مقایسهٔ دیدگاه رهبران دربارهٔ «جدایی دین از سیاست»
برجستهترین پاراگرافهای هر رهبر دربارهٔ این نمایه، هر کدام از یک متن.
تهیهشده با هوش مصنوعیدیدگاهی که دین را از ادارهٔ جامعه و سیاست جدا میداند و نقد آن.
امام خمینی
تبلیغات طولانی برای دور کردن حوزهها از امور اجتماعی و سیاسی
… همه را مستقصی[1] نوشتهاند، لکن در حوزهها از باب اینکه، این امور خارج بود از حیطه عمل آنها، قضاوت دست آنها نبود، حدود و دیات و قصاص و اینها عملی نبود، از این جهت آنها مورد بحث واقع نمیشد و ما محصور شده بودیم در کتابها، در باب تعلیم و تعلّم به همان مقدار. و از آن طرف در عین حالی که خارجی هاو عمال آنها تصرف مستقیم نداشتند در حوزهها، لکن یک تبلیغات خاصی انجام گرفته بود در سالهای طولانی که باید حوزهها از امور اجتماعی و سیاسی بکلی مبرا باشد، و اسم «سیاست» را نمیتوانستیم در حوزههای علمیه ببریم، و امور مسلمین و چیزهایی که مربوط به جامعه مسلمین است در حوزهها بحثی از آن نبود.
نقد گمان علما به منزه بودن اسلام از سیاست
… مسلمین را به تاریکی و ظلمات کشانده است و ذخایر خداداد آنان را به باد فنا داده و به طور مداوم میدهد، غفلت مسلمانان از مسائل سیاسی و اجتماعی اسلام است، که به دست استعمارگران و استثمارچیان و عمّال غربزده و شرقزده آنان به تودههای مسلمانان محروم تحمیل شده است؛ که حتی غالب علمای اسلام گمان میکردند و میکنند که اسلام از سیاست منزه است و یک شخص مسلمان نباید در سیاست دخالت کند. چپاولگران حیلهگر کوشش کردند به دست عمال به اصطلاح روشنفکرِ خود اسلام را همچون مسیحیت منحرف به انزوا کشانند و علما را در چهارچوب مسائل عبادی محبوس کنند؛ و ائمه جماعات را در مساجد و محافل عقد و ازدواج منزوی، و مقدسین از توده را سرگرم ذکر و دعا، و جوانان عزیز …
امام شهید سید علی خامنهای
نقد این دیدگاه به معنای بیاعتنایی به دینداری رئیسجمهور و نمایندگان
… جامعه و سراسر عالم که دین از سیاست جدا نیست، دین عین سیاست است و سیاست عین دین است، و دین فقط براى گوشهى محراب نیست، و دین براى صحنهى زندگى است، براى ادارهى بشر است ــ و این اساسِ این مبارزهى عظیم ملّت ایران و سایر ملّتهاى مبارز مسلمان شد ــ عصبانىاند. میگویند دین و سیاست را از هم جدا کنید؛ یعنى چه؟ یعنى هر کس میخواهد متدیّن باشد، متدیّن باشد، منتها وقتى میخواهید کسى را براى ریاست جمهورى انتخاب کنید، کارتان نباشد که باید مرد متدیّنى باشد؛ یک آدمى را ولو لاابالى، ولو بىدین، ولو بىتقوا بگذارید بیاید امور اجرائى کشور را اداره کند؛ وقتى میخواهید نماینده به مجلس بفرستید، کارتان نباشد که این متدیّن باشد، پایبند به دین باشد؛ [فردى را] ولو لاابالى، ولو بىدین، ولو بىاعتناى به اصول اسلامى و اخلاق اسلامى و ارزشهاى اسلامى انتخاب کنید؛ مقصودشان چیست؟ چون میدانند اگر کسى در رأس کشور متدیّن باشد، پابند به دین باشد، یا در مجلس شوراى اسلامى آن که متدیّن است، بر ضدّ مصالح ملّت با آنها …
ناروشنی دیدگاه اسلام در برخی مسائل در اثر جدایی دین از زندگی
… درست و بجایى است. در این قضیّه، حتماً ــ حالا میبینم که جناب آقاى عبدخدایى[6] اینجا هستند و یا اسم از بقیّهى آقایان آمد ــ لازم است که آقایان علما در متن کار علمى این قضیّه باشند تا اینکه بتوانند بدرستى دیدگاههاى دین را و دیدگاههاى اسلامى را روشن کنند. ما این را باید قبول بکنیم که در بخشى از مسائل، دیدگاههاى اسلامى براى خود ما، متفنّنین[7] اسلامى هم روشن نیست. چرا؟ زیرا که آنها هم چوب جدایى دین از زندگى را در طول زمان خوردهاند؛ بسیارى از مسائل در باب امور دینى مطرح شده، جداى از اینکه دین، ناظر به متن زندگى است، لذاست که ما از خیلى از مسائل زندگى، هنگامى که راجع به مسائل فقهى یا مسائل اخلاقى دین مطالعه میکردیم و تحقیق میکردیم، بىخبر بودیم. حالا که اینها به هم نزدیک شده، فرصت مغتنم و بىسابقه و بىنظیرى به وجود آمده که متفقّهین و فنّانین دین هم میتوانند در این زمینهى مسائل دینى، آن دیدگاه درست دین را پیدا کنند. بنابراین، براى حوزهى علمیّه هم این یک فرصت مغتنمى است.
تکرار سخن بیگانگان دربارهٔ جدایی دین از سیاست در داخل
… میکنند؛ برای این که ثابت کنند دین از سیاست جداست. سبحاناللَّه! این قضیه «عدم انفکاک دین از سیاست»، در شکستن هیمنه قدرتهای ظالم و ناحق، چقدر نقش عظیمی دارد که رهایش نمیکنند! روز به روز علیه قضیه «عدم انفکاک دین از سیاست» حرف گفته میشود،مطلب نوشته میشود. البته عدّهای هم در داخل، گاهی مثل طوطی - که بیتوجّه، چیزهایی را تکرار میکند - مانند همان حرفها را تکرار میکنند. البته بعضی هم اصلاً دلشان با بیگانگان است و دین را با کلیّت خودش قبول ندارند!