رفتن به محتوای اصلی

تقوا

نام‌های دیگر: پرهیزگاری، ورع، تقوای اقتصادی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

پرهیزگاری و مراقبت از خود در برابر گناه با یاد خدا.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در خطبه‌های نماز جمعه تهران— ۱۳۵۹/۰۳/۰۹

سیر زمانی

از ۱۳۵۹ تا ۱۴۰۴
۱۳۵۹۱۴۰۴

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

نکته‌ى اساسى و مهمّى که هم نمایندگان، هم عامّه‌ى مردم، هم دست‌اندرکاران حکومتى و همه‌ى قشرها و گروه‌ها باید به آن توجّه داشته باشند، این است که اخلاق اسلامى که خود مولود ذکر خدا و یاد خدا است، امروز بزرگ‌ترین فرایض ما است؛ و معناى تقوا این است. اى مردم مسلمان، اى بزرگان، اى نام‌آوران، اى دانشمندان، اى عالمان، اى قشرهاى مختلف، اى جوانها و اى پیرها، اى فداکاران! بدانید اگر امروز اخلاق اسلامى در عمل شخصى ما و عمل سیاسى ما حاکمیّت نداشته باشد، انقلاب ما فناپذیر خواهد بود. امروز تکلیف الهى و انقلابى همه‌ى ما تمسّک به اخلاق اسلامى است و براى تأمین اخلاق اسلامى باید یاد خدا را فراموش نکنیم.
همه‌ی شما عزیزان را با استفاده از این فضای معنوی، دعوت میکنم به هرچه بیشتر دل بستن به هدفهای الهی و تمسک به تقوا. آنچه شما فهمیده‌اید، آنچه شما عمل میکنید، آنچه شما امروز شعار آن را میدهید، همین درست است. باید پایه‌های تقوا را در دلمان و سپس در عملمان در هر جا که هستیم و به هر کاری که سرگرم هستیم، محکمتر و راسختر کنیم. این جلوه‌ای که نماز جمعه‌ی تهران بخصوص در این هفته‌های اخیر از خود نشان میدهد، یکی از جلوه‌های تقواست. یعنی توجه به خدا، دل دادن به همان چیزی که خدا از بندگان خواسته است. اگر روح تقوا و عمل بر طبق تقوای الهی - همان طوری که جلوه‌ها و نشانه‌های آن امروز در زندگی مردم ما بوضوح مشاهده میشود - گسترش و عمق بیشتری پیدا بکند، هدف پیغمبران و هدف مجاهدتهای مرارتبار و دشوار امامان بزرگوار ما تحقق پیدا کرده است و خدای متعال از ملت ما راضی خواهد بود و رحمت او بر ما نازل خواهد شد و هدفهای انقلاب بزرگ اسلامی ما به فضل الهی تحقق پیدا خواهد کرد. پروردگارا! ملت ما را، مرد و زن ما را، دلهای مشتاق این نمازگزاران را مورد لطف و تفضل خاص خود قرار بده و ما را بر تقوای الهی موفق بدار.
یکی از آنها را در هفته‌ی قبل عرض کردم و آن به طور خلاصه این بود که در فرهنگ غربی، آزادی دارای موانع بُرونی است؛ موانع اجتماعی و سیاسی و اقتصادی و امثال آنها. اما از نظر اسلام غیر از موانع بُرونی مثل همین محدودیتهای سیاسی و اقتصادی و موانع آزادی؛ حکومتها، دولتها، رژیمهای جبار، نظامهای اقتصادی ظالمانه، علاوه‌ی بر اینها، یک سلسله موانع درونی هم وجود دارد که آزادی بشر را محدود میکند، بشر را اسیر و زندانی و برده میسازد و موانع درونی از موانع برونی مهمتر، خطر آن بیشتر و رفعش مشکلتر است و تنها آن انسانهائی میتوانند موانع بیرونىِ آزادی را برطرف بکنند و محدود کنندگان آزادی را به زانو در بیاورند که قبلاً توانسته باشند موانع درونی را یا بعضی از آنها را از سر راه خودشان بردارند و در دل و جان خود آزاد بشوند. در این باره هم چند حدیث خوانده شد و مطالبی در ذیل آن احادیث که از کلمات پیشوایان بزرگ اسلام بود، به عرض برادران و خواهران رسید. اینجا فقط یک نکته را اضافه میکنم و آن این است که این واژه‌ی مقدس تقوا و نیز واژه‌ی مقدس دیگر تزکیه که این همه در اسلام بر روی آن تکیه شده است، در حقیقت همان فائق آمدن بر موانع درونی آزادی است. تقوا عبارت است از اینکه انسان هوشیارانه از خود محافظت کند و مانع شود از اینکه هویها و هوسها و جهالتها و لغزشها او را از راه صحیح الهی و انسانی دور کند و تزکیه عبارت است از اینکه انسان خود را از آلایشها و فسادها و گرفتاریهای روحی و قلبی پاک کند، خود را پاکیزه از دنائتها و رذالتها و پستیها بکند. اگر تقوا و تزکیه در کسی پیدا شد، او در حقیقت آزاد است و او میتواند بر قدرتهای بزرگ عالم هم پیروز بشود. و اگر در ملتی تقوا و تزکیه پیدا شد، ولو به طور نسبی، به همان اندازه میتواند بر قدرتهای تهدید کننده‌ی آزادی او غلبه کند. این داستان معروف دیوجانس حکیم را شاید بسیاری از شما شنیدید که نقل میکنند اسکندر مقدونی که فاتح بخش عظیمی از دنیای زمان خودش بود با تبختر[2] از راهی عبور میکرد، همه در مقابل او تعظیم میکردند و به خاک میافتادند و ستایش او را میکردند، دید یک مرد ژنده‌پوش فقیری در سر راه نشسته و به او اعتنائی نکرد. پرسید این کیست؟ رفتند نزدیک، دیدند مرد فقیر ژولیده‌ای است که هیچ اعتنائی به اسکندر نمیکند. گفت او را آوردند، پرسید چرا به من احترام نکردی؟ او در جواب گفت که من نباید به تو احترام کنم؛ زیرا تو غلامِ غلامان منی. اسکندر تعجب کرد. گفت تو مگر دیوانه‌ای، به کسی مثل من غلام میگوئی، آن هم غلامِ غلامان تو! گفت: تعجب نکن ای اسکندر! زیرا که تو اسیر و برده‌ی شهوت و غضب خود هستی و شهوت و غضب در دست من اسیرند.

شاهدها (۵۱۳ پاراگراف)

پیروزی در جنگ به‌خاطر تقوا و شکست به‌خاطر بی‌تقوایی

در همین ردیف آیات، بعد از یکى دو آیه‌ى دیگر میفرماید: اِنَّ الَّذینَ تَوَلَّوا مِنکُم یَومَ التَقَی الجَمعانِ اِنَّمَا استَزَلَّهُمُ الشَّیطانُ بِبَعضِ ما کَسَبوا.[9] ما که در جنگ پیروز میشویم، به خاطر تقوا است؛ اگر شکست بخوریم، به خاطر بى‌تقوایى است؛ به خاطر آن اشکالى است که در درون خود ما [است]؛ بیمارى‌اى که در جان ما رخنه ‌کرده و ما از آن غفلت کردیم. برادران! غفلت نکنیم. بزرگ‌ترین عذاب خدا بر یک ملّت این است که آن ملّت غافل بشوند. بدترین درد براى یک جامعه، غفلت آن جامعه است؛ از خدا غافل نشویم. خدا در …

آسیب بی‌تقوایی مسئولان به اسلام و وبال آن بر خودشان

همه به تقوا احتیاج دارند‌ [ولی] من و شما به دو دلیل به تقوا احتیاج داریم: ما اگر بى‌تقوایى کردیم و بر اثر بى‌تقوایىِ ما ضایعه‌اى پیش آمد، ضایعه بر اسلام پیش مى‌آید، نه بر ما؛ آن‌وقت وزر و وبال آن به گردن ما است؛ روسیاهى آن مال ما است. یک وقتى من عرض کرده‌ام ــ در نماز جمعه خیال میکنم گفته‌ام ــ این داستان مولوى را و هر وقت یادم مى‌آید تکان میخورم، که در شهرى از شهرهاى مسلمانها، محلّه‌ى مسیحى‌نشینى بود. یک دخترى از مسیحى‌ها عاشق اسلام شده بود و رغبت به اسلام پیدا کرده بود؛ به کلیسا نمیرفت، …

پیشرفت نظام تنها با تقوا و طهارت

این جبهه فقط با تقوا پیش خواهد رفت. این نظام ــ حالا بعداً عرض میکنم ــ جز با رعایت تقوا و طهارت و پاکى و محاسبه‌ى دقیق و صحیح و حسابرسىِ هرکدام از ما از خودش ــ حاسِبوا اَنفُسَکُم[11] ــ پیش نخواهد رفت. اشتباه است اگر کسى خیال کند ما هم [باید] همان کارهایى که دیگر حکومتها و دیگر کارگزاران دولتها در دنیا میکنند، بکنیم؛ خطا است. ما یک اصولى داریم، یک روشهاى مخصوص به خودمان داریم که مال اسلام است؛ این اصول باید بر دنیا حاکم بشود، نه [اینکه] اصول غلط دنیاى جاهلى …

حفظ نظام بر پایهٔ تقوا

برادرها! نظام را بر پایه‌ى تقوا باید حفظ کرد و راه تقوا هم ذکر خدا است. آقایان وزرا، آقایان نمایندگان، آقایان مدیران گوناگون کشور، مسئولین قضائى کشور، خودشان را بى‌نیاز از دعا و نافله و ذکر و توجّه و توسّل و گریه و انابه‌ى به پروردگار ندانند؛ نگویند حالا ما که مشغول خدمتیم به مردم، دعا را کسى بخواند که خیلى کار ندارد؛ نه آقا، اصل …

ایمان و تقوا شرط تحقق کارایی نیروی انتظامی

نکته‌ى مهمّ دیگر که بدون این نکته‌ى دوّم، آن هدف اوّلى هم تحقّق پیدا نخواهد کرد، عبارت است از گسترش روح ایمان و تقوا در داخل شما، در تمام رده‌ها. همه‌ى ما ــ هم من، هم شماها ــ در این کشور سالهاى متمادى زندگى کرده‌ایم، از فرهنگ و گذشته‌ها و انعکاسات ذهنى مردم مطّلعیم و میدانیم که اگر در یک گوشه‌اى از کشور در گذشته یک فرمانده فعّال مؤمن پاکدامنى بود، مردم در آن منطقه از آن نیروى انتظامىِ زیر فرماندهىِ …

ضرورت تقوا در همهٔ مراحل زندگی فرد و جامعه و نیاز بیشتر امروز به آن

همه‌ى برادران و خواهران عزیز نمازگزار را توصیه میکنم و دعوت میکنم به رعایت تقوا. امروز فکر کردم که کدام مطلب از مطالب اسلامى و دینى ما از همه مهم‌تر و فورى‌تر است که در خطبه‌ى اوّل مطرح بکنم، دیدم مسئله‌ى تقوا از همه چیز مهم‌تر است. تقوا در تمام مراحل زندگى یک جامعه و یک فرد از ضرورى‌ترین نیازهاى او است و در تمام دورانها ــ در دوران مبارزه، در دوران پیروزى، در هنگام جهاد، در هنگام سازندگى ــ و در مراحل مختلف، براى جامعه‌ى دینى و ملّت مسلمان ضرورى است. و ما امروز که بعد از دوازده سال از پیروزى، تجربه‌هاى باارزشى در اختیار داریم، راه را تا حدود زیادى شناخته‌ایم، هدفها را در قالب مشخّص و معیّنى تصویر کرده‌ایم و به سمت آن حرکت میکنیم، شاید بشود گفت از همیشه بیشتر به تقوا احتیاج داریم.

بی‌تقوایی مایهٔ به زانو درآمدن و تقوا مایهٔ سربلندی ملت

… ملّت، رفاه خودشان را در نظر بگیرند و بى‌اعتنا به منافع ملّت باشند، بى‌تقوایى کرده‌اند. کسانى که مسئولیّتهاى بزرگى بر دوش دارند در میان مردم، (اگر) وقت و عمر خودشان را در غیر راه انقلاب و مسئولیّت انقلابى که بر عهده‌شان است، مصرف بکنند، بى‌تقوایى کرده‌اند. دل‌ سپردن به هوسها و لذّتهاى آنىِ زندگى و پیروی از آنها در وقتى ‌که منافات دارد با پیمودن هدفهاى والا و بلند، بى‌تقوایى است؛ که همان چیزى است که یک ملّت را به زانو درمى‌آورد؛ و تقوا آن چیزى است که یک ملّت را سربلند میکند. ما به تقوا احتیاج داریم.

تقوا مایهٔ جلب رحمت و برکات الهی و پیروزی بر استکبار

برادران، خواهران! تقوا است که لطف و رحمت خدا را به شما متوجّه میکند. تقوا و پرهیزکارى و جدّیّت در راه خدا است که برکات الهى را جلب میکند؛ وَلَو اَنَّ اَهلَ القُریٰ ءامَنوا وَ اتَّقَوا لَفَتَحنا عَلَیهِم بَرَکٰتٍ مِنَ السَّماء.[4] تقوا شما را پیروز میکند در مقابل استکبار و قدرتهاى ظالم. تقوا پیام شما را شیرین میکند در ذائقه‌ى ملّتهاى مظلوم. تا حالا هم هر چه پیروزى و پیشرفت بوده است، ناشى از تقواى باتقواها و پرهیزکاران بوده است. هر چه میزان تقواى ملّت ما از لحاظ کیفیّت و کمّیّت افراد باتقوا بالاتر برود، پیروزى ما و موفّقیّت ما سریع‌تر و زودتر …

تقوای خود و دانشجویان پشتوانهٔ حقیقی پیشرفت و راز پیروزی

اکنون سه چیز را به یاد داشته باشید: نخست، تداوم حرکت را؛ هرگز متوقّف نشوید و دائماً به پیش بروید. دوّم، به کیفیّت بسیار اهمّیّت بدهید؛ حدّاقل به اندازه‌ى کمّیّت. سوّم، پرداختن به تقواى خود و دانشجویانتان؛ این، پشتوانه‌ى حقیقى پیشرفت و راز پیروزى است. از خداوند متعال توفیقات روزافزون شما را مسئلت میکنم.

ایستادگی ملت و امام در برابر همهٔ احزاب کفر و نفاق، ناشی از تقوا و بصیرت

اینکه یک ملّتى و یک رهبرى مثل امام، در مقابل تجمّع تمام احزاب کفر ــ مثل جنگ خندق که همه‌ى احزاب در مقابل اسلام ایستادند ــ در مقابل تمام احزاب کفر و نفاق، از شرقى‌اش تا غربى‌اش، تا مسلمان آمریکایى‌مذاقش، تا مسلمان سوسیالیست‌مزاجش، تا منافقش، تا مرتجعش، تا شهوت‌رانش ــ یک عدّه‌اى با جمهورى اسلامى فقط براى خاطر شهوت‌رانى مبارزه میکردند، دلشان لک‌ زده بود براى شهوت‌رانى، لذا از این دستگاه بدشان مى‌آمد و با او مبارزه میکردند ــ در مقابل یک جبهه‌ى با این وسعت که هر طرف نگاه میکردیم دشمن بود، بِایستند و مطمئن به پیروزى باشند، ناشى از تقوایى است که به آنها حکمت و بصیرت را میبخشد.

لزوم تقوای متناسب با شأن و مسئولیت هر کس در نظام اسلامی

در نظام جمهورى اسلامى، هیچ کسى از جادّه‌ى تقواى مناسب با شأن خودش [نباید خارج شود]. تقوایى که براى مسئولیّت فعلىِ من لازم است ــ که بنده واقعاً باید پناه ببرم به خدا، به خاطر ضعفهاى فراوان خودم و روسیاهى‌هاى فراوان خودم ــ فرق میکند با تقواى فلان برادرى که فرمانده یک گردان سپاه است؛ او در همان حدّ تقواى خودش باید رعایت بکند. اگر رعایت نکرد، زیردست او میتواند مطمئن باشد که فرماندهى او ادامه پیدا نخواهد کرد؛ و به همین ترتیب تا برسد به بالا، تا برسد به خود اینجایى که بنده نشسته‌ام که اگر تخلّفى انجام بگیرد، بدون اینکه کسى بخواهد دخالتى بکند، آن توانایى‌هایى که خداى متعال داده، به …

دشواری امر به تقوا برای کسی که خود در آن حد از تقوا نباشد

به نظر من یکى از مشکل‌ترین کارهایى که به عهده‌ى ما ائمّه‌ى جمعه گذاشته شده، امر به تقوا است؛ از همه‌ى کارها سخت‌تر به نظر من این است. خیلى کار سختى است امر به تقوا براى کسى که خودش در آن حدّى از تقوا نباشد که بخواهد مردم را امر کند به آن؛ آدمى که وقتى میخواهد امر به تقوا کند، ناگهان احساس کند که مصداق آن آیه‌ى شریفه قرار گرفته: اَتَأمُرونَ‌ النّاسَ بِالبِرِّ وَ تَنسَونَ اَنفُسَکُم.[16] یکى از سخت‌ترین کارها امر به تقوا است. ما میخواهیم این دین، کلمه‌ى لااله‌الّاالله‌ و نظام اسلامى در دنیا مایه‌ى غبطه‌ى انسانها باشد یا نه؟ اگر نمیخواهیم، پس چرا مبلّغیم؟ خب برویم بقّال بشویم، برویم مشغول کاسبى بشویم. ما که لباس تبلیغ تنمان کردیم، این لباس را براى این تنمان کردیم که میخواهیم …

پیروزی‌های جنگ و آزادی خرمشهر ثمرهٔ تقوا و توکل به خدا

هر ‌جایى که ما یک نمایشى از تقوا دیدیم، همین اثر را هم دیده‌ایم. فتوحات میدان جنگ همین‌جور بود؛ خرّمشهر با تقوا به دست آمد؛ این جنگ هشت‌ساله به ‌وسیله‌ى تقوا و اتّکال[10] به خدا بود که موجب شکست دشمن شد. دشمن شکست خورد؛ هیچ شکستى فضاحت‌بارتر از شکستى که دشمن در جنگ هشت‌ساله خورد نیست. اینها مبالغه نیست؛ بارها این را عرض کرده‌ایم که شرق و غرب و اروپا و ناتو و ورشو و ارتجاع منطقه و همه ‌و ‌همه، پول و سلاح و تبلیغات بریزند، براى اینکه بیایند یک قسمت از کشور را …

بزرگ‌ترین وظیفه برای ادامهٔ استوار راه اسلام و الگو ماندن برای ملت‌ها

امروز چشم جهانى به سوى شما ملّت ایران است. امروز ملّتها حرکت عظیم خود را با یاد حرکت شما شروع کردند و به ایمان شما دارند اقتدا میکنند. شما اگر بخواهید ملّتها این راه را ادامه بدهند که راه خدا و راه اسلام است، باید این راه را با استحکام ادامه بدهید و این جز با تقوا ممکن نیست. لذا امروز تقوا بزرگ‌ترین وظیفه و مسئولیّت ما است. پروردگارا! همه‌ى ما را متّقى و پرهیزکار بگردان.

کلید خوشبختی دنیوی و اخروی

تقوا کلید خوشبختی دنیوی و اخروی است. بشریّت گمراه که از انواع سختی‌ها و رنجهای شخصی و اجتماعی مینالد، چوب بی‌تقوایی خود را و چوب غفلت و بی‌توجّهی و غرق شدن در منجلابی را که شهوات او برای او فراهم کرده است، میخورد. جوامعی که عقب‌افتاده‌اند، حالشان معلوم است؛ جوامع پیشرفته‌ی عالم هم اگرچه از بعضی …

مایهٔ نوری الهی برای یافتن هدف و راه زندگی

… است. اگر تقوا باشد، هدایت الهی هم هست؛ و اگر تقوا نباشد، هدایت الهی هم به‌ صورت کامل، گیر فرد و جامعه‌ای نمی‌آید. این روزه مقدّمه‌ی تقوا است. در یک آیه‌ی قرآن در سوره‌ی حدید، خداوند میفرماید: یا اَیُّهَا الَّذینَ ءامَنُوا اتَّقُوا اللهَ وَءامِنوا بِرَسولِه؛ یُؤتِکُم کِفلَینِ مِن رَّحۡمَتِهِ ۦوَیَجۡعَل لَکُم نورًا تَمشونَ بِه؛[6] تقوا موجب میشود که خدای متعال نوری را در قلب شما و زندگی شما و راه شما قرار بدهد که بتوانید در پرتو آن نور حرکت کنید و راه زندگی را پیدا کنید. بشر نمیتواند با سردرگمی حرکت کند. بدون شناختن مقصد و هدف، حرکت انسانی میسور نیست. این نوری که میتواند هدف را و سرمنزل را و راه را به ما نشان بدهد، ناشی از تقوا و پرهیزکاری است. و توصیه‌ی همه‌ی انبیا و اولیا تقوا است.

توصیه به نمازگزاران برای التزام به تقوا در همهٔ امور زندگی

و من به شما برادران و خواهران نمازگزار توصیه میکنم تقوای الهی و پرهیزکاری را در همه‌ی امور زندگی‌تان و در همه‌ی آنات زندگی‌تان بر خود فرض و لازم بشمارید؛ مخصوصاً کسانی که در جامعه مسئولیّت بیشتری دارند. اگرچه در جامعه‌ی اسلامی همه مسئولند، امّا هر چه مسئولیّت بیشتر و بار سنگین‌تر، زاد و توشه‌ی تقوا بیشتر مورد نیاز است و باید آن کسانی که در جامعه مسئولند، بر مایه‌ی تقوای خود بیفزایند؛ بدانند چه میکنند و بفهمند …

لزوم ورع و اجتهاد و تلاش برای خوب شدن مسئولان

… باشد که ما آن خطابِ امیرالمؤمنین (علیه الصّلاة و السّلام) به عثمان‌بن‌حنیف را ‌-که یک وقت امام هم همین را فرمودند-[29] به خودمان بگوییم. بگوییم «اَلا وَ اِنَّکُم لاتَقدِرونَ عَلىٰ ذٰلِک»؛ شماها نمیتوانید آن‌جور خوب باشید. ماها نمیتوانیم آن‌جور خوب باشیم. امّا بعد [میفرماید]: وَ لٰکِن اَعینونى بِوَرَعٍ وَ اجتِهاد؛[30] ورع داشته باشید، از لغزشگاه‌ها بپرهیزید، تلاش کنید، اجتهاد کنید. این اجتهاد با کمک خدا همراه خواهد شد. برادران! بدون اجتهاد کردن و تلاش کردن، آدم خوب نمیشود. اى کاش ما میتوانستیم این حرفها را از امام بشنویم. حالا من باید این حرفها را بگویم که خودم از همه ناقص‌ترم و از همه محتاج‌ترم به شنیدن این تذکّرات؛ امّا چه بکنم؛ وظیفه‌ی من است که این را بگویم و به برادران عرض بکنم.

دوری از لغزشگاه‌های مالی و قدرت به سبب لغزش‌پذیری انسان

… خطرناک است برادران! بشر این‌جورى است؛ بشر لغزش دارد. راه اینکه آدم خودش را از لغزش نگه دارد، این است که لب پرتگاه نرود. شما که سرگیجه دارى، چرا لب پشت‌بام میروى؟ شما که لرزش زانو دارى، چرا آنجایى میروى که انسان ممکن است با مغز بخورد زمین و پدرش دربیاید؟ به لغزشگاه‌ها نزدیک نشوید؛ لغزشگاه‌هاى مالى، لغزشگاه‌هاى قدرتى، لغزشگاه‌هاى گوناگون؛ حالا نمیخواهم دانه‌دانه را اسم بیاورم؛ انواع و اقسام لغزشگاه‌ها و لجنگاه‌ها هست. حواسمان را جمع کنیم، مواظب باشیم. حکومت صالحان [یعنی] ما باید صالح بشویم. حکومت دست ما است؛ دست من و شما و شما و شما؛ و همه بخشى از حکومتند. ما باید صالح بشویم. اگر صالح شدیم، …

لزوم تقوای فردی و سیاسی برای مؤثران در امور کشور

توجّه به توطئه‌هاى پیچیده‌ی دشمنان نظام اسلامى که از کینه‌ی عمیق آنان نسبت به اسلام و مسلمین ناشى میشود، هر فرد آگاه و دلسوز را به هوشیارى و مراقبتِ هرچه بیشتر فرامیخواند و تقواى فردى و سیاسى را بالخصوص براى آنان که سهم و تأثیر بیشترى در جریان امور کشور دارند فرض و حتم میسازد. اینجانب ضمن تشکّر از همه‌ی افراد و گروه‌هاى مزبور که در گرامیداشت وحدت و در تقویت پیوند میان دولت و ملّت اعلام موضع کردند؛ بویژه از نمایندگان محترم مجلس شوراى اسلامى که با هم‌آوازى اکثریّتى قاطع، عدم اختلاف در مسائل اساسى را عملاً نشان دادند، تذکّراتى را به …

تقوا مبنای کار حتی اگر دیگران بر تقوا عمل نکنند

… که به اعتقاد ما خوب عمل نمیکند ‌- نمیگیریم؛ ما دستور کارمان را از عقیده‌ی خودمان، از تشخیص خودمان میگیریم. ما باید خوب عمل کنیم، ما باید ملایم عمل کنیم، ما باید دینى و تقوایى عمل کنیم. همین‌طور که ایشان اشاره کردند، واقعاً «اُسِّسَ‌عَلَی التَّقوی»[2] باشد؛ مبنا و ملاک کار تقوا باشد. اگر فرضاً ما یک وقت دیدیم در جامعه، یک نفرِ دیگرى بر مبناى تقوا عمل نمیکند، نگوییم پس او چرا عمل نمیکند؛ خب، او نکند؛ عمل نکردن او بر تقوا، موجب این نمیشود که ما هم بر تقوا عمل نکنیم. ما باید بر اساس تقوا عمل کنیم. خداوند ‌ان‌شاءالله‌ کمک کند که این حقایق را همه‌ی ما ‌- اوّل خود من و بعد هم بقیّه‌ی برادرها و خواهرها ‌- درست بفهمیم و به آن عمل بکنیم. به‌هرحال کار فرهنگى، کار بسیار بسیار مهمّى است.

لزوم حفظ تقوا و معنویت انقلاب به‌ویژه برای جوانان

البتّه تأییدات الهى شرط اوّل است و رابطه‌ی قلبى با خدا را باید قویّاً حفظ کرد. حالت تقوا و پرهیزکارى و معنویّتى را که در انقلاب ما بوده و هست و باید باشد، قویّاً باید حفظ کنید؛ مخصوصاً جوانها. محبوب‌ترین انسانها در یک جامعه در نزد پروردگار، جوانهاى پارسا و پرهیزکار و مؤمن هستند؛ این برکات الهى را جلب میکند و روح نشاط اسلامى را در جامعه زنده نگه میدارد. این رابطه‌ی قلبى و ارتباط معنوى را با خدا حفظ کنید؛ خداى متعال هم الطاف و فضل و فیض و کمک خودش را …

اجر عظیم مجروحان جنگ در گرو تقوا و احسان

… جانبازها از شهدا هم بیشتر است. آن کى است؟ آن‌وقتى است که این جانباز بعد از آنکه این قسمت از بدنش را در راه خدا داد و یک شهیدى را با خودش همراه کرد ‌-این دست را، این پا را، این چشم را- در بقیّه‌ی مدّت زندگى و عمرش هم اوّلاً شکرگزار باشد، ثانیاً عمل صالح بکند. خداى متعال در مورد مجروحین جنگ در قرآن میفرماید آن کسانى که «مِن بَعدِ مآ اَصابَهُمُ القَرحُ لِلَّذینَ اَحسَنوا مِنهُم وَ اتَّقَوا اَجرٌ عَظیم»؛[9] آنهایى که زخمى میشوند در میدان جنگ، یعنى همین شما که مجروح میشوید، آسیبى می‌بینید و زخمى بر شما وارد می‌آید، اگر تقوا پیشه کنید و کار نیک کنید ‌-تقوا و احسان؛ احسان یعنى کار نیک- «اَجرٌ عَظیم». خب، این کلمه‌ی «عظیم» را یک وقت من و شما میگوییم ‌-مثلاً میگوییم یک کوه عظیمى است؛ خب بله، اوّل تا آخرِ هیکل ما مگر چقدر است؟ وقتى در مقابل کوه قرار میگیریم، می‌بینیم این کوه خیلى عظیم است؛ اگر بنا بود یک مورچه فکر کند، این مورچه در مقابل من و شما که قرار …

دعوت به تقوا و مراقبت دائمی بر اعمال و گفتار و خطورات ذهنی

همه‌ى برادران و خواهران نمازگزار عزیز را توصیه میکنم و دعوت میکنم به رعایت تقوا و پرهیزکارى و اجتناب از محرّمات الهى و توجّه و مراقبت دائمى اعمال و رفتار و گفتار و حتّى خطورات ذهنى. امید است که خداى متعال همه‌ى ما را موفّق کند که این حالت و روحیه‌ى ایمانى و تقوایى را به دست بیاوریم و با تکمیل نفوس خودمان در سایه‌ى تقوا، بتوانیم هدفهاى بلند اسلامى و آرمان پیغمبران را به مرحله‌ى تحقّق برسانیم.

دعوت نمازگزاران به تقوای الهی و رعایت امر و نهی خدا

همه‌ی برادران و خواهران نمازگزار را توصیه میکنم و دعوت میکنم به تقوای الهی و رعایت امر و نهی خدا و سعی در تزکیه‌ی نفس و تزکیه‌ی باطن و اینکه خدای متعال را در همه‌ی حرکات و سکنات و گفتنها و سکوتها در نظر داشته باشیم و آنی خودمان را به دست غفلت نسپاریم. البته کمک الهی هم باید ما را دریابد و ما را خدای متعال به خودمان وانگذارد.

انسان باتقوا پس از گناه فوراً متوجه می‌شود و جبران می‌کند

… بین گناهِ آدم باتقوا و آدمِ بیتقوا. گناه آدم بیتقوا مثل این است که پا بگذارد در یک سراشیب لغزنده؛ تا آخر میلغزد. یک گناه، گناه دیگر را به دنبال خودش میآورد. گناه در دهان او مزه میکند؛ به گناه مجذوب میشود و قبح گناه از نظر او میرود؛ آدم بیتقوا این‌طوری است. اما آدم باتقوا وقتی گناه میکند، فوراً متوجه میشود؛ میفهمد اشتباه کرده و سعی میکند جبران کند: «انّ الّذین اتقوا اذا مسّهم طائف من الشّیطان تذکّروا فاذا هم مبصرون»[4]؛ متقی این‌طور است؛ بمجرد این‌که به تعبیر قرآن شیطان او را «مس» کرد؛ یعنی آلوده به وسوسه شیطانی شد، فوراً متوجه میشود که اشتباه کرد، در جاده لغزنده سراشیب نمیافتد که برود تا اسفل سافلین، بلکه خودش را نگه میدارد؛ کنترل میکند. آدم باتقوا و متذکر، مثل کسی است که …

لزوم قدردانی و حفظ تقوای به‌دست‌آمده در ماه رمضان

آنچه در پایان این مطالب میخواهم به شما برادران و خواهران عزیز عرض بکنم این است: این مایه تقوایی را که در این ماه برای شما به دست آمد، قدر بدانید؛ این را حفظ کنید؛ این از دست میرود. شما با حضورتان در مجامع بندگی خدا مثل مساجد، نمازها، پای صحبتها - بحمدالله جوّ غالب جامعه ما جوّ توجه و تذکر است؛ قرآن، دعا و مناجات است - و تنفس در این فضای معنوی یقیناً مایه‌ای از تقوا را برای خودتان در این ماه تحصیل کرده‌اید. روزه کمک بسیار بزرگی بوده؛ این …

تقوای الهی، سرمایهٔ تلاش موفق مؤمن در دنیا و نجات او در آخرت

برادران نمازگزار و خواهران نمازگزار را توصیه میکنم به حفظ و رعایت تقوای الهی که سرمایه‌ی تلاش موفق مؤمن در دنیا و نجات نهائی او در آخرت است.

آزادی از هوای نفس، نخستین گام کسب آزادی و همان تقوا

… را میگذارم برای یک خطبه‌ی دیگر ان‌شاءالله و خواهش میکنم که با توجه و تأمل در بحث، کار روی خودمان را هم ما شروع کنیم. یعنی اگر ما میخواهیم این بحث، بحث آزادی، به معنای حقیقی یک بحث مفید باشد، باید علم را با عمل همراه کنیم. یعنی آزادی را برای خودمان کسب کنیم. اولین قدم، آزادی از هوی و هوس نفسانیمان است و این همان تقواست و من توصیه میکنم به همه‌ی برادران و خواهران عزیز نمازگزار که سعی کنند خودشان را از قید هوسها و هویها و شهوات و صفات رذیله و خودخواهیها و غرورها و بددلیها و بدبینیها نجات بدهند و خدای متعال به همه‌ی ما توفیق بدهد که بتوانیم خودمان را و من خودم را از این منجلابی که هویها و هوسهای نفسانی در دل ما و جان ما به وجود میآورد، خودمان را خلاص کنیم و نجات بدهیم.

توصیه به بسیجیان به تقوا تا مایهٔ آرامش محرومان باشند

۱- شما سرباز امام زمان علیه السلام و پشتوانه اسلامید. تقوی، تواضع، فروتنی و گذشت در برابر ضعفا و مقاومت در برابر زورمندان و ستمگران از صفات سربازان امام عصر علیه السلام میباشد. جامه‌ی تقوی بر تن کنید و پیوسته فروتن و بزرگوار باشید تا وجودتان موجب آرامش خاطر محرومان و مستضعفان شود.