- برگشت به قانون اساسی، همان برگشت به رژیم سلطنتی منحط است که امری است کهنه شده و ارتجاعی؛ و این قابل برگشت نیست. و اشخاصی که میگویند میخواهیم برگردیم در اقلیت واقع هستند؛ و تمام ملت از سرتاسر کشور فریاد میزنند که ما حکومت اسلامی میخواهیم. و اما رژیم اسلامی و جمهوری اسلامی، یک رژیمی است متکی بر آرای عمومی و رفراندم عمومی و قانون اساسیاش قانون اسلام و باید منطبق بر قانون اسلام باشد؛ و قانون اسلام مترقی ترین قوانین است، و قانون اساسی آن مقدار که مطابق با این قانون مترقی است آنها بر جای خود باقی میماند و آن مقدار که مخالف با این است- به حکم خود قانون اساسی- قانونیت ندارد؛ و بسیاری موادش، موادی بوده است که با سرنیزه تحمیل شده است و آنها باید ساقط بشود.جمهوری اسلامی
نامهای دیگر: نظام جمهوری اسلامی
توضیحتهیهشده با هوش مصنوعی
نظام سیاسی برآمده از انقلاب اسلامی و هویت، ساختار و سیر آن.
نخستین کاربرد در متنهای این سایت:مصاحبه با خبرنگاران درباره آینده حکومت اسلامی— ۱۳۵۷/۰۷/۲۰
سیر زمانی
از ۱۳۵۷ تا ۱۳۶۸۱۳۵۷۱۳۶۸
فقط سال ۱۳۵۷همهٔ سالها
تعریف در کلام رهبر
- ما خواهان استقرار یک جمهوری اسلامی هستیم و آن حکومتی است متکی به آرای عمومی. شکل نهایی حکومت با توجه به شرایط و مقتضیات کنونی جامعه ما، توسط خود مردم تعیین خواهد شد.1- هدف اسلامی ما برچیده شدن رژیم سلطنتی و سرنگونی سلطنت سلسله پهلوی است، که غیر قانونی و غیر شرعی بودن آن بر همه روشن است و خیانت و جنایت بیپایان آن روشنتر، و ملت ایران با هر طرحی که لازمهاش بقای نظام شاهنشاهی و حفظ سلسله پهلوی است مخالف است، و هیچ ابهامی در این پیشنهاد که ملت ایران با رفراندم خود در سراسر کشور مکرر اعلام کرده نیست، و نظام حکومتی ایران جمهوری اسلامی است که حافظ استقلال و دموکراسی است، و بر اساس موازین و قوانین اسلامی اعلام میشود، و ما این پیشنهاد را در آتیه نزدیک به آرای عمومی رسماً مراجعه میکنیم و هر کس و یا هر گروه که با این پیشنهادهای سهگانه موافق نیست راه او غیر از راه ما و ملت ایران است.شاهدها (۱۰۷ پاراگراف)
برقراری ثبات و بازگشت سرمایهها با رفتن شاه و آمدن جمهوری اسلامی
… موجب انحراف و غارتگری است اعلام میکنند. الان خبرگزاریهای داخلی و خارجی اطلاع میدهند که در شهرهای ایران دستجاتی از اشرار و یا عدهای از کماندوها به صورت کولیها و بومیها به شهرها حمله میآورند و خرابکاری میکنند. و اینهاست که موجب شده ثبات مملکت متزلزل شود. اگر شاه برود و حکومت جمهوری اسلامی که حکومت دموکراسی واقعی است به جای آن بیاید، این ناآرامیها از بین میرود و در ایران ثبات برقرار خواهد شد. رژیم ایران به یک نظام دموکراسیای تبدیل خواهد شد که موجب ثبات منطقه میگردد و سرمایهها به ایران برمیگردد و به نفع مردم از آن استفاده میشود.پیشنهاد جمهوری اسلامی متکی به آرای مردم
- ملت ایران خواستار حکومت اسلامی است، و من جمهوری اسلامی متکی به آرای مردم را پیشنهاد کردهام. و سلطنت پهلوی و یا نظام شاهنشاهی چیزی است که ملت ایران طی بیش از یک سال گذشته عموماً آن را نفی کردهاند و هر کس با آن موافق باشد، خائن به ملت ایران است.هدف اصلی ملت و مستلزم نفی رژیم سلطنتی و شاه
ما عرض کردیم که ملت ایران- که ما هم دنبال ملت ایران هستیم- آنها سه تا اصل را تقاضا دارند، و در تظاهراتی که سرتاسر ایران کردند و حالا هم میکنند این سه تا اصل را ذکر میکنند و مقصودشان تحقق این سه تا اصل است. البته آنکه مقصود اصلی و هدف اصلی است، آن اصل سوم است که حکومت اسلامی، جمهوری اسلامی. آنکه هدف نهایی و اصلی است آن است لکن دو اصل دیگر هم در آن مُنْضَم است؛ یعنی اگر همان اصل فقط هم میگفتند، این دو تا اصل هم لازمه آن هست. آنها که میگویند ما حکومت اسلامی میخواهیم یا جمهوری اسلامی میخواهیم، تحقق جمهوری اسلامی نفی رژیم سلطنتی است، و نفی رژیم سلطنتی نفی شاه است، در صورتی که شاه هم قانونی بوده باشد حکومتش و الّا از اول دیگر بیاساس است.توان اکثریت مسلمان ملت ایران برای تشکیل آن
جواب: اکثریت قاطع ملت ایران مسلمان است و به آنچه که ما بخواهیم رای میدهد. همه ملت ایران شاه را نمیخواهند. آیا نود درصد مردم ایران که مسلمانند به عنوان اکثریت یک جامعه نمیتواند یک جمهوری اسلامی تشکیل دهد؟.اصل سوم نهضت: حکومت اسلامی با رجوع به آرای مردم و بیان شرایط
اصل سوم ما این است که ما حکومت اسلامی میخواهیم. یک جمهوری اسلامی که به آرای مردم رجوع میکنیم و شرایط را هم میگوییم. این شرایط در اسلام هست. هر کس را میخواهید تعیین کنید، هر که این شرایط را دارد این را بخواهند. شرایطش نباشد که هر دزدی را بخواهند قرار بدهند. هیچ عاقلی این را نمیپذیرد که هر دزدی را بخواهند قرار بدهیم؛ و قرار هم نمیدهند.استقرار جمهوری اسلامی متکی به قوانین اسلام و آرای مردم پس از شاه
… ملت به صورت طرحی درآمد و منتهی به این شد که همان خواستههای صدر اسلام بایستی طرحش ریخته شود. در این طرح نه فقط ایران از زیر بار استعمار و ظلم بیرون میرود، بلکه سرمشقی باشد برای همه کشورهای اسلامی، چه ایران و چه سایر کشورهایی که زیر فشار و استبداد هستند. نظر ما، که ملت هم با آن موافق است، این است که پس از، از بین رفتن حکومت قلدری و خلاف اسلامی شاه، یک دولت اسلامی و یک جمهوری اسلامی متکی به قوانین اسلام و آرای مردم که اکثریت قریب به اتفاق مسْلم هستند، در ایران مستقر بشود و احکام اسلام آن طور که هست اجرا گردد، و همه مطالب ایران و نظام آن بر طبق خواستهای اسلامی جریان پیدا کند.پیشنهاد جمهوری اسلامی برای همهپرسی پس از سقوط شاه
- ملت ایران خواستههای خود را که عبارت از سرنگونی سلطنت پهلوی و برچیده شدن نظام شاهنشاهی و برقراری حکومت اسلامی است، اعلام کرده است. و من جمهوری اسلامی را به ملت ایران پیشنهاد کردهام که بعد از سقوط شاه به آرای عمومی میگذاریم و هیچ گروه و شخصی نمیتواند با خواست ملت ایران، مخالفت کند و الّا محکوم به نابودی است. و رهبران مخالفین هم با آنچه من گفتهام موافقت کردهاند.برپایی نظام جمهوری اسلامی مترقی به اتکای ملت پس از پهلوی
جواب: اما در مورد سلسله پهلوی: اصولًا ما هیچ شرطی را در حکومت شاه یا تبدیل حکومت او به حکومتی دیگر در سلسله او نخواهیم پذیرفت. با رفتن سلسله پهلوی، یک نظام جمهوری اسلامی مترقی پیش میآید که در این نظام به اتکای ملت، سرنوشت ایران معلوم و دولت تعیین میشود.نپذیرفتن ادارهٔ حکومت و انتخاب هیئت دولت به دست نمایندگان منتخب مردم
کراراً گفتهام نه میل و رغبت من، نه سن و موقعیت من، اجازه چنین چیزی را نمیدهد، نمایندگان منتخب مردم، هیات دولت را انتخاب خواهند کرد.وظیفهٔ حکومت آینده در نجات حیات ملی و برقراری آزادی و استقلال و عدالت اقتصادی
- تعیین نظامی سیاسی، با آرای خود مردم خواهد بود. ما طرح جمهوری اسلامی را به آرای عمومی میگذاریم. اینک کشور بر سر دو راهی مرگ و حیات، آزادی و اسارت، استقلال و استعمار، عدالت اقتصادی و استثمار قرار گرفته است. این حکومت، حیات ملی را باید نجات دهد. به مردم کشور، آزادی و به کشور استقلال را بازگرداند و به جای نظام استثماری، عدالت اقتصادی را برقرار سازد.پیشنهاد جمهوری اسلامی و گذاشتن آن به رأی عمومی
… که دست در دست هم دادند و دلیرانه عرصه را بر شاه تنگ کردند، همانها با هدایت کسانی که همیشه دلسوز آنان بودهاند، نوع حکومت دلخواه خود را انتخاب میکنند. و بدیهی است که چون مسلمانند در همه مراحل کار، اسلام تنها ملاک و ضابطه نظام اجتماعی و نوع حکومت خواهد بود. و بر این اساس من جمهوری اسلامی را پیشنهاد کردهام و به رای عمومی میگذارم. و بدیهی است که هر کاری هر چه مهمتر با مشکلاتی بزرگتر رو به رو خواهد شد ...پیشنهاد جمهوری اسلامی و تشکیل آن از راه همهپرسی
- راجع به چگونگی دولت و رژیم، پیشنهاد ما جمهوری اسلامی است و چون ملت، ملت مُسْلم است و ما را هم خدمتگزار خود میداند، از این جهت حدس میزنیم به پیشنهاد ما رای دهد. ما از طریق رفراندم با ملت، یک جمهوری اسلامی تشکیل میدهیم. و اما شخص؛ این تابع آرای مردم است و الآن شخص معینی در نظر نیست.الهام از سیرهٔ پیامبر اکرم (ص) و امام علی (ع) و اتکا به آرای عمومی
- حکومت «جمهوری اسلامی» مورد نظر ما از رویه پیامبر اکرم (ص) و امام علی- علیه السلام- الهام خواهد گرفت و متکی به آرای عمومی ملت خواهد بود و شکل حکومت با مراجعه به آرای ملت تعیین خواهد گردید.خواست ملت برای برقراری جمهوری اسلامی ضامن آزادی و استقلال
… بر جناحهای پیشرو از مراجع عظام و علمای اعلام مذهب و خطبای محترم و مدرسین و دانشمندان تا رجال سیاسی و روشنفکران دانشگاهها و بازارها و کارمندان محروم و کارگران مظلوم روشنفکر، لازم است این فرصت الهی را از دست نداده، بیامان جمیع اقشار ملت را به پیش هدایت کنند؛ و از خواست ملت که برچیده شدن نظام سلطنتی و قطع دست اجانب از دخالت در مقدرات کشور و از غارتگریها، و قیام جمهوری اسلامی ضامن آزادی و استقلال به جای رژیم سلطنتیِ منشا تمام بدبختیها و عقبماندگیها سر مویی تخلف و عقبنشینی نکنند، که آن هدر دادن خون جوانان عزیز اسلام و به تباهی کشیدن همه جانبه کشور و کمک به هَدْم احکام، بلکه اساس اسلام است که از اعظم کبایر و بالاترین خیانت است.برقراری جمهوری اسلامی بهعنوان هدف نهضت
- هدف ما برقراری جمهوری اسلامی است و برنامه ما تحصیل آزادی و استقلال است و تصفیه وزارتخانهها و حذف مادههایی که رضا شاه و شاه فعلی با سرنیزه در قانون گنجاندند و حذف مواد مربوط به سلطنت مشروطه.منع ثروتاندوزی و امتیازخواهی زمامداران و لزوم رعایت ضوابط اسلامی و آرای عمومی
… خصوصیات اصولی جمهوری اسلامی در حکومت عربستان سعودی دیده نمیشود. آیا مگر ملت ایران برای تعیین سرنوشت خویش باید ببیند که دولتهای غربی چه چیزی را میپسندند؟ مگر سایر دولتها در تعیین خط مشی سیاسی خودشان و یا تعیین نوع حکومتشان به آرای ملت ایران مراجعه میکنند؟ در جمهوری اسلامی، زمامداران مردم نمیتوانند با سوء استفاده از مقام، ثروتاندوزی کنند و یا در زندگی روزانه امتیازی برای خود قائل شوند. باید ضوابط اسلامی را در جامعه و در همه سطوح به دقت رعایت کنند و حتی پاسدار آن باشند. دقیقاً باید به آرای عمومی در همه جا، احترام بگذارند. هیچ گونه تسلط و یا دخالت اجانب را در سرنوشت مردم، نباید بپذیرند. مطبوعات در نشر همه حقایق و واقعیات آزادند. هر گونه اجتماعات و احزاب از طرف مردم در صورتی که مصالح مردم را به خطر نیندازند آزادند و اسلام در تمامی این شئون حد و مرز آن را تعیین کرده است.برقراری جمهوری اسلامی با رفتن شاه و ادارهٔ کشور به دست مجلس منتخب مردم
- با قیام انقلابی ملت، شاه خواهد رفت و حکومت دموکراسی و جمهوری اسلامی برقرار میشود. در این جمهوری یک مجلس ملی، مرکب از منتخبین واقعی مردم، امور مملکت را اداره خواهند کرد. حقوق مردم- خصوصاً اقلیتهای مذهبی- محترم بوده و رعایت خواهد شد. با احترام متقابل نسبت به کشورهای خارجی عمل میشود. نه به کسی ظلم میکنیم و نه زیر بار ظلم میرویم. کشور در حال حاضر ورشکست شده است و همه چیز از بین رفته است. با استقرار جمهوری اسلامی ساختمان واقعی …امید به اصلاح تدریجی امور و ادارهٔ کشور به دست مردم با برپایی آن
ان شاء الله اگر- چنانچه- جمهوری اسلامی برپا بشود، البته با تدریج، بسیاری از امور اصلاح میشود. و امیدوارم که همه امور اصلاح بشود؛ و مملکت مال خود شما باشد و خود شما مملکت را اداره بکنید. من امیدوارم که همه اقشار مملکت فعالیت داشته باشند؛ و کشاورزها در کشاورزی جدیت داشته باشند و خصوصاً مواد غذایی را بیشتر تهیه کنند، دامدارها دامداری کنند، و تجار و کَسَبه کسبِ صحیح بکنند، گرانفروشی نکنند. از قراری که گفته میشود اشخاصی خیلی گرانفروشی و …برپایی جمهوری اسلامی، مسیر ملت
حکومت اسلامی را که از حقوق شما دفاع میکند مستقر و برقرار کنید. به یاوه یاوه گویان گوش ندهید. به حرفهای قشرهایی که از اسلام هیچ بویی ندیدهاند و با اسلام مخالفند به حرفهای آنها گوش ندهید. آنها میخواهند ملت را منحرف کنند از مسیر خود. مسیر شما مسیر اسلام است، مسیر شما این است که جمهوری اسلامی را بپا کنید. من رای به جمهوری اسلامی میدهم، و از شما تقاضا دارم که رای به جمهوری اسلامی بدهید، نه یک کلمه کم، نه یک کلمه زیاد. جمهوری اسلامی.امید به عدل اسلامی و حکومت عادل برای نجات کشور و بیمهٔ استقلال و آزادی
… رای بدهید؛ شما هم فرقی با سایرین ندارید بلکه شما مقدّمید بر مردها. مردها در دامن شما بزرگ شدند؛ شما تربیت تربیتکننده مردها هستید. قدر خودتان را بدانید. اسلام قدر شما را میداند. شما همه شرکت کنید در این رفراندمی که خواهد شد و رای بدهید برای جمهوری اسلامی. من امیدوارم که یک جمهوری اسلامی و یک عدل اسلامی و یک حکومت عادل پیدا بشود که مملکت ما را از این گرفتاریها نجات بدهد و نگذارد دیگر دست اجانب در این مملکت باز باشد، و استقلال و آزادی را برای شما- همه- بیمه کند. خداوند همه شما را رحمت کند.برقراری جمهوری اسلامی در ایران از راه رفراندمی اساسی
… با فریادها، با دادها اعلام کردند لکن برای اینکه یک اشکالی [پیش نیاید] مثلًا، اگر یک دولتی اشکالی داشته باشد در اینکه خوب این ثبت نشده است این رفراندم، تقاضا نشده است و باید تقاضا بشود ثبت بشود، شمارش بشود آرا- برای این، بنا بر این است که یک رفراندمی بشود. و چون این رفراندم یک رفراندم اساسی است که مقدرات مملکت ما را تعیین میکند و ما اگر بخواهیم یک حکومت اسلامی، یک جمهوری اسلامی در ایران برقرار کنیم با این رفراندم باید بشود.رأی امام به «جمهوری اسلامی» و نوید نصرت به پیگیران آن
در هر صورت همین کلمه «جمهوری اسلامی». من هم رایم همین است. رایم را هم ان شاء الله در صندوق میاندازم؛ رای من هم مثل رای شماها «جمهوری اسلامی» است و اگر این را ان شاء الله تعقیب کنید- و امید است نصرت پیدا کنید و نصرت پیدا میکنید ان شاء الله- خداوند با شماست. خدای تبارک و تعالی نظرش با شماست. دلیل این که نظرش با شماست این پیروزی است که پیدا کردیم. ما در عین حالی که هیچ بودیم یعنی هیچ نداشتیم دیگر- این تفنگها که حالا میبینید بعد از پیروزی است، قبل از اینکه تفنگی در کار نبود- چیزی نداشتیم ما؛ ما بودیم و یک آه و …جمهوری اسلامی راه حکومت عدل، رفاه فقرا و رفع ظلم دولت و ارتش
… نمیگرفتند خودشان رای میدادند! رایها را خودشان میخواندند و خودشان میدادند و تمام میشد قضیه- نه، مردم آزادند لکن شما هدایت کنید مردم را. مردم ما مسلمانند، اسلام را میخواهند؛ شما معرفی کنید اسلام را، معرفی کنید حکومت اسلامی را، معرفی کنید احکام اسلام را. به آنها بفهمانید که اگر شما یک حکومت عدلی بخواهید، یک حکومت انصافی بخواهید، بخواهید که در رفاه باشید، بخواهید که فقرای شما در رفاه باشند، بخواهید که اغنیا به شما ظلم نکنند، بخواهید که دولتها به شما ظلم نکنند، بخواهید که پاسبانها دیگر نتوانند به شما ظلم کنند، ارتش نتواند به شما ظلم کند، اگر یک همچو [حکومتی] را بخواهید، رای بدهید به جمهوری اسلامی تا اینکه ان شاء الله اسلام و احکام اسلام پیاده بشود؛ که البته طولانی است مطلب. این قدر خرابی شده است، این قدر خرابی در این مملکت شده است که ما نمیتوانیم تصور آن را بکنیم. این قدر در ادارات خرابی شده است، این قدر در وزارتخانهها خرابی شده است که به این زودیها نمیتوانیم جبران بکنیم.فریاد همگانی برای استقلال، آزادی و جمهوری اسلامی
… این را میکردم، امیدوار شدم که مساله یک مسئله الهی است نه یک مسئله بشری. بشر نمیتواند، با هر چه باشد، هر قدرت بیانی داشته باشد، نمیتواند این طور نفوذ بکند که از این بچهای که تازه زبان باز کرده است تا آن پیرمردی که در مریضخانه خوابیده همه یک مطلب بگویند؛ همه فریاد بزنند در خیابانها، شب و روز فریاد بزنند، که ما استقلال و آزادی میخواهیم، رژیم سلطنتی نمیخواهیم و جمهوری اسلامی میخواهیم. من امیدوار شدم از این گسترش که این مساله، مسئله الهی است و خدای تبارک و تعالی در این مساله پشتیبان است و پیروز خواهیم شد.لزوم تثبیت رژیم جمهوری اسلامی با آرای مردم
… الآن نباید اشکال کرد. الآن باید- این معنا را باز عرض میکنم- که همه ما، همه شما با هم همدست بشوید و دولت را پشتیبانی بکنیم تا این مسائل اولیه را درست بکند، که مجلس را درست کند. ما الآن رژیممان باز قانونی نیست؛ الآن رژیمی ما نداریم. رژیم سلطنت که رفته؛ رژیم جمهوری اسلامی هم به حَسَب رای من الآن هست اما به حَسَب نظر دنیا باید با آرای مردم درست بشود. و به آرای مردم میخواهیم مراجعه کنیم برای مجلس موسسان، و برای تشکیل یک حکومتی که خود مردم میل دارند؛ حالا آن جمهوری اسلامی را خواستند، نخواستند رژیم شاهنشاهی هم اختیار با خودشان است.خواست همگانی ملت: رفتن شاه و رژیم و دولت غاصب و ایجاد جمهوری اسلامی
ما از همه شما جوانها تشکر میکنیم که در این موقع همه با قدرت، همه با اراده، همه با خواستهای الهی بپاخاستید و کارهای خودتان را زمین گذاشتید و این کار بزرگی که به عهده همه ماست دنبال کردید. و رمز پیروزی شما وحدت کلمه [است] و اینکه همهتان یک مطلب را میخواهید. الآن همه ملتها، ملت ایران در هر شهری، در هر دهی، در هر قصبهای همین مطلب را میخواهد: نبودِ شاه که نیست ان شاء الله، نبودِ رژیم که نیست. ان شاء الله؛ نبودِ دولت غاصب که نیست ان شاء الله؛ ایجاد حکومت اسلامی و جمهوری اسلامی که خواهد بود ان شاء الله.دشمنی مخالفان با بخش اسلامی آن و طرح جمهوری دموکراتیک
… شما هم که میگویید بیش از دو نفر نباید باشد، دو نفر هم شاید نمیگذاشتید. زورتان نمیرسد حالا! دیگر مردم اعتنا به آنها نمیکنند. همان برنامه است، همان بساط است؛ تغییر اسم میدهند. یک [روز] اسمش شاهنشاهی میشود، یک روز ملیت و جمهوری دموکراتیک و این حرفها. اینها با اسلام بد هستند، با جمهوریاش خوبند! آن تکه دومش که جمهوری اسلامی است بااین بد هستند. آنها دشمن اسلامند. اگر نیستند، چرا وقتی برنامهتان را میدهید میگویید جمهوری دموکراتیک؟ اسلام چه گناهی کرده؟ اسلام به شما چه کرده؟ شما خوب نیستید با اسلام برای اینکه اسلام است که جلوی منافع شخصی را میگیرد، اسلام است که نمیگذارد این گردن کلفتها زندگی اشرافی بکنند، یا زندگی آن طوری که دلشان میخواهد بکنند. اسلام تعدیل میکند. اسلام است که …اعلام خواست ملت برای برچیدن نظام شاهنشاهی و استقرار جمهوری اسلامی در اربعین
سلام بیپایان و درود بیحد به عموم اهالی غیور ایران؛ ملت شریف و شجاعی که با وحدت کلمه، خواستِ خود را که برچیده شدن نظام شاهنشاهی و استقرار حکومت جمهوری اسلامی است، در اربعین امام امت[1]- سلام الله علیه- برای چندمین بار اعلام نمود. نهضت مقدس اسلامی شما گرچه با خون پاک شهیدان و مصیبتهای جانگداز توام بود لکن آزادیخواهی و استقلال طلبی شما در جبین تاریخ ثبت شد. دشمن اساسی خود و کشور خود را از صحنه بیرون راندید، و بزرگترین خائن و جانی کشور را در گورستان تاریخ دفن نمودید. شما با قیام و …نبود نظیر جمهوری اسلامی مورد نظر در هیچ جای جهان
- آنچه را که ما به نام جمهوری اسلامی خواستار آن هستیم فعلًا در هیچ جای جهان نظیرش را نمیبینیم.حکومتی جمهوری مانند سایر جمهوریها
- حکومت، جمهوری است مثل سایر جمهوریها؛ و احکام اسلام هم احکام مترقی و دموکراسی و پیشرفته و با همه مظاهر تمدن موافق. و من هم نقشی در خود حکومت ندارم؛ همان نقش هدایت را دارم.