رفتن به محتوای اصلی

تمدن بزرگاصطلاح

توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

شعار محمدرضا پهلوی دربارهٔ آیندهٔ ایران و نقد آن.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:پیام به ملت ایران به مناسبت اربعین شهدای تبریز— ۱۳۵۷/۰۱/۰۴

سیر زمانی

از ۱۳۵۷ تا ۱۳۶۱
۱۳۵۷۱۳۶۱

فقط سال ۱۳۵۸همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

از لغتها: «تمدن بزرگ»، «دروازه تمدن بزرگ»! «تمدن بزرگ» هم از آن چیزهایی است که- این واژه‌ای است که- معنای خودش را از دست داده؛ یک معنای دیگری در منطق اینها دارد. این هم در لسان شاه زیاد است! در لسان کارتر هم که پدر بزرگ ایشان است! در لسان او هم شبیه این هست که تمدن بزرگ. اینها- «تمدن بزرگ» در لسان اینها هم این است که تمام آثار تمدن یک ملت زیر پا و سرکوب بشود! فرهنگ یک ملت در راس تمدن بزرگ واقع شده که فرهنگ باید یک فرهنگی باشد موافق با تمدن؛ و فرهنگ ما وقتی که ملاحظه می‌کنید یک فرهنگ وابسته غیر مترقیِ منحط که جوانهای ما را نگذارند یک قدم بالاتر از یک حدی- تا یک حدی- یک قدم بالاتر بروند. در ایران که این طور است هیچ، این جوانهای ما که آمده‌اند در خارج: همین دیروز پریروز دیشب، کیْ، چند تایشان- جوانهای خوبی- آمدند اینجا تو این اطاق پیش من گفتند که ما در فلان مملکت- که حالا دیگر یادم هی زیاد نمی‌ماند- ما در آنجا تحصیل می‌کنیم لکن به ما چیزی نشان نمی‌دهند. ما همان جا هستیم به اسمْ! گفت ما تحصیلاتمان در ایران به یک حدی بود، اینجا که آمدیم ما را در حد پایین تر الآن دارند استعمال می‌کنند! در حد پایین تر! و ما همین طور اینجا هستیم بیخود. و شما اجازه بدهید که ما برویم به ایران، آنجا بلکه یک کاری انجام بدهیم، یعنی کاری با برادرانمان انجام بدهیم.

نقد شعار تمدن بزرگ: دادن ذخایر کشور به بیگانگان و انباشت ثروت نزد عده‌ای

… آنجایی که ما عبور می‌کردیم، و مع الاسف همه به حالی بودند که موجب تاثر بود، در جایی که ثروتشان- ثروت خداداد- در زیر پایشان بود، خودشان آن طور مستمند بودند. مملکتی که ثروتش زیاد بوده است، ذخایر زمینی‌اش الی‌ ما شاء الله بوده است، باید باز به حال مخروبه باشد. این «تمدن بزرگ» این را برای ما سوغات آورد که همه چیزهای ما را دادند به غیر، و خود ما را در یک مملکت پُر ثروت، یک مملکتی که قابل است از برای اینکه صد و پنجاه میلیون جمعیت یا بیشتر در او زندگی مُرفَّه داشته باشند، سی و چند میلیون جمعیت که اکثرشان وضعشان وضع صحیح نیست، ثروتها به جیب یک دسته مجتمع شده و به خارج منتقل شده، و علاوه بر آن تمام ذخایر ما را دادند به خارجیها و یک ثَمَنِ بَخْسی[1] گرفتند، آن هم صرف مملکت نشد، خوردند و بردند. حالا هم که ملاحظه می‌کنید آن دشمن شماره یک شما[2] را- که همه ثروتهای ما را برده است و در بانکها جمع کرده است- امریکا برده است در آنجا دارد لالایی برای او می‌خواند و دارد از او پذیرایی می‌کند.

ادعای رساندن کشور به «تمدن بزرگ» دامی برای غافل کردن مردم از غارت

… که با سالوسی ابتداءً کارها را انجام بدهد، و معلمهایی هم در این باب داشت، شروع کرد سالوسی از جهاتی. یکی راجع به اینکه خودش را به دیانت می‌بست. قرآن چاپ کرد! هر چند وقت یک دفعه می‌رفت در حرم حضرت رضا و می‌ایستاد و نماز می‌خواند و زیارت می‌کرد! این یک راه بود. یک‌ راه دیگر هم که برای طبقات دیگر پیش گرفته بود این بود که ما می‌خواهیم این مملکت را به «تمدن بزرگ» برسانیم. کتاب ماموریت برای وطنم را یکی دیگر نوشته و به ایشان نسبت داده![2] خودش اهل نوشتن نبود، وقتش را هم نداشت. این هم یک دامی بود برای اینکه مردم را غافل کند از اینکه دارد همه چیزشان را از بین می‌برد. از این طرف، اینکه ما می‌خواهیم برای ملت چه بکنیم و می‌خواهیم مملکت را صنعتی‌اش کنیم! می‌گویند که کلاغ مثل کبک می‌خواست راه برود، راه رفتن خودش هم یادش رفت! این نمی‌خواست اصلًا مثل کبک راه برود؛ می‌خواست بازی بدهد مردم را. درصدد بودند اینها که مردم را اغفال …

مخالفت همهٔ ملت با طرح تمدن بزرگ شاه و ویرانی کشاورزی

مخالفت با فساد را و مخالفت با تمدن را- البته آن تمدنی که ایشان طرحش را ریخته بود، آن «تمدن بزرگی» که ایشان طرحش را ریخته بود، همه ملت با آن مخالف بودند نه روحانیت تنها- آن تمدن این بود که ما همه کشاورزی‌مان را به هم بزنیم. و از آن ور هم آن جهت دیگرش را نتوانیم درست بکنیم. بگوییم می‌خواهیم مملکت ما صنعتی بشود، کشاورزی‌اش را به هم بزنیم. صنعتی‌اش نتوانیم بکنیم یا نکنیم، عمداً نکردند. آن قدری که کردند اینکه کشاورزی را به هم زدند برای اینکه امریکایی‌ها گندمهایشان را توی دریا می‌ریختند، زیادشان بود، یا می‌سوزاندند. خوب بازار درست …

بیشتر بودن مراکز فساد و مشروب‌فروشی از مراکز علم و کتاب‌فروشی

آن تمدنی که ایشان می‌گفت [این بود که‌] مراکز فساد در تهران بیشتر از مراکز علم بود. دکانهای مشروب فروشی بیشتر از دکانهای کتابفروشی بود. آن را هر آدمی مخالف با آن هست. اینها می‌خواستند که این دو تا قدرت را از ملت بگیرند. ملت هم وقتی قدرت تفکرش کم باشد خوب نمی‌تواند کاری بکند و باید تسلیم بشود. از این جهت نقطه نظرشان به دانشگاه بود و به مدارس علمی. بیشتر به این دو تا، منتها با هر کدام به یک فرم …

رد ادعای رژیم و دور کردن ملت از اصل تمدن

هیاهو کردند، فریاد کردند که ما می‌خواهیم شما را به دروازه «تمدن بزرگ» برسانیم و واقع مطلب دور کردن ملت بود از اصل تمدن، تا چه رسد به «تمدن بزرگ»! همه را دور کردند از تمدن؛ از آنی که استقلال انسان را درست می‌کند؛ استقلال فکری انسان. تا انسان استقلال فکری نداشته باشد، نمی‌تواند یک فرد مفیدی باشد، و اینها می‌خواستند فرد مفید پیدا نشود، اصلًا از انسان می‌ترسیدند. اینها دیدند که یک مُدرّس،[1] در زمان رضا خان یک مُدرّس بود که در مجلس …