رفتن به محتوای اصلی

تمدن

نام‌های دیگر: تمدن بشری، تمدن جدید، تمدن شرق

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

پدیدهٔ تمدن بشری، بنیان‌ها و ادوار آن.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:سخنرانی در جمع اقشار مختلف مردم (15 خرداد، عملکرد دولت و رسالت علما)— ۱۳۴۳/۰۱/۲۶

سیر زمانی

از ۱۳۴۳ تا ۱۳۶۷
۱۳۴۳۱۳۶۷

فقط سال ۱۳۵۷همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

و این آقا که می‌گوید اگر من نباشم، یا رفقای او می‌گویند اگر نباشد خلا پیدا می‌شود یک حرف نامربوطی است. الآن خلا هست! بودن ایشان موجب خلا است برای اینکه همه چیز از واقعیتش تهی شده. هیچ واقعیتی الآن ما نداریم. هر چه هست صورت است و حرف است و خالی است و تو خالی است همه حرفها. آن همه داد و قال راجع به اینکه ما در «دروازه تمدن» وارد شدیم و می‌خواهیم وارد بشویم در دروازه تمدن، این «دروازه تمدن» که همه می‌دانند که هیچ خبری در کار نیست، از تمدن هیچ خبری نیست! اول مرتبه تمدن، آزادی ملت است. مملکتی که آزادی ندارد تمدن ندارد. یک مملکتی که‌ استقلال ندارد و وابسته به غیر است و همه‌اش هم با عمل ایشان وابسته به غیر شده، این [مملکت را] نمی‌شود گفت یک مملکت متمدن؛ مملکت متمدن آن است که آزاد باشد، مطبوعاتش آزاد باشد، مردم آزاد باشند در اظهار عقاید و رایشان؛ و [الآن‌] هیچ کس آزادی ندارد! خوب، تو می‌گویی هی ما به دروازه تمدن رسیدیم، فلان! ... که هر روز می‌آمد و فریاد می‌زد و [ادعاها] می‌کرد و یک حزب بازی و خیر، «حزب فراگیر» و این حرفها! همه معلوم شد که الفاظ است و معنی ندارد. الآن همه چیزهایی که ما داریم میانش تهی است، خالی است؛ یک صورتی بیشتر نیست. و الآن است که خلا در کار هست. اگر این آدم برود هیچ خلئی نیست در کار، برای اینکه کارمندهای صحیح هستند، اشخاصی هم که درس خوانده هستند، هم در خارج کشور هستند که نمی‌توانند وارد بشوند در کشور و هم در خود کشور در انزوا هستند، [به‌] مجرد اینکه ایشان برود، برنامه اسلام یک برنامه مدون معلوم [است‌] که حاکم باید چه جور وصفی داشته باشد، چه جور آدمی باشد. و- عرض بکنم که- ما به مردم هم می‌گوییم که یک همچو حاکمی را باید تعیین بکنید، و مردم هم با اختیار خودشان تعیین می‌کنند و- عرض می‌کنم که- وکلایی هم که می‌خواهند، با اختیار خودشان و همه چیز به اختیار خودشان؛ و هیچ خلئی در کار نیست. ایشان بروند خلاها از بین می‌رود نه اینکه ایشان اگر بروند یک خلئی پیدا می‌شود! اینها حرف است، شعر است که اینها می‌گویند!

آزادی ملت نخستین مرتبهٔ تمدن و نامتمدن بودن کشور وابسته

… ما نداریم. هر چه هست صورت است و حرف است و خالی است و تو خالی است همه حرفها. آن همه داد و قال راجع به اینکه ما در «دروازه تمدن» وارد شدیم و می‌خواهیم وارد بشویم در دروازه تمدن، این «دروازه تمدن» که همه می‌دانند که هیچ خبری در کار نیست، از تمدن هیچ خبری نیست! اول مرتبه تمدن، آزادی ملت است. مملکتی که آزادی ندارد تمدن ندارد. یک مملکتی که‌ استقلال ندارد و وابسته به غیر است و همه‌اش هم با عمل ایشان وابسته به غیر شده، این [مملکت را] نمی‌شود گفت یک مملکت متمدن؛ مملکت متمدن آن است که آزاد باشد، مطبوعاتش آزاد باشد، مردم آزاد باشند در اظهار عقاید و رایشان؛ و [الآن‌] هیچ کس آزادی ندارد! خوب، تو می‌گویی هی ما به دروازه تمدن رسیدیم، فلان! ... که هر روز می‌آمد و فریاد می‌زد و [ادعاها] می‌کرد و یک حزب بازی و خیر، «حزب …

موافقت با آثار تمدن و پیشرفت و مخالفت با شکل فاسدکنندهٔ آن در دوران شاه

… ایران علاقه اسلامی دارند به روحانیون و هر کمکی روحانیون بخواهند به آنها می‌دهند و احتیاجی به کمک خارجی ندارند. اینکه گفته‌اند می‌خواهیم مملکت را به عقب برگردانیم، مطلبی است که شاه منتشر کرده، برای اینکه دست و پا بزند و خلاص شود از این گرفتاریهایی که دارد. ما با آثار تمدن موافقیم. مایلیم که مملکت ما مجهز شود به همه آثار تمدن، ولی نه آن طور که شاه عمل کرد. شاه تمام آثار تمدن را به صورت فاسدکننده درآورد. سینما به صورت ترویج فساد شد. اخلاق جوانها را فاسد کرد، مراکز فحشا را زیاد کرد، و وسایل اعتیاد جوانان را فراهم ساخت. جوانهای ما را به هروئین مبتلا کرد. ما با اینها مخالفیم. با آثار تمدن و پیشرفت مخالف نیستیم. با پیشرویهای شاه مخالفیم که ما را به عقب رانده. …

پذیرش همهٔ مظاهر تمدن و رد ادعای مخالفت روحانیان با آن

… ما برای همین فریاد می‌زنیم: نه برای اینکه ما می‌خواهیم اصلًا مظاهر تمدن نباشد. ایشان می‌فرمایند که آخوندها می‌گویند که ما نمی‌خواهیم این مظاهر تمدن را؛ ما می‌خواهیم حالا هم با الاغ سوار شویم و برویم! یک آدمی است که [سر سپرده است‌]؛ انسان چه بگوید به او. ما که این قدر فریاد می‌زنیم می‌گوییم که ما همه مظاهر تمدن را قبول داریم؛ اما مظاهر تمدن این است که حکومت نظامی این کار را به‌ مردم بکند؟ آقا، بچه‌های کوچک ما را، دختر بچه‌های هشت ساله و نُه ساله را، این چند روز کشتند. حالا کارشان را از دبیرستانها [شروع کرده‌اند]- خون دانشگاهیها را که ریختند و آن قدر [جنایت‌] کردند که الآن همه شان …

پذیرش همهٔ مظاهر تمدن و مخالفت تنها با انحرافات

… جوری می‌خواهند از اسلام و از مسلمین جدا بکنند و بعد هر کاری دارند بکنند. با حرفهای مختلف، با انحرافات مختلف، با این طور چیزها و تبلیغات زیادی که کرده‌اند: اینها عقب هستند، اینها ارتجاعی هستند! کدام ارتجاع؟! با کدام یک از مظاهر تمدن مخالفت کرده‌اند روحانیون؟ همه مظاهر تمدن را ما قبول داریم. آنی که ما قبول‌ نداریم این انحرافاتی [است‌] که هست.

مخالفت نداشتن اسلام با مظاهر تمدن و هیچ قشری

… است که به اسلام نسبت می‌دهند. صدر اسلام زنها توی لشکرها هم بودند؛ توی میدانهای جنگ هم می‌رفتند. اسلام با دانشگاهها مخالف نیست، با فساد دانشگاهها مخالف است؛ با عقب نگه داشتن دانشگاهها مخالف است. با دانشگاه استعماری مخالف است اسلام، نه با دانشگاه مخالف است. اسلام با هیچ چیز از این مظاهرِ- عرض می‌کنم- تمدن مخالفت ندارد، و با هیچ قشری از شماها مخالفت ندارد. اسلام زنها را دستشان گرفته آورده در قبال مردها نگه داشته؛ در صورتی که در زمانی که پیغمبر اسلام آمد، زنها را هیچ حساب می‌کردند. اسلام زنها را قدرت داده است. اسلام زنها را در مقابل مردها قرار داده؛ نسبت با آنها تساوی دارند. البته یک احکامْ خاصِّ به مرد است که …