رفتن به محتوای اصلی

توبه‌نامهٔ شاهرویداد

نام‌های دیگر: توبهٔ شاه، نطق تلویزیونی شاه

توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

پیام محمدرضا پهلوی در ماه‌های پایانی حکومتش و واکنش امام خمینی (ره) به آن.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:سخنرانی در جمع ایرانیان مقیم خارج درباره فریبکاری شاه برای بقای خویش‌— ۱۳۵۷/۰۸/۱۵

شاهدها (۱۰ پاراگراف)

توبه و تعهد شاه نشانهٔ مخالفت ملت نه عده‌ای معدود

… عده معدودی است لکن ملت من را می‌خواهد، ملت همه، من را می‌خواهند لکن یک چند نفر، یک عده کمی هستند! این یک مطلب ایشان است. مطلب دیگر این است که اینها هم که با من مخالفند من را درک نکرده‌اند و الّا مخالف نمی‌شوند! حالا ما هر دو مطلب را ببینیم که صحیح هست یا نه. اگر ملت عده معدودی بودند چطور آمدی توبه کردی! خوب ملت که با شما هستند، همه با شما هستند؛ یک عده معدودی، چند نفری، خوب این چند نفر را از بین می‌بردی، دیگر این توبه نداشت! چطور گفتی من در مقابل ملت ایستاده‌ام و تعهد می‌کنم! ملتی که با تو موافق است، معنایش این است که شما کارهایت به قدری خوب بوده است که همه ملت با شما موافق است، این دیگر تعهد نمی‌خواهد؛ شما تعهدات را عمل کردی، کار خوب کردی برای مردم! اینکه می‌گوید که من تعهد می‌کنم، من اشتباهاتی کرده بودم و این اشتباهات را دیگر …

همراه کردن توبه‌نامه با چماق به‌عنوان توطئه‌ای برای آرام کردن مردم

اینها دیدند که از راه حکومت نظامی هم کار انجام نگرفت؛ این دفعه، که چند روز پیش باشد، اینها با هر دو حربه پیش آمدند؛ یعنی شاه یک دستش توبه نامه بود، یک دستش چماق! این توطئه بود، من این طور حدس می‌زنم، و همین جور است که اینها این اجتماع مثلث یا مربع را که کردند در پیش شاه،[3] قرارشان بر این شد که شاه بیاید و حرفهای آدم توبه کار را بزند و در پیشگاه ملت تعهد بدهد [که‌] من متعهد می‌شوم به اینکه این اشتباهات را دیگر تکرار نکنم، تا حالا اشتباهاتی شد و من متعهد می‌شوم، ملتزم می‌شوم در پیشگاه ملت که دیگر تکرار نشود این کارها و این اشتباهات، و بعد هم به طایفه طایفه از ملت رو آورد: به روحانیون، به مراجع عظام- به تعبیر او- و علمای اعلام، که من از شما تقاضا دارم که مردم را هدایت کنید، مردمْ آرام بنشینند، و من دیگر بنا دارم به اینکه از این به بعد یک انتخابات آزادی، یک ملت آزادی، آزادی به همه معنی بدهم و شما مردم را آرام کنید، و به سیاسیون رو آورد و تقاضا کرد که شما هم کمک کنید در اینکه این مردم دیگر این طور کارها را نکنند، و ما آزادی می‌دهیم، انتخابات آزاد، مجلس صحیح، و دیگر از این کارهایی که پیشتر شده است و آن اشتباهات نمی‌کنیم؛ و بعد هم رو به جوانها آورد که شما از این ملت هستید و چه، و بعد هم رو به پدر و مادر جوانها که نگذارید جوانهایتان بیایند تو خیابانها و این کارها را بکنند؛ و به همه اقشار ملتْ ایشان رو آوردند و اعتراف کردند در محضر ملت، و رادیو هم از قراری که گفتند در همه …

توبهٔ شاه به معنای اقرار به جرم و سلب آزادی از ملت

و این اقرار به این است که تا حالا من این کارهایی که کرده‌ام اشتباه بود؛ اقرار به این است که من جرم مرتکب شدم! در حضور ملتْ ایشان اقرار کرده است به اینکه من تا حالا آزادی را از ملت سلب کرده بودم و حالا می‌خواهم که از این اشتباه دست بردارم؛ و فهمیدم که این کار اشتباهی بوده است و می‌خواهم دست بردارم. اقرار به این است که مجلس ملی تا حالا نبوده است، و مجلسِ سرنیزه‌ای بوده است! و من این را هم «اشتباه» کرده بودم! انتخابات دیگر آزاد است، آزاد می‌شود! اقرار به این است که این قتل و غارتهایی که توسط مامورین من و اینهایی که از ساواک و غیره، من به ایشان امر کردم که …

تشدید کشتار مردم هم‌زمان با توبه‌نامه و دعوت به اندیشیدن به ایران

… را بزنند؛ دنبال او نخست وزیر[4] هم همین حرفها را تکرار کرده بود، و هر دو می‌گفتند که ای ملت! بیایید- به طبقات ملت که قیام کرده‌اند- بیایید همه‌مان به فکر ایران باشیم، در اندیشه ایران باشیم. بیایید دست از این کارها بردارید که ما همه در اندیشه ایران باشیم! این آن دست توبه‌ای که در یک دستش توبه نامه بود. مصادف با همین توبه نامه، یک دست دیگری‌ هم بلند کرد و با شدت شروع کردند به آدمکشی، با شدت هر چه تمامتر. الآن در ایران مشغولند؛ همین حالا، الآن. ما امروز صبح از قم اطلاع داریم که گفتند تا کنون قم این طور نبوده! این جور انقلابی که امروز در قم هست و آتش گرفته و آتش‌سوزی و تفنگ و فساد. آن کسی که تلفن کرده بود به اینجا، گفته بود که قم تا کنون یک همچو چیزی به خودش …

باورناپذیری توبهٔ شاه هم‌زمان با کشتار مردم حتی برای سطحی‌نگران

… آخر این ناشیگری است. یا آنهایی که دارند تعلیم می‌دهند این مسائل را، غرض دارند با این مردک و می‌خواهند کلکش را بکنند منتها مستقیماً نمی‌خواهند این کار را انجام بدهند، می‌خواهند غیر مستقیم این کار را انجام بدهند که به مردم بفهمانند که آقا توبه این آقا این است! این توبه‌ای که دارد می‌کند و در پیشگاه ملتْ عذرِ تقصیر می‌خواهد و التزام می‌دهد و ضمانت می‌کند، این الآن که توی زبانش التزام و ضمانت است زیر عبایش تفنگ است! این را ملت باورش بیاید؟! کدام ملت، کدام احمق باورش می‌آید این را؟! چه کسی این مطلب را باورش می‌آید؟ آنها هم که مطالعه در حال شما نکرده‌اند، آخر باورشان می‌آید یک همچو مطلبی که با هم تو این کار را داری انجام می‌دهی؟ کسی احتمال می‌دهد که نظامی بدون اینکه شاه امر بکند آدم بکشد؟! نظامی به روی مردم آتش روشن کند بدون اینکه امر …

صورت‌سازی برای مبرا نشان دادن شاه و انداختن کشتار به گردن نظامیان

اینها در این جلسه‌ای که داشتند فکر علیلشان به این منتهی شد که بیایید یک کاری بکنیم که اعلیحضرت را مصون نگه داریم و بگوییم که آقا توبه کار است لکن نظامی، خودش کار خودش را انجام بدهد! اینها نظامی هستند که این را انجام می‌دهند نه شاه! و جوری اینها ترتیب آن را دادند که خود مطلب- متن قضیه- مطلب را روشن کرد که چه هست: همان قضیه دم خروس است! متن قضیه معلوم بود که این یک صورت‌سازی است. و به نظر انسان می‌رسد که اینهایی که این مطلب را تنظیم کرده‌اند، با اینکه از آن طرف دیدند که ریاکاریها به جایی نرسید، حکومت نظامی و سرنیزه هم به جایی نرسید، خوب، ضم این دوتا، ضم [لا] شی‌ء به لاشی‌ء است، ضم هیچی به هیچی است؛ آن به جایی نرسید، این هم به جایی …

حمله بودن توبهٔ شاه و احمقانه بودن طراحی آن یا قصد بیدار کردن مردم با آن

اگر این طرح از ابرقدرتهاست، بسیار احمقانه [است‌]! اگر از خود دستگاه هم هست، خوب توی آن احمق هست؛ آدم ناقلا هم هست! اگر احمقها تنظیم کرده باشند که احمقانه است، اگر این آدمهای چیز فهم تنظیم کرده باشند، بر ضد او می‌خواهند تنظیم بکنند؛ آنها هم با ملت معلوم می‌شود همراهند! می‌خواهند مردم را بیدار کنند که ای مردم بدانید که توبه این آقا حمله است، نه مرگ است! توبه گرگ را می‌گویند مرگ است اما توبه ایشان حمله است!

فریبنده بودن نطق‌ها برای فرونشاندن خشم ملت و بازیابی قدرت

من از جوانان غیور ایران که ملت ما را سرافراز نموده‌اند احساس غرور می‌کنم. ملت ایران باید بداند که این نطقهای فریبنده برای اغفال مردم و فرونشاندن آتش خشم ملت است، تا تثبیت مقام کرده و قدرت را باز یابد؛ و خدا می‌داند که اسلام و روحانیت و عموم ملت پس از آن با چه مصیبتهای دردناکی مواجه خواهد شد.

تعهد به جبران اشتباهات و درخواست دست کشیدن ملت از مخالفت

باز شاه به دو وسیله برای نجات خودش متوسل شد. یکی به وسیله فریب، یکی به وسیله سرنیزه. وسیله فریب این بود که در نطقی[1] که کرد التزام داد، تعهد داد به ملت که این اشتباهاتی که کرده است دیگر همچو اشتباهی نمی‌شود، و از این به بعد دیگر به قانون اساسی به همه معنا عمل می‌شود و جبران آن اشتباهاتی که کرده بود می‌کند. و از عموم ملت خواستار شد که دست از این مخالفت بردارند، و از آیات عظام و علمای اعلام خواستار شد که مردم را هدایت کنند که آنها آرام باشند، و از سایر اقشار ملت- از قبیل کارگرها و محصلین و جوانها و همه اینها- خواستار این شد که از این مخالفتها دست بردارند و به ایران فکر کنند!

بی‌اعتباری تعهد تازه با سابقهٔ نقض تعهدات آغاز سلطنت

… یا کشته شدند، یا پای آنها را در روغن داغ گذاشتند یا- آن طور که می‌گویند- اره کردند پای بعضیها را، و همین طور از رجال سیاسی، اشتباهات بوده؟! اینها تخیلات بوده است؟! حالا از این اشتباهات دیگر ایشان نمی‌کنند! دیگر از این اشتباهات، حالا تعهد دارند می‌دهند؟! مگر همین ایشان نبودند که اول سلطنتشان قسم خوردند، تعهد دادند. خوب، کسی که بخواهد سلطنت پیدا بکند این تعهدات را باید بدهد. ایشان تعهد داده و همین التزاماتی که حالا دارد می‌گوید، آن وقت هم داده است، و بعد از آن تعهدات و التزامات این کارها را کرده. حالا یک تعهد دیگری که می‌دهد، یعنی حالا فرق کرده است این تعهد با آن تعهد؟! یا این حالا یکجور تعهدی است که دیگر قابل برگشت نیست؟! این تعهد آن وقت برگشت داشته، اما حالا این تعهد دیگر قابل برگشت نیست؟! حالا این اشتباهاتی که کرده است چطور جبران شده است؟ می‌شود؟ ده سال عمر یک انسان را، نه یک انسان، آن قدر انسان را، ده سال در حبس، در یک …