رفتن به محتوای اصلی

تقوا

نام‌های دیگر: پرهیزگاری، ورع، تقوای اقتصادی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

پرهیزگاری و مراقبت از خود در برابر گناه با یاد خدا.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در خطبه‌های نماز جمعه تهران— ۱۳۵۹/۰۳/۰۹

سیر زمانی

از ۱۳۵۹ تا ۱۴۰۴
۱۳۵۹۱۴۰۴

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

نکته‌ى اساسى و مهمّى که هم نمایندگان، هم عامّه‌ى مردم، هم دست‌اندرکاران حکومتى و همه‌ى قشرها و گروه‌ها باید به آن توجّه داشته باشند، این است که اخلاق اسلامى که خود مولود ذکر خدا و یاد خدا است، امروز بزرگ‌ترین فرایض ما است؛ و معناى تقوا این است. اى مردم مسلمان، اى بزرگان، اى نام‌آوران، اى دانشمندان، اى عالمان، اى قشرهاى مختلف، اى جوانها و اى پیرها، اى فداکاران! بدانید اگر امروز اخلاق اسلامى در عمل شخصى ما و عمل سیاسى ما حاکمیّت نداشته باشد، انقلاب ما فناپذیر خواهد بود. امروز تکلیف الهى و انقلابى همه‌ى ما تمسّک به اخلاق اسلامى است و براى تأمین اخلاق اسلامى باید یاد خدا را فراموش نکنیم.
همه‌ی شما عزیزان را با استفاده از این فضای معنوی، دعوت میکنم به هرچه بیشتر دل بستن به هدفهای الهی و تمسک به تقوا. آنچه شما فهمیده‌اید، آنچه شما عمل میکنید، آنچه شما امروز شعار آن را میدهید، همین درست است. باید پایه‌های تقوا را در دلمان و سپس در عملمان در هر جا که هستیم و به هر کاری که سرگرم هستیم، محکمتر و راسختر کنیم. این جلوه‌ای که نماز جمعه‌ی تهران بخصوص در این هفته‌های اخیر از خود نشان میدهد، یکی از جلوه‌های تقواست. یعنی توجه به خدا، دل دادن به همان چیزی که خدا از بندگان خواسته است. اگر روح تقوا و عمل بر طبق تقوای الهی - همان طوری که جلوه‌ها و نشانه‌های آن امروز در زندگی مردم ما بوضوح مشاهده میشود - گسترش و عمق بیشتری پیدا بکند، هدف پیغمبران و هدف مجاهدتهای مرارتبار و دشوار امامان بزرگوار ما تحقق پیدا کرده است و خدای متعال از ملت ما راضی خواهد بود و رحمت او بر ما نازل خواهد شد و هدفهای انقلاب بزرگ اسلامی ما به فضل الهی تحقق پیدا خواهد کرد. پروردگارا! ملت ما را، مرد و زن ما را، دلهای مشتاق این نمازگزاران را مورد لطف و تفضل خاص خود قرار بده و ما را بر تقوای الهی موفق بدار.
یکی از آنها را در هفته‌ی قبل عرض کردم و آن به طور خلاصه این بود که در فرهنگ غربی، آزادی دارای موانع بُرونی است؛ موانع اجتماعی و سیاسی و اقتصادی و امثال آنها. اما از نظر اسلام غیر از موانع بُرونی مثل همین محدودیتهای سیاسی و اقتصادی و موانع آزادی؛ حکومتها، دولتها، رژیمهای جبار، نظامهای اقتصادی ظالمانه، علاوه‌ی بر اینها، یک سلسله موانع درونی هم وجود دارد که آزادی بشر را محدود میکند، بشر را اسیر و زندانی و برده میسازد و موانع درونی از موانع برونی مهمتر، خطر آن بیشتر و رفعش مشکلتر است و تنها آن انسانهائی میتوانند موانع بیرونىِ آزادی را برطرف بکنند و محدود کنندگان آزادی را به زانو در بیاورند که قبلاً توانسته باشند موانع درونی را یا بعضی از آنها را از سر راه خودشان بردارند و در دل و جان خود آزاد بشوند. در این باره هم چند حدیث خوانده شد و مطالبی در ذیل آن احادیث که از کلمات پیشوایان بزرگ اسلام بود، به عرض برادران و خواهران رسید. اینجا فقط یک نکته را اضافه میکنم و آن این است که این واژه‌ی مقدس تقوا و نیز واژه‌ی مقدس دیگر تزکیه که این همه در اسلام بر روی آن تکیه شده است، در حقیقت همان فائق آمدن بر موانع درونی آزادی است. تقوا عبارت است از اینکه انسان هوشیارانه از خود محافظت کند و مانع شود از اینکه هویها و هوسها و جهالتها و لغزشها او را از راه صحیح الهی و انسانی دور کند و تزکیه عبارت است از اینکه انسان خود را از آلایشها و فسادها و گرفتاریهای روحی و قلبی پاک کند، خود را پاکیزه از دنائتها و رذالتها و پستیها بکند. اگر تقوا و تزکیه در کسی پیدا شد، او در حقیقت آزاد است و او میتواند بر قدرتهای بزرگ عالم هم پیروز بشود. و اگر در ملتی تقوا و تزکیه پیدا شد، ولو به طور نسبی، به همان اندازه میتواند بر قدرتهای تهدید کننده‌ی آزادی او غلبه کند. این داستان معروف دیوجانس حکیم را شاید بسیاری از شما شنیدید که نقل میکنند اسکندر مقدونی که فاتح بخش عظیمی از دنیای زمان خودش بود با تبختر[2] از راهی عبور میکرد، همه در مقابل او تعظیم میکردند و به خاک میافتادند و ستایش او را میکردند، دید یک مرد ژنده‌پوش فقیری در سر راه نشسته و به او اعتنائی نکرد. پرسید این کیست؟ رفتند نزدیک، دیدند مرد فقیر ژولیده‌ای است که هیچ اعتنائی به اسکندر نمیکند. گفت او را آوردند، پرسید چرا به من احترام نکردی؟ او در جواب گفت که من نباید به تو احترام کنم؛ زیرا تو غلامِ غلامان منی. اسکندر تعجب کرد. گفت تو مگر دیوانه‌ای، به کسی مثل من غلام میگوئی، آن هم غلامِ غلامان تو! گفت: تعجب نکن ای اسکندر! زیرا که تو اسیر و برده‌ی شهوت و غضب خود هستی و شهوت و غضب در دست من اسیرند.

شاهدها (۵۱۳ پاراگراف)

لزوم فهم درست معنای تقوا به سبب تکرار آن در جامعه

در مورد تقوا: چون کلمه‌ی تقوا یک سخن تکرار شونده است و فرهنگ تقوا در جامعه خیلی تکرار میشود، من اصرار دارم شما آن نکته‌ی حرف مرا دریابید، و لذا مقصود را درست توجه کنید! من گفتم تقوا را میتوانیم این‌طور معنی کنیم که شما بفهمید. اما واژه‌گزینی برای ترجمه یک معنی دیگر است.

توصیه به نمازگزاران به رعایت تقوا و پیروی از راه انبیا

همه‌ى برادران و خواهران نمازگزار عزیز را توصیه میکنم به رعایت تقوا و پرهیزکارى و تبعیّت از راه روشنى که نبىّ اکرم اسلام و همه‌ى انبیاى الهى و اولیاى دین (علیهم ‌السّلام) در پیش پاى بشریّت قرار داده‌اند. به یاد خدا باشید و خدا را در همه‌ى افعال و گفتار و رفتار و حتّى خاطرات و ذهنیّات و اندیشه‌هاى خود به یاد داشته باشید و رعایت کنید.

لزوم تدین و مراقبت همیشگی بر اعمال در جنگ و غیرجنگ

نباید خیال کرد که حالا دوران بازسازی است و به طور طبیعی بعضی از تخلفات انجام میگیرد! برای مجموعه‌ی مؤمنی با این رسالت عظیم، دوره‌ی بازسازی و دوره‌ی جنگ و غیرجنگ فرقی ندارد. همیشه باید متدین و مراعی احکام الهی و مواظب و مراقب اعمال و رفتار خود بود.

دعوت نمازگزاران به تقوای الهی با اسوه قرار دادن امیرالمؤمنین (ع)

همه‌ى برادران نمازگزار و خواهران نمازگزار را در این روز شریف و بزرگ دعوت میکنم به تقواى الهى که پیروى از امام‌المتّقین است و اسوه قرار دادن امیرالمؤمنین در امر زندگى و دین و تقواى الهى و پرهیز از موارد منع و غضب الهى.

کمک تقوا و خداترسی مردم به پیمودن سریع راه و رسیدن به اهداف

… ملّتمان، آزادگى و مردانگى این ملّت، شجاعتى که از خودشان در همه‌ى صحنه‌ها نشان دادند و میدهند، برخوردار بودن از مسئولین خوب و از دولتمردان مخلص و دلسوز و انقلابى و علاقه‌مند، و از عمق رشد و بالندگى این ملّت که نتیجه‌ى تاریخ پُربار ملّت عزیز ما است، میدانیم. البتّه تقواى الهى، پرهیزکارى مردم، خداترسى آنها، حرکتشان به سمت اهداف الهى به آنها کمک خواهد کرد که این راه را با سرعت و سهولت بپیمایند و ان‌شاءالله‌ به اهداف عالیه نائل بشوند.

کافی نبودن زخم جنگ بدون نیکوکاری و تقوا برای اجر عظیم

… نخاع او را ضایع کرد، میتوانست چند میلیمتر این طرف‌تر یا آن طرف‌تر بخورد و جان او را بگیرد و امروز از شهدا بود؛ امروز او شهید است؛ شهیدى که زنده است و در میان ما است؛ برکت وجود او براى ما هست ــ خدا خطاب میکند و میفرماید که «اَّلَّذینَ ... اَصابَهُمُ القَرح»؛ آن‌ کسانى که در جبهه زخمى شدند، لِلَّذینَ اَحسَنوا مِنهُم وَاتَّقَوا اَجرٌ عَظیم؛[17] اگر نیکوکارى کردیم و تقوا پیشه کردیم، اجر عظیمى داریم؛ قرآن است دیگر. صِرف اینکه ما در میدان جنگ زخمى شدیم کافى نیست؛ حتّى آن کسى که آن رنج را در میدان جنگ کشیده است. پاسدار عنوان بسیار والایى است. این عنوان را با خصوصیّاتش در خودتان، در وجودتان، در دلتان، در روحتان، در ذهنتان حفظ کنید و این براى انقلاب ضرورى است.

پناه بردن اهل تقوا به خدا در سختی‌ها

… مختلف فکری و روحیه‌یی، دایم جایی میخواهند که به آن پناه ببرند. آقای ابوترابی، همان کسی بوده که همه به او پناه می‌بردند. واقعاً از درون به انسان خیلی سخت میگذرد و خیلی کاهیده میشود؛ چون کسی که همه به او پناه میبرند، دلش میخواهد که او هم به جایی پناه ببرد. البته آن کسی که اهل تقوا و توجه به خدا باشد، به خدا پناه می‌برد و خدا را پیدا میکند؛ لیکن خیلی سخت است.

تقوا، راه رسیدن به ایمان به ملکوت عالم

… شد، از این قبیل بود؛ نه اینکه حالا محاسبه‌ى مادّى و سیاسى میکرد، نه، ایشان اهل این محاسبات نبود؛ البتّه ایشان فکر سیاسى خیلى پخته‌اى داشتند امّا اینکه حالا این محاسباتى که معمولاً میکنند، ایشان هم [بکنند] نه، ایشان اصلاً این‌جورى نبود؛ امّا میفهمید حقایق را. خب، این همان غیبِ عالم است، ملکوتِ عالم است، ملکوتِ وجود شما است که باید به آن ایمان و اعتقاد داشت. راه رسیدن به آن هم تقوا است؛ راه آن تقوا است.

هدف قرار دادن تقوا و رضای الهی، مایهٔ برآورده شدن همهٔ مقاصد

در همه‌ى امور زندگى باید فکر کرد و با هدایت عقل حرکت کرد، مگر در آنجایى که شارع مقدّس به شما میگوید آقا این کار را بکن، باید کرد. آنجا میدان، میدان تعبّد است و هیچ عامل دیگرى از جمله عقل انسانى در آنجا کارایى ندارد. اگر ما این را متوجّه باشیم، و تقوا و پرهیزکارى و حرکت بر طبق رضاى الهى را هدف قرار بدهیم، تمام مقاصد برآورده خواهد شد.

ایمان و تقوا و پایبندی، عامل رسیدن به اهداف

… میکنیم به واقعیّت؛ واقعیّت مؤیّد این معنا است؛ یعنى امروز جمهورى اسلامى از لحاظ موقعیّت انقلابى و سیاسى و نظامى و حیثیّتى در دنیا، یک مجموعه‌ى پیروز به حساب مى‌آید. به تعبیر عناصر سیاسى دنیا، دشمن شما در مقابل شما آمده زانو زده و شما به آن هدفها رسیده‌اید. از کجا رسیدید به این هدفها؟ از ایمان و تقوا و پایبندى؛ و البتّه بیش از آنچه حالا بخواهیم استدلال کنیم بر این معنا، استدلال میکنیم بر وجود آن فعل و انفعالات غیبى؛ یعنى عواملى وجود دارند که خارج از محاسبه‌ى انسانند. انسان اگر به خدا توکّل کرد، آن محاسبات در خدمت او قرار خواهد گرفت و خداى متعال به او کمک خواهد کرد؛ …

لزوم ملاک قرار دادن تقوا در ادامهٔ راه فرماندهان سپاه

من میخواهم بگویم برادران عزیز! در این قریب دوازده سال، شما این‌جورى حرکت کردید، از حالا به بعد هم باید همین‌جور حرکت کنید؛ ملاک را تقوا قرار بدهید. هر کدام از آحاد فرماندهان سپاه، تربیت نفسانى را براى خودش یک وظیفه بداند. شما بنا را بر این بگذارید که خودتان را با تربیت دینى، با ریاضت دینى، ریاضت بدهید و تربیت کنید. کار ما تمام نشده؛ البتّه جنگ على‌الظّاهر تمام شد و آن جنگ را دیگر ما نداریم امّا جمهوری …

سپری نشدن دوران سخت‌گیری مؤمن بر خود

… پخش میشود، ناشى از چیست؟ درست است که جنبه‌ى تبلیغاتى دارد، امّا از یک اصل و بنیانى منشأ میگیرد. اینکه در جنگ عراق علیه ایران ناگهان تمام غرب و شرق آستین‌ها را بالا میزنند و می‌شتابند به کمک عراق، در حالى ‌که از شکل صدّام هم بیزار بودند، براى چیست؟ ببینید؛ اینها نشان‌دهنده‌ى این است که ما هنوز بار سنگینى بر دوش داریم؛ دوران تقوا و پرهیزکارى سخت‌گیرانه‌ى مؤمن نسبت به خودش هنوز سپرى نشده. صدر اسلام براى ما یک تجربه است؛ قبل از صدر اسلام، تاریخ یهود براى ما یک تجربه است.

خوف از خدا، تقوا و تسلیم در برابر پروردگار، راه رستگاری دنیا و آخرت

… هر ‌کسى بر‌نمى‌آید؛ تنها کسانى میتوانند به خدا اتّکاء کنند که خدا در دل آنها باشد؛ خدا در یاد آنها باشد. اگر خدا در یاد انسان نباشد و فضاى جان او را پُر نکند، انسان به خدا هم اعتماد نخواهد کرد و در میدانهاى خطر نخواهد توانست با اعتماد به خدا حضور پیدا کند. قرآن راه را به ما نشان داده است؛ خوف از خدا و تقواى الهى و بندگى و تسلیم و خضوع در مقابل پروردگار، راه فلاح و رستگارى، هم در دنیا و هم در عقبا است.

نماز، نزدیک‌کنندهٔ انسان باتقوا به خدا

… در حال نماز، همین اندازه توجّه پیدا کنند که با خدا دارند حرف میزنند و به یاد خدا باشند، این هم بهره‌ی خوبی است؛ ولی سعی کنید معنای نماز را بدانید؛ خیلی کار آسانی است؛ خیلی زود میتوانید ترجمه‌ی این چند جمله را یاد بگیرید. نماز را با توجّه به معنای آن بخوانید. این نماز است که «قُربانُ کُلِّ تَقیٍّ»[7] خواهد بود. نماز، نزدیک‌کننده‌ی انسان به خدا است، امّا نزدیک‌کننده‌ی انسان باتقوا.

بازداشتن انسان از گناه، نخستین مظهر تقوا

… و خواهران شاید ان‌شاءالله‌ وسیله‌اى باشد براى تحرّک بهتر و بیشتر و آن، این است که اصل قضیّه براى نزدیکى به خدا ترک گناهان است؛ انجام مستحبّات و نوافل و توسّلات و دعا و بقیّه‌ى امور، فرع است. اصل قضیّه این است که انسان مانع بشود از صدور گناه و خلاف از خود؛ این، همان تقوا را میطلبد. تقوا و پرهیزکارى، مهم‌ترین یا بگوییم اوّلى‌ترین مظهرى که در وجود انسان باید داشته باشد، همین است که انسان را از گناه مانع بشود. گناه نمیگذارد که انسان حتّى خود را به لبه‌ى دریاى عظیم مغفرت الهى برساند و از آن استفاده کند. گناه نمیگذارد که ما حال دعا پیدا کنیم، توجّه پیدا کنیم؛ گناه نمیگذارد که ما به فکر بازنگرى و بازسازى خودمان بیفتیم. کوشش بکنیم از گناه فاصله بگیریم؛ این شرط اوّل …

سفارش به ملازمت تقوا، دوری از هوا و احتیاط در امور دین و دنیا

… و صرف آن در مخارج خودشان به‌نحو متعارف و نسبت به مازاد نیز مجازند ثلث آن را در ترویج شریعت مقدّسه صرف نموده و دو ثلث دیگر را ارسال دارند و همچنین مجازند در اخذ سهم سادات عظام (کثّر ا‌لله‌ نسلهم المبارک) و پرداخت نصف آن به سادات مستحق و ارسال نصف دیگر. و اوصیه (ایّده ا‌لله‌ تعالى) بما اوصى به السّلف الصّالح من ملازمة التّقوى و التّجنّب عن الهوى و التّمسّک بعروة الاحتیاط فى امور الدّین و الدّنیا.

سفارش به ملازمت تقوا، دوری از هوا و تمسک به احتیاط

… عباد و صرف آنها در مصارف مقرّره، و همچنین مجازند در اخذ سهمین مبارکین و صرف آن در مخارج خودشان به‌نحو اقتصاد و صرف ثلث از مازاد سهم مبارک امام (علیه السّلام) را در ترویج شریعت مقدّسه و پرداخت نصف از سهم سادات را به سادات مستحق و ارسال مابقى را نزد اینجانب. و اوصیه (ایّده ا‌لله‌ تعالى) بما اوصى به السّلف الصّالح من ملازمة التّقوى و التّجنّب عن الهوى و التّمسّک بعروة الاحتیاط فانّه طریق النّجاة.

سفارش به ملازمت تقوا، دوری از هوا و احتیاط در امور دین و دنیا

… وجوه شرعیّه از قبیل زکوات و کفّارات و مظالم عباد و صرف آنها در موارد مقرّره، و در مورد سهمین مبارکین نیز مجازند در اخذ و صرف ثلث آنها در مخارج خودشان و در ترویج شریعت مقدّسه و پرداخت نصف از سهم سادات را به سادات مستحقّ محل و ارسال مابقى سهمین را نزد اینجانب. و اوصیه (ایّده ا‌لله‌ تعالى) بما اوصى به السّلف الصّالح من ملازمة التّقوى و التّجنّب عن الهوى و التّمسّک بعروة الاحتیاط فى امور الدّین و الدّنیا فانّه طریق النّجاة.

سفارش به ملازمت تقوا و احتیاط در امور دین و دنیا

… اخذ و صرف سهم مبارک امام (علیه السّلام) در مخارج خودشان به‌نحو اقتصاد و چنانچه مازادى داشت، مجازند ثلث آن را در ترویج شریعت مقدّسه صرف نموده و دو ثلث دیگر را ارسال دارند و همچنین مجازند نصف از سهم سادات را به سادات مستحق بپردازند و نصف دیگر را ارسال دارند. و اوصیه (ایّده ا‌لله‌ تعالى) بما اوصى به السّلف الصّالح من ملازمة التّقوى و التّمسّک بعروة الاحتیاط فى امور الدّین و الدّنیا.

شرط برخورداری سپاه از فضایل، مظهر ایمان و تقوا بودن پاسداران

… قبیل- باید ‌ان‌شاءالله‌ در ترتیبات و تنظیمات سپاه وارد بشود و برادران سپاهى را از ابتداى ورود، با آئین و رسم سپاهیگرى به شکل مناسب آشنا بکند؛ اینها وسیله‌ی خوبى است.البتّه در کنار این آموزشها، آموزش دین و اعتقاد و ایمان است که این، یکى از مهم‌ترین‌ها است. من همین جا این نکته را عرض بکنم که سپاه پاسداران انقلاب اسلامى، این فضایل و مناقبى[7] را که گفتیم و بسیارى را که نگفتیم، در صورتى خواهد داشت که دین و تقوا و ایمان در آن، همان‌طورى باشد که از آن انتظار میرود؛ یعنى فرزندان سپاه و برادران سپاهى، مظهر ایمان و تقوا باشند. براى این کار، نمایندگى ولی‌فقیه در سپاه پاسداران، محور و نقطه‌ی مرکزى و اصلى است. ما از اوّل در سپاه پاسداران انقلاب اسلامى ‌-حتّى قبل از آنکه قانون سپاه تدوین بشود- یک جایگاه والا و برجسته‌اى را براى نماینده‌ی امام داشتیم، براى اینکه سپاه باید این ارتباط …

توصیهٔ نمازگزاران به رعایت تقوا و پرهیزکاری

همه‌ی برادران و خواهران نمازگزار عزیز را دعوت میکنم و توصیه میکنم به رعایت تقوا و پرهیزکاری؛ همه‌ی جوانان را توصیه میکنم به قدردانی از فرصت بی‌نظیر جوانی و حفظ پاک‌دامنی و عفّت و تلاش و کار در این دوران بی‌نظیر و درخشان عمر آدمی؛ همه‌ی مردان و زنان را توصیه میکنم و دعوت میکنم به امانت و راست‌گویی، که رسول خدا (صلّی ا‌لله‌ علیه و آله) نشانه‌ی حقیقی …

توصیه به جوانان ارتشی برای تقویت روح دینی و تقوا در کار

ما در ارتش جمهورى اسلامى ایران در کنار دانش، به دین و به تقوا [هم] اهمّیّت میدهیم. من مخصوصاً به شما جوانها میگویم، ملّتى که بر اساس اسلام و دین و قرآن حرکت کرده، ارتشش باید یک ارتش متدیّن باشد. شما جوانید، شما پاکید، شما خالصید؛ سعى کنید هرچه میتوانید روح دینى و خلوص دینى و تقوا را در کار خودتان و در عمل خودتان تقویت کنید و آن را با خودتان ببرید به داخل یگانها یا قسمتها و اداراتى که به آنها مأمور خواهید شد؛ امروز ارتش ما بحمدا‌لله‌ مجموعاً ارتش متدیّنى است، با گذشته بسیار فرقها کرده؛ امّا باید به سمت روحیه‌ی تدیّن و خلوص و اخلاص باز هم بیشتر حرکت کند.

توصیه به ملازمت تقوا، دوری از هوا و احتیاط در امور دین و دنیا

… مظالم عباد و زکوات و کفّارات و صرف آنها در موارد مقرّره، و نیز مجازند در اخذ سهمین مبارکین و صرف آن در مخارج خودشان به‌نحو اقتصاد، و نسبت به مازاد از مخارجشان نیز مجازند ثلث آن را در ترویج شریعت مقدّسه و مخارج سادات عظام صرف نموده و مابقى را ارسال دارند. و اوصیه (ایّده ا‌لله‌ تعالى) بما اوصى به السّلف الصّالح من ملازمة التّقوى و التّجنّب عن الهوى و التّمسّک بعروة الاحتیاط فى امور الدّین و الدّنیا.

تقوا و پایبندی به حدود الهی مایهٔ کارایی بیشتر دستگاه اطلاعاتی با کمک الهی

… خود در کشورهاى دیگر ‌-که معمولاً دستگاه‌هاى اطّلاعاتى بهره‌مندند- بهره‌مند نیست و این کار را سخت میکند امّا همان روح ایمان و احساس وظیفه و تعهّد و اعتنا و پایبندى به ارزشهاى اخلاقى، شما را کارایى بیشترى میبخشد و نقصهاى دیگر را جبران میکند؛ قدر این را بدانید. و هرچه دستگاه اطّلاعاتى باتقواتر، و نسبت به حدود اسلامى و الهى پابندتر باشد، تصوّر میکنم کارایى آن بیشتر خواهد بود، زیرا از کمک الهى بیشتر بهره‌مند خواهد شد؛ وانگهى عامل اصلى براى کارِ خوب و پیشرفتِ خوب، عبارت است از ایمان به کار و ایمان به هدف و خالص کردن نیّت براى آن هدف.

لزوم پیشه کردن تقوای الهی برای همگان

… خیلى متدیّن باشید، شما باید خیلى با خدا رابطه داشته باشید. توجّه به خدا و کمک گرفتن از خدا و دعا و نمازِ با حال و خواندن قرآن و رعایت تقوا و رعایت اخلاق اسلامى با مردم و ادب اسلامى و تسلیم نشدن در مقابل جلوه‌هاى فریبنده‌ی دنیا را یادتان نرود، فراموش نکنید. من هم مثل شما هستم؛ من هم همین کارهایى که دارم به شما میگویم، باید خودم به‌صورت مضاعف انجام بدهم. همه‌ی ما باید تقواى الهى پیشه کنیم. شماها جوان هستید، باصفا هستید، دلهایتان پاک است، روحهایتان صاف است، بی‌غشید، بی‌آلایشید؛ شما کارتان از ما راحت‌تر است؛ پیمودن این راه براى شما آسان‌تر از ما است. شما نسل انقلابید، بچّه‌ی انقلابید، نهال انقلابید؛ هم نهادتان ‌-نهاد انقلابی‌تان- هم خودتان. شماها …

تقوا تنها توشهٔ راه مرگ و آخرت و عامل پیروزی در زندگی

همه‌ی عزیزان نمازگزار و برادران و خواهران مؤمن و صالح را توصیه میکنم به حفظ تقوای الهی که در راه بسیار دشوار وحشتناکِ خطرناک مرگ و آخرت تنها زاد و توشه‌ای که به کار آدمی خواهد آمد، تقواست. همچنانی که در راه‌های پر پیچ و خم زندگی و فراز و نشیبها و مبارزه‌ها و تلاشها تنها عاملی که انسان را به پیروزی و موفقیت نوید خواهد داد، تقوای الهی است. امر و نهی الهی را همواره رعایت کنید، اراده و حکم خدا را بر هویها و هوسها ترجیح بدهید، نفس خود را و دل خود را به خضوع در مقابل حکم خدا و اراده‌ی خدا توصیه کنید و جان و دل را با یاد ذات مقدس الهی روشن و منور بسازید.

دعوت به حفظ تقوا، خویشتن‌داری از گناه و انجام واجبات

همه‌ی برادران و خواهران عزیز را دعوت میکنم به رعایت و حفظ تقوای الهی و خویشتنداری در مقابل گناهان و تخلفات و تمرین و ریاضت دادن نفس به انجام واجبات. همه را و خودم را توصیه میکنم به اجتناب از هوای نفس و تمکین در مقابل اوامر الهی و امیدوارم خدای متعال همه‌ی ما را بر انجام این فریضه‌ی بزرگ و رسیدن به ارزش حقیقی تقوا کمک کند.

توصیه به تقوا، پرهیز از هوای نفس و توجه به خدا حتی در اندیشه‌ها

همه‌ی برادران و خواهران نمازگزار را دعوت و توصیه میکنم به رعایت تقوا و پرهیزگاری و اجتناب از تبعیت از هوای نفس و توجه به خدا در همه‌ی گفته‌ها و اعمال و حتی اندیشه‌ها و خواطر. بحثی که امروز در خطبه‌ی اول عرض خواهم کرد، دنباله‌ی بحث در باب آزادی و وظائف دولت اسلامی در تأمین انواع آزادیهاست. بعد از تبیین مفهوم آزادی از دیدگاه اسلام و ریشه‌های آزادی، عناوینی که در باب آزادیها بر روی آن تکیه میشود را - چه در معارف اسلامی و چه در معارف …

وجوب حفظ خود و اهل خود از عذاب الهی

… ببینید آیا این آدم در خانه‌ی خود، در خلوت خود کار حرامی، خلافی انجام میدهد یا نه؟ مردم وظیفه ندارند که کار خلاف دیگران را تحقیق و تفحص کنند، مادامی که آن کار خلاف به خود آن شخص بر میگردد. اما به خود او این تکلیف الهی هست، یعنی خدا او را مجازات خواهد کرد. حفظ خود و حفظ حقوق خود یک واجب است. قرآن به انسانها میفرماید یا به مؤمنین: «قوا انفسکم و اهلیکم نارا»؛[2] جان خودتان را، وجود خودتان را و همین طور اهل خود را، یعنی آن کسانی که تحت تأثیر شما هستند، حفظ کنید؛ نگذارید در آتش غضب الهی بسوزند؛ نگذارید به مجازات الهی مبتلا بشوند. «یا ایّها الّذین امنوا علیکم انفسکم»؛[3] بر عهده‌ی شما، حفظ نفوس خود شماست. آنجا که به جامعه ارتباط پیدا میکند، قانون، دولت، دستگاه اجرائی، دستگاه قضائی، باید مواظب باشد و مرتکب را طبق قانون …

توصیه به نمازگزاران به تقوا و حفظ نفس از هواهای شیطانی

همه‌ی برادران و خواهران نمازگزار را به رعایت تقوای الهی و حفظ نفس از هویهای شیطانی و ذکر و یاد دائمی پروردگار توصیه میکنم و امیدوارم که با تقویت روح ایمان بتوانیم از دامهای شیطان در نفس خودمان و در رابطه‌ی با اعمال خودمان، خود را محافظت کنیم.