البتّه امروز درآمدها با گذشته قابل مقایسه نیست؛ درآمدها امروز از سابق خیلى بیشتر است. سابق کجا اینهمه درآمد بود؟ اینهمه امکان درآمد بود؟ این کارخانهها نبود، این وسایل مکانیزه نبود؛ طبعاً درآمدها خیلى محدود بود. درآمد یک فرد بود؛ امروز هر یک فردى، درآمد یک مجموعه یا شبیه یک مجموعهاى را ممکن است داشته باشد. بنابراین درآمدها بیشتر است، به همین نسبت انفاقها باید بیشتر باشد. خب، جامعه هم بزرگتر شده، سطح زندگىها هم بالا رفته، فقر بیشتر خودش را نشان میدهد. وقتى سطح زندگى بالا میرود، طبعاً فقر بیشتر خودش را آشکار میکند. هر کسى که یک چیزى از این سطح عالى را نداشته باشد، قهراً فقیر است. بنابراین روح انفاق و روح نیکوکارى بایستى در جامعه توسعه پیدا کند و جزو ایمان مردم بشود. هر کسى بنا را بر این بگذارد که در اموالش ــ وَ فیِّ اَموالِهِم حَقٌّ لِلسّاٰئِلِ وَ المَحروم ــ واقعاً یک حقّى قائل باشد یعنى این را حقّ او بر خودش بداند؛ تفضّل خودش بر دیگرى نداند؛ قرآن اینجورى میگوید؛ نمیگوید که شما تفضّل میکنید به دیگرى؛ میگوید او حق دارد در مال شما. در یک آیهى دیگر دارد: حَقٌّ مَعلوم.[7] به هر حال، این را باید ما به عنوان یک فرهنگ دربیاوریم در جامعهى اسلامى. جامعهى اسلامى به این است که رفتارهاى اسلامى هم وجود داشته باشد به معناى وسیعترِ احکام اسلامى؛ حکم اسلامى فقط «بکن و نکن» نیست به صورت واجب بلکه بکنهاى مستحب و نکنهاى مکروه هم جزو احکام اسلامى است که شامل رفتارهاى ما و خلقیّات ما و نفسانیّات ما میشود. باید به این شکل و به این طرف برویم. دائم صیرورت[8] و تحوّل دائمى بایستى در جامعهى اسلامى باشد تا در این تزریقات بیگانه یا رسوبات گذشته استحاله نشود.جامعهٔ اسلامی
نامهای دیگر: جامعهٔ ایمانی، جامعهٔ دینی، جامعهٔ صالح
توضیحتهیهشده با هوش مصنوعی
جامعهٔ ساختهشده بر پایهٔ اسلام، ویژگیها و آفتهای آن و جایگاه مدیرانش.
نخستین کاربرد در متنهای این سایت:خطبههای نماز جمعه در مسجد آل الرسول(ص) ایرانشهر— ۱۳۵۷/۰۲/۲۲
سیر زمانی
از ۱۳۵۷ تا ۱۴۰۲۱۳۵۷۱۴۰۲
روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.
تعریف در کلام رهبر
جامعهی اسلامی آن جامعهای است که در او عدالت به نحو کامل استقرار داشته باشد؛ اخلاق اسلامی به صورت گسترده در میان مردم وجود داشته باشد؛ مردمان همان ترازی را به دست بیاورند که پیامبران الهی میخواستند این تراز ساخته بشود در میان جامعهی اسلامی؛ قدرتمند، شجاع، عزیز، برخوردار از مواهب زندگی و در عین حال عبد خدا؛ تسلیم ارادهی پروردگار. آزادی حقیقی برای یک ملت و برای یک انسان این است که ارادهی خودش را، همت خودش را، نیرو و توان خودش را به کار بیندازد برای بهروزی خود و آن بهروزی را در عبودیت خدا و بندگی خدا ببیند. ما دنبال این هستیم.من یک نکتهای را در اینجا عرض بکنم. یک زنجیرهی منطقی وجود دارد؛ پیشها این را گفتیم، بحث شده. حلقهی اول، انقلاب اسلامی است، بعد تشکیل نظام اسلامی است، بعد تشکیل دولت اسلامی است، بعد تشکیل جامعهی اسلامی است، بعد تشکیل امت اسلامی است؛ این یک زنجیرهی مستمری است که به هم مرتبط است. منظور از انقلاب اسلامی - که حلقهی اول است - حرکت انقلابی است؛ والّا به یک معنا انقلاب شامل همهی این مراحل میشود. اینجا منظور ما از انقلاب اسلامی، یعنی همان حرکت انقلابی و جنبش انقلابی که نظام مرتجع را، نظام قدیمی را، نظام وابسته و فاسد را سرنگون میکند و زمینه را برای ایجاد نظام جدید آماده میکند. حلقهی بعد، نظام اسلامی است. منظور من در اینجا از نظام اسلامی، یعنی آن هویت کلی که تعریف مشخصی دارد، که کشور، ملت و صاحبان انقلاب - که مردم هستند - آن را انتخاب میکنند. در مورد ما، مردم ما انتخاب کردند: جمهوری اسلامی. جمهوری اسلامی یعنی نظامی که در آن، مردمسالاری از اسلام گرفته شده است و با ارزشهای اسلامی همراه است. ما از این حلقه هم عبور کردیم. منظور از دولت اسلامی این است که بر اساس آنچه که در دورهی تعیین نظام اسلامی به وجود آمد، یک قانون اساسی درست شد؛ نهادها و بنیانهای ادارهی کشور و مدیریت کشور معین شد. این مجموعهی نهادهای مدیریتی، دولت اسلامی است. در اینجا منظور از دولت، فقط قوهی مجریه نیست؛ یعنی مجموع دستگاههای مدیریتی کشور که ادارهی یک کشور را برعهده دارند؛ نظامات گوناگون اداره کنندهی کشور. بخش بعد از آن، جامعهی اسلامی است؛ که این، آن بخش بسیار مهم و اساسی است. بعد از آنکه دولت اسلامی تشکیل شد، مسئولیت و تعهد این دولت اسلامی این است که جامعهی اسلامی را تحقق ببخشد. جامعهی اسلامی یعنی چه؟ یعنی جامعهای که در آن، آرمانهای اسلامی، اهداف اسلامی، آرزوهای بزرگی که اسلام برای بشر ترسیم کرده است، تحقق پیدا کند. جامعهی عادل، برخوردار از عدالت، جامعهی آزاد، جامعهای که مردم در آن، در ادارهی کشور، در آیندهی خود، در پیشرفت خود دارای نقشند، دارای تأثیرند، جامعهای دارای عزت ملی و استغنای ملی، جامعهای برخوردار از رفاه و مبرای از فقر و گرسنگی، جامعهای دارای پیشرفتهای همهجانبه - پیشرفت علمی، پیشرفت اقتصادی، پیشرفت سیاسی - و بالاخره جامعهای بدون سکون، بدون رکود، بدون توقف و در حال پیشروی دائم؛ این آن جامعهای است که ما دنبالش هستیم. البته این جامعه تحقق پیدا نکرده، ولی ما دنبال این هستیم که این جامعه تحقق پیدا کند. پس این شد هدف اصلی و مهمِ میانهی ما.شاهدها (۱۲۹ پاراگراف)
سنجش مرتبهٔ افراد به تقوا، عبادت، جهاد و انفاق
… بهزور میخواند، اگر خیلی حِدّت[19] میکرد، در مسجدالحرام دو رکعت نماز میخواند، بعد هم مفصل کتک نوشِ جان میکرد. دیگر نهایت مسلمانی این بود، نه بیشتر از این. بعد که هجرت کرد، آمد به سرزمین آزاد، به هوای آزاد، به جامعۀ اسلامی، به تحت ولایت الله و رسولالله؛ دید عجب جاییست اینجا، اینجا یَتَسابِقونَ اِلَی الخَیرات است، اینجا با آیۀ قرآن و تقوا و عبادت، مرتبۀ افراد، مشخص و معلوم میشود. هرکه بیشتر برای خدا حرکت بکند، عبادت بکند، تلاش بکند، جهاد بکند، انفاق بکند، او عزیزتر است در این جامعه.بنیانگذاری جامعهٔ الهی با هجرت گروهی پیشگام
گاهی لازم میشود که گروهی از انسانها با هجرت خود، نقطۀ شروع هجرت را آغاز کنند، جامعۀ الهی و اسلامی را بنیانگذاری کنند، بهوجود بیاورند، دارالهجرة ایجاد کنند، آنوقت مؤمنین به آنجا هجرت کنند. غرض، این حاصلِ مطلب دربارۀ هجرت است.جامعهٔ تحققبخش نیازهای فطری انسان
بنابراین نتیجهای که میتوانیم بگیریم، این است که نظام اسلامی آرمانهایش غیر قابل تغییر است؛ علت این است که آرمانها، آرمانهای فطری است. نگاه به این آرمانها، نگاه هوسگونه و از سر هوسِ گذرا نیست؛ بلکه نیاز طبیعی و جوشیدهی از فطرت انسان است. نیاز به عدالت، نیاز به آزادی، نیاز به پیشرفت، نیاز به رفاه عمومی، نیاز به خُلقیات عالی، اینها نیازهای فطری انسان است. جامعهی اسلامی یعنی این. ما دنبال این هستیم. این قابل تغییر نیست؛ اما نظاماتی که ما را به اینها میرساند، احیاناً قابل تغییر است؛ بستگی به این دارد که اقتضائات زمانه چگونه باشد.جامعهای که احکام اسلام به معنای واقعی در آن پیاده شود
… کشور، اقتدار کشور، تشکیل جامعهی اسلامی در کشور و در نهایت رسیدن به تمدّن نوین اسلامی و تمدّن بزرگ اسلامی؛ هدفهای انقلاب اینها است. باید دید برای رسیدن به این هدفها، برای رسیدن به عدالت اجتماعی، برای رسیدن به پیشرفت واقعی کشور -نه پیشرفتهای پوشالی و ادّعایی؛ پیشرفتهای همهجانبه، مادّی و معنوی- و برای رسیدن به جامعهی اسلامی که احکام اسلام به معنای واقعی در آن پیاده بشود و مردم بهرهمند بشوند از تحقّق این احکام و در نهایت برای رسیدن به تمدّن نوین اسلامی، چه کارهایی لازم است، آن کارها را در حدّ توانمان [انجام بدهیم]؛ هر کسی در حدّ توان خودش؛ بنده یک جور، آن مسئول یک جور، آن دانشجو یک جور و امثال اینها که حالا عرض خواهیم کرد.تشکیل جامعهٔ نمونهٔ اسلامی با احساس مسئولیت همگانی
… باید برای سرنوشت کشور و برای آیندهی کشور، احساس مسئولیت و تعهد کنیم و بدانیم که میتوانیم نقش ایفا کنیم. یک دانشجو، یک استاد، یک معلم، یک دانشآموز، یک کشاورز، یک فعال صنعتی و یک سرمایهگذار در بخشهای گوناگون کشاورزی یا صنعتی، همه باید احساس مسئولیت کنند. با احساس مسئولیت همگانی و همهجانبه و با هدایت دستگاههای مسئول کشور - دستگاههای دولتی و مجلس شورای اسلامی و قوهی قضائیه - ملت ایران خواهد توانست بر همهی این موانع و مشکلاتی که دشمنان جهانی میخواهند بر او تحمیل کنند، فائق بیاید و با قدرت و با حکمت خود، جامعهی نمونهای را که اسلام برای مسلمانها خواسته است، تشکیل بدهد.کارگر نشدن ترفندها در جامعهٔ پرورشیافته با این خصوصیات
… این خصوصیّات معنوى و اخلاقى، این ریشههاى فاسدى را که در نفْس ما هست، اینها را در زبان دعا به ما معرّفى میکند، علاج اینها را هم شما از خدا باید بخواهید. وقتى که با خدا راز و نیاز میکنید، از جملهى چیزهایى که میخواهید، علاج همین مشکلات درونى و نفْسانى است. آن جامعهاى که حدّاقل یک مجموعهى بزرگى از آن با این خصوصیّات پرورش پیدا کند، همان جامعهاى است که هیچ ترفندى در آن کارگر نخواهد شد.جامعهٔ نبوی سرشار از آگاهی و رشد فکری بیجا برای خرافهخواهان
… میشد، و دعوت انبیا بهزودی و آسانی پذیرفته نمیشد؟ چرا؟ همین کَهَنِه و احبار و رهبان و همان طبقهای که قرآن از آنها به نام احبار و رهبان یاد میکند، اینها مانع میشدند. مردم را میخواندند به پایبندیِ هرچه بیشتر به سنتهای فکری غلط و پندارهای خرافی موروثی. اینها هم از آمدن پیغمبر وحشت میکردند، چون میدانستند پیغمبر اگر آمد، اگر نبی مبعوث شد، اگر آن جامعه بهوجود آمد، که در آن جامعه آگاهی هست، در آن جامعه نور هست، در آن جامعه رشد فکری هست، در آن جامعه همۀ مردم یا عالِمند یا متعلَّم، آنجا دیگر میدانی برای بیسوادها و ازخودراضیها و عزیزان بیجهت و مردمانی که مایلند انسانها در ناآگاهی و خرافت بمانند برای اینها دیگر جایی نیست در آن جامعه. این است که اینها هم با شدتِ هرچه تمامتر با انبیا، با دعوتهای الهی، با بعثتهای تاریخی، مبارزه کردند.نبودن جامعهٔ اسلامی به این معنا در دنیای امروز
… و آن این است، آنکسیکه آن مسلمان دارد با او میجنگد، با شما پیمان صلح بسته باشد؛ دراینصورت کمک به آن مسلمان هم دیگر واجب نیست. اینجا چه میفهماند این آیه به ما؟ اولاً میفهماند کمک به مسلمان، در هر نقطهای از جهان که باشند واجب است، ولو هجرت نکرده باشند. ثانیاً میگوید آن مسلمانی که هجرت نکرده است، به جامعۀ اسلامی مهاجرت نکرده ـ که البته امروز در دنیا، جامعه اسلامیِ بهاینمعنا نداریم ـ به جامعۀ اسلامی نیامده، در دارالکفر باقی مانده، این آدم اگر با یک نفر یا یک دسته کافر جنگش افتاد و شما با آن کافر پیمان صلح دارید و عدم تعرّض، حق ندارید بروید به کمک برادر مسلمانتان. چرا؟ چون هجرت نکرده، چون برادر شما نیست، مهاجرت نکرده بهسوی شما. ﴿وَ اِنِ استَنصَروكُم فِی الدّينِ فَعَلَيكُمُ النَّصرُ اِلّا عَلىٰ قَومٍ﴾، مگر بر قومی، بر زیان مردمی که ﴿بَينَكُم وَ بَينَهُم ميثاقٌ﴾ که میان شما و آنها تعهد و پیمانیست. ﴿وَ اللهُ بِما تَعمَلونَ …بنای جامعهٔ اسلامی آینده بهدست جمع پیوستهٔ نخستین
… چون اینها در اقلیتند. جمعیتی که در اقلیتند، ممکن است فکرشان تحتالشعاع فکر اکثریت، قرار گیرد. عملشان، حیثیتشان، شخصیتشان، ممکن است در لابهلای حیثیتها و شخصیتها و عملهای بقیۀ مردم، که احیاناً مخالف با آنها هستند گم بشود، نابود بشود، هضم بشود، از بین برود. برای اینکه اینها هضم نشوند، برای اینکه اینها نابود نشوند، برای اینکه اینها بتوانند بهعنوان یک جمعی باقی بمانند، تا در آینده، جامعۀ اسلامی با دستهای استوارِ اینها بنا بشود و اداره بشود و ادامه پیدا بکند و اینها یاوران پیغمبر باشند، برای اینکه اینها بتوانند بمانند، اینها را هرچه بیشتر به همدیگر متصل میکنند و هرچه بیشتر از سایر جبههها جدا میکنند.