رفتن به محتوای اصلی

جامعهٔ اسلامی

نام‌های دیگر: جامعهٔ ایمانی، جامعهٔ دینی، جامعهٔ صالح

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

جامعهٔ ساخته‌شده بر پایهٔ اسلام، ویژگی‌ها و آفت‌های آن و جایگاه مدیرانش.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:خطبه‌‌های نماز جمعه در مسجد آل الرسول(ص) ایرانشهر— ۱۳۵۷/۰۲/۲۲

سیر زمانی

از ۱۳۵۷ تا ۱۴۰۲
۱۳۵۷۱۴۰۲

فقط سال ۱۳۷۶همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

البتّه امروز درآمدها با گذشته قابل مقایسه نیست؛ درآمدها امروز از سابق خیلى بیشتر است. سابق کجا این‌همه درآمد بود؟ این‌همه امکان درآمد بود؟ این کارخانه‌ها نبود، این وسایل مکانیزه نبود؛ طبعاً درآمدها خیلى محدود بود. درآمد یک فرد بود؛ امروز هر یک فردى، درآمد یک مجموعه یا شبیه یک مجموعه‌اى را ممکن است داشته باشد. بنابراین درآمدها بیشتر است، به همین نسبت انفاقها باید بیشتر باشد. خب، جامعه هم بزرگ‌تر شده، سطح زندگى‌ها هم بالا رفته، فقر بیشتر خودش را نشان میدهد. وقتى سطح زندگى بالا میرود، طبعاً فقر بیشتر خودش را آشکار میکند. هر کسى که یک چیزى از این سطح عالى را نداشته باشد، قهراً فقیر است. بنابراین روح انفاق و روح نیکوکارى بایستى در جامعه توسعه پیدا کند و جزو ایمان مردم بشود. هر کسى بنا را بر این بگذارد که در اموالش ــ وَ فیِّ اَموالِهِم حَقٌّ لِلسّاٰئِلِ وَ المَحروم ــ واقعاً یک حقّى قائل باشد یعنى این را حقّ او بر خودش بداند؛ تفضّل خودش بر دیگرى نداند؛ قرآن این‌جورى میگوید؛ نمیگوید که شما تفضّل میکنید به دیگرى؛ میگوید او حق دارد در مال شما. در یک آیه‌ى دیگر دارد: حَقٌّ مَعلوم.[7] به هر حال، این را باید ما به‌ عنوان یک فرهنگ دربیاوریم در جامعه‌ى اسلامى. جامعه‌ى اسلامى به این است که رفتارهاى اسلامى هم وجود داشته باشد به معناى وسیع‌ترِ احکام اسلامى؛ حکم اسلامى فقط «بکن و نکن» نیست به صورت واجب بلکه بکن‌هاى مستحب و نکن‌هاى مکروه هم جزو احکام اسلامى است که شامل رفتارهاى ما و خلقیّات ما و نفسانیّات ما میشود. باید به این شکل و به این طرف برویم. دائم صیرورت[8] و تحوّل دائمى بایستى در جامعه‌ى اسلامى باشد تا در این تزریقات بیگانه یا رسوبات گذشته استحاله نشود.
جامعه‌ی اسلامی آن جامعه‌ای است که در او عدالت به نحو کامل استقرار داشته باشد؛ اخلاق اسلامی به صورت گسترده در میان مردم وجود داشته باشد؛ مردمان همان ترازی را به دست بیاورند که پیامبران الهی میخواستند این تراز ساخته بشود در میان جامعه‌ی اسلامی؛ قدرتمند، شجاع، عزیز، برخوردار از مواهب زندگی و در عین حال عبد خدا؛ تسلیم اراده‌ی پروردگار. آزادی حقیقی برای یک ملت و برای یک انسان این است که اراده‌ی خودش را، همت خودش را، نیرو و توان خودش را به کار بیندازد برای بهروزی خود و آن بهروزی را در عبودیت خدا و بندگی خدا ببیند. ما دنبال این هستیم.
من یک نکته‌ای را در اینجا عرض بکنم. یک زنجیره‌ی منطقی وجود دارد؛ پیش‌ها این را گفتیم، بحث شده. حلقه‌ی اول، انقلاب اسلامی است، بعد تشکیل نظام اسلامی است، بعد تشکیل دولت اسلامی است، بعد تشکیل جامعه‌ی اسلامی است، بعد تشکیل امت اسلامی است؛ این یک زنجیره‌ی مستمری است که به هم مرتبط است. منظور از انقلاب اسلامی - که حلقه‌ی اول است - حرکت انقلابی است؛ والّا به یک معنا انقلاب شامل همه‌ی این مراحل میشود. اینجا منظور ما از انقلاب اسلامی، یعنی همان حرکت انقلابی و جنبش انقلابی که نظام مرتجع را، نظام قدیمی را، نظام وابسته و فاسد را سرنگون میکند و زمینه را برای ایجاد نظام جدید آماده میکند. حلقه‌ی بعد، نظام اسلامی است. منظور من در اینجا از نظام اسلامی، یعنی آن هویت کلی که تعریف مشخصی دارد، که کشور، ملت و صاحبان انقلاب - که مردم هستند - آن را انتخاب میکنند. در مورد ما، مردم ما انتخاب کردند: جمهوری اسلامی. جمهوری اسلامی یعنی نظامی که در آن، مردم‌سالاری از اسلام گرفته شده است و با ارزشهای اسلامی همراه است. ما از این حلقه هم عبور کردیم. منظور از دولت اسلامی این است که بر اساس آنچه که در دوره‌ی تعیین نظام اسلامی به وجود آمد، یک قانون اساسی درست شد؛ نهادها و بنیانهای اداره‌ی کشور و مدیریت کشور معین شد. این مجموعه‌ی نهادهای مدیریتی، دولت اسلامی است. در اینجا منظور از دولت، فقط قوه‌ی مجریه نیست؛ یعنی مجموع دستگاه‌های مدیریتی کشور که اداره‌ی یک کشور را برعهده دارند؛ نظامات گوناگون اداره کننده‌ی کشور. بخش بعد از آن، جامعه‌ی اسلامی است؛ که این، آن بخش بسیار مهم و اساسی است. بعد از آنکه دولت اسلامی تشکیل شد، مسئولیت و تعهد این دولت اسلامی این است که جامعه‌ی اسلامی را تحقق ببخشد. جامعه‌ی اسلامی یعنی چه؟ یعنی جامعه‌ای که در آن، آرمانهای اسلامی، اهداف اسلامی، آرزوهای بزرگی که اسلام برای بشر ترسیم کرده است، تحقق پیدا کند. جامعه‌ی عادل، برخوردار از عدالت، جامعه‌ی آزاد، جامعه‌ای که مردم در آن، در اداره‌ی کشور، در آینده‌ی خود، در پیشرفت خود دارای نقشند، دارای تأثیرند، جامعه‌ای دارای عزت ملی و استغنای ملی، جامعه‌ای برخوردار از رفاه و مبرای از فقر و گرسنگی، جامعه‌ای دارای پیشرفتهای همه‌جانبه - پیشرفت علمی، پیشرفت اقتصادی، پیشرفت سیاسی - و بالاخره جامعه‌ای بدون سکون، بدون رکود، بدون توقف و در حال پیشروی دائم؛ این آن جامعه‌ای است که ما دنبالش هستیم. البته این جامعه تحقق پیدا نکرده، ولی ما دنبال این هستیم که این جامعه تحقق پیدا کند. پس این شد هدف اصلی و مهمِ میانه‌ی ما.

امید به تبدیل ایران به کشور نمونهٔ اسلامی و جامعهٔ آباد و آزاد و ثروتمند با توکل و تمسک به قرآن

البتّه دستگاه‌هاى کشور مراقبند، دقّت میکنند امّا خود شما مردم ــ خود پدرها و مادرها، خود جوانها ــ در محیط کار، در محیط درس، در محیط ورزش و گردش و تفریح، بهترین مراقب هستید. با این مراقبتها، با این توجّه، با اتّکال به خدا، با تمسّک به قرآن، با اعتصام به «حبل الله جمیعاً» به فضل پروردگار این ملّت خواهد توانست کشور ایران عزیز را به کشور نمونه‌ى اسلامى و این جامعه را به جامعه‌ى آباد، آزاد، پُراستعداد، پُرتلاش، پُرعمل و ثروتمند اسلامى تبدیل کند. امیدواریم تحت سایه‌ى عنایات پروردگار و توجّهات اولیائش و بقیّة‌الله‌الاعظم (ارواحنا فداه)، این روز خیلى دور نباشد و شماها آن را به چشم ببینید و در تشکیل و ایجاد آن، همه‌ی شما سهیم باشید.

اذعان به فاصلهٔ زیاد با جامعهٔ آرمانی اسلام و فاصلهٔ بیشتر با نظام‌های دور از دین

ما در جمهورى اسلامى این توفیق را پیدا کرده‌ایم ــ بسیار هم توفیق بزرگى است ــ که یک بار دیگر جامعه را بر اساس احکام و معارف و دستورالعمل اسلامى به وجود بیاوریم و شکل بدهیم و هدایت کنیم؛ این یک توفیق کم‌نظیرى است که خداى متعال به ما بخشیده است. البتّه ادّعا نمیکنیم که ما توانسته‌ایم الگوى اسلام را به طور کامل تأمین کنیم؛ این ادّعاى بسیار بزرگى است؛ ما از آن بسیار فاصله داریم. ما از آن انسانى و از آن جامعه‌اى که اسلام میطلبد و به ‌عنوان نمونه و آرمانى معرّفى میکند، هنوز خیلى فاصله داریم، لکن فاصله‌ی ما با شکلهاى اجتماعى و نظامهاى رایج بشرى هم که از دین خدا دور افتاده‌اند، بحمدالله‌ خیلى زیاد است.

وحدت در راه رسیدن به جامعهٔ نمونهٔ اسلامی و فاصلهٔ زیاد تا آن

… وَلا تَفَرَّقوا.[9] امروز بعد از ۱۴۰۰ سال همه‌ى آیات قرآن زنده است، همه‌ى آیات قرآن با نداى بلند خطاب به ما است. شاید یکى از زنده‌ترین و برجسته‌ترین کلمات الهى همین آیه‌ی شریفه است: وَاعتَصِموا بِحَبلِ الله جَمیعًا؛ همه با‌ هم به ریسمان الهى چنگ بزنید؛ وحدت در سایهی پیروى از احکام‌الله، وحدت در زیر سایه‌ى قرآن، وحدت در راه هدفهاى الهى، وحدت در راه ایجاد جامعه‌ى نمونه‌ى اسلامى که ما در راهِ آن به راه افتاده‌ایم امّا هنوز با سرمنزل فاصله‌ی زیادی داریم و باید برویم تا برسیم به جامعه‌ى نمونه‌ى اسلامى. این تلاش، تلاش ملّت، دولت، مسئولین، عناصر فرهنگى، عناصر اقتصادى، نیروى کار، زن، مرد، همه‌و‌همه با هم است. لذا هم صفوف ملّت باید با هم متّحد باشد، همدل باشد، هم‌صدا باشد، همگام و هم‌جهت باشد، و هم میان مردم و مسئولین باید هم‌جهتى باشد.

محیط اسلامی به‌عنوان محیط رحمت، اعتدال و حاکمیت معنویت و تقوا

… به وجود مى‌آورد. از سى چهل سال قبل کارهایى که جوانها میکردند به اسمهاى مختلف [مانند] بیتل[5] و مانند اینها، تا امروز، همه به ‌خاطر این است که آن جوامع قادر نیستند عواطف انسانى را اشباع کنند، ارضاء کنند؛ خشکند، بى‌انعطافند، یک‌جانبه هستند، ظالمند، سخت‌گیرند. محیط اسلامى این‌‌جور نیست؛ محیط اسلامى، محیط رحمت، اعتدال، محیط حاکمیّت معنویّت و تقوا است، که خود معنویّت و تقوا، یعنى آغوشِ بازى براى همه‌ى عواطف انسانى، همه‌ى احساسات صحیح بشرى، براى همزیستى و آسایش معنوى انسانها و آرامش دلها.

کارگر نشدن ترفندها در جامعهٔ پرورش‌یافته با این خصوصیات

… این خصوصیّات معنوى و اخلاقى، این ریشه‌هاى فاسدى را که در نفْس ما هست، اینها را در زبان دعا به ما معرّفى میکند، علاج اینها را هم شما از خدا باید بخواهید. وقتى که با خدا راز و نیاز میکنید، از جمله‌ى چیزهایى که میخواهید، علاج همین مشکلات درونى و نفْسانى است. آن جامعه‌اى که حدّاقل یک مجموعه‌ى بزرگى از آن با این خصوصیّات پرورش پیدا کند، همان جامعه‌اى است که هیچ ترفندى در آن کارگر نخواهد شد.