رفتن به محتوای اصلی

جامعهٔ مهدویاصطلاح

توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

جامعهٔ دوران ظهور امام مهدی (عج) و ویژگی‌های آن مانند ریشه‌کنی ظلم و تبعیض.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در خطبه‌های نماز جمعه تهران به مناسبت نیمه شعبان— ۱۳۵۹/۰۴/۰۶

سیر زمانی

از ۱۳۵۹ تا ۱۳۹۹
۱۳۵۹۱۳۹۹

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

امروز روز امام زمان و مهدى موعودِ محبوب این امّت است. اوّلاً روز جمعه است، ثانیاً شب ولادت باسعادت این منجى بشریّت است و ما مردمى که در راه نزدیک شدن آرمان امام زمان، سالیانى به انتظار و اشتیاق، و روزگارى به مبارزه و مقاومت گذرانیده‌‌ایم، بجا است که از این موقعیّت براى آشنا شدن با اهداف امام زمان اندکى استفاده کنیم. جامعه‌‌ى مهدوى یعنى آن دنیایى که امام زمان مى‌‌آید تا آن دنیا را بسازد، همان جامعه‌‌اى است که همه‌‌ى پیامبران براى تأمین آن در عالم ظهور کردند. یعنى همه‌‌ى پیغمبران مقدّمه بودند تا آن جامعه‌‌ى ایدئال انسانى که بالاخره به ‌‌وسیله‌‌ى ولىّ‌‌عصر و مهدى موعود در این عالم پدید خواهد آمد و پایه‌‌گذارى خواهد شد، به ‌‌وجود بیاید؛ مانند یک بناى مرتفعى که کسى مى‌‌آید زمین آن را تسطیح میکند و خار و خاشاک را از آن میکَند، کس دیگرى پس از او مى‌‌آید و زمین را براى پایه‌‌ریزى میکَند و گود میکند، و کس دیگرى پس از او مى‌‌آید تا پایه‌‌ها را شالوده‌‌ریزى کند و بلند کند، و کس دیگرى پس از او مى‌‌آید تا دیوارها را بچیند، و یکى پس از دیگرى مأموران و مسئولان مى‌‌آیند تا این کاخ مرتفع و این بنیان رفیع بتدریج در طول زمان ساخته و پرداخته بشود. انبیاى الهى از آغاز تاریخ بشریّت، یکى پس از دیگرى آمدند تا جامعه را و بشریّت را قدم‌‌به‌‌قدم به آن جامعه‌‌ى آرمانى و آن هدف نهایى نزدیک کنند. انبیا همه موفّق شدند؛ حتّى یک نفر از رسولان الهى هم در این راه و در این مسیر ناکام نماند. بارى بود که بر دوش این مأموران عالى‌‌مقام نهاده شده بود، هر کدام آن بار را قدمى به مقصد و سرمنزل نزدیک کردند؛ کوشش کردند و هر چه توان داشتند، به کار بردند؛ آن وقتى [هم] که عمر آنان سر آمد، این بار را دیگرى از دست آنان گرفت و همچنان قدمى و مسافتى آن بار را به مقصد نزدیک‌‌تر کرد. ولىّ‌‌عصر (صلوات ‌‌الله ‌‌علیه) میراث‌‌برِ همه‌‌ى پیامبران الهى است که مى‌‌آید و گام آخر را در ایجاد آن جامعه‌‌ى الهى برمیدارد.
خب، انتظار، به معنای نشستن و دست روی دست گذاشتن و چشم به در دوختن هم نیست؛ انتظار به معنای آماده شدن است، به معنای اقدام کردن است؛ به معنای این است که انسان احساس کند عاقبتی وجود دارد که میشود به آن دست یافت که برای رسیدن به آن عاقبت بایستی تلاش کند. ما که انتظار فرج داریم، انتظار ظهور حضرت بقیّةالله (ارواحنا فداه) را داریم، باید در این راه تلاش کنیم؛ باید تلاش کنیم در راه ایجاد جامعه‌ی مهدوی؛ هم خودسازی کنیم، هم به قدر توانمان، به قدر امکانمان، دگرسازی کنیم و بتوانیم محیط پیرامونی خود را به هر اندازه‌ای که در وسع و قدرت ما است، به جامعه‌ی مهدوی نزدیک کنیم که جامعه‌ی مهدوی، جامعه‌ی قسط است، جامعه‌ی معنویّت است، جامعه‌ی معرفت است، جامعه‌ی برادری و اخوّت است، جامعه‌ی علم است، جامعه‌ی عزّت است.
جامعۀ مهدوی یعنی آن دنیایی که امام زمان می‌آید تا آن دنیا را بسازد، همان جامعه‌ای است که همۀ پیامبران برای تأمین آن در عالم ظهور کردند. یعنی همۀ پیغمبران مقدمه بودند تا آن جامعۀ ایده‌آل انسانی ـ که بالاخره به‌وسیلۀ ولیّ عصر و مهدی موعود در این عالم پدید خواهد آمد و پایه‌گذاری خواهد شد ـ به‌وجود بیاید. مانند یک بنای مرتفعی که کسی می‌آید زمین آن را تسطیح می‌کند و خار و خاشاک را از آن می‌کَند، کس دیگری پس از او می‌آید و زمین را برای پایه‌ریزی می‌کَند و گود می‌کند، و کس دیگری پس از او می‌آید تا پایه‌ها را شالوده‌ریزی کند و بلند کند، و کس دیگری پس از او می‌آید تا دیوارها را بچیند، و یکی پس از دیگری مأموران و مسئولان می‌آیند تا این کاخ مرتفع، این بنیان رفیع به‌تدریج در طول زمان ساخته‌وپرداخته بشود. انبیای الهی از آغاز تاریخ بشریت یکی پس از دیگری آمدند تا جامعه را و بشریت را قدم‌به‌قدم به آن جامعۀ آرمانی و آن هدف نهایی نزدیک کنند. انبیا همه موفق شدند، حتی یک نفر از رسولان الهی هم در این راه و در این مسیر ناکام نمانْد. باری بود که بر دوش این مأموران عالی‌مقام نهاده شده بود، هرکدام قدمی آن بار را به مقصد و سرمنزل نزدیک کردند؛ کوشش کردند، هرچه توان داشتند به‌کار بردند، آن‌وقتی‌که عمر آنان سر آمد این بار را دیگری از دست آنان گرفت و همچنان قدمی و مسافتی آن بار را به مقصد نزدیک‌تر کرد. ولیّ عصر صلوات‌الله‌علیه میراث‌بر همۀ پیامبران الهی است که می‌آید و گام آخر را در ایجاد آن جامعۀ الهی برمی‌دارد.

شاهدها (۱۸ پاراگراف)

تلاش برای نزدیک کردن محیط به جامعهٔ مهدوی؛ جامعهٔ قسط، معنویت و علم

خب، انتظار، به معنای نشستن و دست روی دست گذاشتن و چشم به در دوختن هم نیست؛ انتظار به معنای آماده شدن است، به معنای اقدام کردن است؛ به معنای این است که انسان احساس کند عاقبتی وجود دارد که میشود به آن دست یافت که برای رسیدن به آن عاقبت بایستی تلاش کند. ما که انتظار فرج داریم، انتظار ظهور حضرت بقیّةالله (ارواحنا فداه) را داریم، باید در این راه تلاش کنیم؛ باید تلاش کنیم در راه ایجاد جامعه‌ی مهدوی؛ هم خودسازی کنیم، هم به قدر توانمان، به قدر امکانمان، دگرسازی کنیم و بتوانیم محیط پیرامونی خود را به هر اندازه‌ای که در وسع و قدرت ما است، به جامعه‌ی مهدوی نزدیک کنیم که جامعه‌ی مهدوی، جامعه‌ی قسط است، جامعه‌ی معنویّت است، جامعه‌ی معرفت است، جامعه‌ی برادری و اخوّت است، جامعه‌ی علم است، جامعه‌ی عزّت است.

جامعهٔ آرمانی که هدف مشترک همهٔ پیامبران بوده است

… روز جمعه است، ثانیاً شب ولادت باسعادت این منجى بشریّت است و ما مردمى که در راه نزدیک شدن آرمان امام زمان، سالیانى به انتظار و اشتیاق، و روزگارى به مبارزه و مقاومت گذرانیده‌‌ایم، بجا است که از این موقعیّت براى آشنا شدن با اهداف امام زمان اندکى استفاده کنیم. جامعه‌‌ى مهدوى یعنى آن دنیایى که امام زمان مى‌‌آید تا آن دنیا را بسازد، همان جامعه‌‌اى است که همه‌‌ى پیامبران براى تأمین آن در عالم ظهور کردند. یعنى همه‌‌ى پیغمبران مقدّمه بودند تا آن جامعه‌‌ى ایدئال انسانى که بالاخره به ‌‌وسیله‌‌ى ولىّ‌‌عصر و مهدى موعود در این عالم پدید خواهد آمد و پایه‌‌گذارى خواهد شد، به ‌‌وجود بیاید؛ مانند یک بناى مرتفعى که کسى مى‌‌آید زمین آن را تسطیح میکند و خار و خاشاک را از آن میکَند، کس دیگرى پس از او مى‌‌آید و زمین را براى پایه‌‌ریزى میکَند و گود میکند، و کس دیگرى پس از او مى‌‌آید تا پایه‌‌ها را شالوده‌‌ریزى کند و بلند کند، و کس دیگرى پس از او …

همان جامعهٔ آرمانی که همهٔ پیامبران مقدمهٔ تحقق آن بودند

جامعۀ مهدوی یعنی آن دنیایی که امام زمان می‌آید تا آن دنیا را بسازد، همان جامعه‌ای است که همۀ پیامبران برای تأمین آن در عالم ظهور کردند. یعنی همۀ پیغمبران مقدمه بودند تا آن جامعۀ ایده‌آل انسانی ـ که بالاخره به‌وسیلۀ ولیّ عصر و مهدی موعود در این عالم پدید خواهد آمد و پایه‌گذاری خواهد شد ـ به‌وجود بیاید. مانند یک بنای مرتفعی که کسی می‌آید زمین آن را تسطیح می‌کند و خار و خاشاک را از آن می‌کَند، کس دیگری پس از او می‌آید و زمین را برای پایه‌ریزی می‌کَند و گود می‌کند، و کس دیگری پس از او می‌آید تا پایه‌ها را شالوده‌ریزی کند و بلند کند، و کس دیگری پس از او می‌آید …

ایجاد جلوه‌های جامعهٔ مهدوی در زندگی برای اثبات ارادت به امام زمان

… پیش است. ماه رمضان، ماه انفاق است، ماه ایثار است، ماه کمک به مستمندان است؛ چه خوب است که یک رزمایش گسترده‌ای در کشور به وجود بیاید برای مواسات و همدلی و کمک مؤمنانه به نیازمندان و فقرا که این اگر اتّفاق بیفتد، خاطره‌ی خوشی را از امسال، در ذهنها خواهد گذاشت. ما برای اینکه ارادتمان به امام زمان ثابت بشود، بایستی صحنه‌ها و جلوه‌هایی از جامعه‌ی مهدوی را خودمان به وجود بیاوریم که عرض کردیم، جامعه‌ی مهدوی، جامعه‌ی قسط و عدل است و جامعه‌ی عزّت است، جامعه‌ی علم است، جامعه‌ی مواسات و برادری است؛ اینها را بایستی ما در زندگی خودمان تحقّق ببخشیم، به قدر امکان خودمان؛ این ما را نزدیک میکند.

عزت اولیای خدا، ذلت دشمنان خدا و اقامهٔ حدود الهی

… متون اصلى اسلامى دقّت کنید، همه‌‌ى خصوصیّات آن جامعه به دست مى‌‌آید. در همین دعاى ندبه‌‌اى که در روزهاى جمعه ان‌‌شاءالله‌‌ موفّق باشید و بخوانید و میخوانید، خصوصیّات آن جامعه ذکر شده است؛ مثلاً آنجایى که میگوید: اَینَ مُعِزُّ الاَولِیاءِ وَ مُذِلُّ الاَعداء؛ آن جامعه، جامعه‌‌اى است که اولیاى خدا در آن عزیزند و دشمنان خدا در آن ذلیل و خوارند. یعنى ارزشها و معیارها در آن جامعه چنین است. اَینَ المُعَدُّ لِاِقامَةِ الحُدود؛[3] آن جامعه، جامعه‌‌اى است که حدود الهى در آن اقامه میشود. یعنى همه‌‌ى حد و مرزهایى که خدا معیّن کرده است و اسلام معیّن کرده است، در جامعه‌‌ى زمان امام زمان مراعات میشود. امام زمان وقتى که ظهور میکند، جامعه‌‌اى میسازد که به‌‌ طور خلاصه داراى این چند خصوصیّت است که من آن را میگویم. و شما برادران و خواهران عزیز دقّت کنید وقتى آیات و ادعیه‌‌اى که وارد شده است، میخوانید، ذهن خود را در این مورد بازتر و بازتر کنید. فقط خواندن دعاى …

ریشه‌کنی ظلم، استثمار و تبعیض در سراسر جهان

امام زمان (صلوات‌‌ الله‌‌ و سلامه‌‌ علیه) جامعه را بر این چند پایه بنا میکند: اوّلاً نابود کردن و قلع و قمع کردن ریشه‌‌هاى ظلم و طغیان. یعنى در جامعه‌‌اى که در زمان ولىّ‌‌عصر (صلوات‌‌ الله ‌‌علیه) ساخته میشود، باید ظلم و جور نباشد؛ نه اینکه فقط در ایران نباشد یا در جوامع مسلمان‌‌نشین نباشد، در همه‌‌ى دنیا نباشد؛ نه ظلم اقتصادى و نه ظلم سیاسى و نه ظلم فرهنگى و نه هیچ ‌‌گونه ستمى دیگر در آن جامعه وجود نخواهد داشت. باید استثمار و اختلاف طبقاتى و تبعیض و نابرابرى و زورگویى و گردن‌‌کلفتى و قلدرى از عالم ریشه‌‌کن بشود. این، خصوصیّت اوّل.

بالا رفتن سطح اندیشهٔ علمی و دینی انسان

دوّمین خصوصیّت جامعه‌‌ى ایدئالى که امام زمان (صلوات‌‌ الله ‌‌علیه) میسازد، بالا رفتن سطح اندیشه‌‌ى انسان است؛[4] هم اندیشه‌‌ى علمى انسان، هم اندیشه‌‌ى اسلامى انسان. یعنى در دوران ولىّ‌‌عصر شما باید نشانى از جهل و بى‌‌سوادى و فقر فکرى و فرهنگى در عالم پیدا نکنید؛ آنجا مردم میتوانند دین را بدرستى بشناسند و همچنان ‌‌که همه میدانید، این یکى از هدفهاى بزرگ پیامبران بود که امیرالمؤمنین (صلوات‌‌ الله ‌‌و سلامه ‌‌علیه) آن را در خطبه‌‌ى نهج‌‌البلاغه‌‌ى شریف بیان کرده است: وَ یُثیروا لَهُم دَفائِنَ العُقول.[5] در روایات ما …

استخراج و بهره‌برداری از همهٔ نیروهای طبیعت و انسان

خصوصیّت سوّمى که جامعه‌‌ى امام زمان و جامعه‌‌ى مهدوى دارا است، این است که در آن روز همه‌‌ى نیروهاى طبیعت و همه‌‌ى نیروهاى انسان استخراج میشود؛ چیزى در بطن زمین نمیماند که بشر از آن استفاده نکند.[7] این‌‌ همه نیروهاى معطّل طبیعى، این همه زمینهایى که میتواند انسان را تغذیه کند، این‌‌ همه قواى کشف‌‌نشده و نیروهایى که در بطن طبیعت بود ــ مثلاً نیروى اتم، نیروى برق و الکتریسیته ــ و قرنها بر عمر جهان میگذشت، امّا بشر آنها را نمى‌‌شناخت و بعد بتدریج استخراج شد، و همه‌‌ى نیروهاى بى‌‌شمارى که از این قبیل در بطن طبیعت هست، در زمان امام زمان استخراج میشود.

محوریت فضیلت، اخلاق، تقوا و ایثار در جامعهٔ عصر ظهور

خصوصیّت دیگر این است که محور در دوران امام زمان، محور فضیلت و اخلاق است. هر کس داراى فضیلت اخلاقى بیشتر است، او مقدّم‌‌تر و جلوتر است. حالا اگر به آیات و روایات مراجعه بکنید ــ که البتّه محقّقین و متتبّعین مراجعه کرده‌‌اند ــ خصوصیّات بیشترى را هم پیدا میکنید. حالا همین چهار خصوصیّت [کافى است]: جامعه‌‌اى که در آن، نشانى از ظلم و طغیان و عدوان و ستم نیست. جامعه‌‌اى که در آن، اندیشه‌‌ى دینى و …

عزت اولیای خدا، ذلت دشمنان و اقامهٔ حدود الهی بر پایهٔ دعای ندبه

مقداری دربارۀ اوصاف آن جامعه من حرف بزنم. البته اگر شما در کتب اسلامی، در متون اصلی اسلامی دقت کنید همۀ خصوصیات آن جامعه به‌دست می‌آید. در همین دعای ندبه‌ای که در روزهای جمعه ان‌شاءالله موفق باشید و بخوانید و می‌خوانید، خصوصیات آن جامعه ذکر شده است؛ آنجایی که می‌گوید «اَینَ مُعِزُّ الاَولیاءِ و مُذِلُّ الاَعداءِ»[9] مثلاً، آن جامعه، جامعه‌ای است که اولیای خدا در آن عزیزند و دشمنان خدا در آن ذلیل و خوارند، یعنی ارزش‌ها و معیارها در آن جامعه چنین است. «اَینَ المُؤَمَّلُ لِاِحیآءِ الکِتابِ وَ حُدودِهِ» آن جامعه، جامعه‌ای است که حدود الهی در آن اقامه می‌شود، یعنی همۀ حد و مرزهایی که خدا معیّن کرده است و اسلام معیّن کرده است در جامعۀ زمان امام زمان آن حد و مرزها مراعات می‌شود. امام زمان وقتی‌که ظهور می‌کند جامعه‌ای می‌سازد که به‌طورخلاصه دارای این چند خصوصیت است، که من آن را می‌گویم و شما برادران و خواهران عزیز دقت کنید در آیات و در ادعیه‌ای که وارد شده است وقتی می‌خوانید، ذهن خود را در این مورد بازتر و بازتر کنید، فقط خواندن دعای …

ریشه‌کن شدن هرگونه ظلم اقتصادی، سیاسی و فرهنگی در همهٔ دنیا

امام زمان صلوات‌الله‌وسلامه‌علیه جامعه‌اش را بر این چند پایه بنا می‌کند؛ اولاً بر نابودکردن و قلع و قمع‌کردن ریشه‌های ظلم و طغیان. یعنی در جامعه‌ای که در زمان ولیّ عصر صلوات‌الله‌علیه ساخته می‌شود باید ظلم و جور نباشد، نه‌اینکه فقط در ایران نباشد، یا در جوامع مسلمان‌نشین نباشد، در همۀ دنیا نباشد. نه ظلم اقتصادی و نه ظلم سیاسی و نه ظلم فرهنگی و نه هیچ‌گونه ستمی در آن جامعه دیگر وجود نخواهد داشت. باید استثمار و اختلاف طبقاتی و تبعیض و نابرابری و زورگویی و گردن‌کلفتی و قلدری از عالم ریشه‌کن بشود. این خصوصیت اول.

بالا رفتن سطح اندیشهٔ علمی و دینی و نبود جهل و فقر فکری

دوم، خصوصیت جامعۀ ایده‌آلی که امام زمان صلوات‌الله‌علیه آن را می‌سازد بالا رفتن سطح اندیشۀ انسان است؛ هم اندیشۀ علمی انسان، هم اندیشۀ اسلامی انسان. یعنی در دوران ولیّ عصر، شما باید نشانی از جهل و بی‌سوادی و فقر فکری و فرهنگی در عالم پیدا نکنید. آنجا مردم می‌توانند دین را به‌درستی بشناسند و این ـ همچنانی‌که همه می‌دانید ـ یکی از هدف‌های بزرگ پیامبران بود که امیرالمؤمنین صلوات‌الله‌وسلامه‌علیه این را در خطبۀ نهج‌البلاغۀ شریف بیان کرده است؛ «وَ یُثیروا لَهُم دَفائِنَ العُقولِ»[10]. در روایات ما وارد …

استخراج همهٔ نیروهای طبیعت و انسان در زمان امام زمان (عج)

خصوصیت سومی که جامعۀ امام زمان ـ جامعۀ مهدوی ـ دارا هست این است که در آن روز همۀ نیروهای طبیعت و همۀ نیروهای انسان استخراج می‌شود؛ چیزی در بطن زمین نمی‌ماند که بشر از آن استفاده نکند. این‌همه نیروهای معطل طبیعی، این‌همه زمین‌هایی که می‌تواند انسان را تغذیه کند، این‌همه قوای کشف‌نشده مانند نیروهایی که قرن‌ها در تاریخ بود مثلاً نیروی اتم، نیروی برق و الکتریسیته، قرن‌ها بر عمر جهان می‌گذشت این نیروها در بطن طبیعت بود، اما بشر آنها را …

محوریت فضیلت و اخلاق و تقدم صاحبان فضیلت بیشتر

جملۀ دیگر و خصوصیت دیگر این است که محور در دوران امام زمان، محور فضیلت و اخلاق است. هرکس دارای فضیلت اخلاقی بیشتر است، او مقدم‌تر و جلوتر است. حالا اگر به آیات و روایات مراجعه بکنید ـ که البته محققین و متتبّعین[12] مراجعه کرده‌اند ـ خصوصیات بیشتری را هم پیدا می‌کنید؛ حالا همین چهار خصوصیت؛ جامعه‌ای که در آن نشانی از ظلم و طغیان و عدوان و ستم نیست؛ جامعه‌ای که در آن اندیشۀ دینی و اندیشۀ علمی انسان‌ها …

لزوم تناسب مقدمات و روش‌های انقلاب با غایت جامعهٔ آرمانی مهدوی

… حالا مقدمات کار او را چگونه باید فراهم کنیم؟ باید جهت تعلیماتی که به او می‌دهیم جهت ریاضی باشد. معنی ندارد که ما یک نفری را که می‌خواهیم ریاضی‌دان بشود بیاییم درس فقه مثلاً به او یاد بدهیم. یا آن‌کسی‌که می‌خواهد فقیه بشود بیاییم درس طبیعی مثلاً به او بدهیم؛ باید مقدمات، متناسب با نتیجه و غایت باشد. غایت، جامعۀ آرمانی مهدوی است با همان خصوصیاتی که گفتم؛ پس ما هم باید مقدمات را همان‌طور فراهم بکنیم. ما باید با ظلم نسازیم و باید علیه ظلم حرکت قاطع بکنیم؛ هرگونه ظلمی و از هرکسی. ما باید جهت خودمان را جهت اقامۀ حدود اسلامی قرار بدهیم، در جامعۀ خودمان هیچ مجالی به گسترش اندیشۀ غیر اسلامی و ضد اسلامی ندهیم. نمی‌گویم با زور، نمی‌گویم با قهر و غلبه، که می‌دانیم …

حرکت امروز جامعه در همان جهت برای نزدیکی معنوی به جامعهٔ مهدوی

در دعای ندبه می‌خوانید که امام زمان درمقابل فسوق و عدوان و طغیان و نفاق مقابله می‌کند و نفاق و طغیان و عصیان و شقاق و دودستگی را ریشه‌کن می‌کند و ازاله می‌کند. ما هم باید در جامعه‌مان امروز در آن جهت حرکت کنیم و پیش برویم. این است آن چیزی که ما را به امام زمان صلوات‌الله‌علیه از لحاظ معنوی نزدیک خواهد کرد و جامعۀ ما را به جامعۀ ولیّ عصر صلوات‌الله‌وسلامه‌علیه آن جامعۀ مهدوی علوی توحیدی نزدیک‌تر و نزدیک‌تر خواهد کرد. (1359/4/6)

گذرا بودن ترکتازی طواغیت و استقرار حکومت عدل در پایان

نکته‌ی بعدی در باب مهدویت، انتظار فرج است. انتظار فرج یک مفهوم بسیار وسیع و گسترده‌یی است. یک انتظار، انتظارِ فرجِ نهایی است؛ یعنی این‌که بشریت اگر میبیند که طواغیت عالم ترکتازی میکنند و چپاولگری میکنند و افسارگسیخته به حق انسانها تعدی میکنند، نباید خیال کند که سرنوشت دنیا همین است؛ نباید تصور کند که بالاخره چاره‌یی نیست و بایستی به همین وضعیت تن داد؛ نه، بداند که این وضعیت یک وضعیت گذراست - «للباطل جولة» - و آن چیزی که متعلق به این عالم و طبیعت این عالم است، عبارت است از استقرار حکومت عدل؛ و او خواهد آمد. انتظار فرج و گشایش، در نهایت دورانی که ما در آن قرار داریم و بشریت دچار ستم‌ها و آزارهاست، یک مصداق از انتظار فرج است، لیکن انتظار فرج مصداق‌های دیگر هم دارد. وقتی به ما میگویند منتظر فرج باشید، فقط این نیست که منتظر فرج نهایی باشید، بلکه …