رفتن به محتوای اصلی
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

پدیدهٔ جنگ، قواعد آن و آثارش بر ملت‌ها و دولت‌ها.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در دیدار اعضاى ستاد برگزارى مراسم بزرگداشت هفته‌ى دفاع مقدس— ۱۳۷۲/۰۶/۲۹

سیر زمانی

از ۱۳۷۲ تا ۱۴۰۴
۱۳۷۲۱۴۰۴

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

شاهدها (۲۱ پاراگراف)

منطقه‌ای شدن جنگ در صورت آغاز آن از سوی آمریکا

… ترساند؛ ملّت ایران تحت تأثیر این حرفها قرار نمیگیرد و از برخورد حق نمیهراسد. ما شروع‌کننده نیستیم، ما نمیخواهیم به کسی ظلم بکنیم، نمیخواهیم به کشوری حمله بکنیم، امّا به آن کسی که طمع داشته باشد، بخواهد حمله بکند و اذیّت بکند، ملّت ایران مشت محکمی خواهد زد. البتّه این را هم آمریکایی‌ها بدانند که اگر این دفعه جنگی راه بیندازند، این جنگ، جنگ منطقه‌ای خواهد بود.

استقبال نکردن ایران از جنگ و پاسخ کوبنده به حملهٔ دشمن

البتّه در این قضیّه‌ی مهمّی که پیش آمد، در این حادثه‌ی اخیر، ما از جنگ استقبال نکردیم؛ این را همه بدانند. بله، ما رژیم صهیونیستی را سرطان میدانیم، رژیم آمریکا را هم به خاطر پشتیبانی از او، جنایت‌کار میدانیم، امّا ما از جنگ استقبال نکردیم، ما به پیشواز جنگ نرفتیم؛ ولی وقتی دشمن حمله کرد، پاسخ ما کوبنده بود. این را باید همه توجّه داشته باشند، بدانند؛ چون این مطلب مسلّمی است که دشمن میخواهد تشکیک کند در این. ما در جنگ محکم وارد شدیم؛ دلیلش هم این است، یعنی دلیل واضحش این است که رژیم صهیونیستی که طرف مقابل جنگ بود، مجبور شد به آمریکا متوسّل بشود. اگر خم نشده بود، …

مخالفت ثابت با جنگ، کشتار مردم و تخریب زیرساخت‌ها در هر جای دنیا

البتّه ما با جنگ و تخریب در هر جای دنیا مخالفیم؛ این حرف ثابت ما است. ما با کشته شدن مردم، با تخریب زیربناهای ملّتها [مخالفیم]؛ ما اینها را هر جای دنیا اتّفاق بیفتد تأیید نمیکنیم؛ این حرف ثابت ما است. ما مثل غربی‌ها نیستیم که اگر چنانچه بمبی را روی سر کاروان عروسی در افغانستان بریزند و عروسی‌شان را تبدیل به عزا بکنند، [بگوییم که] این مبارزه‌ی با تروریسم است؛ این جنایت نیست؛ آنها منطقشان این جوری است دیگر؛ در افغانستان، در عراق. آمریکا …

جنگ‌افروزی و ایجاد تهدید برای فروش سلاح

داستان تسلیحات و هزینه‌های نظامی، امروز در دنیا یکی از داستانهای غم‌انگیز بشریت است. امروز در دنیا کارخانه‌های اسلحه‌سازی انواع سلاحها را میسازند، برای اینکه این سلاحها فروش برود. در دنیا جنگ ایجاد میکنند، انسانها را به جان هم میاندازند، دولتها را در مقابل هم قرار میدهند، ایجاد تهدید میکنند تا بتوانند فکر خائنانه و طمع خباثت‌آلود خودشان را تأمین و اشباع و ارضاء کنند.

نکشاندن کشور به جنگ و برخورد قدرتمندانه با هر که جنگ را برگزیند

… انقلاب، اینها ما را تهدید کرده‌اند. دشمنىِ جبهه امریکا و همپیمانانش با نظام اسلامی، چیز جدیدی نیست. خود آنها هم میدانند که حمله نظامی به ایران، به این ملت بزرگ، به ملتی که این همه جوان مبارز و زنده و آماده در صحنه دارد، خودکشی مهاجم است. ملت ایران میداند؛ خوب است دشمنان ملت ایران هم بدانند: مسؤولان جمهوری اسلامی، کشور را به ورطه جنگ با هیچ کس نمیکشانند. ما ملت و کشورمان را در معرض جنگ قرار نمیدهیم و از جنگ استقبال نمیکنیم؛ اما هم ملت، هم مسؤولان، هم دولت، هم همه آحادی که در این کشور از غیرت و جوانمردی برخوردارند، در عین این‌که به سمت جنگ نمیروند، اگر کسی جنگ با آنها را انتخاب کرد، با او بسیار قدرتمندانه و سرسخت برخورد خواهند کرد.

استقبال نکردن از جنگ و اجتناب از آن، موضع متحد مسئولان

موضع ما چیست؟ ما از هیچ جنگی استقبال نمیکنیم؛ این را همه بدانند. این موضع متّحد و یکپارچه همه مسؤولان نظام است؛ اجتناب از جنگ را وظیفه خودمان میدانیم. معتقدیم رویکرد کنونی امریکا، منطقه و دنیا را به بیثباتی میکشد. درعین‌حال معتقدیم که امریکا در برآورد تواناییهای خودش دچار مبالغه است. همه عناصر لازم برای آنچه که آنها میخواهند به دست بیاورند، موشک و اتم نیست؛ خیلی چیزهای دیگر لازم است که آنها ندارند. در مورد …

امکان تبدیل حادثهٔ پرخسارت جنگ به فرصت و سرمایه برای ملت

جنگ، یکی از محیطترین حوادث برای یک ملت است. ما همگی این را با وجود خودمان، با گوشت و پوست و احساس و ادراک خودمان مشاهده کردیم. این نیست که فقط در تاریخ چیزی خوانده، یا به آمارها مراجعه کرده باشیم. لیکن نکته مهم این است که ملتها میتوانند این حادثه پُرخسارت را به یک فرصت و به یک سرمایه تبدیل کنند. میدانید؛ خسارت جنگ هم فقط این نیست که عزیزان ملت به کام مرگ کشانده میشوند یا ویرانیهایی به بار می‌آید و سرمایه‌هایی بر باد میرود. اگر در جنگی عزم ملی و خردمندی سردمداران کشور به کمک کشور نیاید، آن سرافکندگی و ذلّت و هزیمت معنویای که بر دوش آن ملت سنگینی خواهد کرد، …

امکان تبیین جنگ حق و نیاز جنگ ناحق به فریب مردم

در مورد اینکه با استدلال می‌جنگید؛ همان‌طورکه عرض کردم، جنگ اگر جنگ حق باشد، انسان می‌تواند آن را برای مردم خودش و مردم دنیا تشریح کند. اگر جنگ ناحقی باشد، مجبور است تَعمیه[1] کند، سر مردم را کلاه بگذارد، استدلال دروغین درست کند و این استدلال دروغین بالاخره یک‌وقتی افشا خواهد شد. شما تا امروز یک نفر را در تاریخ سراغ ندارید، در اینهایی که تاریخ نوشتند، که امیرالمؤمنین را به‌خاطر سه جنگی که کرد، ملامت کنند و بگویند که این جنگ‌ها ناحق بوده. کسانی پیدا شدند، گفتند اینها خلاف سیاست بود، خوب بود امیرالمؤمنین به این زودی شروع نمی‌کرد؛ اما …

لزوم قانع‌شدن رزمنده با استدلال درست برای جنگیدن

این منطقی برخوردکردن و تابع استدلال بودن و توجیه‌کردن مردم، این یک خصوصیت در موضع امیرالمؤمنین نسبت به مسئلۀ جنگ است. چون جنگ یک مسئلۀ مهمی است، مسئلۀ جان انسان است و کسی که می‌خواهد جانش را در یک راهی مصرف بکند، احتیاج دارد به اینکه روحاً قانع شده باشد. البته در دنیا خیلی‌ها هستند که می‌جنگند، بدون اینکه یک استدلال درستی داشته باشند، اما یا مزدورند یا مجبورند، ناچارند که بجنگند، یا یک استدلال غلط در ذهنشان جاافتاده؛ مثل تفکرات ناسیونالیستیِ غلط یا توسعه‌طلبی‌های گوناگونی که به ذهن افراد الهام می‌کنند. به‌هرحال آنی‌که می‌جنگد، با استدلال باید بجنگد، این نکتۀ اول. البته در این زمینه باز شواهد روشنی وجود دارد که امیرالمؤمنین علیه‌الصلاة‌والسلام به کسانی که در این زمینه سؤال می‌کردند، چگونه پاسخ می‌داد.

نبردن کشور به سوی جنگ

… هم آمریکا را به فضل الهی شکست داد. این درست است، امّا کافی نیست. بله، فتنه را خاموش کردیم، امّا این کافی نیست؛ آمریکا باید پاسخگو باشد. باید دستگاه‌های مختلف ما از وزارت خارجه و دستگاه‌های گوناگون دیگر، دستگاه‌های مرتبط با این کار، دنبال کنند این قضیّه را. ما کشور را به سوی جنگ نمیبریم؛ ما بنا نداریم کشور را به طرف جنگ ببریم امّا مجرمان داخلی را هم رها نمیکنیم. بدتر از مجرمان داخلی، مجرمان بین‌المللی‌اند؛ آنها را هم رها نمیکنیم. باید با شیوه‌های خودش، با روش درست، این کار دنبال بشود، تعقیب بشود و به توفیق الهی ملّت ایران همان‌طور که کمر فتنه را شکست، کمر فتنه‌گر را هم باید بشکند.

دنبال جنگ نبودن ایران و برخورد قاطع در برابر هر اقدام

… نظر من غیر عاقلانه است؛ یعنی جنگ، ایجاد جنگ، ضربه وارد کردن، یک‌طرفه نیست. ایران قادر به زدن ضربه‌ی متقابل است و قطعاً این ضربه را وارد خواهد کرد. من حتّی معتقدم اگر چنانچه یک حرکت غلطی از طرف آمریکایی‌ها و عواملشان سر بزند، آن که بیشتر ضرر میکند آنها هستند. البتّه جنگ چیز خوبی نیست، ما دنبال جنگ نیستیم، امّا اگر چنانچه کسی اقدام کرد، برخورد ما یک برخورد قاطع و حتمی است.

تمایز خشونت ذاتی جنگ از ضرورت ایستادگی ملت مورد تهاجم

… بِایّامِ الله»[۸] مایه‌ی ساختن حال و آینده‌ی کشور بشود- دارند از بین میبرند. فیلم میسازند، فیلم ضدّ جنگ میسازند؛ کتاب مینویسند؛ باید مراقب بود. [اینها] دو مقوله را با هم اشتباه میکنند؛ یک مقوله این است که آیا جنگ فی‌نفسه چیز خوبی است یا چیز بدی است؟ خب معلوم است جنگ چیز خشنی است؛ جنگ، کشتن دارد، نابود شدن دارد، مجروح شدن دارد، معلوم است؛ این یک مقوله است. یک مقوله‌ی دیگر این است که یک ملّتی که مورد تهاجم قرار میگیرد از جهات مختلف، اگر چنانچه قوّت خود را، نیروی خود را به میدان نیاورد و در مقابل دشمن نَایستد، چه اتّفاقی خواهد افتاد؟ این مقوله را با آن مقوله مخلوط میکنند. دفاع مقدّس یک حرکت حیاتی بود، یک نفس کشیدن بود برای این ملّت؛ نفس نمیکشیدیم، میمردیم؛ این را باید زنده نگه داشت.

استقبال و پیش‌دستی نکردن در جنگ و سرشکستگی آمریکا در صورت وقوع آن

یک مطلب دیگر هم که نکته‌ى آخر است عرض بکنم. این آقا گفته است که میتواند ارتش ایران را نابود کند. قدیمى‌هاى ما این‌جور حرفها را «لاف در غریبى» میگفتند.[2] من نمیخواهم در این زمینه چیزى بگویم، آنها که این حرف را خواهند شنید، اگر میخواهند درست بفهمند، اگر میخواهند از تجربه‌هاى خود درست استفاده بکنند بدانند، البتّه ما از هیچ جنگى استقبال نمیکنیم، ما به هیچ جنگى مبادرت نمیکنیم و پیش‌دستى نمیکنیم، امّا اگر جنگى اینجا اتّفاق بیفتد، آن کسى که سرشکسته از جنگ خارج خواهد شد آمریکاى متجاوز و جنایتکار است.

مدیریت سیاسی، فکری، انسانی و اخلاقی افزون بر مدیریت نظامی

… دسته یا فرمانده‌ی گروهان، بعد میشد فرمانده‌ی گردان، بعد میشد فرمانده‌ی تیپ، میرفت بالا. مدیریت جنگِ آن زمان هم فقط مدیریت نظامی نبود؛ من چون اوائل کار، مدت کوتاهی از نزدیک کارها را میدیدم، بعد هم که از دور؛ تهران بودیم، لاکن جریانها را میفهمیدم و میدانستم. مدیریت، صرفاً مدیریت نظامی نبود؛ مدیریت سیاسی بود، مدیریت فکری بود، مدیریت انسانی و ادبی و اخلاقی بود؛ تا کسی این چیزها را نداشت، نمیتوانست مجموعه‌ی زیردست خودش را اداره کند و هدایت بکند. این شهید عزیز وارد میشود؛ نه معلومات دانشگاهی دارد، نه عنوان و تیتر رسمی و دانشگاهی دارد، اما آنچنان در کار مدیریت جنگ پیشرفت میکند که به مقامات عالی میرسد و شخصیت برجسته‌ای میشود؛ شخصیت جامع‌الاطرافی که مثلاً فرمانده‌ی تیپ میشود، بعد هم به شهادت میرسد. ایشان …

دوری جوامع از معنویت و سرکشی خودخواهی‌ها ریشهٔ جنگ‌ها و فتنه‌ها

شکی نیست که بهترین وضعیت زندگی انسان در مجموعه‌ی عالم، زندگی در صلح و همزیستی و مسالمت است. چقدر خوب است آن دنیایی که در آن قدرتمندان زورگو و زیاده‌طلب، انسانها، ملتها و مجموعه‌ها را در خدمت منافع خود به‌کار نگیرند؛ دنیا را با خون و نفرت و خشم آلوده نکنند؛ اما متأسفانه با دورىِ جوامع بشری از معنویت، ایمان و رشد، و سرکشىِ منیّت‌ها و خودخواهیها، بشر و جهان بشری در برهه‌های گوناگون از تاریخ و زمان در معرض ناآرامیها، جنگها و فتنه‌ها قرار گرفته است؛ امروز هم متأسفانه همین‌طور است.

به راه انداختن جنگ برای فروش سلاح سازندگان آن

شما ببینید در این صد سالِ گذشته در اطراف عالم بر اثر زیاده‌خواهىِ قدرتهای استکباری چقدر انسان در جنگهای مختلف قربانی شدند؛ در جنگهای جهانی، در جنگهای منطقه‌یی و در جنگهایی که فقط به این خاطر به راه انداخته شد که صاحبان کارخانه‌های سازنده‌ی سلاح برای فروش متاع خود احتیاج به جنگ داشتند! قدرتمندان استکباری و پشت سر آنها دستگاه‌های غارتگر اقتصادی برای منافع خودشان نمیگذارند دنیا از صلح و ثبات، و زندگی مردم از آرامش برخوردار باشد؛ با نامهای گوناگون، با تابلوهای دروغین و مزورانه به زندگی انسانها ضربه میزنند؛ به آرامش و سلامت دنیای بشری ضربه وارد …

لزوم قاعده، قانون و جوانمردی حتی در جنگ

جنگ، اتّفاقِ خشن و نامطلوبی است؛ اما بالاخره قاعده و قانونی باید داشته باشد. در جنگ هم جوانمردی و ناجوانمردی داریم. رژیم متجاوز بعثی، ناجوانمردانه‌ترین روشها را علیه ملت ایران و جوانان ما به کار برد. شهر تهران و دهها شهر را بارها و بارها، برای مدّتهای طولانی با موشکهای دوربرد کوبیدند. در جبهه‌ها، سلاحهای شیمیایی به کار بردند؛ نه بک بار، نه دوبار، نه مدت یک ماه، دو ماه؛ …

آشکار شدن بطون، ضعف‌های ملی و ضعف‌های دولت در جنگ

… گویاترین بخشهاى تاریخ هر ملّت است که حقایق آن ملّت را نشان میدهد؛ ما تاریخ را براى چه گزارش میکنیم؟ غیر از این است که میخواهیم سیرت و مفهوم و حقیقت آن ملّتى را که تاریخش را گزارش میکنیم، بشناسیم و بشناسانیم؟ تاریخ براى این است وَالّا تاریخ قصّه‌گویى که نیست. در جنگ، یعنى در این فواصل مربوط به عملیّات نظامى این معنا بیش از همه فهمیده میشود، چون بطون یک ملّت در جنگ آشکار میشود؛ ضعفهاى ملّى و خصلتى در جنگ آشکار میشود؛ ضعفها و سستى‌هاى تشکیلاتىِ دولتى در جنگها بیشتر آشکار میشود که این دولت، این حکومت، نقطه‌‌ضعف‌هاى اساسى‌اش کجا است؛ در زندگى عادّى خیلى معلوم نمیشود؛ در امتحانهاى بزرگ مثل جنگ آشکار میشود. فرصتهایى که براى جَست و جهش یک ملّت وجود دارد در داخل این کشور، در جنگ معلوم میشود؛ مثلاً ما در جنگ فهمیدیم که ملّت ما یک فرصت ملّىِ فوق‌العاده‌اى دارند و آن، این است که مردم احساس …

نقد جنگ‌های کور و توجیه‌نشده در تاریخ حکومت‌ها

… جنگ را با استدلال و حجت انجام می‌داد؛ جنگ کور، جنگ توضیح‌داده‌نشده و توجیه‌نشده، وجود نداشت. وقتی‌که می‌جنگید، یک دلیل، یک حجت او را به جنگ رهنمون کرده بود. و آن حضرت سعی می‌کرد که ذهن یاران و سربازان و اصحاب خودش را هم توجیه کند نسبت به این جنگ. جنگ‌های کوری که در حکومت‌ها سابقه دارد که یکهو اعلان جنگ می‌دهند، مردم نمی‌فهمند چه شد، اصلاً چرا جنگ، چرا حمله، چرا کشتن، چرا کشته‌شدن، به حساب چه کسی، که در طول تاریخ بشر وجود داشته؛ در زندگی امیرالمؤمنین اصلاً نیست؛ یعنی از ساعت اول، زندگیِ جنگی آن حضرت با استدلال، با توجیه شروع شد. این یک نکته که حالا دربارۀ این صحبت خواهم کرد.

طبیعی بودن خسارت در جنگ و خسارت مادی بیشتر دشمن آغازگر

… نیست؛ خب این طبیعت جنگ است؛ در آیه‌ی شریفه‌ی قرآن [میفرماید:] «فَیَقتُلونَ وَ یُقتَلون»؛[2] در طبیعت جنگ همین هست لکن جمهوری اسلامی نشان داد که کانون «اراده» و «قدرت» است؛ میتواند تصمیم بگیرد، میتواند قدرتمندانه بِایستد و از های‌وهوی این و آن واهمه نکند. خسارتهای مادّی‌ای که بر دشمن وارد شد، بسیار بیشتر بود از خسارتهای مادّی‌ای که بر کشور ما وارد شد؛ ما هم البتّه خسارت دیدیم امّا او که حمله را شروع کرد، بیشتر از ما خسارت دید.

طبیعی بودن ضربه زدن و ضربه خوردن در جنگ

… ــ این است که ملّت ایران در هیچ میدانی به صورت طرف ضعیف ظاهر نخواهد شد. چون ما همه‌ی ابزارهای لازم را داریم؛ هم منطق داریم، هم نیرو داریم. ما هم در میدان دیپلماسی، هم در میدان نظامی ان‌شاءالله به توفیق الهی هر وقت وارد بشویم، با دست پُر وارد خواهیم شد. البتّه جنگ، زدن و خوردن دارد؛ معلوم است. در جنگ، هم زدن هست، هم خوردن هست؛ نمیشود توقّع داشت که در جنگ حادثه‌ای پیش نیاید؛ ولیکن دستمان بحمدالله پُر است؛ هم در زمینه‌ی دیپلماسی دستمان پُر است، هم در زمینه‌ی نظامی به توفیق الهی.