برجسته کردن تیپهای اجتماعی از هنرهای فاخر نمایش رادیویی
جنبههای ارزشیای را که گفتیم، باید در تفریح سالم و هنر، وارد شود. شما البته خودتان به این مهم توجه دارید. از جمله، آن تیپهای مختلف اجتماعی را که پیدا میکنید و بر جسته میکنید، از هنرهای فاخری است که مورد استفاده قرار میگیرد. مثل آقای ملون و دیگران که اینها کار بسیار جالبی است.
شخصیت ملون نمایانگر آدم خودخواه زورگوی بیاعتنا به ارزشها
من روزی که قطعهی طنز آقای ملون را اول بار - یا بارهای اولی که پخش میشد - شنیدم، دیدم این تیپ را کاملاً میشناسم. این تیپ، تیپ آن آدم خودخواه بیاعتنا به ارزشها و از آن سنخ آدمهایی است که اگر زورشان به کسی رسید، پدر طرف را در میآورند و اگر کسی زورش به آنها رسید، در مقابل او بی دست و پا هستند. یعنی هر جا بتوانند زور میگویند و فقط مسائل خودشان برایشان مطرح است. این تیپ مغرور آنچنانی را، از نزدیک دیده بودم و تعجب این است که صدایی که آقای نوذری روی این شخص گذاشته، درست مثل آن صدایی است که من از آن تیپ مورد نظر شنیدهام!
پیشنهاد گنجاندن نقش هدایتگر همسر ملون در نمایش
… کنید، چقدر دستتان باز است. در ماجرای ملون، همسر ملون که یکی از هنر پیشههای بسیار خوب در نمایشنامههای رادیویی شماست و خیلی خوب اجرا میکند، بر ملون مسلط است. یعنی ملونی که همهی دنیا از دست او عاجزند، همسرش، یک نوع تسلط روحی بر او دارد و به او تشر میزند. اینجا شما بیایید یک حقیقت قابل توجهی را بگنجانید؛ و اینکه او گاهی بتواند ملون را هدایت کند. چون زن، آنجا که بر شوهرش مسلط میشود، میتواند او را به سمت صحیحی هم هدایت کند. این یک امر واقعی است.
پیشنهاد نمایش تیپ انسانهای ناامید از هر حرکت اجتماعی
شما روی چند تیپ تأکید کردهاید و آنها را به میدان آوردهاید؛ مثل همین ملون و دست و دل باز و آمیرزا. اما تیپهای دیگری هم وجود دارند که در جامعهی ما هستند. مثلاً فرض بفرمایید انسانهای ناامیدی که از هر حرکت اجتماعی که پیش بیاید، مأیوسند. میگوییم: «آقا، بیایید این کار را بکنیم. بیایید مدرسه بسازیم، بیایید فلان کار فرهنگی را بکنیم.» میگویند: «آقا، فایدهای ندارد. مگر میشود!؟ ...» آیا در جامعهی ما، چنین تیپی وجود دارد یا نه؟ در دوران مبارزات - در زمان رژیم گذشته - این تیپ افراد، از بزرگترین …
لزوم مطرح کردن و معرفی تیپهای اجتماعی به مردم
بههرحال، اینها تیپهایی اجتماعی است. باید اینها را مطرح و به مردم معرفی کنید. از این قبیل، زیاد هستند. من موارد دیگری را هم نوشتهام، اما نمیخواهم بگویم. بحمدالله ذهنتان، ذهن بسیار بازی است و خوب متوجه جهات گوناگون میشوید. نکتهی مهمی که هست، شما باید به جنبههای ارزشی اهمیت بدهید. یعنی ارزشهای انسانی و اسلامی را در لابهلای نمایشهای …
درستی انتخاب تیپ ملون در نمایش رادیویی
… آقای ملون را شنیدم و گوش کردم، یادم به آدمی با همین خصوصیات اخلاقی و با همین صدا افتاد! یک لحظه فکر کردم شاید آن آقایی که این صدا را برای این مقصود انتخاب کرده، همان شخصی است که من دیدهام! لکن بعد از بررسی جهات جغرافیایی، بعید دانستم این، همان شخص باشد. این نشان میدهد که این تیپ، درست انتخاب شده است. یعنی شما در ارائهی این تیپ اجتماعی، اشتباه نکردهاید.
پیشنهاد پرداختن به این مضمون در تیپسازیهای نمایشی
در تیپ ملون شما، هم مرد مرد ناباب و خرابی است، هم زن زنی است که بر او تسلط روحی دارد و میتواند او را هدایت کند. شما اینجا حاشیهای بزنید و آن اینکه، زن و مرد، هر دو، حافظ یکدیگر هستند و زن، چنانچه یک وقت بخواهد، میتواند شوهرش را به راه صحیحی هدایت کند. این، موضوعی است که به نظرم میآید شما میتوانید در همین تیپ سازیها - در تیپهای مختلف اجتماعی - جستجو کنید و بسازید.
پیشنهاد نمایش تیپ مضر و همیشه مأیوس
غرض اینکه، شما این را هم میتوانید نشان دهید که یک تیپ مضر اجتماعی است و همیشه مأیوس است. یا فرض بفرمایید شما در مورد سوء استفادههای مالی، سراغ آمیرزای بیچاره رفتهاید! در حالی که آمیرزا، یک نقش امروزی نیست؛ نقش قدیمی است. امروز، بیشترین استفادهها را - بخصوص بعد از انقلاب - تاجرهای کابارهای دارند. چند سال قبل از این، گزارشهای گوناگونی برای من …