با این حال، اگر قانون از زن دفاع نکند، ممکن است مرد، نسبت به او تعرّض کند. لذا، قانون، در حمایت از بانوانی که خانواده تشکیل داده‌اند و درون محیط خانوادگی خودشان هستند، وظایف بسیار سنگینی دارد. مطلبی که ما در کشورمان باید با جدیّت دنبال کنیم، حمایت اخلاقی و قانونی از زن است؛ تا مرد در محیط خانواده نتواند زورگویی کند. گرچه پس از انقلاب، اصلاحات زیادی در قوانین ازدواج و حمایت از خانواده شده است، اما کافی به نظر نمیرسد. لذا، توصیه ما به همه دست‌اندرکاران - چه آنهایی که در مجلسند، چه آنهایی که در دستگاه دولتی هستند و چه آنهایی که بر منابر خطابه و وعظ هستند - و به خود زنان، …

گزارش اهانت، منع ارث و نادیده گرفتن ارادهٔ زنان در ازدواج در برخی مناطق

من مقیّدم که در هر جا احساس میکنم نسبتِ به زنان بیاعتنایی یا ظلم میشود، تذکّر بد هم. این یکی از نکاتی است که اسلام بر روی آن خیلی توجّه دارد. آن طور که شنیده‌ام، در بعضی از بخشهای این استان، بخصوص در مناطق کُردی، نسبتِ به زنان، در خانه شوهر و در محیط زندگی، اهانت و بی احترامی انجام میگیرد. حتّی گاهی میراث آنها را - که حقّ آنهاست - نمیدهند! یعنی حتّی نزدیکان هم به زنان ستم میکنند و حقّ آنها را نادیده میگیرند! اراده و خواست زنان در مسائل مربوط به ازدواج ندیده گرفته میشود. اینها همه بر خلاف اسلام است. در اسلام، از داخل خانه تا محیط کسب، از محیط زندگی و معاشرت تا سطح کشور و تا سطح جهان، همه‌جا عدالت مطرح است.

تعادل حقوق و وظایف مالی و خانوادگی زن و مرد در قانون اسلام

این هم عدل الهی است. زحمت بیشتر است؛ پس حق هم بیشتر است. ناراحتی بیشتری تحمّل میکند؛ پس ارزشش بالاتر است. همه اینها از روی عدالت است. در مسائل مالی، مثل حقّ خانواده و حقّ سرپرستی خانواده در مقابل وظیفه اداره خانواده، روشِ اسلام روشِ متعادل است. قانون اسلامی، در این چیزها هم نگذاشته است که ذرّه‌ای به زن یا به مرد ظلم شود. حقّی برای مرد و حقّی هم برای زن قرار داده است. یک وزنه در کفّه مرد قرار داده و یک وزنه هم در کفّه زن قرار داده است. کسانی که اهل مداقّه در این امور هستند، اگر دقّت کنند، اینها را میبینند. در کتابها هم نوشته‌اند. امروز خانمهای اندیشمند و فاضل ما، بحمدالله این مسائل را بهتر از دیگران و بهتر از مردان میدانند و تبلیغ و بیان میکنند. این هم درباره حقوق مرد و زن.

رد ادعای تبلیغاتی غرب دربارهٔ پایمال شدن حق زن در جمهوری اسلامی

… و آگاهی و با میل و اختیار خود به‌حجاب روی آورده‌اند، حسّاسیت نشان میدهند. اگر در بین احزاب سیاسی باشد، حسّاسیت نشان میدهند. اگر در مدارس و حتّی دبستانهای کشورهای خودشان هم باشد -با این‌که زیردست خودشان است- حسّاسیت نشان میدهند. پس، نقطه دعوا در این‌جاست. البته در تبلیغاتشان، دائم فریاد میزنند که حقّ زن در اسلام یا در جمهوری اسلامی، پایمال شده است. خودشان هم به این قضیه اعتقادی ندارند و میدانند که حقّ زن در جمهوری اسلامی تضعیف نشده، بلکه تقویت شده است. شما نگاه کنید و ببینید که تعداد محصّلین و دانشجویان زن -دختران تحصیل کننده در مراکز عالی- امروز در ایران بیشتر است یا در دوران حکومت طواغیت بیشتر بود؟ میبینید که امروز بیشتر است. تعداد دانشجویانِ دخترِ برجسته و دارای نمره اوّل در تحصیلات، امروز بیشتر است یا …

ضایع شدن حق زن با منع تحصیل، اشتغال و خدمت‌رسانی و با تحقیر زن

آن روز دخترانی را به عنوان «دختر نمونه» و «دختر شایسته»، از آغوش گرم و عفیف خانواده‌ها بیرون میکشیدند و در منجلاب فساد فرو میکردند. اما امروز، چنین چیزی نیست. حقّ زن در کجا ضایع میشود؟ در جایی که جلوِ تحصیلات زنان گرفته شود؛ جلوِ اشتغال زنان به کارهای متناسب با بانوان گرفته شود؛ جلوِ خدمت رسانی زنان یا خدمت‌رسانی به زنان گرفته شود و نیز در جایی که زن تحقیر شود. بروید به جوامع امریکایی نگاه کنید! خواهید دید که در آن‌جا زن تحقیر میشود. زنِ خانواده، از طرف شوهر تحقیر میشود. مادرِ خانواده، از طرف فرزندان تحقیر میشود. حقّ مادری، به این شکلی که در مراکز اسلامی هست، در آن‌جا معنا ندارد.

طلبکار بودن جمهوری اسلامی از دنیا و نقد تضییع حقوق زن در آن

ما درصدد همرنگ شدن با نظامهاى دیگر نیستیم. ما احساس کمبود نمیکنیم از اینکه ارزشهاى نظامهاى گوناگون دنیا را قبول نداریم و در عمل پیاده نمیکنیم. بنده یک ‌وقتى در نماز جمعه ــ چند سال قبل از این ــ گفتم که در قضیّه‌ى زن و حقوق زن، ما نیستیم که به دنیا باید جواب بدهیم، [بلکه] دنیا باید به ما جواب بدهد؛ ما دفاع نداریم در قضیّه‌ى زن، هجوم داریم؛ ما از دنیا سؤال میکنیم که شما چرا با زن این‌جور رفتار میکنید؛ ما به دنیا میگوییم شما حقوق زن را دارید تضییع میکنید. در همه‌ى قضایا این‌جور است. در ارزشهاى نظام جمهورى اسلامى، ما تابع اسلام و انقلابیم؛ آن ارزشهایى که صدها سال است که مستکبرین و در این یکى دو قرن اخیر، مستعمرین و حکّام اروپایى خواسته‌اند آنها را از چشمها بیندازند؛ ما حالا بر اساس همان ارزشهایى که آنها دائم …

محرومیت زن غربی از حق مالکیت بر مال خود تا اوایل قرن بیستم

… این‌قدر مورد تحقیر قرار دادند. شما ببینید در اروپا و در کشورهاى غربى تا اندکى پیش، زنها حقوق مالى مستقلّى نداشتند. من یک وقتى بدقّت آمار آن را استخراج کردم و در یک صحبتى ــ ظاهراً در نماز جمعه بود ــ سه چهار سال پیش از این گفتم.[8] مال اوایل قرن بیستم است؛ در انگلستان مثلاً تا سال فرضاً ۱۹۱۸، آن یکى تا ۱۹۲۵، آن یکى تا ۱۹۰۴،[9] زن غربى با همه‌ى آن ادّعاها، با آن کشف حجاب عجیب ‌و غریبى که همواره در آنجا روزبه‌روز هم بیشتر شده و اختلاطِ جنسىِ بى‌نهایت و بى‌مهار ــ که خیال میکنند این احترام کردن به زن است، ارزش دادن به زن است ــ على‌رغم همه‌ى اینها، زن حق نداشته از ثروتى که متعلّق به خودش است، آزادانه استفاده کند؛ مالک مال خودش نبوده در مقابل شوهر. یعنى زنى که ازدواج میکرد، ثروتش و دارایى‌اش و ملکش متعلّق به شوهر بود؛ حق نداشت نسبت به آن، خودش تصرّفى بکند؛ تا بتدریج حقّ مالکیّت و حقّ کار و مانند اینها در طول زمان ــ تا اوایل این قرن بیستم ــ به زنها داده شده. یعنى این مسئله‌اى را که جزو اوّلى‌ترین حقوق بشرى است از زن دریغ داشتند، امّا فشار را و تکیه‌ى بیشتر را گذاشتند روى آن مسئله‌اى که درست نقطه‌ى مقابل مسائل …

لزوم حراست از حقوق زن و بازنگری در معیارهای ساختهٔ نظام سلطه

باید حراست از حقوق و ارزشهای زن را مورد تأکید قرار داده، در معیارهای کنونی آن - که ساخته‌ی دست و پندار همین نظام سلطه است - تجدید نظر کنیم؛ و زن را جداً از وسیله‌ای برای التذاذ - که فرهنگ سلطه‌ی غرب عملاً بر او تحمیل کرده - رها سازیم. زن یک عالِم، یک سیاستمدار، یک مدیر، یک شخصیت برجسته و برتر از همه یک همسر و یک مادر آری، اما یک وسیله برای کامجویی و سرگرمی نه. این است آنچه خواهد توانست به نیمی از …

حقوق متقابل زن و مرد و تساوی کامل آنان در منطق قرآن

در حقوق متقابل با مرد، در سوره‌ی مبارکه‌ی بقره [آمده] است: وَ لَهُنَّ مِثلُ الَّذی عَلَیهِنّ؛[7] اینها منطق قرآن است. ببینید، چه جور و چگونه مابین زن و مرد به عنوان مؤمن، به عنوان انسان، به عنوان یک فرد متعالی تساوی کامل برقرار میکند! از نظر اسلام زن میتواند در فعّالیّت اجتماعی، در کسب و کار، در فعّالیّت سیاسی، در بیشتر مناصب حکومتی، در همه‌ی عرصه‌های زندگی فعّال باشد. آن چیزی که فرهنگِ منحطّ فاسدِ غلطِ غربی از زن دارد ارائه میدهد ــ که بعداً‌ اشاره خواهم کرد ــ مطلقاً در اسلام مردود است؛ …

انگیزهٔ صرفاً سیاسی و استعماری جنجال‌های کنونی دربارهٔ حقوق زن

… زن، مسئله‌ی فمینیسم، مسئله‌ی حقوق زن، مسئله‌ی آزادی زنان و حقوق زنان، ظواهر کار است؛ پشت اینها سیاستهایی هست، انگیزه‌های ناسالمی وجود دارد. حالا [اینکه] آن انگیزه‌ها چیست، بعضی‌اش را امروز ما میدانیم، بعضی را هم بعداً خواهیم دانست، بعداً کشف خواهد شد؛ لکن انگیزه، انگیزه‌ی انسانی و بشری نیست. این بی‌صداقتی، امروز هم وجود دارد. انگیزه‌ها صرفاً سیاسی است، صرفاً استعماری است، وسیله‌ی نفوذ است که البتّه حالا بحث در این باره مربوط به این جلسه‌ی کنونی ما نیست.

مشکلات بیشتر زنان در کشورهای غربی نسبت به دیگر کشورها

خب،‌ حقوق بشر؛ اصلاً انسان تعجّب میکند؛ اصلاً تعبیر حقوق بشر به غربی‌ها نمی‌آید؛ همین‌ طور که حالا یکی از آقایان ردیف شعرشان «به من نمی‌آید» بود،[7] واقعاً حقوق زن، به غربی‌ها نمی‌آید. همین حالا زنها در کشورهای غربی مهم‌ترین مشکلات را دارند؛ یعنی بیشتر از دیگر کشورها. اصلاً اینها طرف‌دار حقوق بشر نیستند؛ اینها اصلاً حقوق بشر بهشان نمی‌آید؛ دشمن بشرند! حقوق بشرشان را در داعش دیدیم؛ داعشی که زنده‌زنده آدمها را آتش میزد یا در آب غرق میکرد جلوی چشم همه؛ در حمایتشان از منافقین دیدیم؛ در حمایتشان از صدّام دیدیم؛ در غزّه داریم …

خلأهای فراوان قانونی و عرفی و سنتی در مسائل بانوان

… مجموع این چیزهائی که من نوشتم، آنچه که مایلم اینجا عرض کنم، این است که فی‌الجمله نگاه اسلام به زن - به حیث جنس - یک نگاه فوق‌العاده متعالی است. به نظر من خیلی از این مشکلات مربوط به بانوان، ناشی است از مشکلات حیات جمعی خانواده، به حیثی که زن در آن محور است. ما خلأهای قانونی و عادتی و سنتىِ عجیب و فراوانی داریم. گاهی اوقات خانمهائی با ما تماس میگیرند - یا از مجلس، یا از حوزه، یا از مراجعات گوناگون مردمی، یا از مراکز دیگر - و مشکلاتشان را میگویند؛ این مشکلات عمدتاً مربوط میشود به مشکلات داخل خانواده. اگر زن داخل خانواده امنیت روانی داشته باشد، امنیت اخلاقی داشته باشد، …

ظلم به زن در خانواده در نبود اخلاق و پایبندی شرعی

… وجود دارد. ولی در عین حال تحقق خواسته‌ی اسلام در خانواده، یک امری است که با این بیانات تمام نمیشود، حل نمیشود؛ احتیاج به پشتوانه‌ی قانونی، پشتوانه‌ی اجرائی و ضمانت اجرائی دارد؛ و این کار باید انجام بگیرد. این کار در طول سالهای متمادىِ گذشته انجام نگرفته است. خانواده‌هائی که متدین بودند، مردانی که از اخلاقِ خوب برخوردار بودند و پایبندیهای شرعی داشتند، ملاحظاتی کردند؛ اما در مواردی که این خصوصیات نبوده، این ملاحظات نشده؛ به زن در داخل خانواده ظلم شده.

وارد نبودن اشکال منتقدان دربارهٔ ارث و دیهٔ زن

از لحاظ نظر اسلام و متون اسلامی هم در این بخش از مسئله هیچ کمبودی وجود ندارد. ما میبینیم گاهی اوقات کسانی که منتقد تفکرات اسلامی هستند، سر قضیه‌ی ارث و دیه و این چیزها اشکال میکنند، در حالی که اشکالها وارد نیست؛ آنها پاسخهای منطقی و قوی دارد. اما در زمینه‌ی رفتارهای داخل خانواده، متأسفانه غالباً به غفلت گذرانده میشود؛ در حالی که نظر اسلام، نظر کاملاً روشنی است. محیط خانواده برای زن باید محیط امن، محیط عزت و محیط آرامش خاطر باشد تا زن بتواند آن وظیفه‌ی اساسی خودش را - که همین حفظ خانواده است - به …

درستی اظهارات بانوان و جای فراوان برای تبیین

در زمینه‌ی حقوق اسلامی، خانمها بعضی اظهاراتی کردند، که درست هم هست؛ جا برای کار و بیان و تبیین فراوانی دارد. من تصدیق میکنم مطالبی را که بعضی از خانمها بیان کردند و گفتند ما در تقابل با تبلیغات معارض - از جمله تبلیغات فمینیستی - آنچنان که باید، کار درستی، کار قویای، کار پُرحجمی و با کیفیتهای بالا نکرده‌ایم. من از همین‌جا به دستگاه‌های تحقیقاتی، به پژوهشگاه‌ها، به …

نفی حق تحمیل و اعمال قدرت جاهلانهٔ مرد بر زن در خانواده

… که یک خصوصیت طبیعی و فطری و محور همه احساسات و تلاشهای زنانه است، در دید اسلامی حفظ شده - هم درعین‌حال، میدان علم، میدان معنویت، میدان تقوا، میدان سیاسی، بر روی او باز شده است و او، هم به کسب علم تشویق شده است، هم به حضور در میدانهای گوناگون اجتماعی و سیاسی. آن وقت در داخل خانواده هم به مرد گفته‌اند که حقّ تکلیف، تحمیل، زیاده‌روی، اعمال قدرتهای جاهلانه و غیر قانونی ندارد. این، آن نگاه اسلامی است.

لزوم جست‌وجوی شعارهای صحیح‌تر و گره‌گشاتر از شعار غربی آزادی

… میشود، مسئله‌ى آزادىِ سقط جنین است که این یک نکته‌ى بسیار مهمّى است و با اینکه ظاهر ساده و کوچکى دارد، باطن بسیار خطرناک و سهمگینى در این سخن، مُضمَر[5] و مندرج است. این وسیله و شعار و مطالبه‌اى است که در غرب غالباً مطرح میشود؛ لذا میگویند «نهضت آزادى زنان». در نظام صحیح، در یک مطالبه‌ى صحیح و مبارزه‌ى صحیح، هدف نمیتواند این معناى وسیعى باشد که یک بخش آن قطعاً مضر است، اگرچه ممکن است بخشهاى مفیدى هم در آن باشد. [پس] باید به دنبال شعارهاى بهتر، مناسب‌تر، صحیح‌تر، گره‌گشاتر گشت.

اعطای حق مالکیت به زن در اروپا برای جذب کارگر کارخانه‌ها

… به قتل رسیده است، خانواده‌اى هستند که زن در آن در نهایت فشار است و از این قبیل؛ آنچه هست، از این قبیل است. این ادبیّات غربى است که تا اواسط قرن کنونى، همین فرهنگ ادامه داشته است. البتّه از اواخر قرن نوزدهم میلادى، یک حرکتهایى شروع شده است به ‌نام آزادى زنان. نکته‌ى مهم این است ــ درست توجّه کنند بانوان گرامى، بخصوص زنهاى جوان که میخواهند در این زمینه‌ها فکر بکنند ــ که طبق بررسى موشکافانه‌ى جامعه‌شناس‌هاى خود اروپا، حتّى آن‌ وقتى که در اروپا براى زن حقّ مالکیّت معیّن شد، به ‌خاطر این بود که تازه بساط تکنولوژى مدرن و صنعت در غرب به راه افتاده بود، کارخانه‌ها احتیاج به کارگر داشت، کارگر کم بود، احتیاج به کارگر زیادى داشتند، براى اینکه زنها را به کارخانه‌جات بکشانند و از نیروى کار آنها استفاده کنند ــ که البتّه همیشه مزد کمترى هم به زنها میدانند، الان هم همین‌جور است ــ لذا بود که اعلان شد که زن داراى حقّ مالکیّت است. اروپایى‌ها حقّ مالکیّت را اوایل قرن بیستم به زن دادند؛ این، آن نگرش افراطى و غلط و ظالمانه نسبت به زن در غرب و در اروپا است.

ادعای حقوق زن از سوی غرب در برابر جمهوری اسلامی

… هفتاد سال قبل - در حدّ دکترا تحصیلات عالیه کرده است؛ لیکن به او مدرک تحصیل نداده‌اند! بعد سؤال میکند، چرا مدرک تحصیل نداده‌اند؟ میگوید که چون تا سال ۱۹۴۷ در انگلستان، به زنانی که تحصیل میکردند، مدرک تحصیلی نمیدادند و میگفتند که زن نباید مدرک تحصیلی بگیرد! اینها امروز آمده‌اند و در مقابل جمهوری اسلامی، مدّعی حقوق زن شده‌اند! در همان سالهایی که چنین حقارتهایی در فرهنگ غربی مشاهد میشد، در ایران اسلامی، «بانوی اصفهانی» اجازه اجتهاد از مجتهدان درجه اوّلِ آن روز اسلام داشت و در اصفهان، حوزه تدریس فلسفه و فقهش را دایر بود! اسلام، این است.

احکام انتخاب همسر در جهت حمایت از زنان در برابر ستم مردان

ملاحظه میکنید که احکام اسلام در انتخاب همسر، از اوّلِ تشکیل خانواده، در جهت کمک به زنان است. چون بعضی از مردان، نسبت به زنان زورگویی و ظلم و تعدّی میکردند، اسلام در مقابل این ظلم و تعدّی ایستاده است. وقتی که عائله تشکیل میشود، در داخل عائله، از نظر اسلام، زن و شوهر دو شریک زندگی هستند و باید نسبت به یکدیگر با محبت رفتار کنند. مرد حق ندارد به زن زور بگوید؛ زن هم حق ندارد به مرد زور بگوید. احکام و مقرّرات اسلامی، در مورد ارتباطات زن و مرد در داخل عائله و …

لزوم حل معضل ظلم به زنان در همهٔ دنیا

پس، معضلی که به آن اشاره شد، در همه جای دنیا وجود دارد. این معضل، باید حل شود. البته در کشور ما، به هنگام مقدّمات پیروزی انقلاب که زنان در میدانهای عظیم مبارزه سیاسی حضور پیدا کردند و نقش خودشان را به اثبات رساندند، وضع تا حدود زیادی عوض شد.

ظلم بودن تحمیل کار سنگین بر زن به سبب ظرافت جسمی

… باز دارد، یا از تلاش سیاسی و اجتماعی بینصیب سازد، به خلاف حکم خدا عمل کرده است. زنان به قدری که توان جسمی و نیازها و ضرورتهایشان اجازه میدهد، میتوانند در فعّالیتها شرکت کنند. آنها هر چه میتوانند، تلاش اقتصادی و سیاسی و اجتماعی کنند. شرع مقدّس، مانع نیست. البته چون از لحاظ جسمانی زن ظریفتر از مرد است، لذا ضرورتهایی دارد. تحمیلِ کار سنگین بر زن، ظلم به زن است. اسلام این را توصیه نمیکند؛ چنان که منع هم نمیکند. البته از امام علیبن ابی‌طالب علیه‌الصّلاة و السّلام نقل است که فرمود: «المرأة ریحانة و لیست بقهرمانه[2] .» یعنی زن گل است، قهرمانه نیست. «قهرمان» یعنی پیشکار و خدمتگزارِ آبرومند. خطاب به مردان میگوید که زنان …

ظلم بودن واگذاری بیشتر کارهای روزمره به زنان در برخی مناطق

در گزارشی که اخیراً به من دادند، آمده است که در بعضی از مناطق آذربایجان غربی، هفتاد درصد کارهای روزمرّه را زنان و سیدرصد بقیه را مردان انجام میدهند! این ظلم است. این به خلاف نظر اسلام است. این‌که بعضی مردان وقتی میخواهند ازدواج کنند، شرط قائل میشوند که زن باید حتماً کار کند و شغل و درآمدی داشته باشد، خطاست. گرچه خلاف شرع نیست، اما اسلام به چنین کاری هم توصیه نمیکند. این‌که ما بگوییم «زن را از فعالیت اقتصادی و اجتماعی ممنوع کنیم»، به استنادِ …

نفی اجازهٔ زورگویی و تحمیل مرد بر زن در اسلام

دیدگاه سوم، نگاه به زن، به عنوان یک عضو در خانواده است که این از همه مهمتر به نظر میرسد. عزیزان من! در اسلام به مرد اجازه داده نشده است که به زن زور بگوید و امری را بر او تحمیل کند. برای مرد در خانواده، حقوق محدودی قرار داده شده است که از روی کمال مصلحت و حکمت است. این حقوق، برای هر کس گفته و تشریح شود، مورد تصدیق قرار خواهد گرفت. همچنین، برای زن نیز در خانواده، حقوقی معیّن شده است که آن هم از روی مصلحت است. مرد و زن، هر کدام طبیعت، …

لزوم رفع کمبودها و حمایت قانونی قوی از زن

اما اسلام، مانع از چنین ظلمی در حقّ زن است. امروز اگر ما در جامعه‌مان کمبودی در این زمینه داریم، باید مرتفع شود و حمایت قانونی از زن، با کمال قوّت و شدّت انجام گیرد. البته در محیط اجتماعی، خدمات و مشارکتهایی وجود دارد که زنان در آن فعّالترند. خوب است به مناسبت «روز پرستار»، به مسؤولیت پرستاری، که از سابق، زنان در این مسؤولیتْ بیشتر از مردان تلاش و فعالیت میکردند و کار بسیار مهمّی هم هست که ارزش والایی دارد، اشاره کنم:

نبود برتری قاهرانهٔ شوهر و پدر و برادر بر زن

ما می‌گوییم در معاشرت زن با مرد، باید حدودی رعایت شود. اما درعین‌حال که این حدود باید رعایت شود، زن آزاد است. با پدرش که برخورد کند، آزاد است. با شوهر، آزاد است. با برادر، آزاد است. یعنی هیچ مردی رابطه‌ی برتری، به معنای قوه‌ی قاهره، نسبت به زن ندارد. نه شوهر، نه پدر، نه برادر. درعین‌حال، در معاشرتها، بین زن و مرد مرزی باید وجود داشته باشد. اما در آن فرهنگ، درست به عکس است. زن در معاشرتها، بی‌قید و شرط، آزاد است. یعنی با نامحرم می‌تواند در اتاق خلوتی میگساری کند. این، از لحاظ عرف فرهنگ غربی اشکالی ندارد. اما همین زن، برده‌ی شوهرش …