رفتن به محتوای اصلی

تمدن بزرگاصطلاح

توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

شعار محمدرضا پهلوی دربارهٔ آیندهٔ ایران و نقد آن.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:پیام به ملت ایران به مناسبت اربعین شهدای تبریز— ۱۳۵۷/۰۱/۰۴

سیر زمانی

از ۱۳۵۷ تا ۱۳۶۱
۱۳۵۷۱۳۶۱

فقط سال ۱۳۵۷همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

از لغتها: «تمدن بزرگ»، «دروازه تمدن بزرگ»! «تمدن بزرگ» هم از آن چیزهایی است که- این واژه‌ای است که- معنای خودش را از دست داده؛ یک معنای دیگری در منطق اینها دارد. این هم در لسان شاه زیاد است! در لسان کارتر هم که پدر بزرگ ایشان است! در لسان او هم شبیه این هست که تمدن بزرگ. اینها- «تمدن بزرگ» در لسان اینها هم این است که تمام آثار تمدن یک ملت زیر پا و سرکوب بشود! فرهنگ یک ملت در راس تمدن بزرگ واقع شده که فرهنگ باید یک فرهنگی باشد موافق با تمدن؛ و فرهنگ ما وقتی که ملاحظه می‌کنید یک فرهنگ وابسته غیر مترقیِ منحط که جوانهای ما را نگذارند یک قدم بالاتر از یک حدی- تا یک حدی- یک قدم بالاتر بروند. در ایران که این طور است هیچ، این جوانهای ما که آمده‌اند در خارج: همین دیروز پریروز دیشب، کیْ، چند تایشان- جوانهای خوبی- آمدند اینجا تو این اطاق پیش من گفتند که ما در فلان مملکت- که حالا دیگر یادم هی زیاد نمی‌ماند- ما در آنجا تحصیل می‌کنیم لکن به ما چیزی نشان نمی‌دهند. ما همان جا هستیم به اسمْ! گفت ما تحصیلاتمان در ایران به یک حدی بود، اینجا که آمدیم ما را در حد پایین تر الآن دارند استعمال می‌کنند! در حد پایین تر! و ما همین طور اینجا هستیم بیخود. و شما اجازه بدهید که ما برویم به ایران، آنجا بلکه یک کاری انجام بدهیم، یعنی کاری با برادرانمان انجام بدهیم.

شاهدها (۱۵ پاراگراف)

واژه‌ای بی‌معنا در زبان شاه و کارتر به معنای سرکوب آثار تمدن ملت

از لغتها: «تمدن بزرگ»، «دروازه تمدن بزرگ»! «تمدن بزرگ» هم از آن چیزهایی است که- این واژه‌ای است که- معنای خودش را از دست داده؛ یک معنای دیگری در منطق اینها دارد. این هم در لسان شاه زیاد است! در لسان کارتر هم که پدر بزرگ ایشان است! در لسان او هم شبیه این هست که تمدن بزرگ. اینها- «تمدن بزرگ» در لسان اینها هم این است که تمام آثار تمدن یک ملت زیر پا و سرکوب بشود! فرهنگ یک ملت در راس تمدن بزرگ واقع شده که فرهنگ باید یک فرهنگی باشد موافق با تمدن؛ و فرهنگ ما وقتی که ملاحظه می‌کنید یک فرهنگ وابسته غیر مترقیِ منحط که جوانهای ما را نگذارند یک قدم بالاتر از یک حدی- تا یک حدی- یک قدم بالاتر بروند. در ایران که این طور است هیچ، …

نقد شعار تمدن بزرگ شاه در برابر واقعیت زاغه‌نشینی تهران

این آقای «دروازه تمدن بزرگ» ملاحظه نکرده خود تهران را، این محله‌های تهران را؟ آن طوری که آقایان نوشته‌اند چهل و چند منطقه هست که در این چهل و چند منطقه این زاغه‌نشینها، این چادرنشینها، اینهایی که خانه ندارند اصلًا، یا زیرِ زمین یک سوراخی پیدا کرده‌اند و بیچاره‌ها مثل حیوانات زندگی می‌کنند، یا یک چادری درست کرده‌اند؛ مناطق زیادی، چهل و چند منطقه را اسم بردند، محالّشان را ذکر کرده‌اند، الآن پیش من است صورتش. این آقای تمدن بزرگ نگاه نکرده است به این تهران که چهل و چند منطقه، بیچاره یعنی [محرومند] از همه چیزهایی که آثار تمدن است: آب ندارند، برق ندارند، اسفالت و اینها که دیگر هیچ ندارند، هیچ چیز ندارند بیچاره‌ها. اینها را از دهات بیرون کرده‌اند و اراضی دهات را گرفتند برای خودشان، و اینها آمده‌اند در تهران. تهرانش این طور است که چهل و چند منطقه، اینها از چادرنشینها و زاغه‌نشینهایی که با فلاکت، با زحمت دارند زندگی می‌کنند، با بیچارگی دارند زندگی می‌کنند، نوشته است که …

نقد کتاب منسوب به شاه در وارونه‌نمایی اختناق به‌عنوان خدمت و آزادی

… خودش که عقلش نمی‌رسد که بنویسد، اینها برایش می‌نویسند! من نمی‌دانم حالا مطالعه هم کرده است که بفهمد چه جَفَنْگهایی توی این کتاب هست یا مطالعه هم نکرده؛ اگر کسی این کتاب را ببیند، واقعاً خجالت می‌کشد که یک قلمی این طور، این طور بی‌بند و بار [باشد]. این همه اختناق، این همه گرفتاری مردم، این همه کشتار، این همه زدوبند، این همه فروختن ملت به اجانب، این همه خیانت بر ملتِ مُسْلم ایران، اینها را همه «خدمتگزاری» [و] «آزادی» در ایران [وانموده کرده است‌] یک آزادی‌ای که هیچ کس نمی‌داند! هر کس این کتاب را بخواند و از کره مشتری آمده باشد و این کتاب را بخواند خیال می‌کند که این یک مطلبی است که همان طرز فکر افلاطون است! معلوم می‌شود که ایران یک عالَم دیگری است! یک عالمی ماورای این عالَم است! اما وقتی که بیاید در ایران وارد بشود و ببیند طرز حکومت …

نقد ادعای شاه و حاصل آن جز دروغ، جنایت و اختناق نبودن

ایشان هم که می‌خواهند ما را به دروازه تمدن بزرگ برسانند! یعنی این کار انجام شده، ما در دروازه تمدن هستیم! الآن ما وارد شهر ماورای طبیعت هستیم! در تمدن بزرگ ما الآن وارد هستیم! اما چه داریم؟ شما یک چیزی که ما داشته باشیم، خودمان داشته باشیم، جز دروغ گفتن و گزافه که از خودمان است، ماورای آن ما چه داریم؟ جز این جنایتها چه داریم؟ جز آدمکشی، جز اختناق، جز دروغگویی. حتی مخبرین روزنامه‌ها با آن وضعی که حالا چهل- پنجاه سال است داشته‌اند، حالا اعتراض کردند که ما را این قدر وادار به دروغگویی نکنید. مخبرین روزنامه‌ها، اینها اعتراض کرده‌اند که این قدر ما را به دروغگویی وادار نکنید. اساتید دانشگاهها- از قراری که گفته می‌شود- …

شعار تمدن بزرگ و عدالت اجتماعی و آزادی در کنار خرابکاری و اختناق

… او بود! اینها از مغول به ما بدتر کردند برای اینکه مغول به فرهنگ ما دیگر کار نداشت. مغول آمد یک چپاولی کرد و گذشت و رفت؛ بعد مردم مشغول شدند به کار خودشان. اینها پنجاه سال بر ما حکومت کردند، حکومت جابرانه کردند و همه [هستی‌] مان را از دست دادیم به واسطه آنها. پنجاه سال خرابکاری، آن هم با فریادهای «تمدن بزرگ»! پنجاه سال بی‌فرهنگی، آن هم با فریاد فرهنگ [مترقی‌]! پنجاه سال جنایت، آن هم با فریاد «عدالت اجتماعی»! پنجاه سال اختناق، آن هم با فریاد آزادی: «آزادزنان» و «آزادمردان»! اینها همه [حیثیت‌] ما را شکستند و از بین بردند. خزانه ما تهی شد از جواهرات ایران. یک مقدار آن را رضا خان برد، یک مقدار آن را این پسر برد. و اموال این ملت را برداشتند و بردند در خارجه، ویلاها درست کردند. عرض می‌کنم الآن‌ هم در آنجاها ویلاها دارند. در آن …

پوچی ادعای رژیم شاه دربارهٔ رسیدن به دروازهٔ تمدن

… اگر من نباشم، یا رفقای او می‌گویند اگر نباشد خلا پیدا می‌شود یک حرف نامربوطی است. الآن خلا هست! بودن ایشان موجب خلا است برای اینکه همه چیز از واقعیتش تهی شده. هیچ واقعیتی الآن ما نداریم. هر چه هست صورت است و حرف است و خالی است و تو خالی است همه حرفها. آن همه داد و قال راجع به اینکه ما در «دروازه تمدن» وارد شدیم و می‌خواهیم وارد بشویم در دروازه تمدن، این «دروازه تمدن» که همه می‌دانند که هیچ خبری در کار نیست، از تمدن هیچ خبری نیست! اول مرتبه تمدن، آزادی ملت است. مملکتی که آزادی ندارد تمدن ندارد. یک مملکتی که‌ استقلال ندارد و وابسته به غیر است و همه‌اش هم با عمل ایشان وابسته به غیر شده، این [مملکت را] نمی‌شود گفت یک مملکت متمدن؛ مملکت متمدن آن است که آزاد باشد، مطبوعاتش آزاد باشد، مردم …

تمسخر شعار تمدن بزرگ در برابر محرومیت مردم

… خاک را ... خاک خوب لکن دست خیانت نمی‌گذارد. آب از آنجا دارد هرز می‌رود، زمین هم اینجا افتاده است! و مردم خوزستان برای اینکه بچه‌هایشان را که مریض می‌شوند پیش یک طبیب بروند، طبیب نیست. هیچی ندارند. در دَه تا دِه، بیست تا ده یکوقت می‌بینی یک درمانگاه نیست! تمدن بزرگ این است؟! یک درمانگاه در بیست تا دِه! بعضی جاها درمانگاه، اصلش نیست. طبیب نمی‌دانند چی است. در روزنامه‌های خودشان نوشتند که آب این قدر نیست که این صبح که این بچه از خواب بلند می‌شود و چشمش را به واسطه تراخمی که برای خاطر حکومت فاسدْ این تراخمها هست، چشمش را نوشته آب ندارند که تر کند چشمش باز …

وحشی‌گری‌های بدتر از قرون وسطا به نام تمدن بزرگ

در عصر ما، در کشور بی‌پناه ما، منطقها و لغتها جای خود را عوض نموده: فضای باز سیاسی، همان اختناقها و سانسورهای همه جانبه است؛ تمدن بزرگ، وحشیگریهای بدتر از قرون وسطاست؛ دولت آشتی- با مسلسل و توپ و تانک و اخیراً با چماق و قداره- مردم را به تباهی کشیدن است؛ اصلاحات ارضی، کشاورزی را ساقط نمودن است؛ استقلال، وابستگی اقتصادی و فرهنگی و نظامی به اجانب است؛ فریادهای مرگ بر این سلطنت پهلوی، شاهدوستی و علاقه به رژیم است.

محتوای تمدن بزرگ: عملگی ایرانیان با مزد کم و حمل نفت برای اربابان بیگانه

… شرکت کجا، قرارداد سد با آنها، روی چه زمینه؟ چرا عمله‌ها همه از ایرانند؟ آنکه باید خشت بکشد و- عرض می‌کنم- شن بکشد به دوشش با یک قیمت کمی، یک اجر کمی، یک اجرت کمی بگیرد و از صبح تا غروب کار کند، آن از ایران حساب می‌شود! در شرکت نفت همین طور. همه جا همین است. نقشه این است اصلش که ما به شکل یک کارگر درجه سه درآمده‌ایم و «تمدن بزرگ» هم داریم! تمدن بزرگ! محتوای این «تمدن بزرگ» در ایران عبارت است از یک دسته عمله، یا به شکل عمله، به شکلِ- فرض کنید که- فرهنگی و عمال برای این اربابها، نفت را حمل کنند و بدهند به حلقوم آقای کارتر و رفقای او! عملگی کنند اینها با یک قیمت کمی، یک اجر کمی و نفتها را حمل کنند برای آنها. سد هم می‌خواهند بسازند باید کارشناس بیاید، اوامر کند و نقشه به قول خودشان بکشد؛ برای نقشه کشیدنش چند میلیون دلار می‌گیرد که یک نقشه بدهد. یک شب بنشیند، یک نقشه‌ای می‌دهد- یا دو شب- آن وقت چند میلیون دلار او می‌گیرد! خوب ما چی؟ شما عملگی باید بکنید! ماها عملگی …

رد ادعای شاه دربارهٔ رسیدن ایران به تمدن بزرگ

… استقلال ندارد، ارتشی که خودش نمی‌تواند یک کاری را انجام‌ بدهد؛ مستقل نیست در کارش. شصت هزار مُفت خور امریکایی آمده به اسم «مستشار»! حالا دیگر چه می‌کنند من نمی‌دانم؛ اما ارتش ما تحت نظر آنهاست؛ پس ما ارتش هم نداریم. چه چیز ما داریم دیگر؟ ایران چه چیز دارد؟ این ایرانی که ایشان می‌فرمایند که به «تمدن بزرگ» [رسیده‌] این کارایی‌اش است؟! این تمدن بزرگش است؟!

دروغ بودن ادعای شاه و بهانه بودن آن برای قطع ریشهٔ استقلال

… ماست تبذیر می‌کند و آن را برای خرید اسلحه‌هایی به کار می‌برد که جنبه تجملی و قیمتهای سرسام آور دارد و این امر به استقلال ایران صدمه می‌زند. من مخالف شاه هستم؛ درست به دلیل آنکه سیاست وی که وابسته به قدرتهای خارجی است، پیشرفت مردم را در معرض خطر قرار می‌دهد. هنگامی که شاه ادعا می‌کند که ایران را به مرز «تمدن بزرگ» می‌رساند، دروغ می‌گوید و این مطلب را بهانه قرار داده است تا ریشه استقلال مملکت را قطع کند و خون مردم را جاری سازد. کارگران، کشاورزان، دانشجویان، کسبه و زنان و مردان علیه قدرت ارتجاعی و گذشته گرایی وی مبارزه می‌کنند. به دلیل این واقعیتهای غیر قابل بحث است که شاه کوشش می‌کند موضع مخالف ما را در قبال رژیمش وارونه جلوه دهد و ما را مخالف تمدن و گذشته‌گرا قلمداد کند. اگر ما …

طعنه به ادعای آزادی و عدالت اجتماعی و «تمدن بزرگ» شاه در کنار سوگ همیشگی ملت

مصیبتهای ما گر چه یکی دو تا نیست و در این کشورِ آزاد مردان و آزاد زنان!- به منطق شاه!- و جریان عدالت اجتماعی و حرکت به سوی «تمدن بزرگ»، به اصطلاح کارتر- شاه، ملت باید همیشه در عزا باشد. لکن مصیبت بزرگی را که بر برادران تبریزی ما وارد شد، اربعین آن را در سوگ هستیم، و ملت ایران نیز در آن روز با عزای عمومی خود به ملتهای آزاد جهان بفهمانند که ما با چه شرایطی زندگی می‌کنیم. از خداوند تعالی عظمت اسلام و مسلمین را خواستار، و قطع ایادی اجانب را امید …

طعنه به ادعای تمدن بزرگ با وجود زاغه‌نشینی پایتخت

یک ضرر دیگرش اینکه این رعیتها و دهقانهای این دهستانها نتوانستند دیگر در دهات بمانند؛ آنها رو آوردند به شهرها، به تهران راه افتادند. الآن در اطراف تهران، آن طوری که تفصیلش را برای من نوشته بودند و من حالا نمی‌توانم یادم بیاید که تفصیل چیست، اجمالش این بود که قریب بیست- سی جا، محلهای مختلف، در همین خود تهران، در پایتخت، پایتختِ جایی که به «تمدن بزرگ» دارد می‌رسد یا دروازه آن باز شده است! در خود این تهران، ده بیست سی جا یا بیشتر، الآن نمی‌توانم من یادم بیاید محلهایی است که عائله‌های- محله محله است- این محله توی یک گودالِ خیلی [عمیق‌]، این بیچاره‌ها جمع شدند یک چادری زدند؛ عرض می‌کنم که با یک چوبی، چیزی، برای خودشان یک محفظه‌ای درست کردند و توی …

پیوند با آمریکا معیار ترقی در منطق رژیم شاه

… ارتجاعش این است که آقا تو برو بیرون، من می‌خواهم خودم زندگی کنم. این معنی ارتجاعی است که اینها می‌گویند. «اسلام ارتجاعی است» این معنایش همین است که اسلام می‌گوید که نباید اینها، دیگران به شما حکومت کنند. منع کرده حکومت دیگران را بر شما. باید مستقل باشید شما. البته به منطق اینها استقلال، همان ارتجاع است؛ تا پیوند به امریکا نباشید و همه چیزمان زیر دست او نباشد، مترقی نیستیم! اینها می‌خواهند ما را مترقی کنند و به دروازه تمدن برسانند و منطقشان این است! منطقها فرق دارد. اصطلاحات مردم فرق دارد با هم. منطق رسیدن به «دروازه تمدن» همینهاست که دارید می‌بینید، الآن ایشان دارد عملی می‌کنند اینجا!

گرسنگی ملت در سایهٔ شعار تمدن بزرگ شاه

… را از آنجا کوچ دادند و آوردند بیرون، دادند دست یهودیها، صهیونیستها؛ دادند دست آنها. آنها الآن دارند آنجا استفاده می‌کنند؛ شرکتهای امریکایی و صهیونیستی دارند در آنجا بهره‌برداری می‌کنند. و این زمین‌ها، که بهترین زمین‌هاست از برای کشت و زرع، در دست آنهاست؛ و این ملت بیچاره گرسنه مانده است، بیچاره مانده است و نمی‌داند چه بکند. این «تمدن بزرگ» ماست! مردم نان ندارند بخورند، آقا می‌فرمایند تمدن! ما در تمدن بزرگ! می‌خواهیم شما را به تمدن بزرگ برسانیم! دشت مغان از دشتهایی است که باز ملی کردند و مردمش را بیرون کردند، و دامدارها از بین رفتند. این را هم دادند دست یک دسته دیگری. این سد دز را که هفتصد میلیون برای ساختنش است و یک میلیارد و دویست میلیون دلار- …