رفتن به محتوای اصلی

تقوا

نام‌های دیگر: پرهیزگاری، ورع، تقوای اقتصادی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

پرهیزگاری و مراقبت از خود در برابر گناه با یاد خدا.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در خطبه‌های نماز جمعه تهران— ۱۳۵۹/۰۳/۰۹

سیر زمانی

از ۱۳۵۹ تا ۱۴۰۴
۱۳۵۹۱۴۰۴

فقط سال ۱۳۷۰همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

نکته‌ى اساسى و مهمّى که هم نمایندگان، هم عامّه‌ى مردم، هم دست‌اندرکاران حکومتى و همه‌ى قشرها و گروه‌ها باید به آن توجّه داشته باشند، این است که اخلاق اسلامى که خود مولود ذکر خدا و یاد خدا است، امروز بزرگ‌ترین فرایض ما است؛ و معناى تقوا این است. اى مردم مسلمان، اى بزرگان، اى نام‌آوران، اى دانشمندان، اى عالمان، اى قشرهاى مختلف، اى جوانها و اى پیرها، اى فداکاران! بدانید اگر امروز اخلاق اسلامى در عمل شخصى ما و عمل سیاسى ما حاکمیّت نداشته باشد، انقلاب ما فناپذیر خواهد بود. امروز تکلیف الهى و انقلابى همه‌ى ما تمسّک به اخلاق اسلامى است و براى تأمین اخلاق اسلامى باید یاد خدا را فراموش نکنیم.
همه‌ی شما عزیزان را با استفاده از این فضای معنوی، دعوت میکنم به هرچه بیشتر دل بستن به هدفهای الهی و تمسک به تقوا. آنچه شما فهمیده‌اید، آنچه شما عمل میکنید، آنچه شما امروز شعار آن را میدهید، همین درست است. باید پایه‌های تقوا را در دلمان و سپس در عملمان در هر جا که هستیم و به هر کاری که سرگرم هستیم، محکمتر و راسختر کنیم. این جلوه‌ای که نماز جمعه‌ی تهران بخصوص در این هفته‌های اخیر از خود نشان میدهد، یکی از جلوه‌های تقواست. یعنی توجه به خدا، دل دادن به همان چیزی که خدا از بندگان خواسته است. اگر روح تقوا و عمل بر طبق تقوای الهی - همان طوری که جلوه‌ها و نشانه‌های آن امروز در زندگی مردم ما بوضوح مشاهده میشود - گسترش و عمق بیشتری پیدا بکند، هدف پیغمبران و هدف مجاهدتهای مرارتبار و دشوار امامان بزرگوار ما تحقق پیدا کرده است و خدای متعال از ملت ما راضی خواهد بود و رحمت او بر ما نازل خواهد شد و هدفهای انقلاب بزرگ اسلامی ما به فضل الهی تحقق پیدا خواهد کرد. پروردگارا! ملت ما را، مرد و زن ما را، دلهای مشتاق این نمازگزاران را مورد لطف و تفضل خاص خود قرار بده و ما را بر تقوای الهی موفق بدار.
یکی از آنها را در هفته‌ی قبل عرض کردم و آن به طور خلاصه این بود که در فرهنگ غربی، آزادی دارای موانع بُرونی است؛ موانع اجتماعی و سیاسی و اقتصادی و امثال آنها. اما از نظر اسلام غیر از موانع بُرونی مثل همین محدودیتهای سیاسی و اقتصادی و موانع آزادی؛ حکومتها، دولتها، رژیمهای جبار، نظامهای اقتصادی ظالمانه، علاوه‌ی بر اینها، یک سلسله موانع درونی هم وجود دارد که آزادی بشر را محدود میکند، بشر را اسیر و زندانی و برده میسازد و موانع درونی از موانع برونی مهمتر، خطر آن بیشتر و رفعش مشکلتر است و تنها آن انسانهائی میتوانند موانع بیرونىِ آزادی را برطرف بکنند و محدود کنندگان آزادی را به زانو در بیاورند که قبلاً توانسته باشند موانع درونی را یا بعضی از آنها را از سر راه خودشان بردارند و در دل و جان خود آزاد بشوند. در این باره هم چند حدیث خوانده شد و مطالبی در ذیل آن احادیث که از کلمات پیشوایان بزرگ اسلام بود، به عرض برادران و خواهران رسید. اینجا فقط یک نکته را اضافه میکنم و آن این است که این واژه‌ی مقدس تقوا و نیز واژه‌ی مقدس دیگر تزکیه که این همه در اسلام بر روی آن تکیه شده است، در حقیقت همان فائق آمدن بر موانع درونی آزادی است. تقوا عبارت است از اینکه انسان هوشیارانه از خود محافظت کند و مانع شود از اینکه هویها و هوسها و جهالتها و لغزشها او را از راه صحیح الهی و انسانی دور کند و تزکیه عبارت است از اینکه انسان خود را از آلایشها و فسادها و گرفتاریهای روحی و قلبی پاک کند، خود را پاکیزه از دنائتها و رذالتها و پستیها بکند. اگر تقوا و تزکیه در کسی پیدا شد، او در حقیقت آزاد است و او میتواند بر قدرتهای بزرگ عالم هم پیروز بشود. و اگر در ملتی تقوا و تزکیه پیدا شد، ولو به طور نسبی، به همان اندازه میتواند بر قدرتهای تهدید کننده‌ی آزادی او غلبه کند. این داستان معروف دیوجانس حکیم را شاید بسیاری از شما شنیدید که نقل میکنند اسکندر مقدونی که فاتح بخش عظیمی از دنیای زمان خودش بود با تبختر[2] از راهی عبور میکرد، همه در مقابل او تعظیم میکردند و به خاک میافتادند و ستایش او را میکردند، دید یک مرد ژنده‌پوش فقیری در سر راه نشسته و به او اعتنائی نکرد. پرسید این کیست؟ رفتند نزدیک، دیدند مرد فقیر ژولیده‌ای است که هیچ اعتنائی به اسکندر نمیکند. گفت او را آوردند، پرسید چرا به من احترام نکردی؟ او در جواب گفت که من نباید به تو احترام کنم؛ زیرا تو غلامِ غلامان منی. اسکندر تعجب کرد. گفت تو مگر دیوانه‌ای، به کسی مثل من غلام میگوئی، آن هم غلامِ غلامان تو! گفت: تعجب نکن ای اسکندر! زیرا که تو اسیر و برده‌ی شهوت و غضب خود هستی و شهوت و غضب در دست من اسیرند.

شاهدها (۲۴ پاراگراف)

تقوا یعنی پرهیز از گناه، انجام واجبات، ترک محرمات و اخلاص

… را بسازید. شما روزگارهاى مهم و حسّاسى را در پیش خواهید داشت. این کشور، این نظام، نهضت عظیم اسلامى در سطح عالم به شماها احتیاج خواهد داشت، باید خودتان را بسازید؛ ساختن معنوى. راه آن هم آسان است، یعنى نقشه، نقشه‌ى آسانى است؛ پیمودن آن البتّه اراده میخواهد. نقشه یعنى تقوا، تقوا یعنى پرهیز از گناه، یعنى اتیان[16] واجبات، ترک محرّمات، کار را با اخلاص انجام دادن، از ریا و فریب دور بودن. و در دوران جوانى این کارها بسیار آسان‌تر است، برخلاف آنچه تصوّر میشود. به سنّ ماها که برسید، کار مشکل‌تر خواهد شد. این هم یکى از آن ارزشها است؛ ارزش تدیّن. نماز شب خواندن، نافله خواندن، دعا خواندن، ذکر گفتن، متوجّه خدا بودن، زیارت رفتن، توسّل کردن، مسجد …

انجام واجبات و ترک محرمات به‌عنوان نخستین مرتبهٔ تقوا

معناى تقوا این است که هر آنچه خداى متعال بر انسان تکلیف کرده است، انسان انجام بدهد؛ واجبات را به جا بیاورد، محرّمات را ترک کند؛ این اوّلین مرتبه‌ى تقوا است. محرّمات الهى را باید شناخت و دُور و بَر آن نچرخید و نگشت. شیطان وسوسه‌گر است. این روحیه یعنى روحیه‌ى تقوا و دل سپردن به خدا و معامله‌ى با خدا و یاد خدا و توجّه و ذکر و دعا و توکّل، وقتى در دل این جوان بسیجى و مؤمن ــ چه دانشجو، چه طلبه، چه قشرهاى دیگر؛ چه شهرى، چه روستایى ــ جا گرفت و رشد کرد، آن‌وقت این همان صف …

پرهیز همراه با حرکت و مراقبت، نه پرهیز با سکون و کناره‌گیری

تقوا یعنی پرهیز با حرکت نه پرهیز با سکون، یک وقت هست شما در حال سکون پرهیز میکنید، یعنی برو در خانه‌ات بنشین و کاری به کار چیزی نداشته باش و با رانندگی نکردن پرهیز کن به این که به کوه نخوری و از دره پرتاپ نشوی، پرهیز از کوهنوردی کردن، حرکت نکردن در خارزارها که خارهای مغیلان دامن شما را نگیرد، این یک جور پرهیز است و اسلام این را به شما توصیه نمیکند. بلکه میگوید در سینه‌ی قضایا و واقعیت‌ها با حوادث روبرو بشوید و در عین حال پرهیز کنید. مثل راننده‌ای که رانندگی میکند اما پرهیز هم میکند و این پرهیز همان است که گفته شد، مراقبت کردن و مواظب خود بودن. پس کلمه‌ی پرهیز در اینجا یک کلمه‌ای است درست، منتها چون پرهیزگاران در ترجمه‌ی متقین زیاد تکرار شده و در ذهن‌ها آن حساسیت لازم را به معنا برنمیانگیزد، من ترجیح دادم بگوئید پرهیزمندان البته پرهیزمندان را هم چون جا نیفتاده اصرار ندارم بگوئید، خود بنده آن سال‌های …

پرهیز و مراقبت در حال حرکت در میدان‌ها از لغزش و گمراهی

بنابراین: شما معنای تقوا را بدانید: که تقوا یعنی پرهیز در حال حرکت و مراقبت در حال حرکت، در میدان‌ها حرکت بکنید، اما مواظب باشید! از اصطکاکها، از غلط رفتن راه‌ها، از واردکردن ضایعه‌ها به خود یا دیگران و از تخطّیکردن از حدودی که برای انسان معین کرده که انسان را به گمراهی می‌برد، چون جاده بسیار خطرناک و طولانی و ظلمانی است.

شرط حرکت نظام الهی؛ به معنای طهارت و رعایت همهٔ ارزش‌ها

دوّم اینکه حرکت و موفّقیّت این نظام فقط به برکت تقوا امکان‌پذیر است، و خاصیّت نظام الهى این است. نظام حق، بى‌تقوا پیش نمیرود؛ نظام باطل که در مقابل حق است، جور دیگرى است. آنجا هم البتّه تقیّدات و پابندى‌هایى به یک اصولى لازم است تا پیش بروند، امّا تقوا به معناى طهارت و پاکى و پرهیزکارى و رعایت حال همه‌ى ارزشها که در یک جامعه‌ى ارزشى و مکتبى و اسلامى لازم است، در جبهه‌ى باطل لازم نیست. آنها چون پایبندى ندارند، از روشهاى باطل پرهیز نمیکنند، از پیامدهاى زشت اجتنابى ندارند، [لذا] میزنند و پیش میروند؛ یک چیزى از دست میدهند، یک چیزى هم گیر مى‌آورند؛ جبهه‌ى حق این‌جور نیست؛ جبهه‌ى حق فقط در صورتى که با خدا باشد، با تقوا باشد، با طهارت باشد، خواهد …

خطرناک بودن علم بی‌تقوا و لزوم همراهی علم و تقوا

… یک چیزى را غصب کند. این یک یونیفورمی است به‌ قول معروف؛ یک لباس متّحدالشّکلى است که مال یک طایفه‌ی خاصّى است. آن طایفه چه کسانى هستند؟ علماى دین. پس باید این عنوان علما بر آدم صدق کند دیگر؛ وَالّا اگر صدق نکند که بیخود است. علمِ تنها هم که میدانید کافى نیست. علم اگر باشد و تقوا نباشد، صد رحمت به آنجایى که علم نیست. علم بى‌تقوا چیز بسیار خطرناکى است. پس علم و تقوا؛ این دو.

عامل حفظ ارزش معنوی و تذکر دائمی آن در نماز جمعه و قرآن

چه چیزى میتواند آن ارزش را براى ما حفظ کند؟ تقوا. لذاست که تقوا دائماً به ما تذکّر داده میشود؛ در هر نماز جمعه، در هر سوره‌ى قرآن. اوّلِ قرآن ــ همین آیاتى که ایشان خواندند ــ صحبت تقوا است: هُدًی لِلمُتَّقین.[3] خانواده‌ى شهدا هم همان‌جور هستند. شما عزیزان، عزیزید در دنیا و آخرت، به خاطر اینکه در راه خدا تحمّل یک مشکل بزرگى را کردید و آن، مثلاً فقدان پدر است. این خیلى چیز مهمّى است؛ امّا باید این را حفظ کنید. این ارزش، دائمى و لایزال نیست؛ بسته به این است که خودتان آن را نگه دارید و حفظ کنید؛ و حفظ …

نقش تقوا در روی آوردن به ایمان و افزایش هدایت در همهٔ مراحل

… گروهی هستند که آنها را معرفی کردیم.اما اهل تقوا را گفتیم اهل پرهیز و بعد در شرحش آیات قرآنی را که پیرامون آن هست عرض کردیم: اهل ذکر، یعنی تنبه و توجه و هشیاری. اینها کسانی بودند که فوراً فطرتشان پاسخ داد و آن پاسخ را پذیرفتند و به قبول تلقی کردند شدند مؤمن. خدایمتعال هم، چون اهل تقوا بودند (تقوا در پائین‌ترین مراحل) مواظبت میکردند به راه خطا نروند مراقب بودند حقیقت را نپوشانند و اسیر موانع فهم حقیقت نشوند و لذا شدند اهل هدایت. البته گفتیم: این تقوا در همه‌ی مراحل هدایت کار خودش را میکند. یعنی بعد از این مرحله اول که تقوای آنها موجب شد به ایمان و به حق روی بیاورند، بعد از این مرحله، در هر درجه‌ای که بالا میروند، باز اگر تقوا درآنها باشد آنها را به جلو می‌برد، هدایت آنها را بیشتر میکند و بصیرت بیشتری به آنها میدهد این گروه اول.

لزوم مراقبت و هوشیاری برای گمراه نشدن در ظلمات دنیای مادی

این ظلمات دنیا را مشاهده میکنید که قدرت مادی چه گردوغباری امروز در دنیا برپا کرده؟ عربده میکشند و تصمیم‌گیری میکنند و چه بسیار انسان‌هایی که در این راه‌ها گمراه میشوند. پس باید مواظب بود! چقدر انسان امروز در دنیا حقانیت راه‌های استکباری را در دلش قبول دارد؟ همین که میگویند افکار عمومی غرب اینگونه گفت همین تلاشی که میکنند تا افکار عمومی غرب را علیه یک مفهومی و یک حقیقتی برانگیزد این برای چیست؟ برای همین است که میخواهند باور انسان‌ها را جلب کنند که متأسفانه باور خیلی را جلب میکنند و این همان گمراهیپذیری راه حقیقت و راه زندگی است که اگر یک ذره هوشیاریشان را از دست دادند گمراه خواهند شد، و لذا در این راه تقوا لازم است اگر کسی این تقوا را داشت، آن‌وقت قرآن او را می‌تواند هدایت کند، لکن اگر کسی این تقوا را نداشت و همچنان چشم بسته، بزن‌ و برو و بیتوجه و مستانه حرکت کند، آیا قرآن میتواند او را هدایت کند؟ ابداً، هیچ سخن حقی این چنین آدمی را نمیتواند هدایت کند! کسی که گوش دل به هیچ چیز نمیدهد و هیچ حقیقتی را باور ندارد، و سرمست و دربست در اختیار شهوات خودش، یا شهوات دیگران دارد حرکت میکند. قرآن او را هدایت نخواهد کرد. بله قرآن یک ندایی هست، اما این ندا هیچ‌وقت …

شش خصوصیت متقین، عناصر تشکیل‌دهندهٔ تقوا

«الذین یؤمنون بالغیب و یقیمون الصلوة و مما رزقناهم ینفقون»[2] : برای همین متقین شش خصوصیت بیان شده که این شش خصوصیت در یک انسان، در حقیقت عناصر تشکیل‌دهنده‌ی تقواست و آن تقوای صحیح و عینی با این شش خصوصیت در انسان تأمین میشود البته فراموش نشود که من در جلسه‌ی قبل گفتم: این تقوا در همه‌ی مراحل به انسان کمک میکند، یعنی شما وقتی یک مایه‌ای از تقوا داشته باشید از قرآن یک چیزی میفهمید و هدایت میشوید و این تقوا هرچه بیشتر بشود شما از قرآن بیشتر میفهمید یعنی حتی یک انسانی که در حد اعلای تقوا هست اگر باز تقوایش بیشتر شود به همان نسبت افزایش روحیه تقوا ممکن است باز چیزهای جدیدتر و ترفه‌تر و یک ظرافت‌هایی را از قرآن بفهمد و این فقط مربوط به اول کار نیست که بگوئیم اگر میخواهید از قرآن چیزی بفهمید باید با تقوا بشوید و بعد که تقوا یعنی همان هوشیاری و دقت را بدست آوردید دیگر برو در بطن قرآن، نخیر، در همه‌ی مراحل هرچه این تقوا بیشتر شد درک انسان بیشتر میشود، حالا این شش خصوصیت مقدماتی است برای اینکه یک سطح قابل قبولی از تقوا در انسان بوجود بیاید، یا بگوییم یک حداقل لازمی از تقوا در انسان بوجود می‌آید. اولین خصوصیت این است که «الذین یؤمنون بالغیب».

پیروزی در جنگ به‌خاطر تقوا و شکست به‌خاطر بی‌تقوایی

در همین ردیف آیات، بعد از یکى دو آیه‌ى دیگر میفرماید: اِنَّ الَّذینَ تَوَلَّوا مِنکُم یَومَ التَقَی الجَمعانِ اِنَّمَا استَزَلَّهُمُ الشَّیطانُ بِبَعضِ ما کَسَبوا.[9] ما که در جنگ پیروز میشویم، به خاطر تقوا است؛ اگر شکست بخوریم، به خاطر بى‌تقوایى است؛ به خاطر آن اشکالى است که در درون خود ما [است]؛ بیمارى‌اى که در جان ما رخنه ‌کرده و ما از آن غفلت کردیم. برادران! غفلت نکنیم. بزرگ‌ترین عذاب خدا بر یک ملّت این است که آن ملّت غافل بشوند. بدترین درد براى یک جامعه، غفلت آن جامعه است؛ از خدا غافل نشویم. خدا در …

آسیب بی‌تقوایی مسئولان به اسلام و وبال آن بر خودشان

همه به تقوا احتیاج دارند‌ [ولی] من و شما به دو دلیل به تقوا احتیاج داریم: ما اگر بى‌تقوایى کردیم و بر اثر بى‌تقوایىِ ما ضایعه‌اى پیش آمد، ضایعه بر اسلام پیش مى‌آید، نه بر ما؛ آن‌وقت وزر و وبال آن به گردن ما است؛ روسیاهى آن مال ما است. یک وقتى من عرض کرده‌ام ــ در نماز جمعه خیال میکنم گفته‌ام ــ این داستان مولوى را و هر وقت یادم مى‌آید تکان میخورم، که در شهرى از شهرهاى مسلمانها، محلّه‌ى مسیحى‌نشینى بود. یک دخترى از مسیحى‌ها عاشق اسلام شده بود و رغبت به اسلام پیدا کرده بود؛ به کلیسا نمیرفت، …

پیشرفت نظام تنها با تقوا و طهارت

این جبهه فقط با تقوا پیش خواهد رفت. این نظام ــ حالا بعداً عرض میکنم ــ جز با رعایت تقوا و طهارت و پاکى و محاسبه‌ى دقیق و صحیح و حسابرسىِ هرکدام از ما از خودش ــ حاسِبوا اَنفُسَکُم[11] ــ پیش نخواهد رفت. اشتباه است اگر کسى خیال کند ما هم [باید] همان کارهایى که دیگر حکومتها و دیگر کارگزاران دولتها در دنیا میکنند، بکنیم؛ خطا است. ما یک اصولى داریم، یک روشهاى مخصوص به خودمان داریم که مال اسلام است؛ این اصول باید بر دنیا حاکم بشود، نه [اینکه] اصول غلط دنیاى جاهلى …

حفظ نظام بر پایهٔ تقوا

برادرها! نظام را بر پایه‌ى تقوا باید حفظ کرد و راه تقوا هم ذکر خدا است. آقایان وزرا، آقایان نمایندگان، آقایان مدیران گوناگون کشور، مسئولین قضائى کشور، خودشان را بى‌نیاز از دعا و نافله و ذکر و توجّه و توسّل و گریه و انابه‌ى به پروردگار ندانند؛ نگویند حالا ما که مشغول خدمتیم به مردم، دعا را کسى بخواند که خیلى کار ندارد؛ نه آقا، اصل …

ایمان و تقوا شرط تحقق کارایی نیروی انتظامی

نکته‌ى مهمّ دیگر که بدون این نکته‌ى دوّم، آن هدف اوّلى هم تحقّق پیدا نخواهد کرد، عبارت است از گسترش روح ایمان و تقوا در داخل شما، در تمام رده‌ها. همه‌ى ما ــ هم من، هم شماها ــ در این کشور سالهاى متمادى زندگى کرده‌ایم، از فرهنگ و گذشته‌ها و انعکاسات ذهنى مردم مطّلعیم و میدانیم که اگر در یک گوشه‌اى از کشور در گذشته یک فرمانده فعّال مؤمن پاکدامنى بود، مردم در آن منطقه از آن نیروى انتظامىِ زیر فرماندهىِ …

لزوم شناخته شدن تیپ و عناصرش به عبادت، تقوا و تدین

… ماها که در رأس کارها هستیم، تا حدودى ــ حالا نمیگوییم به طور کامل؛ یعنى بنده نمیتوانم بگویم به طور کامل، چون از من این حرف ساخته نیست؛ چون خود بنده ناقص هستم ــ بایستى این جهات را رعایت بکنیم؛ تا حدّى که خداى متعال کمکمان بکند؛ همّت بر این باید داشته باشیم. اهل نافله، اهل توجّه، اهل ذکر و این چیزها باید باشند؛ این‌جور شناخته بشوند این تیپّ شما و عناصر ستادى و صفى آن، که اهل عبادت و تقوا و تدیّن هستند.

تقوا راه ناکام گذاشتن طمع شیطان

… که ما هرگز از طمع شیطان دور نیستیم. در همه حال، شیطان به ما طمع می‌ورزد. شیطان حتّى به پیغمبران طمع ورزید، چه برسد به امثال ما! آن چیزى که بندگان مخلص را از دیگران متمایز میکند، این است که دائماً بینى شیطان را به خاک میمالند و طمع او را ناکام میگذارند. این با چه چیزى ممکن است؟ با تقوا. تقوا هم چیز معضلى که انسان نتواند بفهمد نیست.

قبول عالی اعمال متقین که انسان را به مراحل معنوی می‌رساند

«انما یتقبل الله من المتقین»[18] : خدا از متقین و پرهیزکاران فقط قبول میکند، این همان قبول عالی است که انسان را به تکامل و به مراحل بالای معنوی میرساند که متعلق به متقین است. اما اگر غیر متقین و غیر مؤمن انفاقی بکند یا یک کار خوبی انجام بدهد خدای متعال آن کار خوب را بیپاداش نمیگذارد، یعنی، یا در همین زندگی پس از مرگ به نحوی به او پاداش خواهد داد، اگر چه آن پاداش با پاداش متقین متفاوت است.

ایمان به وحی از عناصر تشکیل‌دهندهٔ تقوا

در این‌جا هم دو خصوصیت دیگر هست. اولاً: ایمان به وحی در هر دو جمله مورد توجه قرار گرفته و این دو جمله در این معنا با هم مشترکند. یعنی یکی از نشانه‌ها یا از عناصر و ارکان تشکیل دهنده‌ی آن تقوایی که مایه هدایت و مایه‌ی نورانیت انسانی است، همین است که ایمان می‌آورند به وحی و وحی را قبول میکند، منتها اینکه این وحی مطلق است به پیغمبر اسلام یا پیغمبرهای دیگر.

لزوم فهم درست معنای تقوا به سبب تکرار آن در جامعه

در مورد تقوا: چون کلمه‌ی تقوا یک سخن تکرار شونده است و فرهنگ تقوا در جامعه خیلی تکرار میشود، من اصرار دارم شما آن نکته‌ی حرف مرا دریابید، و لذا مقصود را درست توجه کنید! من گفتم تقوا را میتوانیم این‌طور معنی کنیم که شما بفهمید. اما واژه‌گزینی برای ترجمه یک معنی دیگر است.

توصیه به نمازگزاران به رعایت تقوا و پیروی از راه انبیا

همه‌ى برادران و خواهران نمازگزار عزیز را توصیه میکنم به رعایت تقوا و پرهیزکارى و تبعیّت از راه روشنى که نبىّ اکرم اسلام و همه‌ى انبیاى الهى و اولیاى دین (علیهم ‌السّلام) در پیش پاى بشریّت قرار داده‌اند. به یاد خدا باشید و خدا را در همه‌ى افعال و گفتار و رفتار و حتّى خاطرات و ذهنیّات و اندیشه‌هاى خود به یاد داشته باشید و رعایت کنید.

لزوم تدین و مراقبت همیشگی بر اعمال در جنگ و غیرجنگ

نباید خیال کرد که حالا دوران بازسازی است و به طور طبیعی بعضی از تخلفات انجام میگیرد! برای مجموعه‌ی مؤمنی با این رسالت عظیم، دوره‌ی بازسازی و دوره‌ی جنگ و غیرجنگ فرقی ندارد. همیشه باید متدین و مراعی احکام الهی و مواظب و مراقب اعمال و رفتار خود بود.

دعوت نمازگزاران به تقوای الهی با اسوه قرار دادن امیرالمؤمنین (ع)

همه‌ى برادران نمازگزار و خواهران نمازگزار را در این روز شریف و بزرگ دعوت میکنم به تقواى الهى که پیروى از امام‌المتّقین است و اسوه قرار دادن امیرالمؤمنین در امر زندگى و دین و تقواى الهى و پرهیز از موارد منع و غضب الهى.

کمک تقوا و خداترسی مردم به پیمودن سریع راه و رسیدن به اهداف

… ملّتمان، آزادگى و مردانگى این ملّت، شجاعتى که از خودشان در همه‌ى صحنه‌ها نشان دادند و میدهند، برخوردار بودن از مسئولین خوب و از دولتمردان مخلص و دلسوز و انقلابى و علاقه‌مند، و از عمق رشد و بالندگى این ملّت که نتیجه‌ى تاریخ پُربار ملّت عزیز ما است، میدانیم. البتّه تقواى الهى، پرهیزکارى مردم، خداترسى آنها، حرکتشان به سمت اهداف الهى به آنها کمک خواهد کرد که این راه را با سرعت و سهولت بپیمایند و ان‌شاءالله‌ به اهداف عالیه نائل بشوند.