رفتن به محتوای اصلی

جامعیت اسلام

نام‌های دیگر: جامعیت دین

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

دربرگرفتن همهٔ عرصه‌های زندگی فردی و اجتماعی در آموزه‌های اسلام.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:پیام به انجمن‌های اسلامی دانشجویان فارسی زبان در اروپا (خیانت استعمار)— ۱۳۴۸/۱۰/۱۱

سیر زمانی

از ۱۳۴۸ تا ۱۳۶۳
۱۳۴۸۱۳۶۳

فقط سال ۱۳۵۶همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

ان شاء الله که موفق باشند همه. من از آقایان توقع دارم که در هر جا که هستند جهاتی را ملاحظه کنند: یکی اینکه اسلام فقط- همان طوری که می‌دانید- اسلام همان طوری که فقط احکامی ظاهری راجع به افراد باشد نیست؛ همین طور همه اسلام عبارت از قیام و نهضت و اینها هم نیست. اسلام خیلی جهات دارد و کسی که بخواهد اسلام را بشناسد، همه جهاتی که در اسلام هست، یعنی آن چیزی که مربوط به رشد فرد است، آنکه مربوط به رشد جامعه است، آنکه مربوط به سیاستی است که بین آن و سایر ملل هست، آنکه مربوط به اقتصاد است، آنکه مربوط به فرهنگ است، تمام اینها در اسلام هست. و مع الاسف بعضی از اشخاص را گفته می‌شود- همین جوانهایی که در اروپا هستند و زندگی می‌کنند یا در امریکا- اینها همان یک جهت را در نظر می‌گیرند و آن جهت مبارزه- عرض می‌کنم که- تظاهرات و امثال ذلک. البته مبارزه با دشمن، مبارزه با فساد، مبارزه با این حکومتهای فاسد، جزء برنامه‌های دولت است، دولت اسلامی است و جزء احکام اسلام است لکن انحصار به این ندارد. آقایان همان طوری که در این جهت اقدامات می‌کنند و فعالیتها می‌کنند، راجع به آن تکالیف شخصیه خودشان، راجع به تکالیفی که خدای تبارک و تعالی از افراد خواسته است، که همه اینها به نفع خود انسان است، راجع به این هم باید خیلی کوشش داشته باشند و خودشان را به واسطه همین امور بسازند.

کامل بودن اسلام در عدالت، استقلال، آزادی و تعدیل ثروت بی‌نیاز از تأویل

4- باید شما دانشجویان دانشگاهها و سایر طبقات روحانی و غیره از دخالت دادن سلیقه و آرای شخصی خود در تفسیر آیات کریمه قرآن مجید و در تاویل احکام اسلام و مدارک آن جداً خودداری کنید، و ملتزم به احکام اسلام به همه ابعادش باشید. و مطمئن باشید آنچه صلاح جامعه است، در بسط عدالت و رفع ایادی ظالمه و تامین استقلال و آزادی و جریانات اقتصادی و تعدیل ثروت به طور عاقلانه و قابل عمل و عینیت، در اسلام به طور کامل می‌باشد و محتاج به تاویلات خارج از منطق نیست. و لازم است مراقب باشید با کمال دقت و هوشمندی که کسانی که التزام به اسلام ندارند به جمیع ابعادش و لو در اصلی از اصول با شما موافق نیستند، آنها را دعوت به التزام کنید؛ و اگر موثر نشد از شرکت دادن آنها در اجتماعات و انجمنهای اسلامی احتراز کنید. و گمان نکنید …

محصور نبودن اسلام در یک جنبه و نفی تخطئهٔ هر دو گروه

… نمی‌خورد و این درسها دیگر به درد نمی‌خورد. این برای این است که اسلام را نشناخته‌اند. نه شما حق دارید که بگویید که این معانی معرفت و این- عرض می‌کنم- که معارف الهیه، اینها دیگر چی است. این هم برای این است که اگر یک همچنین چیزی بگویید شما هم مثل آنها هستید؛ نه هم حق دارند اینها- هر دو دسته- بگویند که آن حرفهایی که اینها می‌زنند که باید- عرض می‌کنم که- رفع ظلم بشود و عدالت بسط پیدا کند، شما می‌توانید تخطئه کنید. آن هم باید باشد. همه هست. محصور نیست اسلام به اینها. اسلام انسانی می‌سازد عدالت‌خواه و عدالت‌پرور، صاحب اخلاق کریمه، صاحب معارف الهیه؛ که وقتی که از اینجا رخت بربست و وارد شد در یک عالم دیگری، به صورت انسان باشد، آدم باشد.

توجه اسلام به هر دو جنبهٔ معنوی و مادی و گواهی احکام سیاسی آن

… «عین یُسرا» یش که عبارت از طرف طبیعتش است عَمْیاء بوده است- البته من نمی‌توانم بگویم‌ این از پیغمبر صادر شده لکن گفته‌اند این را- یعنی توجه به این جهت «یسار» که عبارت از «طبیعت» است نداشته و کم داشته است؛ و او هم به حَسَب شریعتش توجهش به مادیات زیاد بوده. «و انا ذو العینین»، هم جهات معنوی، هم جهات مادی. شما احکامش را که ببینید شهادت بر این مطلب است. احکامش احکامِ- عرض می‌کنم که- سیاسیاتش [را] ملاحظه می‌کنید.

جامعیت اسلام در همهٔ جهات مادی و معنوی به تناسب مراتب انسان

در هر صورت، اسلام همه این معانی را دارد و جامع تمام جهات مادی و معنوی و غیبی و ظاهری هست، برای اینکه انسان دارای همه مراتب هست. و قرآن کتاب انسان‌سازی است؛ انسان چون بالقوه همه مراتب را دارد، کتاب خدا آمده است که انسان را انسان کند و همان طوری که جامعه‌اش را اصلاح بکند، خودش [را] هم کامل کند تا برسد به مرتبه عالی. و نباید آن طایفه به این طایفه تعرض کنند، و این طایفه به آن طایفه. اینها …

لزوم مراقبت همهٔ ابعاد دین و منحصر نکردن آن به یک جنبه

… است و اهلش می‌دانند، و هم آن چیزهایی که وظایف شخصیه است و دخیل در ترقیات انسان و تکامل انسان است، در سنت و در کتاب بیان شده است و هم آن چیزهایی که مربوط به اجتماع است و امور سیاسی است و امور اجتماعی است و راجع به تنظیم و تربیت اجتماع است، بیان فرموده است. و ما همه و همه بشر مکلفند بر اینکه همه این مراتب را، همه این مقامات را مواظبت کنند و منحصر به یک طرف نکنند.