اطاعت بیقید و شرط از امام و رها کردن خانه و خانواده برای تکلیف
عین همین کار را زینب کبری سلامالله علیها کرد؛ در حالی که زینب کبری سلامالله علیها، رهبر این حرکت هم نبود. اما رهبر آن حرکت از او خواست و او هم بیقید و شرط، اطاعت کرد: تصمیم گرفت، به راه افتاد، و همه چیز -حتّی خانواده - را رها کرد. عجیب این است! حضرت زینب، خانه و شوهر و زندگی و همه چیز را برای انجام این تکلیف بزرگ و فداکارانه که حیات اسلام به آن وابسته بود و بایستی انجام میگرفت، رها کرد. اینها، آن شاخصهای برجستهاند. زن مسلمان، همهی وظایف مهمّ زن را میتواند در عرض هم انجام دهد؛ و همه را از زینب کبری سلاماللهعلیها یاد بگیرد. هم طهارت و تقوا را - که بزرگترین خصوصیت یک زن است - و هم عزّت و کبریای مخصوص زنان را در وادی ایمان و تقوا. در روایات …
بیتابی بر پیکر علیاکبر و بازگرداندنش نزد زنان به دست امام حسین (ع)
قال الرّاوی: «و خرجت زینب بنت علی علیهماالسّلام»؛ راوی میگوید: یک وقت دیدیم که زینب از خیمهها خارج شد. «فنادا یا حبیباه یابناخاه»؛ صدایش بلند شد: «ای عزیز من؛ ای برادرزاده من!». «و جائت فأکبّت علیه»؛ آمد و خودش را روی پیکر بیجان علیاکبر انداخت. «فجاءالحسین علیهالسّلام فأخذها و ردها الی النّساء»؛ امام حسین علیهالسّلام آمد، بازوی خواهرش را گرفت، او را از روی جسد علیاکبر بلند کرد و پیش زنها فرستاد.
بیواکنشی آشکار در شهادت دو پسرش عون و محمد
من در هیچ کتاب و هیچ مقتلی ندیدم که این زینب بزرگوار، این عمّه سادات، این عقیله بنیهاشم، وقتی که دو پسر خودش، دو علیاکبر خودش هم در کربلا شهید شدند - یکی «عون» و یکی «محمّد» - عکسالعملی نشان داده باشد؛ مثلاً فریادی کشیده باشد، گریه بلندی کرده باشد، یا خودش را روی بدن آنها انداخته باشد! به نظرم رسید این مادران شهدای زمان ما، حقیقتاً نسخه زینب را عمل و پیاده میکنند! بنده ندیدم، یا کمتر مادری را دیدم - مادر یک شهید، مادر دو شهید، مادر سه شهید - که وقتی انسان او را میبیند، در او ضعف و عجز احساس کند!
انداختن خود بر پیکر علیاکبر و امام حسین (ع) و نه بر پیکر پسرانش
مادران واقعاً شیر زنانی هستند که انسان میبیند زینب کبری نسخه اصلی رفتار مادران شهدای ماست. دو پسر جوانش - عون و محمّد - شهید شدند، حضرت زینب سلاماللَّهعلیها عکسالعملی نشان نداد؛ اما دو جای دیگر - غیر از مورد پسران خودش - دارد که خودش را روی جسد شهید انداخت؛ یکی همینجاست که بالای سر علیاکبر آمد و بیاختیار خودش را روی بدن علیاکبر انداخت، یکی هم عصر عاشوراست؛ آن وقتی که خودش را روی بدن برادرش حسین انداخت و صدایش بلند شد: «یا رسولاللَّه! هذا حسینک ململ بدماء»؛ ای پیغمبر خدا، این حسین توست؛ این عزیز توست؛ این پاره تن توست! چه مصیبتهایی را تحمّل کردند! لاحول و لاقوة الّا باللَّه العلىّ العظیم.
اشارهٔ حضرت زینب (س) در کوفه به بیماری ارتجاع
حال به مناسبت بحث «ارتجاع» یا «ارتداد» یا «رجعت»، میخواهم عرض کنم که در همین جریان، زینب کبری سلاماللَّهعلیها اسم قضیه «ارتجاع» را آورد؛ یعنی به همین بیماری اشاره کرد و در کوفه فرمود: «انمامثلکم کمثلالتی نقضت غزلها من بعد قوة انکاثا[3] »؛ «شما مثل کسانی هستید که پشمی یا پنبهای را با زحمت به نخ تبدیل میکنند و بعد مینشینند با زحمت زیاد، این نخها را باز میکنند و باز به پنبه یا پشم تبدیل میکنند!» این، یعنی ارتجاع و برگشت و زینب کبری به این معنا اشاره کرد. یعنی در امت پیغمبر خاتم، صلّیاللَّهعلیهوآلهوسلّم، همان اندازه این خطر وجود دارد که در امّت موسی. بعد از گذشت زمان پیغمبر - با آن نفس گرم پیغمبر - این حوادث شوخی نیست! در زمان پیغمبر - این انسانی که به وحی الهی متّصل بود - درباره تمام حوادثِ ریز و درشتی که …
آغاز روضهخوانی و بیان آشکار حادثهٔ عاشورا در کربلا و کوفه و شام
این همان چشمه جوشانی است که از ظهرِ روزِ عاشورا شروع شد؛ از همان وقتی که زینب کبری سلاماللهعلیها - طبق نقلی که شده است - بالای «تلّ زینبیّه» رفت و خطاب به پیغمبر عرض کرد: «یا رسولالله، صلّی علیک! ملائکة السّماء هذا حسینک مرمّل بالدّماء، مقطّع الاعضاء، مسلوب العمامة والرّداء.(۲)» او خواندنِ روضه امام حسین علیهالسّلام را شروع کرد و ماجرا را با صدای بلند گفت؛ ماجرایی که میخواستندمکتوم بماند. خواهر بزرگوار امام، چه در کربلا، چه در کوفه و چه در شام و مدینه، با صدای بلند به بیان حادثه عاشورا پرداخت. این چشمه، از همان روز شروع به جوشیدن کرد و تا امروز، همچنان جوشان است. این حادثه عاشوراست.
عظمت ایشان ناشی از موضع و حرکت بر اساس تکلیف الهی، نه نسبت خانوادگی
… چیست؟ نمیشود گفت به خاطر این است که دختر علىّبنابىطالب یا خواهر حسینبنعلى و حسنبنعلى (علیهم السّلام) است. نسبتها هرگز نمیتوانند یک چنین عظمتى را خلق کنند. همهی ائمّهى ما دخترهایى داشتند، مادرهایى داشتند، خواهرهایى داشتند. کو یک نفر مثل زینب کبریٰ؟ ارزش و عظمت زینب کبریٰ به خاطر موضع و حرکت عظیم انسانى و اسلامى او بر اساس تکلیف الهى است. کار او، تصمیم او، نوع حرکت او، او را اینجور عظمت بخشید. هر کس چنین کارى را بکند، ولو دختر امیرالمؤمنین (علیه السّلام) هم نباشد، عظمت پیدا میکند؛ بخش عمدهى این عظمت از اینجا است. اوّلاً موقعیّت را شناخت؛ هم موقعیّت قبل از رفتن امام حسین (علیه السّلام) به کربلا، هم موقعیّت لحظات بحرانى روز عاشورا، هم موقعیّت …
همراهی و پشتیبانی از امام حسین (ع) در حالی که بزرگان صدر اسلام سردرگم شدند
قبل از حرکت به کربلا، بزرگانى مثل ابنعبّاس و ابنجعفر و چهرههاى نامدار صدر اسلام که ادّعاى فقاهت و شهامت و ریاست و آقازادگى داشتند، گیج شدند، نفهمیدند چه کار باید بکنند. زینب کبریٰ گیج نشد، فهمید که باید این راه را برود که امام خود را تنها نگذارد؛ و رفت. نه اینکه نمیفهمید راه سختى است؛ او بهتر از دیگران حس میکرد. او یک زن بود، زنى که از شوهرش و از خانوادهاش جدا میشود براى مأموریّت و به همین دلیل هم بود که بچّههاى خردسال خود و نوباوگان خود را هم با خود برد. حس میکرد که حادثه چگونه است. در آن ساعتهاى بحرانى …
برخورداری از بالاترین علمها و صافیترین معرفتها
زینب، زنى نبود که از علم و معرفت بىبهره باشد؛ بالاترین علمها و برترین و صافىترین معرفتها در دست او بود. همان سکینهى کبرایى که شما اسمش را در کربلا شنیدهاید، دختر امام و برادرزاده و شاگرد زینب است ــ کسانى که اهل کتابند نگاه کنند ــ و در همهى تاریخ اسلام تا امروز یکى از مشعلهاى معرفت عربى است. کسانى که حتّى زینب را و پدر زینب را و پدر سکینه را قبول نداشتند و …
خطاب به پیامبر و درخواست قبول قربانی از خدا در کنار پیکر امام حسین
وقتى که زینب رسید آنجا، جسد عزیزش را روى زمین گرم کربلا افتاده دید به جاى هرگونه عکسالعملى، به جاى هر گونه شکایتى رفت به طرف جسد عزیزش ابىعبدالله خطاب به جدش پیغمبر صدایش بلند شد «یا رسولالله صلّى علیک مَلیک السّماء هذا حسینک مرمل بالدماء مقطع الاعضاء» یعنى اى جد عزیزم، اى پیغمبر بزرگوار یک نگاهى به صحراى گرم کربلا بکن، این حسین توست که در میان خاک و خون مىغلتد و افتاده. بعد هم نقل مىکنند زینب دستها را زیر جسد حسینبنعلى کرد؛ صدایش بلند شد پروردگارا این قربانى را از آل محمّد قبول بفرما.
عظمت زینب کبری نه بهسبب نسبت خانوادگی
زینب کبری یک زن بزرگ است. عظمتی که این زن بزرگ در چشم ملتهای اسلامی دارد، از چیست؟ نمیشود گفت به خاطر این است که دختر علیبنابیطالب علیهالسلام، یا خواهر حسینبنعلی و حسنبنعلی علیهماالسلام است. نسبتها هرگز نمیتوانند چنین عظمتی را خلق کنند. همۀ ائمۀ ما، دختران و مادران و خواهرانی داشتند؛ اما کو یک نفر مثل زینب کبری؟
عظمت زینب در گرو حرکت بر اساس تکلیف الهی
ارزش و عظمت زینب کبری، به خاطر موضع و حرکت عظیم انسانی و اسلامی او بر اساس تکلیف الهی است. کار او، تصمیم او، نوع حرکت او، به او اینطور عظمت بخشید. هر کس چنین کاری بکند، حتی دختر امیرالمؤمنین علیهالسلام هم نباشد، عظمت پیدا میکند. بخش عمدۀ این عظمت از اینجاست که اولاً موقعیت را شناخت؛ هم موقعیت قبل از رفتن امام حسین علیهالسلام به کربلا، هم موقعیت لحظات بحرانی روز عاشورا، هم موقعیت حوادث کشندۀ بعد از …
همراهی با امام حسین (ع) و تنها نگذاشتن امام با وجود سختی راه
قبل از حرکت به کربلا، بزرگانی مثل ابنعباس و ابنجعفر و چهرههای نامدار صدر اسلام، که ادعای فقاهت و شهامت و ریاست و آقازادگی و امثال اینها را داشتند، گیج شدند و نفهمیدند چهکار باید بکنند؛ ولی زینب کبری گیج نشد و فهمید که باید این راه را برود و امام خود را تنها نگذارد؛ و رفت. نه اینکه نمیفهمید راه سختی است؛ او بهتر از دیگران حس میکرد. او یک زن بود؛ زنی که برای مأموریت، از شوهر و خانوادهاش جدا میشود؛ و به همین دلیل هم بود که بچههای خردسال و نوباوگان خود را هم به همراه برد؛ حس میکرد که حادثه چگونه است.
پشتیبانی از امام حسین (ع) و رسیدن به جایگاهی همتراز پیامبران
در آن ساعتهای بحرانی که قویترین انسانها نمیتوانند بفهمند چه باید بکنند، او فهمید و امام خود را پشتیبانی کرد و او را برای شهید شدن تجهیز نمود. بعد از شهادت حسینبنعلی هم که دنیا ظلمانی شد و دلها و جانها و آفاق عالم تاریک گردید، این زن بزرگ یک نوری شد و درخشید. زینب به جایی رسید که فقط والاترین انسانهای تاریخ بشریت ـ یعنی پیامبران ـ میتوانند به آنجا برسند. (70/8/22)
شخصیت بارز زینب در کربلا و همدمی او با امام حسین (ع)
واقعاً کربلا بدون زینب کربلا نبود. عاشورا بدون زینب کبری آن حادثۀ تاریخیِ ماندنی نمیشد. آنچنان شخصیت دختر علی علیهالسلام در این حادثه ـ از اول تا آخر ـ بارز و آشکار است که انسان احساس میکند یک حسینِ دوم است در پوشش یک زن، در لباس دختر علی علیهالسلام. غیر از اینکه اگر زینب نبود بعد از عاشورا چه میشد ـ شاید امام سجاد هم کشته میشد، شاید پیام امام حسین به هیچکس نمیرسید ـ در همان دورانی که قبل از شهادت حسینبنعلی علیهالسلام هم بود، زینب مثل یک غمخوارِ صَدیق[1]، کسی که با بودن او امام حسین احساس تنهایی نمیکرد، احساس خستگی نمیکرد؛ یکچنین نقشی را انسان در چهرۀ زینب و در کلمات و حرکات زینب علیهاالسلام مشاهده میکند.
سرپرستی خیمهگاه پس از شهادت مردان در عصر عاشورا
… اینها چقدر کار دارند؛ بعضی تشنهاند، بعضی گرسنهاند، یا بشود گفت همه تشنهاند و همه گرسنهاند، دلها همه لرزان و خائف است، جسدهای شهدا همه قلمقلمشده روی زمین افتاده است، بعضی برادر اینهایند، بعضی فرزند اینهایند. بههرحال یک حادثۀ بسیار تلخ و وحشتآوری است. یک نفر باید این جمعیت را جمع کند. آن یک نفر زینب است.
بار سنگین مدیریت و حراست از بازماندگان کربلا و دلداری آنان
زینب فقط این نبود که برادرش را از دست داده بود، یا دو فرزندش را، یا برادرهای دیگرش را، یا اینهمه عزیزان را و هجده نفر جوانان بنیهاشم و اصحاب وفادار را؛ اینهم بود و شاید این اهمیتش کمتر از آن هم نبود که در میان اینهمه دشمن، بار سنگین اداره و حراست و مدیریت این خرگاهِ[8] شکستخوردۀ پراکندهشده و متفرقشده را به عهده دارد، حتی امام سجاد را هم بایستی او اداره کند. لذا در آن چند ساعتی که بعد از حادثه اتفاق افتاد، تا آن ساعتی که حرکت کردند و رفتند و دشمنها مشخص شد که با اینها چهکار خواهند کرد، در آن چند ساعت که یک شب تاریک و ظلمانی و سرد هم در میان این چند ساعت بوده، خدا میداند که به زینب کبری چه گذشته است. لذا بود که زینب در این چند ساعت دائماً در حال حرکت، در حال دوندگی، پیش این بچه، پیش آن زن، پیش این مادرِ داغدیده، پیش آن خواهرِ برادرازدستداده، پیش آن بچۀ کوچک، دائماً بین این افراد حرکت میکند، اینها را جمع میکند، اینها را دلداری میدهد. اما یکوقت هم طاقت زینب بهسر میرسید، خطاب به برادرش میکرد، به برادر شهیدش رو میکرد ـ تنها ملجأ و مَلاذش[9] او بود ـ در روایت دارد که زینب کبری آمد در بالای سرِ جسد کشته و مجروح و قطعهقطعهشدۀ برادرش ایستاد، ازتهِدل فریادش بلند شد: «یا مُحَمَّداهُ …
مدیریت حکیمانهٔ کاروان اسیران و جمع خصوصیات انسانهای بزرگ
خب یک چنین غم بزرگ، یک چنین حادثۀ سنگین و کوبنده که انسانهای بزرگ را در هم میپیچد، یک حادثه آنطوری از آن حوادث، آنوقت دهها حادثۀ آنچنان سنگین و تلخ برای یک خانم پیش میآید و او نه فقط خُرد نمیشود، له نمیشود، ناتوان از تصمیمگیری نمیشود بلکه به بهترین وجه، اوضاع و احوال را اداره میکند و این کشتی را که تکهپاره شده، در تلاطم امواج خرد شده، این را با کمال قدرت و مهارت هدایت میکند و حفظ میکند و کنترل میکند و به سرمنزل میرساند، این عظمت زینب است. عظمت زینب صبرش فقط نیست، عظمت زینب در جمع شدن تمام خصوصیات برجستۀ یک انسان بزرگ، شخصیتهای عظیم تاریخ، در این خانم است که در طول این چند روز از روزهای آخر دهۀ محرم تا برگشتن به مدینه ـ که خب رسید مدینه و بار را تحویل داد و تمام شد مسئولیت او، شاید مثلاً دو ماه طول کشیده ـ در این دو ماه عظیمترین حوادث را با بهترین و حکیمانهترین وجهی زینب کبری اداره کرده، یک انسان ممتاز است اصلاً در بین رهبران عالم، در بین این شخصیتهای بزرگ تاریخ، در بین زنان بزرگ تاریخ، شما چه کسی را پیدا میکنید اینقدر عظمت از خودش نشان داده باشد؟ (1365/10/15)
مقام وصفناپذیر زینب نزد خدا بهسبب مجاهدت بزرگ
برای خاطر همین مجاهدت بزرگ، زینب کبری سلاماللهعلیها نزد خداوند متعال یک مقامی یافته است که برای ما قابل توصیف نیست. شما ملاحظه کنید؛ در قرآن کریم، به عنوان یک نمونۀ کامل ایمان، خدای متعال دو زن را مثال میزند:..«وَ ضَرَبَ اللهُ مَثَلًا لِلَّذینَ ءامَنُوا امرَاَتَ فِرعَونَ»[11]؛ یکی زن فرعون را به عنوان نمونۀ کامل ایمان مثال میآورد، یکی هم حضرت مریم کبری؛ «وَ مَریَمَ …
برتری بر همسر فرعون با درخواست قبول قربانی بهجای نجات
… ـ را دید، عباس را دید، علیاکبر را دید، قاسم را دید، فرزندان خودش را دید، دیگرِ برادران را دید. بعد از شهادت، آنهمه محنتها را دید: تهاجم دشمن را، هتک احترام را، مسئولیت حفظ کودکان را، زنان را. عظمت این مصیبتها را مگر میشود مقایسه کرد با مصائب جسمانی؟ اما درمقابل همۀ این مصائب، زینب به پروردگار عالم عرض نکرد «رَبِّ نَجِّنی». نگفت پروردگارا، من را نجات بده. در روز عاشورا عرض کرد: پروردگارا، از ما قبول کن. بدن پارهپارۀ برادرش بر روی دست، درمقابل چشم، دل بهسمت پروردگار عالم، عرض میکند: پروردگارا، این قربانی را از ما قبول کن [اِلهی تَقَبَّل مِنّا هَذَا القُربانَ][13]. (1388/11/19)
عامل پیروزی خون بر شمشیر و تبدیل شکست ظاهری به پیروزی دائمی
اینکه گفته میشود در عاشورا، در حادثۀ کربلا، خون بر شمشیر پیروز شد ـ که واقعاً پیروز شد ـ عامل این پیروزی، حضرت زینب بود؛ واِلّ خون در کربلا تمام شد. حادثۀ نظامی به ظاهر با شکست ظاهری نیروهای حق در عرصۀ عاشورا به پایان رسید؛ آن چیزی که موجب شد این شکست نظامی ظاهری، تبدیل به یک پیروزی قطعی دائمی بشود، آن عبارت بود از منش زینب کبری، نقشی که حضرت زینب بر عهده گرفت؛ این خیلی چیز مهمی است. این نشان داد که زن در حاشیۀ تاریخ نیست، زن در متن تاریخ قرار دارد، در متن حوادث مهم تاریخی قرار دارد. [عرض شد که] قرآن هم به این ناطق است در موارد متعددی، لکن این مربوط به تاریخ نزدیک است، مربوط به امم گذشته نیست. یک حادثۀ زنده و ملموس …
خطبهٔ بازار کوفه، تحلیلی عظیم از وضع جامعهٔ اسلامی
آنچه که از بیانات زینب کبری باقی مانده است و امروز در دسترس ماست، عظمت حرکت زینب کبری را نشان میدهد. این خطبۀ فراموشنشدنی زینب کبری در بازار کوفه یک حرفزدن معمولی نیست، یک اظهار نظر معمولیِ یک شخصیت بزرگ نیست؛ یک تحلیل عظیم از وضع جامعۀ اسلامی در آن دوره است که با زیباترین کلمات و با عمیقترین و غنیترین مفاهیم در آن شرایط بیان شده است. قوّت شخصیت را ببینید، چقدر این شخصیت قوی است. دو روز قبل در یک بیابان، برادر او را، امام او را، رهبر او را با اینهمه عزیزان و جوانان و فرزندان و اینها از بین بردند، این جمع چنددهنفرۀ زنان و کودکان را اسیر کردند، آوردند درمقابل چشم مردم، روی شترِ اسارت، مردم …
سخن محکم در برابر جمع ناهمگون و الگو بودن برای مردان و زنان بزرگ
… نشان دادند، حالا هم نگاه میکنند، دختر امیرالمؤمنین را میبینند، گریه میکنند؛ با اینها روبهروست. با این عدۀ ناهمگون، غیر قابل اعتماد، با اینها مواجه است و اینطور محکم حرف میزند. این زن است، زنِ تاریخ؛ این زن، دیگر ضعیفه نیست. نمیشود زن را ضعیفه دانست. این جوهر زنانۀ مؤمن، اینطور خودش را در شرایط دشوار نشان میدهد. این است که الگوست؛ الگوی برای همۀ مردان بزرگ عالم و زنان بزرگ عالم. آسیبشناسی میکند انقلاب نبوی را و انقلاب علوی را. میگوید شماها نتوانستید در فتنه، حق را تشخیص بدهید، نتوانستید به وظیفهتان عمل کنید، نتیجه این شد که جگرگوشۀ پیغمبر سرش بر روی نیزه رفت. (1389/2/11)
مجسمهٔ عزت و تحقیر دشمن در برابر ابنزیاد و یزید
این در مقابل مردم در محمل اسارت. بعد هم، هم در مقابل ابنزیاد در کوفه، هم چند هفته بعد در مقابل یزید در شام، با آنچنان قدرتی سخن گفت که، هم دشمن را تحقیر کرد، هم سختیهایی را که دشمن تحمیل کرده بود، تحقیر کرد. شما میخواهید خاندان پیغمبر را به خیال باطل خودتان مغلوب کنید، منکوب[18] کنید، ذلیل کنید؟ «لِلّٰهِ العِزَّةُ وَ لِرَسولِهِ وَ لِلمُؤِمنینَ»[19]. مجسمۀ عزّت است زینب کبری، همچنانکه حسینبنعلی علیهالسلام در کربلا، در روز عاشورا مجسمۀ عزّت بود. نگاه او به حوادث با نگاه دیگران فرق دارد؛ [با] آنهمه مصیبت، وقتی دشمن میخواهد او را شماتت[20] کند، میگوید: «ما رَاَیتُ اِلاّ جَمیلاً»[21] آنچه دیدم زیبا بود؛ شهادت بود، داغ بود، اما در راه خدا بود، برای حفظ اسلام بود، ایجاد یک جریانی بود در طول تاریخ تا …
حفظ اسلام با ایستادگی یکتنه در برابر ظلم
بقای دین اسلام، بقای راه خدا، ادامۀ پیمودن این راه بهوسیلۀ بندگان خدا، متکی شده است، مدد و نیرو گرفته است از کاری که حسینبنعلی علیهالسلام کرد و کاری که زینب کبری کرد؛ یعنی آن صبر عظیم، آن ایستادگی، آن تحمل مصائب و مشکلات. (1388/11/19) حضرت زینب در مقابل یک دنیا بدی، ظلم، بیانصافی، حیوانصفتی و قساوت، یکتنه ایستاد. و با این ایستادگی، توانست از روح کلی اسلام حراست و پرستاری کند. همچنان که میگوییم امام حسین علیهالسلام اسلام را حفظ کرد، میتوانیم دقیقاً ادعا کنیم که حضرت زینب سلاماللهعلیها هم با ایستادگی خود، اسلام را حفظ کرد. این ایستادگی، یک رمز و راز و یک عامل اصلی است. (1380/5/3)
حماسهٔ زینب مکمل و احیاکنندهٔ حماسهٔ عاشورا
حماسۀ زینب کبری سلاماللهعلیها مکمل حماسۀ عاشوراست؛ بلکه به یک معنا حماسهای که زینب کبری سلاماللهعلیها بهوجود آورد، احیاکننده و نگهدارندۀ حماسۀ عاشورا شد. عظمت کار زینب کبری علیهاالسلام را نمیشود در مقایسۀ با بقیۀ حوادث بزرگ تاریخ سنجید؛ باید آن را در مقایسۀ با خود حادثۀ عاشورا سنجید؛ و انصافاً این دو عِدلِ[22] یکدیگرند. (1392/8/29) همانقدر که شهادت حسین علیهالسلام در آن دنیاى کذائى و در آن جامعه ممتاز بود و …
استواری در برابر کوه مصائب و الگو شدن
این انسان باعظمت، این بانوی بزرگ اسلام بلکه بشریت، توانست در مقابل کوه سنگین مصائب، قامت خود را استوار و برافراشته نگه دارد، حتی لرزشی هم در صدای این بانوی بزرگ از اینهمه حادثه پدید نیامد، هم در مواجهۀ با دشمنان، هم در مواجهۀ با مصیبت و حوادث تلخ، مثل یک قلۀ سرافراز استواری ایستاد، درس شد، الگو شد، پیشوا شد، پیشرو شد. (1392/8/29)
سختتر گذشتن مصائب بر زینب کبری (س) با دیدن دفن شبانهٔ مادر و پدر و تشییع امام حسن (ع)
بنده با خود فکر میکردم در این قضایا، در این شهادت مظلومانه، در این تشییع مظلومانه، در این دفن مظلومانه، در این خانۀ تاریک امیرالمؤمنین، در این روزها، به چه کسی از همه سختتر گذشت؟ به نظرم رسید که به زینب کبری سلماااللهعلیها از همه سختتر گذشته است. زینب کبری که دفن مادر را در آن نیمهشب دید؛ دفن پدر را در این نیمهشب دید؛ تشییعجنازۀ امام حسن را با آن وضع دید و تیرهایی که بهطرف جنازۀ امام حسن پرتاب شد؛ و در روز عاشورا هم، آن منظرۀ سهمگین و هولناک را دید که از همه سختتر بود. زینب کبری سلماااللهعلیها فریاد زد: «یا مُحَمَّداهْ! صَلَّی عَلَیکَ مَلیکُ السَّماءِ هَذا حُسَینٌ مُرَمَّلٌ بِالدِّماءِ مُقَطَّعُ الاَعضاءِ»[21]. (72/12/13)
بیتابی زینب کبری (س) از شنیدن اشعار امام و محبت عمیق او به برادر
… کار، آدم گاهی زمزمه میکند، امام حسین زمزمه میکرد و این اشعار را بهعنوان وصفالحال میخواند. وقتیکه زینب این اشعار را شنید و فهمید که مسئله جدی است، و حسینِ عزیزش احتمالاً در همین نزدیکیها و زودیها از دستش [خواهد] رفت؛ در نوشتهها و نقلهای مقاتل دارد؛ آنچنان صیحهای زد زینب کبری سلاماللهعلیها و آنچنان حالش دگرگون شد که امام حسین مجبور شد خودش را برساند به او و او را محافظت کند که نبادا یک حرکت نامتعادلی از زینب کبری سربزند. آنوقت زینب کبری سلماااللهعلیها در آن لحظه گفت: «اَلیَومَ ماتَت اُمّی فاطِمَةُ وَ اَبی عَلِیٌّ وَ اَخی الحَسَنُ» حسین! عزیز من! الان پدر و مادرم را از دست دادم، الان غم مرگ پیغمبر در دلم اثر گذاشت. یعنی همهچیز برای من، الان دارد تمام میشود که میفهمم تو را از دست خواهم داد. ببینید این چه محبتی است! (64/7/4)
صبر بر شهادت دو پسرش عون و محمد و بیتابی بر پیکر علیاکبر
… یا خودش را روی بدن اینها انداخته باشد. این مادرهای شهدای زمان ما، حقیقتاً نسخۀ زینب را دارند عمل میکنند و پیاده میکنند؛ بنده ندیدم، یا کمتر دیدم مادری را ـ مادر دو شهید، مادر یک شهید، مادر سه شهید ـ که وقتی انسان او را میبیند، احساس ضعف و عجز در او بکند! دو پسر جوانش، عون و محمد شهید شدند، حضرت زینب سلاماللهعلیها عکسالعملی نشان ندادند؛ اما دو جای دیگر دارد که خودش را انداخت روی جسد شهید؛ یکی همینجاست که آمد بالای سر علیاکبر و بیاختیار خودش را انداخت روی بدن علیاکبر. (74/3/19)