رفتن به محتوای اصلی
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

شأن و نقش زن در خانواده و جامعه از نگاه اسلام و نقد نگاه غربی به زن.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در جلسه پرسش و پاسخ در مسجد ابوذر تهران— ۱۳۶۰/۰۴/۰۶

سیر زمانی

از ۱۳۶۰ تا ۱۴۰۴
۱۳۶۰۱۴۰۴

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

البته شخصیت زینب کبری منحصر در بُعد غمگساری و پرستارىِ آن بزرگوار نیست. زینب کبری (سلام‌الله‌علیها) یک نمونه‌ی کامل از زن مسلمان است؛ یعنی الگویی که اسلام برای تربیت زنان، آن را در مقابل چشم مردم دنیا قرار داده است. زینب کبری دارای شخصیت چند بُعدی است؛ دانا و خبیر و دارای معرفت والا و یک انسان برجسته است که هر کس با آن بزرگوار مواجه میشود، در مقابل عظمتِ دانایی و روحی و معرفت او احساس خضوع میکند. شاید مهمترین بُعدی که شخصیت زن اسلامی میتواند آن را در مقابل چشم همه قرار دهد - تأثیری که از اسلام پذیرفته - این بُعد است. شخصیت زن اسلامی به برکت ایمان و دل سپردن به رحمت و عظمت الهی، آن‌چنان سعه و عظمتی پیدا میکند که حوادث بزرگ در مقابل او، حقیر و ناچیز میشود. در زندگی زینب کبری، این بُعد از همه بارزتر و برجسته‌تر است. حادثه‌ای مثل روز عاشورا نمیتواند زینب کبری را خرد کند. شکوه و حشمت ظاهری دستگاه ستمگر جباری مثل یزید و عبیدالله‌بن‌زیاد نمیتواند زینب کبری را تحقیر کند. زینب کبری در مدینه - که محل استقرار شخصیت باعظمت اوست - و در کربلا - که کانون محنتهای اوست - و در کاخ جبارانی مثل یزید و عبیدالله‌بن‌زیاد، همان عظمت و شکوه معنوی را با خود حفظ میکند و شخصیت‌های دیگر در مقابل او تحقیر میشوند. یزید و عبیدالله‌بن‌زیاد - این مغروران ستمگر زمان خود - در مقابل این زنِ اسیر و دست‌بسته، تحقیر میشوند. زینب کبری شور عاطفه‌ی زنانه را همراه کرده است با عظمت و استقرار و متانت قلب یک انسان مؤمن، و زبان صریح و روشن یک مجاهد فی‌سبیل‌الله، و زلال معرفتی که از زبان و دل او بیرون میتراود و شنوندگان و حاضران را مبهوت میکند. عظمت زنانه‌اش، بزرگان دروغین ظاهری را در مقابل او حقیر و کوچک میکند. عظمت زنانه ، یعنی این؛ یعنی مخلوطی از شور و عاطفه‌ی انسانی، که در هیچ مردی نمیتوان این عاطفه‌ی شورانگیز را سراغ داد؛ همراه با متانت شخصیت و استواری روح که همه‌ی حوادث بزرگ و خطیر را در خود هضم میکند و روی آتش‌های گداخته، شجاعانه قدم میگذارد و عبور میکند؛ در عین حال، درس میدهد و مردم را آگاهی میبخشد؛ در عین حال، امام زمان خود - یعنی امام سجاد - را مانند یک مادر مهربان آرامش و تسلا میبخشد؛ در عین حال، با کودکان برادر و بچه‌های پدر از دست داده‌ی آن حادثه‌ی عظیم، در میان آن طوفان شدید، مثل سد مستحکمی برای آنها امنیت و آرامش و تسلا ایجاد میکند. بنابراین زینب کبری (سلام‌الله‌علیها) یک شخصیت همه‌جانبه بود. اسلام زن را به این طرف سوق میدهد.
احترامِ به زن این است که به زن فرصت داده بشود تا آن نیروها و استعدادهای برجسته و عظیمی را که در درون هر انسانی خدای متعال به ودیعه نهاده است - از جمله زن و استعدادهائی که فقط در درون زنان وجود دارد - این استعدادها در سطوح مختلف بروز کند؛ در سطح خانواده، در سطح جامعه، در سطح بین‌المللی، برای علم، برای دانش و معرفت و تحقیق، برای تربیت و سازندگی. احترام به زن این است. من میبینم این در جامعه‌ی ما به توفیق الهی، به فضل الهی دارد خودش را کاملاً نشان میدهد. خوب، این مربوط به اساسِ کاری که امروز بحمدالله بانوان کشور ما دارند که خیلی ارزشمند است که در همه‌ی عرصه‌های علمی حضور دارند، آن هم حضور فعال و تحسین‌برانگیز؛ و بخصوص حضور در مجموعه‌ی قرآنی و کار قرآنی که بسیار چیز باارزشی است.

شاهدها (۱۳۶ پاراگراف)

بینش اسلام دربارهٔ نقش فردی، خانوادگی، سیاسی و اجتماعی زن، الگوی همهٔ ملت‌ها

مسأله زن هم همین طور است. در طول این نوزده سال - از اوّل انقلاب تا کنون - نسبت به دیدگاه نظام جمهوری اسلامی و دیدگاه اسلامی درباره زن، به طور مستمر یاوه‌گویی کرده‌اند. اسلام، در مورد بینشی که نسبت به زنان و نقش بانوان در جامعه دارد - نقش فردی، نقش خانوادگی، نقش سیاسی، نقش اجتماعی - میتواند ادّعا کند که همه ملتهای مدّعی باید از او پیروی کنند. اگر قرار باشد که در این زمینه، کشورهای غربی پشت میز محاکمه‌ای قرار گیرند و پاسخ دهند، بدون شک آبرویشان خواهد رفت.

یافتن شخصیت حقیقی زنان پس از اقامهٔ دولت حق، با نمونهٔ مادران شهدا

درباره مسأله زن نیز همین طور است. بعد از اقامه دولت حق، به فضل الهی زنان کشور اسلامی ایران توانستند شخصیت حقیقی خودشان را تا حدود زیادی پیدا کنند، در میدانهای گوناگونی حضور یابند و عظمت روحیه زن مسلمان را نشان دهند، که شما نمونه‌اش را در وضع این مادر شهید و مادران عزیز و دلاور سایر شهدا دیدید و میبینید. من هرجا که با مادران شهدا مواجه شده‌ام، آنها را حتّی از پدران شهدا هم قویتر دیده‌ام. غالباً نمونه‌اش را در روحیه این مادران بزرگوار و شجاع میتوانید ببینید. این، عظمت زن مسلمان در میدانهای سیاسی و فرهنگی است. آن وقت اینها میآیند و درباره تضییع حقوق زن در جمهوری اسلامی، قلم‌فرسایی و جوّسازی میکنند. اگر ما بیاییم، برای این که آنها را راضی کنیم، …

لزوم آگاهی زنان و همهٔ جامعه از دیدگاه اسلام دربارهٔ زن

… و بیشترین نگاه و توجّهش، به انسان و نیروی انسانی باشد. وقتی که صحبت از نیروی انسانی است، باید توجّه کنیم که نصف جمعیت کشور و نیمی از نیروی انسانی، بانوان کشورند. اگر بینش غلطی در مورد زن وجود داشته باشد، بازسازی به معنای حقیقی و در سطح وسیع آن، شدنی نیست. هم خودِ بانوان کشور باید نسبت به موضوع زن از نظر اسلام، دارای آگاهی کافی و لازم باشند، تا بتوانند با اتّکا به نظر والای دین مقدس اسلام، از حقوق خود به طور کامل دفع کنند، و هم همه‌ی افراد جامعه و مردان در کشور اسلامی باید بدانند که نظر اسلام در مورد زن، حضور زن در عرصه‌های زندگی، فعّالیت زنان، تحصیل زنان، کار و تلاش اجتماعی و سیاسی و اقتصادی و علمی زنان، نقش زن در خانواده و نقش زن در بیرون از خانواده چیست.

مترقی‌تر بودن دیدگاه اسلام دربارهٔ زن از فرهنگ غربی

درباره‌ی همه‌ی اینها، اسلام یک نظر روشن و صریح دارد که اگر بخواهیم با نظر فرهنگهای دیگر، از جمله فرهنگ غربی مقایسه کنیم، نظر اسلام، هم مترقّی‌تر است و هم سابقه‌ی بینش اسلامی، از آنچه که امروز در مرد هست، بیشتر است و هم نظر اسلام موجب آبادی و صلاح و فلاح کشور و موجب اعتلای هر چه بیشتر بانوان در کشور میشود. خواهران عزیز! توجّه بفرمایید؛ مخصوصاً من اصرار دارم که زنان جوان و کسانی که دارای همّت و شور و انگیزه‌ی بیشتری هستند، درست توجّه بفرمایند، تا آن قدری که اقتضای این جلسه است، دراین‌باره مطالب کوتاهی را عرض کنم.

نقش خود زنان در شناخت و دفاع از شأن اسلامی زن

… زندگی انسان و شأن زنان، در سه بخش قابل تقسیم است. من بارها این مطالب را بیان کرده‌ام؛ اما اصرار دارم که هر چه بیشتر این مطلب مهم در مورد بانوان کشور مطرح شود. آن کسی که بیشتر باید در این مورد فعّال باشد، خود زنان جامعه‌ی ما هستند. خواهران عزیز و دختران من! اعتقادم این است که اگر در بخشی از جامعه‌ی اسلامی -چه در ایران و چه در بعضی کشورهای دیگر- نسبت به زن مسلمان، کوتاهیهایی صورت میگیرد، قدری تقصیر مردان و قدری هم تقصیر خودِ بانوان است؛ چون آن کسی که باید شأن اسلامی زن را بشناسد و از آن دفاع کند، در درجه‌ی اوّل خودِ بانوان هستند. باید بدانند که خدا و قرآن و اسلام، درباره‌ی آنها چه قضاوتی دارد، از آنها چه میخواهد، مسؤولیت آنها را چه چیزی معیّن میکند و از آنچه که اسلام فرموده و خواسته، دفاع کنند و بخواهند. اگر نخواهند، کسانی که به هیچ ارزشی پایبند نیستند، به خود اجازه خواهند داد که به زن ستم کنند؛ کمااین‌که امروز در دنیای غرب و در زیر سایه‌ی نظامهای مادّی آن دیار، با وجود شعارهایی که نسبت به زن میدهند، بیشترین ظلم را مردان غربی به زنان میکنند؛ پدر به دخترش، …

سه عرصهٔ فعالیت زن در اسلام و برابری با مرد در رشد معنوی

در اسلام، برای فعّالیت زنان، سه عرصه معیّن شده است. اوّل، عرصه‌ی تکامل و رشد معنوی خودِ زن است. زن و مرد در این بخش، هیچ تفاوتی در میدان رشد و تکامل معنوی ندارند. یعنی مرد میتواند به عالیترین مقامات از لحاظ معنوی برسد؛ زن هم میتواند به بالاترین مقامات از لحاظ معنوی برسد. مرد میتواند به حدّ علی بن ‌ابی طالب علیه‌السّلام برسد و زن میتواند به حدّ فاطمه‌ی زهرا سلام‌الله‌علیها برسد.

معرفی زن در قرآن به‌عنوان نمونهٔ انسان‌های مؤمن

قرآن کریم، وقتی میخواهد نمونه‌ای برای انسانهای با ایمان ذکر کند، آن را از میان مردان ذکر نمیکند؛ از میان زنان ذکر میکند: «و ضرب الله مثلاً للذین امنوا امراة فرعون». خدای متعال در این جا، دو زن را به عنوان دو نمونه از انسانهای برجسته و مؤمن -نه از زنان برجسته- ذکر میکند. یعنی در صحنه‌ی انسانیت و تکامل معنوی، خدای متعال وقتی میخواهد نمونه‌ی ممتازی بیان کند، سخن از پیامبران و مردان بزرگ و شخصیتهای علمی و دینی نمیکند؛ بلکه سخن از دو زن به میان میآورد که یکی از آن دو زن، زن فرعون است. «أذ قالت رب ابن لی عندک بیتاً فیالجنة»[1] ؛ زنی در مقام مبارزه با قدرت طاغوتی شوهرش، زنی با استقلال کامل که زیر بار شوهر متجاوز و قدرتمند و فرعون صفت و فرعون نام خود نمیرود. عظمت این زن، این …

برابری زن و مرد در پیمودن مدارج معنویت و قرب الهی

پس، در عرصه‌ی اوّل -یعنی عرصه‌ی رشد معنوی و تعالی روحی و نفسانی انسان- میان زن و مرد فرقی نیست؛ زن مثل مرد، مرد هم مثل زن هر دو میتوانند مدارج عالی معنویّت و قرب به خدا را طی کنند. لذا در قرآن میفرماید: «ان المسلمین والمسلمات و المؤمنین و المؤمنات و القانتین و القانتات و الصّادقین و الصّادقات و الصّابرین و الصّابرات و الخاشعین و الخاشعات و المتصدّقین و المتصدّقات و الصّائمین و الصّائمات و الحافظین فروجهم و الحافظات و الذاکرین‌الله …

نقد عادات جاهلی که زن را از استقلال و کرامت اسلامی محروم می‌کند

نکته دوم که از لحاظ اهمیّت، بلافاصله بعد از آن نکته اوّل است و بخصوص در استان شما و بعضی از استانهای دیگر باید مورد توجّه قرار گیرد، این است که من طبق گزارشها اطّلاع پیدا کردم که هنوز در گوشه و کنار این استان و در بعضی جاها، عادات غلط و جاهلی نسبت به زن مسلمان وجود دارد؛ عاداتی که زن را از استقلال و شخصیت خود و از کرامتی که اسلام برایش معیّن کرده است، محروم میکند. در دوران نظام اسلامی، این طور زواید فکری و خرافات، قابل قبول نیست. من از بانوان - که در درجه اوّل خودِ بانوان باید بخواهند که بر طبق سیره اسلامی با آنها عمل شود - و همچنین از همه برادران - چه برادران عرب، چه برادران بختیاری و لُر، یا برادران دیگر - خواهش میکنم که اگر در میان آنها عادات و روشهای غلطی از گذشته نسبت به زنان …

برابری زن و مرد در مسیر تکامل معنوی از دیدگاه اسلام

خواهش میکنم دختران جوان و تحصیلکرده و بانوان آگاه و هوشمند به نکته‌ای که میخواهم بگویم، درست توجّه کنند: زن را از سه دیدگاه میشود مورد ملاحظه قرار داد تا بینش اسلامی نسبت به او آشکار شود. یکی نقش زن به عنوان انسانی در راه تکامل معنوی و نفسانی است که در این دیدگاه، زن و مرد با یکدیگر هیچ تفاوتی ندارند. در تاریخ، زنان بزرگ و برجسته‌ای حضور داشته‌اند؛ همچنان که مردان بزرگ و برجسته‌ای بوده‌اند. در قرآن، وقتی خدای متعال میخواهد برای مؤمنین مثال بزند، از زن مثال میزند: «و ضرب اللَّه مثلاً للّذین آمنوا امرأت فرعون[1] .» زن به عنوان عنصر مؤمنِ برجسته‌ای که نظیر او در میان انسانهای آن روز هم نبود یا کمیاب بود، حضور دارد. این، از دیدگاه اوّل.

پرهیز اسلام از افراط و تفریط و نشاندن زن در جایگاه حقیقی و ردیف مرد

… وابسته است. زنان، بزرگترین کارهای آفرینش را به‌طور طبیعی برعهده دارند. کارهای اساسی آفرینش، مانند تولیدمثل و تربیت کودک، در دست زنان است. پس مسأله زنان، مسأله مهمی است و از دیرباز، در جوامع، در بین متفکّرین و در اخلاق و عادات گوناگون ملتها وجود داشته است. اسلام یک موضع برجسته را در این بین انتخاب کرده؛ از افراط و تفریط جلوگیری نموده، و هشداری به همه مردم عالم داده است. اسلام، مردانی را که به‌خاطر قدرتمند بودن جسمی یا توانایی مالی، زنان و مردان را به‌خدمت میگرفتند و زن را مورد آزار و احیاناً تحقیر قرار میدادند، به کلّی سرجای خود نشاند و زن را در جایگاه حقیقی خودش قرار داد و حتّی از جهاتی، زن را در ردیف مرد قرار داد: «ان‌المسلمین والمسلمات والمؤمنین والمؤمنات...[1] » مرد مسلمان، زن مسلمان. مرد عابد، زن عابد. مرد متهجّد، زن متهجّد.

برابری زن و مرد در مقامات معنوی و درجات انسانی در اسلام

پس، در اسلام همه این مقامات معنوی و درجات انسانی، بین زن و مرد بالسّویه تقسیم شده است. در این موارد، مرد و زن با یکدیگر مساوی و برابرند. هر کس که برای خدا کار کند، «من ذکرٍ او انثی[2] »؛ چه مرد باشد و چه زن، «فلنحیینّه حیاتاً طیبة[3] ».

رد نسبت دادن نقص طبیعی به زن و نقص نبودن ظرافت جسمی او

… خانم هجده‌ساله در سنین فاطمه‌ى زهرا (سلام الله‌ علیها) که حدّاکثر سنّ ایشان و آخر سنّ ایشان بوده همه‌ى آن مقامات عالى معنوى و عرفانى و آن حکمت و آن گویندگى و آن تحلیل مسائل سیاسى و اجتماعى و آن آینده‌نگرى و آن قدرت برخورد با عظیم‌ترین مسائل زمان خود را دارد. این نشان‌دهنده‌ى آن است که اینکه نسبت داده بشود به اسلام یا به هر مکتبى که زن را اساساً به ‌طور طبیعى داراى یک نقصى مى‌بینند، نه؛ این غلط است؛ خود وجود فاطمه‌ى زهرا این را نشان میدهد. آنچه تصوّر میشود نقص است، نقص نیست. اینکه جسم زن از لحاظ قواره‌، متوسّط از جسم مرد، ظریف‌تر و کوچک‌تر است، نقص نیست؛ بزرگ بودن و هیکل‌مند بودن که کمال و کوچک بودن که نقص نیست؛ براى فطرت او و طبیعت او، این ساختمان لازم است، همچنان‌ که براى فطرت دیگرى، آن ساختمان لازم است؛ و از این قبیل مسائل. یا …

شأن والای زن ایرانی با حفظ حجاب در برابر بهره‌کشی از زن در غرب

… ضدّیّت با صلح را کسانى به جمهورى اسلامى نسبت میدهند که جنگى هشت‌ساله را با تشویق رژیم بعثى عراق و به دست او بر ایران تحمیل کردند و در همه‌ى آن مدّت، انواع کمکها را به آن رژیم که به ‌خاطر حمله به ایران اسلامى، رژیم محبوب آنان به ‌شمار میرفت، مبذول داشته‌اند. تضییع حقوق زنان، تهمت از سوى کسانى است که شأن والاى زن ایرانى را که با حفظ حجاب و حدّ شرعى، در برترین فعّالیّتهاى کشور شرکت مى‌ورزد، نمى‌پسندند و ابتذال حاکم بر روابط زن و مرد و بهره‌کشى ناجوانمردانه از زن در جوامع غربى را نسخه‌ى مطلوب در حیات اجتماعى زن میشمرند. تهمت نقض حقوق بشر را رژیم‌هایى متوجّه ایران میسازند که خود، قلمهاى بزرگ و حیرت‌انگیز پایمال کردن حقوق انسانها را مرتکب شده یا زمینه‌سازى کرده‌اند.

آزادی زن در اسلام با رعایت حدود معاشرت با مرد

ما می‌گوییم در معاشرت زن با مرد، باید حدودی رعایت شود. اما درعین‌حال که این حدود باید رعایت شود، زن آزاد است. با پدرش که برخورد کند، آزاد است. با شوهر، آزاد است. با برادر، آزاد است. یعنی هیچ مردی رابطه‌ی برتری، به معنای قوه‌ی قاهره، نسبت به زن ندارد. نه شوهر، نه پدر، نه برادر. درعین‌حال، در معاشرتها، بین زن و مرد مرزی باید وجود داشته باشد. اما در آن فرهنگ، درست به …

نگاه به زن به‌عنوان انسان والا و مایهٔ صلاح جامعه

… این است که زن را در معرض دید مرد قرار دهند تا از او تمتّعات جنسی ببرند. مردان از آنها لذّت ببرند و زنها وسیله التذاذ مردان شوند. این، آزادی زن است؟ کسانی که در دنیای جاهل و غافل و گمراه تمدّن غربی ادّعا میکنند طرفدار حقوق بشرند، در حقیقت ستمگران به زن هستند. زن را به چشم یک انسان والا نگاه کنید، تا معلوم شود که تکامل و حق او و آزادی او چیست. زن را به‌عنوان موجودی که میتواند مایه‌ای برای صلاح جامعه با پرورش انسانهای والا شود نگاه‌کنید، تا معلوم شود که حقّ زن چیست و آزادی او چگونه است. زن را به چشم آن عنصر اصلی تشکیل خانواده در نظر بگیرید؛ که خانواده اگرچه از مرد و زن تشکیل میشود و هر دو در تشکیل خانواده و موجودیت آن مؤثّرند، اما آسایش فضای خانواده، آرامش و سکونتی که در فضای خانه است، به برکت زن و طبیعت زنانه است. با این چشم به زن نگاه‌کنند …

احتمال اشارهٔ مثل‌های قرآنی به نگرش غلط به زن در عرب جاهلی، روم و ایران

این عنایت به جنس زن و توجّه به اوجهاى گوناگون و حضیض‌هاى[4] گوناگون زن، ناشى از چیست؟ این شاید از این جهت باشد که میخواهد اشاره کند به نگرش غلط مردمِ آن روز دنیا ــ که متأسّفانه امروز هم همان نگرش غلط باقى است ــ چه مردم جزیرة‌العرب که دخترهایشان را زیر خاک میکردند ــ که همه شنیده‌اید ــ چه مردم امپراتورى‌هاى بزرگ دنیا مثل روم و مثل ایران.

پیشتازی زن در علم و سیاست و عرصه‌های اجتماعی بی‌آنکه ملعبهٔ شهوات شود

شما زنهاى ما باید بدانید که امروز شما سنگربان ارزشهاى اسلامى هستید در مقابل وضع جاهلى دنیاى غرب؛ شما هستید که از این حصار مستحکم فرهنگ اسلامى دارید محافظت میکنید. زن باید پرورش اسلامى پیدا بکند؛ در علم، در فرهنگ، در سیاست و در همه‌چیز؛ در میدانهاى اجتماعى و اقتصادى و سیاسى و همه‌جا برود و پیشتاز باشد، امّا در مسائل شهوانى و جنسى، ملعبه‌ى دست این و آن نشود؛ این حرف ما است.

نمایش زن به‌عنوان رکن خانواده و جامعه و مؤثر در رشد جامعه

… داستان عاشقانه‌‌‌‌‌اى بوده که در آنجا زن بالاخره همان نقش صهیونیست‌‌‌‌‌پسند و استکبارپسند خودش را دارا بوده؛ غالباً و قاعدتاً در چهره‌‌‌‌‌ى یک مادر خوب، یک همسر خوب، یک انسان کارآمد ارائه نمیشده ــ شاید مواردى هم ارائه میشده ــ باید این دو عیب برداشته بشود. ما زن را، هم بایستى باحجاب نشان بدهیم، هم سرشار از ارزشهایى که اسلام و انقلاب براى زن در نظر گرفته: نجابت زن، عفّت زن ــ مهم‌‌‌‌‌ترین مسئله، آن گوهر عفّت زن است ــ عضو اصلى و رکن اساسى خانواده بودنِ زن، عضو اصلى و رکن اساسى فعّالیّتهاى جامعه بودنِ زن، تأثیر زن در رشد جامعه، تأثیر زن در رشد مردها، تأثیر زن در واقعیّتهاى گذشته‌‌‌‌‌ى ما از قبیل انقلاب و جنگ و غیره؛ اینها باید نشان داده بشود در فیلم و در سریال و در شعر موسیقى و در برنامه‌‌‌‌‌ى خانواده و در برنامه‌‌‌‌‌ى «سلام صبح بخیر» و در همه‌‌‌‌‌ى برنامه‌‌‌‌‌ها؛ اینها بایستى ارائه بشود، هم در اجرا، هم در تهیّه‌‌‌‌‌ى برنامه. سیاست‌‌‌‌‌گذارى باید ناظر به این چیزها باشد، …

پیدایش احساس شخصیت اجتماعی و مسئولیت در زنان به برکت انقلاب

… عضوى از این مجموعه‌ى عظیم، خیلى حائز اهمّیّت است. در گذشته زنها به این بخش اصلاً توجّهى نداشتند، اهمّیّتى نمیدادند. در مسئولیّتهاى عمومى جامعه نقشى براى زنان فرض نمیشد، خودشان هم نقشى براى خودشان فرض نمیکردند؛ آن ‌هم بخصوص در این سطح وسیعى که امروز مطرح است. الان شما ملاحظه کنید زنهاى روستاها، زنهاى شهرهاى دورافتاده، همه به ‌عنوان یک فردى از مجموعه‌ى نگهدارنده‌ى این انقلاب و اصحاب این انقلاب و صاحبان این انقلاب براى خودشان شأن قائلند ــ از این جهت هیچ فرقى بین زن و مرد نیست بلکه زنها گاهى ایمان پُرشورترى و دید روشن‌ترى نسبت به مسائل جامعه دارند ــ کشور را و مسائل کشور را متعلّق به خودشان میدانند؛ کِى چنین احساسى در بین زنان ما، آن‌ هم در یک چنین سطح وسیعى از جامعه وجود داشت؟ این به برکت انقلاب است. همان حالت خودآگاهى و احساس شخصیّت اجتماعى که در مردها به‌ وجود آمده، میتوان گفت در زنها با یک جَست بیشترى به‌ وجود آمده؛ [قبلاً] هیچ نبوده و حالا به‌ میزان خیلى بالایى هست. همچنین آن جنبه‌ى مشاغل و شئون خاصّ زنانه ــ قدر مادر بودن و همسر بودن را دانستن ــ هم از جمله چیزهایى است که به آن توجّه شده.

فاصلهٔ وضع زن در جامعهٔ ایران با سطح مطلوب اسلام در حقوق و قوانین

لزومى ندارد من آنچه بر زنان در فرهنگهاى شرقى و غربى و ایرانى و غیر ایرانى رفته را تکرار کنم و بر همه‌ى شما معلوم است؛ اسلام واقعاً حیات دوباره‌اى به زن بخشید. منتهاى مراتب آن نکته‌اى که شما اخیراً به آن اشاره کردید، نکته‌ى مهمّى است که بنده همیشه روى آن تکیه دارم و آن اینکه با وجود همه‌ى اینها زن در جامعه‌ى ایرانى ما هنوز در آن حدّى و سطحى که اسلام خواسته، قرار ندارد؛ نه از لحاظ حقوق اجتماعى، نه از لحاظ تمکّن و قدرت تصرّف فردى، نه از لحاظ قوانینى که به اینها ارتباط پیدا میکند! یک اخلاق بدى بر بخشى از جامعه‌ى ما نسبت به زن حاکم است؛ البتّه مخصوص ایران هم نیست، آدم نگاه کند میبیند متأسّفانه در طول تاریخ یک ستم تاریخى‌اى همواره بر زن رفته که بیشتر هم ناشى از این است که قدر زن را ندانستند، جاى او را ندانستند. حالا [این] هر جاى دیگر …

برابری زن و مرد در فرصت پیشرفت علمی و اجتماعی

و ما در مورد مسئله‌ی زن از یک سو، و مسئله‌ی دانش و تخصّص از سوى دیگر، و مسئله‌ی خدمت به بشریّت و افراد بشر هم از سوى دیگر، ادّعاهایى داریم به نام اسلام؛ ادّعاهاى ما در چهارچوب اسلام است. ما در مسئله‌ی زن معتقدیم که زنان در هر جامعه‌ی سالم بشرى قادرند و میباید فرصت پیدا کنند که هر نفرى در حدّ سهم یک نفر، تلاش و مسابقه‌ی خودش را در کار پیشرفتهاى علمى و اجتماعى و سازندگى و اداره‌ی این جهان به عهده بگیرد؛ و از این جهت، میان زن و مرد هیچ تفاوتى نیست. هدف از آفرینش هر فرد انسان عبارت است از همان هدف از آفرینش بشریّت، یعنى رسیدن به کمال بشرى و بهره بردن از بیشترین فضایلى که یک انسان و یک فرد بشر میتواند به آن فضایل آراسته بشود. و فرقى بین زن و مرد نیست. نشانه‌ی آن هم فاطمه‌ی زهرا (سلام ا‌لله‌ علیها) در …

ایستادگی اسلام در برابر برداشت غلط تاریخی بشر از زن

و اسلام میخواهد بِایستد و این برداشت و روش غلط و فهم غلط از مسئله‌ی زن را ‌- که در طول تاریخ هم وجود داشته ‌- [اصلاح کند]. من تعجّب میکنم ‌- جز استثناها ‌- چرا این‌جور بوده؟ چرا بشریّت همواره درباره‌ی مسئله زن و مرد، کج فکر کرده؟ [اسلام] میخواهد در مقابل این بِایستد. شما از تعلیمات انبیا که بگذرید، در همه‌ی برداشت‌هاى بشرى و در همه‌ی تحلیل‌هایى که بشر و تفکّرات بشرى داشتند، جایگاه زن و مرد، جایگاه غلطى است و نسبت زن و مرد، نسبت غلطى است. حتّى در تمدّنهاى خیلى بلندپایه‌ی دنیاى باستان ‌- مثل تمدّن روم یا ایران ‌- که شما نگاه کنید، می‌بینید که برداشت از زن، یک برداشت غلط است؛ که من دیگر نمیخواهم جزئیّات و تفاصیل را بیان کنم و خودتان لابد میدانید و میتوانید هم مراجعه کنید.امروز هم وضع دنیا همین‌جور است؛ امروز هم ‌- علی‌رغم همه‌ی این جنجالها و هیاهوهایى که در زمینه‌ی مسئله‌ی زن وجود دارد و ادّعاى اروپا در حمایت از زن و موضع انسانى …

درک دیدگاه‌های اسلام، راه سلامت جامعه در مسئلهٔ زن

من وقتی‌که نگاه میکنم در صحنه‌ی تفکّرات عالم و بینش اسلام را مشاهده میکنم، بروشنى درمی‌یابم که آن‌وقتى جامعه‌ی بشرى خواهد توانست نسبت به مسئله‌ی زن و رابطه‌ی زن و مرد، سلامت و کمال مطلوب خودش را پیدا بکند که دیدگاه‌هاى اسلام را بدون کم و زیاد و بدون افراط و تفریط درک کند و کوشش کند آنها را ارائه کند. این ادّعاى ما است نسبت به مسئله‌ی زن در عالم. و ما آن چیزى را که در تمدّنهاى مادّىِ امروز نسبت به زن عمل میشود و وجود دارد، به‌هیچوجه قبول نداریم و آن را به صرفه و صلاح زن و صرفه و صلاح کلّ جامعه نمیشماریم. اسلام میخواهد که رشد فکرى و علمى و اجتماعى و سیاسى و ‌- بالاتر از همه ‌- فضیلتى و معنوىِ زنان به …

ارزش انسانی برابر زن و مرد و باز بودن میدان تکامل برای هر دو

آنها ما را متّهم میکنند که ما به زنان ‌-به رشد علمی‌شان، به رشد فرهنگی‌شان- اهمّیّت نمیدهیم! و خودشان هم میدانند که این اتّهام دروغ است، ولى تکرار میکنند. این‌جور نیست؛ ما براى زنْ ارزش واقعىِ انسانى قائلیم؛ ما میان زن و مرد تفاوتى قائل نیستیم؛ معتقدیم زن و مرد هر دو انسانند و میدان تکامل جلوى آنها باز است؛ هرچه تلاش کنند، هرچه زحمت بکشند، هرچه به سمت خدا پیش بروند، همان اندازه رشد و تکامل پیدا خواهند کرد. راه علم هم جلوى هر دو باز است؛ راه حضور سیاسى هم باز است.ما در انقلاب مشاهده کردیم، نقش خانمها اگر از مردها بیشتر نبود، کمتر نبود. در جنگ هم همین‌جور؛ اگر زنها حماسه‌ی جنگ را نمیسرودند، اگر زنها در میان خانه‌ها جنگ را به‌عنوان یک ارزش تلقّى نمیکردند، مردها …

تمایز منزلت علمی و اجتماعی زن از تنزل او به ابزار

… و این مستلزم آن است که زن ایرانى و زن مسلمان، به مجاهدت خود براى رها شدن از دامهاى پرداخته و درراه‌نهاده‌ی فرهنگ تباهگر غرب، با اراده‌اى راسخ ادامه دهد و به هیچ رو تسلیم اغواى آنان که زن را ابزارى براى پیشبرد سیاستهاى ویرانگر و اسارت‌بار خواسته‌اند، نشود. ظرافتى هوشمندانه لازم است که میان تشخّص و منزلت علمى و فرهنگى و اجتماعى و هنرى و سیاسى زن، با تنزّل و انحطاط او تا سطح وسیله و ابزارى براى مقاصد سیاسى و شخصى فرق گذاشته شود و این یک، با آنچه مطلوب و محبوب هر انسان آزاده و آگاه است، مشتبه نگردد. اسلام آن علوّ رتبه را جایگاه حتمى زن دانسته و سلوک به سوى آن را لازم شمرده و راه آن را با ارزش‌گذاری‌ها و مقرّرات و احکامى هموار ساخته است. فرهنگ غرب و بینشى که پایه‌ی آن است، اگر آن منزلت را نیز ارزانى زن کند ‌-که البتّه دیدگاه مادّى فاقد آن گستره‌ی چشم‌اندازهاى معنوى است- یاراى آن ندارد که وارستگى از لذّات و شهوات و سرگرمی‌هاى حقیر را از شخصیّت زن جدا سازد؛ بلکه این را اصل شمرده، پایه‌ی قضاوت …

ارائهٔ نظرگاه جدید دربارهٔ زن و طراز نوین زن به برکت انقلاب

بارى، ملّت ایران امروز به برکت انقلاب قادر گشته است که نظرگاه جدیدى در باب زن و ارزشهاى او ارائه کند و طراز نوینى از زنِ برجسته و والا بیافریند. این، توفیقى بزرگ و حرکتى ماندگار و قابل تقلید است. علی‌رغم هیاهوى امتناع و مقاومت از سوى محافل و مطبوعات غرب، نشانه‌ی تأثیر و نفوذ این حرکت را در دنیا میتوان مشاهده کرد. باید زنان اندیشمند و آگاه ایران اسلامى، راه روشن خود را ادامه دهند و گامها را متین و محکم بردارند. مبادا چنان‌که در افراد سطحى و غافل دیده شده است، نسل انقلابى و زنان مؤمن، دوباره روى به مصرف و تجمّلهاى پوچ و گرایشهاى غیرانقلابى بیاورند یا رسم جاهلىِ اختلاط …

عظمت زن در طهارت و عفت، نه در فساد ساختهٔ غرب

به‌طور حتم اگر بانوان کشور ما این حضور فداکارانه و موّاج از آگاهى و اراده و ایثار را از خود نشان نمیدادند، سرنوشت انقلاب و جمهورى اسلامى چیز دیگرى میبود و هرگز این توفیقات بزرگ تاریخى، نه در پیروزى انقلاب و نه در حوادث بعد از آن، به دست نمی‌آمد. نقش زنان در انقلاب، ثابت کرد که زن در سایه‌ی ایمان و آگاهى و به دور از منجلاب فسادى که دنیاى غرب براى او درست کرده است، میتواند نقش اوّل را در تحوّلات تاریخى و جهانى ایفا کند؛ ثابت کرد که افتخار و عظمت زن در چیزهایى که دستهاى آلوده‌ی صهیونیسم براى او در دنیاى منحطّ کنونى فراهم آورده، نیست؛ بلکه زن در سایه‌ی طهارت و عفّت و احساس مسئولیّت است که میتواند دوشادوش مردان و در مواردى جلوتر از آنان گام بردارد.

زن عالم، سیاستمدار، مدیر، همسر و مادر و نه وسیلهٔ کامجویی

باید حراست از حقوق و ارزشهای زن را مورد تأکید قرار داده، در معیارهای کنونی آن - که ساخته‌ی دست و پندار همین نظام سلطه است - تجدید نظر کنیم؛ و زن را جداً از وسیله‌ای برای التذاذ - که فرهنگ سلطه‌ی غرب عملاً بر او تحمیل کرده - رها سازیم. زن یک عالِم، یک سیاستمدار، یک مدیر، یک شخصیت برجسته و برتر از همه یک همسر و یک مادر آری، اما یک وسیله برای کامجویی و سرگرمی نه. این است آنچه خواهد توانست به نیمی از بشریت هویت و شخصیت حقیقیاش را اعطاء کند؛ و خانواده را بنیانی ماندگار و مقدس ببخشد. اینها پیامهای انقلاب ماست؛ نه فقط به آنان که گوش خود را آماده‌ی شنیدن نگه داشته‌اند، بلکه به همه‌ی آنان که میتوانند حجاب‌های شنیدن را کنار زنند و به قضاوت عادلانه روی آورند.

رد برداشت ناتوانی زن در ادراک از تعبیر نقصان عقل و برتری درک بسیاری از زنان

اما آنی که گفتند زن ناقص‌العقل است، این نخواستند بگویند که زن خدای نکرده قوه‌ی ادراک ندارد، هرگز. بسیاری از زنان از بسیاری از مردان سطح شعور و درکشان به مراتب بالاتر است؛ نه یک ذره دو ذره. من در تفسیر این جمله در نهج‌البلاغه یک بیانی کردم که این بعد هم منتشر شده. شاید هم شماها بعضیتان دیده باشید. دو احتمال درباره‌ی این هست که یکی از این دو احتمال را من این‌جا ذکر میکنم و آن این است که نظر امیرالمؤمنین در «هن ناقصات العقول‌[ان النساء نواقص …