رفتن به محتوای اصلی

حجاب

نام‌های دیگر: پوشش اسلامی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

پوشش اسلامی زنان و جایگاه آن در جامعه.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در اجتماع دانش‌آموزان ممتاز شرکت‌کننده در اوّلین دوره‌ى مسابقات نهج‌البلاغه‌— ۱۳۶۵/۰۵/۳۰

سیر زمانی

از ۱۳۶۵ تا ۱۴۰۴
۱۳۶۵۱۴۰۴

فقط سال ۱۳۷۰همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

مسئله‌ی حجاب به معناى منزوى کردن زن نیست. اگر کسى چنین برداشتى از حجاب داشته باشد، برداشتى است کاملاً غلط و انحرافى. مسئله‌ی حجاب به معناى جلوگیرى از اختلاط و آمیزش بی‌قیدوشرط زن و مرد در جامعه است؛ که این [اختلاط] به ضرر جامعه و به ضرر زن و مرد ‌- هر دو؛ بخصوص به ضرر زن ‌- است. و حجاب به‌هیچوجه مزاحم و مانع از فعّالیّتهاى سیاسى و اجتماعى و علمى هم نیست؛ دلیل عینى آن هم شماها هستید. شاید یک عدّه‌اى تعجّب میکردند، شاید هنوز هم تعجّب کنند از اینکه یک خانمى در سطح بالاى علمى، در هر رشته‌اى ‌- حالا شماها بحمدا‌لله‌ در رشته‌ی پزشکى این سطح بالا را پیدا کرده‌اید ‌- وجود داشته باشد که خودش را با تعالیم اسلامى و از جمله با مسئله‌ی حجاب منطبق کند؛ این براى بعضى باورنکردنى بود و نمیتوانستند تصوّرش را بکنند. میگذریم از برخوردهاى لوده و هرزه‌ی کسانى که حجاب را مسخره میکردند ‌- در دوران رژیم طاغوت، افراد معدودى از خانمها و دخترخانم‌ها در دانشگاه‌ها حجاب داشتند که مورد تمسخر و استهزا بودند ‌- که آن قابل این نیست که کسى بخواهد با آن برخورد کند؛ این یک برخورد غیرانسانىِ جلف و غلطى است که انسان چیزى را که خودش قبول ندارد، به لجن بکشاند و به باد استهزا بگیرد ‌- کارى که امروز رسانه‌هاى غربى دارند عیناً همین کار را میکنند، کار اَجلاف[5] را انجام میدهند؛ آنکه اصلاً محلّ بحث نیست ‌- امّا آن کسانى که اهل این جلافتها[6] هم نبودند، اهل فکر و منطق و بمیزان گفتن و بمیزان اندیشیدن و اهل این چیزها بودند، آنها هم باور نمیکردند که ممکن باشد یک خانمى مقیّد باشد به مسائل اسلامى ‌- از جمله به مسئله‌ی حجاب ‌- و بتواند مدارج علمى را طى کند و بشود عالم؛ همچنان که باور نمیکردند چنین کسى بتواند در زمینه‌ی مسائل سیاسى و اجتماعى کسى بشود؛ کمااینکه فکر نمیکردند که بتواند یک عنصر فعّال انقلابى باشد.
یک حفاظ و حجابى وجود دارد بین زن و مرد در مکتب اسلام. این به معناى آن نیست که زنها یک عالم جداگانه‌اى دارند غیر از عالم مردها؛ نه، در جامعه با هم زندگى میکنند، در محیط کار با هم زندگى میکنند، همه‌جا با هم سروکار دارند، مشکلات اجتماعى را زنها و مردها با هم حل میکنند، زنها و مردها با هم جنگ میکنند و کردند، خانواده را با هم اداره میکنند و فرزندان را پرورش میدهند، امّا آن حفاظ و حجاب در بیرون از محیط خانه و خانواده حتماً حفظ میشود. این، آن نکته‌ى اصلى است در الگوسازى اسلامى. اگر این نکته رعایت نشود، همان ابتذالى که امروز غرب دچار آن است پیش مى‌آید؛ اگر آن نکته رعایت نشود، زن از پیشتازى در حرکت به سمت ارزشها که در ایران اسلامى دیده شد، باز خواهد ماند. آن نکته را هم غربى‌ها با تمام توان مایلند رسوخ بدهند در هر جایى و نسبت به هر کسى به نحوى.
حجاب، ارزشی است منطبق با طبیعت انسان. برهنگی و حرکت به سمت اختلاطِ هرچه بیشتر دو جنس با یکدیگر و افشاء شدن اینها در مقابل یکدیگر، یک حرکت خلاف طبیعی و خلاف خواست انسانی است. شرع مقدّس اسلام هم برای این حدودی را معیّن و مشخّص کرده و کسانی که معتقد و مؤمن هستند، نمیشود که این‌طوری با حجاب برخورد کنند. البته ممکن است کسانی بیخبر و بی‌اطّلاع باشند؛ بایستی اینها را با حجاب آشنا کرد. من در همین سالهای اوّلِ انقلاب به‌وضوح دریافتم که بعضی از زنانی که محجّب هستند و خیلی قدر حجاب را نمیدانند، اینها اصلاً از حکم حجاب و فلسفه‌ی حجاب و فواید حجاب اطّلاعی ندارند؛ یعنی با اینها کمتر صحبت شده است. البته بعضیها چیزهایی نوشتند؛ سفارش کردیم، کارهایی کردند. الان هم به نظر من همین‌طور است؛ بخصوص در محیط دانشگاه. الحمدلله شنیدم که محیط دانشگاه شما، محیط خوبی است. مسؤولان دانشگاه هم، مسؤولان مواظب و مقیدی هستند؛ امیدواریم که هرچه هم میگذرد، بهتر شود.

شاهدها (۱۰ پاراگراف)

حفاظ میان زن و مرد بیرون از خانه بدون جدایی عالم زنان از مردان

یک حفاظ و حجابى وجود دارد بین زن و مرد در مکتب اسلام. این به معناى آن نیست که زنها یک عالم جداگانه‌اى دارند غیر از عالم مردها؛ نه، در جامعه با هم زندگى میکنند، در محیط کار با هم زندگى میکنند، همه‌جا با هم سروکار دارند، مشکلات اجتماعى را زنها و مردها با هم حل میکنند، زنها و مردها با هم جنگ میکنند و کردند، خانواده را با هم اداره میکنند و فرزندان را پرورش میدهند، امّا آن حفاظ و حجاب در بیرون از محیط خانه و خانواده حتماً حفظ میشود. این، آن نکته‌ى اصلى است در الگوسازى اسلامى. اگر این نکته رعایت نشود، همان ابتذالى که امروز غرب دچار آن است پیش مى‌آید؛ اگر آن نکته رعایت نشود، زن از پیشتازى در حرکت به سمت ارزشها که در ایران اسلامى دیده شد، باز خواهد ماند. آن نکته را هم غربى‌ها با تمام توان …

اعلام قاطع مسئلهٔ حجاب از سوی امام در ماه‌های اول انقلاب

در همان ماههای اول پیروزی انقلاب، امام مسأله‌ی بیحجابی و حجاب را قاطع گفت. آن وقتها ما به عنوان اعضای شورای انقلاب، گاهی در هیأت دولت هم شرکت میکردیم. من کسانی را دیدم که جزو عناصر متدین هیأت دولت بودند، اما به ما میگفتند این چه کاری بود که امام کرد؛ حالا چرا کرد!؟ امام اصلاً دچار رودربایستی نمیشد. بنابراین، ملاحظه‌کاری و رودربایستی …

مسئله‌ای ارزشی و کمک به رسیدن زن به رتبهٔ معنوی و مصونیت از لغزش

میرسیم به مسائل ارزشى. باید مسائل ارزشى اسلام در جامعه‌ى ما احیا بشود. مثلاً فرض بفرمایید مسئله‌ى حجاب یک مسئله‌ى ارزشى است. مسئله‌ى حجاب یک مسئله‌اى است که اگرچه مقدّمه است براى چیزهاى بالاترى، امّا خود، یک مسئله‌ى ارزشى است. ما که این‌قدر روى حجاب مقیّدیم، به خاطر این است که حفظ حجاب کمک میکند به زن که بتواند به آن رتبه‌ى معنوى عالى خود برسد و دچار آن لغزشگاه‌هاى بسیار لغزنده‌اى که در سر راهش قرار داده‌اند، نشود؛ علّت این است.

دشمنی غربی‌ها با حجاب و چادر زن مسلمان به سبب فرهنگشان

آنها با چه چیزِ زن مسلمان، بیشتر دشمنند؟ باحجاب او؛ آنها با حجاب دشمنند. با این چادر شما، با حجاب صحیح و متقن شما از همه‌چیز بیشتر دشمنند. چرا؟ چون فرهنگ آنها این را قبول ندارد. اروپایى‌ها این‌جور هستند؛ آنها میگویند هرچه ما فهمیده‌ایم، دنیا باید از ما تقلید کند. جاهلیّت خودشان را بر معرفت عالم مایلند که غلبه بدهند. آنها میخواهند زن به سبک اروپایى [باشد] که عبارت است از سبک مُد و مصرف و آرایش در انظار عموم و ملعبه قرار دادن مسائل …

نقد گریز برخی مدعیان مسلمانی از حجاب اسلامی

ما می‌بینیم که بعضى فرار میکنند از سمعه‌ى[4] بعضى از احکام الهى. همین مسئله‌ی حجابى که شما اشاره کردید، بعضى هستند که دم از مسلمانى هم میزنند امّا از حجاب اسلامى کأنّه فرار میکنند، پرهیز میکنند. فرض بفرمایید که درباره‌ى حدود و مجازاتهاى اسلامى، کسانى هستند که قرآن را هم دوست میدارند، اسلام را هم دوست میدارند امّا وقتى که بحث «اَلسّارِقُ وَ السّارِقَةُ فَاقطَعوا اَیدِیَهُمـا»[5] میشود، پایشان میلرزد. ما میگوییم که اگر اسلام را قبول داریم، بایستى …

علت تأکید بر حجاب در برابر تکیهٔ غرب بر ضدارزش‌ها

… کند؛ مالک مال خودش نبوده در مقابل شوهر. یعنى زنى که ازدواج میکرد، ثروتش و دارایى‌اش و ملکش متعلّق به شوهر بود؛ حق نداشت نسبت به آن، خودش تصرّفى بکند؛ تا بتدریج حقّ مالکیّت و حقّ کار و مانند اینها در طول زمان ــ تا اوایل این قرن بیستم ــ به زنها داده شده. یعنى این مسئله‌اى را که جزو اوّلى‌ترین حقوق بشرى است از زن دریغ داشتند، امّا فشار را و تکیه‌ى بیشتر را گذاشتند روى آن مسئله‌اى که درست نقطه‌ى مقابل مسائل ارزشىِ واقعى است که در اسلام به آن اهتمام شده. بنابراین، علّت [اینکه] ما حالا در باب حجاب این‌همه تأکید داریم، این است.

لزوم مصون ماندن بحث‌های پوشش زن از هجوم تبلیغاتی غرب

حالا بحثهایى که در باب پوشش زن و مانند اینها میشود، به ‌نظر ما بحثهاى خوبى است که انجام بگیرد؛ منتها باید توجّه کنید که هیچ بحثى در این زمینه‌هاى مربوط به پوشش زن باید متأثّر نباشد از هجوم تبلیغاتى غرب؛ اگر متأثّر از آن شد، خراب خواهد شد. حالا چادر مثلاً؛ مثلاً بیاییم با خودمان فکر کنیم در دنیا همه دارند میگویند چادر نه؛ حالا حجاب داشته باشیم، مثلاً چادر نباشد؛ این فکرِ غلط است. نه اینکه من بخواهم بگویم چادر نوع منحصر است؛ نه، من میگویم چادر بهترین نوع حجاب است؛ نمیگویم نوع منحصر است. چادر …

تفاوت عمیق وضع حجاب با پیش از انقلاب

امروز از لحاظ وضع حجاب و وضعیّت زنان کشور، فاصله‌ی ما با قبل از انقلاب خیلى ژرف و عمیق است. در کمتر قسمتى ما این‌قدر با قبل از انقلاب فاصله پیدا کرده‌ایم. شما نگاه کنید، ببینید در بخشهاى مختلف جامعه‌مان ــ چه بخشهاى مربوط به مذهب و دین، چه بخشهاى مربوط به مسائل علمى، چه بخشهاى مربوط به سیاست و اقتصاد و غیره ــ در کجا این‌همه فاصله وجود دارد بین وضع …

بدحجابی ظاهره‌ای بد اما کوچک در برابر توطئهٔ فرهنگی

… این است که حالا براى این جنگ فرهنگى ما باید چه ‌کار کنیم؟ عادت بر این جارى است که اگر مشکل فرهنگى‌اى در کشور دیده بشود یا شنیده بشود ــ که چنین مشکلى وجود دارد ــ همه روها را برگردانیم به طرف دولت و بگوییم که دولت! شما چرا تلاش نمیکنى؟ چرا فعّالیّت نمیکنى؟ مثال واضح آن هم بدحجابى است، یا در بعضى از شهرها و نقاط دورافتاده، رواج این سازودهل‌هاى قدیمى و از این چیزهایى که حالا گاهى آقایان مینویسند براى ما یا گزارش مى‌آید براى ما و مطّلع میشویم که بعضى آقایان گله‌مند و ناراحتند. اینها البتّه ظواهر بدى است، شکّى نیست، امّا مسئله‌ى توطئه‌ى فرهنگى اینها نیست. اینها یک ظاهره‌ى[10] کوچکى است؛ نسبت به آن توطئه یک مسئله‌ى خیلى کم‌اهمّیّتى است.

عدم صلاحیت استاد اهانت‌کننده به دانشجوی محجبه برای حضور در دانشگاه

… اصلاح دانشگاه‌ها؛ و این کار باید با قوّت و شدّت ادامه پیدا کند. استاد نقش مهمّى در دانشگاه‌ها دارد. استاد اگر داراى دین دیگرى، مسلک دیگرى غیر از مسلک دانشجو هم باشد، میتواند درس بدهد امّا مشروط بر اینکه نخواهد فضاى انقلابى و اسلامى را در دانشگاه متغیّر کند. آن استادى که اگر دانشجو در آغاز صحبت، حرف خود را با بسم‌الله‌ شروع کند به او تشر میزند، آن استادى که اگر دختر دانشجو با حجاب اسلامى و به صورت محجّب در مراحل آموزش حضور پیدا کند، به او اهانت میکند، مجاز نیست که در دانشگاه حضور داشته باشد. این علمى که آن استاد به این دانشگاه خواهد داد، علمى نیست که در خدمت کشور و در جهت ارزشهاى مطلوبِ براى این ملّت فداکار به کار بیاید.