رفتن به محتوای اصلی

تقوا

نام‌های دیگر: پرهیزگاری، ورع، تقوای اقتصادی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

پرهیزگاری و مراقبت از خود در برابر گناه با یاد خدا.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در خطبه‌های نماز جمعه تهران— ۱۳۵۹/۰۳/۰۹

سیر زمانی

از ۱۳۵۹ تا ۱۴۰۴
۱۳۵۹۱۴۰۴

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

نکته‌ى اساسى و مهمّى که هم نمایندگان، هم عامّه‌ى مردم، هم دست‌اندرکاران حکومتى و همه‌ى قشرها و گروه‌ها باید به آن توجّه داشته باشند، این است که اخلاق اسلامى که خود مولود ذکر خدا و یاد خدا است، امروز بزرگ‌ترین فرایض ما است؛ و معناى تقوا این است. اى مردم مسلمان، اى بزرگان، اى نام‌آوران، اى دانشمندان، اى عالمان، اى قشرهاى مختلف، اى جوانها و اى پیرها، اى فداکاران! بدانید اگر امروز اخلاق اسلامى در عمل شخصى ما و عمل سیاسى ما حاکمیّت نداشته باشد، انقلاب ما فناپذیر خواهد بود. امروز تکلیف الهى و انقلابى همه‌ى ما تمسّک به اخلاق اسلامى است و براى تأمین اخلاق اسلامى باید یاد خدا را فراموش نکنیم.
همه‌ی شما عزیزان را با استفاده از این فضای معنوی، دعوت میکنم به هرچه بیشتر دل بستن به هدفهای الهی و تمسک به تقوا. آنچه شما فهمیده‌اید، آنچه شما عمل میکنید، آنچه شما امروز شعار آن را میدهید، همین درست است. باید پایه‌های تقوا را در دلمان و سپس در عملمان در هر جا که هستیم و به هر کاری که سرگرم هستیم، محکمتر و راسختر کنیم. این جلوه‌ای که نماز جمعه‌ی تهران بخصوص در این هفته‌های اخیر از خود نشان میدهد، یکی از جلوه‌های تقواست. یعنی توجه به خدا، دل دادن به همان چیزی که خدا از بندگان خواسته است. اگر روح تقوا و عمل بر طبق تقوای الهی - همان طوری که جلوه‌ها و نشانه‌های آن امروز در زندگی مردم ما بوضوح مشاهده میشود - گسترش و عمق بیشتری پیدا بکند، هدف پیغمبران و هدف مجاهدتهای مرارتبار و دشوار امامان بزرگوار ما تحقق پیدا کرده است و خدای متعال از ملت ما راضی خواهد بود و رحمت او بر ما نازل خواهد شد و هدفهای انقلاب بزرگ اسلامی ما به فضل الهی تحقق پیدا خواهد کرد. پروردگارا! ملت ما را، مرد و زن ما را، دلهای مشتاق این نمازگزاران را مورد لطف و تفضل خاص خود قرار بده و ما را بر تقوای الهی موفق بدار.
یکی از آنها را در هفته‌ی قبل عرض کردم و آن به طور خلاصه این بود که در فرهنگ غربی، آزادی دارای موانع بُرونی است؛ موانع اجتماعی و سیاسی و اقتصادی و امثال آنها. اما از نظر اسلام غیر از موانع بُرونی مثل همین محدودیتهای سیاسی و اقتصادی و موانع آزادی؛ حکومتها، دولتها، رژیمهای جبار، نظامهای اقتصادی ظالمانه، علاوه‌ی بر اینها، یک سلسله موانع درونی هم وجود دارد که آزادی بشر را محدود میکند، بشر را اسیر و زندانی و برده میسازد و موانع درونی از موانع برونی مهمتر، خطر آن بیشتر و رفعش مشکلتر است و تنها آن انسانهائی میتوانند موانع بیرونىِ آزادی را برطرف بکنند و محدود کنندگان آزادی را به زانو در بیاورند که قبلاً توانسته باشند موانع درونی را یا بعضی از آنها را از سر راه خودشان بردارند و در دل و جان خود آزاد بشوند. در این باره هم چند حدیث خوانده شد و مطالبی در ذیل آن احادیث که از کلمات پیشوایان بزرگ اسلام بود، به عرض برادران و خواهران رسید. اینجا فقط یک نکته را اضافه میکنم و آن این است که این واژه‌ی مقدس تقوا و نیز واژه‌ی مقدس دیگر تزکیه که این همه در اسلام بر روی آن تکیه شده است، در حقیقت همان فائق آمدن بر موانع درونی آزادی است. تقوا عبارت است از اینکه انسان هوشیارانه از خود محافظت کند و مانع شود از اینکه هویها و هوسها و جهالتها و لغزشها او را از راه صحیح الهی و انسانی دور کند و تزکیه عبارت است از اینکه انسان خود را از آلایشها و فسادها و گرفتاریهای روحی و قلبی پاک کند، خود را پاکیزه از دنائتها و رذالتها و پستیها بکند. اگر تقوا و تزکیه در کسی پیدا شد، او در حقیقت آزاد است و او میتواند بر قدرتهای بزرگ عالم هم پیروز بشود. و اگر در ملتی تقوا و تزکیه پیدا شد، ولو به طور نسبی، به همان اندازه میتواند بر قدرتهای تهدید کننده‌ی آزادی او غلبه کند. این داستان معروف دیوجانس حکیم را شاید بسیاری از شما شنیدید که نقل میکنند اسکندر مقدونی که فاتح بخش عظیمی از دنیای زمان خودش بود با تبختر[2] از راهی عبور میکرد، همه در مقابل او تعظیم میکردند و به خاک میافتادند و ستایش او را میکردند، دید یک مرد ژنده‌پوش فقیری در سر راه نشسته و به او اعتنائی نکرد. پرسید این کیست؟ رفتند نزدیک، دیدند مرد فقیر ژولیده‌ای است که هیچ اعتنائی به اسکندر نمیکند. گفت او را آوردند، پرسید چرا به من احترام نکردی؟ او در جواب گفت که من نباید به تو احترام کنم؛ زیرا تو غلامِ غلامان منی. اسکندر تعجب کرد. گفت تو مگر دیوانه‌ای، به کسی مثل من غلام میگوئی، آن هم غلامِ غلامان تو! گفت: تعجب نکن ای اسکندر! زیرا که تو اسیر و برده‌ی شهوت و غضب خود هستی و شهوت و غضب در دست من اسیرند.

شاهدها (۵۱۳ پاراگراف)

لزوم دینداری و عمومیت یافتن تقوا و خداترسی در میان مردم

عزیزان من! بنده امروز در اجتماع مردم، دو چیز را بسیار مهم شمردم: یکى تشویق مردم و مهارت دادن به آنها براى شرکت در سازندگى، و دیگرى تهذیبِ اخلاقِ مردم و دیندار کردن آنها. مردم باید دیندار شوند؛ متعبّد و معتقد شوند؛ تقوا و حالت پرهیز از گناه و خداترسى و مراقبت از نفس، باید در بین آنها عمومیت پیدا کند. این، به وسیله‌ى علماى دین محقّق مى‌شود. اگر امروز علماى دین، کار علمى و تحقیقى را در حوزه‌هاى علمیّه (آن چیزهایى که عرض کردیم و خیلى چیزهایى که عرض نکردیم) انجام دادند، علماى شهرستانها، ضمن این‌که در آن بخش از فعّالیتها همکارى دارند، این بخش اختصاصى را هم …

بازداشته شدن از ورود در شبهات با تقوای برخاسته از عبرت

این جمله نهج‌البلاغه خیلی مهمّ است که: «انّ من صرّحت له العبُر عمّا بین یدیه من المَثُلات»؛ هر که بتواند رنجها و بلاها و حوادث و سختیها را به چشم عبرت ببیند: «حجزته التّقوی عن تقحم الشُّبهات»[3] ؛ آن قدر از بدی و زشتی و چیزهایی که انسان را دچار بدبختی و نابسامانی میکند، رویگردان میشود که حتّی از شبهه‌های آن هم اجتناب خواهد کرد؛ چه رسد به خود آن.

لزوم دیده شدن تقوا و دوری از فساد در مأموران نیروی انتظامی

بزرگترین وظیفه نیروی انتظامی، حفظ ارزشهاست. قدرت و عزّت و رحمت، در چارچوب حفظ ارزشهای اسلامی و قرآنی است. مردمْ یک نفر از شما را در هرجا - چه در پاسگاههای دور افتاده کشور، چه در خیابانهای مرکز کشور، چه در شهرها، چه در روستاها و چه در جاده‌ها - مشاهده میکنند، باید مظهری از تقوا و پرهیزکاری و معنویّت و دوری از فساد، و دشمنی با هر گونه کجروی در وجود شما ببینند. کسی که اهل فساد است باید از شما بترسد. کسی که اهل رشوه گرفتن و رشوه دادن است، باید از شما بترسد. کسی که اهل بیتقوایی است، باید از شما بترسد. کسی که متّقی است، باید با دیدن شما، شاد و دلگرم و امیدوار شود و احساس کند که دنیا و محیط جامعه، محیط خوبی است و میتوان …

تقوا توشهٔ نهایی حاجی در مسیر تقرب به خدا

تقرّب به خدا، ذکر ونماز وتسلیم واحرام وبه خود وخدا اندیشیدن وسعی و صفا را میطلبد ودرنهایت زاد وتوشه‌ی تقوا را درکوله‌بار حاجی میگذارد: «و تزوّدو افإنّ خیرالزّادالتّقوی و اتّقون یأاولی الالباب»[6]

قدرت ملت ایران در مهار هواهای نفسانی در سایهٔ دین و تقوا

… ای علیبن ابی‌طالب! ای مقتدرترین و مظلومترین انسانِ تاریخ! امروز در دنیا ملتی از پیروان تو زندگی میکند که مثل خودِ تو، مقتدرترین و مظلومترین است. ملت ایران، امروز قویترین ملتهاست. با یک محاسبه روشن میتوان پی برد که هیچ ملتی در دنیا، به این قوّت نیست. آن محاسبه این است که ملتهای دنیا، با وجود اقتدار علمی و اقتصادی و صنعتی و برخورداری از بعضی خصلتهای خوب، مانند پشتکار و غیره، در مقابل هواهای نفسانی، حصار و مانع و رادعی درست و حسابی ندارند. اما ملت ایران، در سایه تمسّک به دین و تقوا، هواهای نفسانی را از خود رانده است. جوانِ این ملت، در عنفوان جوانی، از لذّتهایی چشم میپوشد که هیچ جوانی در ملتهای دیگر، از آنها روبرنمیگرداند. در کجای دنیا چنین جوانانی سراغ دارید!؟ ای منصفین دنیا و کسانی که نمیخواهید لجاجت کنید! شما را به خدا به این سؤال پاسخ دهید: شما در کجای دنیا سراغ دارید …

توصیهٔ نمازگزاران به تقوا، دقت در گفتار و کردار و مهار نفس

همه‌ى برادران و خواهران عزیز نمازگزار را و نیز خود را دعوت میکنم و توصیه میکنم به رعایت تقوا و اهمّیّت ‌دادن به اوامر الهى و دقّت در کارهاى خود، گفتار خود، کردار خود و در دست گرفتن زمام این نفْسى که ما را به هلاکت میکشاند. امروز روز بیست‌‌ویکم ماه رمضان و روز امیرالمؤمنین (علیه الصّلاة و السّلام) است. اگرچه در دنیاى اسلام و در تاریخ اسلام که با چشم انصاف نگاه کنیم، همه‌ى روزها متعلّق است به علىّ‌بن‌ابى‌طالب (علیه‌ السّلام)، لکن شیعه‌ى آن حضرت امروز حال و هواى دیگرى دارد. یاد …

سربلندی مردم باتقوا در امتحان دوران رفاه

… به‌ دنبال برخوردارى از زندگى راحت، به‌ دنبال چشیدن مزه‌ى امنیّت و رفاه و آسایش، ثُمَّ یَمَسُّهُم مِنّا عَذابٌ اَلیم؛ یک عذاب دردناکى از سوى ما به آنها خواهد رسید. یعنى آنها در امتحان الهى بد عمل خواهند کرد و خواهند بُرید، که این امتحان دوران رخاء است. چه کسى میتواند از این امتحان سربلند در‌ بیاید؟ مردم با‌تقوا.

منش پرهیزکارانهٔ آیت‌الله گلپایگانی الگوی زندهٔ علما و فقها

… جدید بشرى را ایشان پدید آوردند؛ صدها مدرسه و مسجد و مؤسّسه‌ى تبلیغ دین در سراسر کشور و در کشورهاى دیگر بنیاد کردند؛ هزاران شاگرد را از فقه پخته و عمیق خود بهره‌مند ساختند، بسیارى آراء و نظرات فقهى که حاکى از روشن‌بینى و ذهن نوگراى ایشان بود ارائه کردند؛ و بالاتر از همه با مَنِش و رفتار پرهیزکارانه و با طهارت و تقوایى که میتوانست براى علما و فقها الگویى زنده و ملموس باشد، عمرى پُربرکت را به نزاهت کامل گذرانیدند.

توصیه به تقوا، دوری از هوای نفس و احتیاط در امور دین و دنیا

و ایشان همچنین مجازند در تصدّى امور حسبیّه[1] و اخذ وجوه شرعیّه و صرف آن در مصارف مقرّره؛ و لازم است نصف سهمین مبارکین را جهت صرف در حوزه‌هاى علمیّه نزد اینجانب ارسال دارند. و در همه‌ى موارد ایشان را توصیه میکنم به آنچه سلف صالح ما بدان توصیه کرده‌اند؛ یعنى رعایت تقوا و اجتناب از هوىٰ و تمسّک به احتیاط در امور دین و دنیا.

توصیه به تقوا، اجتناب از هوا و احتیاط در امور دین و دنیا

ایشان همچنین مجازند در تصدّى امور حسبیّه[1] و اخذ وجوه شرعیّه و صرف آن در مصارف مقرّره. و لازم است نصف سهمین مبارکین را جهت صرف در حوزه‌هاى مقدّسه‌ى علمیّه نزد اینجانب ارسال دارند. و در همه‌ى موارد ایشان را توصیه میکنم به آنچه سلف صالح ما بدان توصیه کرده‌اند؛ یعنى رعایت تقوا و اجتناب از هوا و تمسّک به احتیاط در امور دین و دنیا. والسّلام علیه و على اخواننا المؤمنین و رحمة الله و برکاته.

توصیه به تقوا ستون فقرات نماز جمعه

مطلب امروز بنده فقط یک کلمه در باب نماز جمعه و اهمّیّت این حادثه‌ى عظیمى است که اسلام براى پیروان خود معیّن فرمود و بمرور از مسیر خود منحرف شد تا آنجایى که وسیله‌اى شد براى قدرتمندان بى‌قیدِ نسبت به دین و اخلاق و تقوا؛ در حالى ‌که پایه و ستون فقرات این نماز عظیم‌الشّأن عبارت است از توصیه‌ى به تقوا و تأدّب به آداب شرع. و در بعضى از ادوار تاریخ و بعضى از کشورها هم اگرچه به این فساد و ابتذال کشیده نشد لکن به ‌هر حال بى‌خاصیّت شد و مثل یک نماز جماعت معمولى با آن رفتار شد؛ در حالى‌ که این نماز، نماز جمعه است، نماز اجتماع است، نماز روشنگرى و آگاه‌سازى آحاد مردم است، نماز اِخبار …

توصیهٔ همهٔ انبیا و اولیا به رعایت تقوا و بی‌اعتنایی به دنیا

این فرصت را مغتنم شمرده، رئیس‌جمهور محترم و برادر گرامى خود را به آنچه توصیه‌ى همه‌ى انبیا و اولیا و مؤمنین است توصیه میکنم، یعنى رعایت تقوا، و بى‌اعتنائى به زخارف[4] دنیا، و دوام ذکر الهى، و اعتماد به قدرت حضرت احدیّت، و ناچیز شمردن قدرت خود و همه‌ى قدرتمندان مادّى در برابر قدرت کامله‌ى الهى، و مهربانى با بندگان خدا، و حُسن سلوک با مردم بخصوص قشرهاى ضعیف که نیروهاى همیشه در صحنه‌ى انقلاب و صمیمى‌ترین یاران آن هستند، و حفظ موضع مستحکم همیشگى خود در برابر دشمنان و مخالفان و بدخواهان، و نیز به گزینش همکاران و مدیرانى که این معیارها را در آنان بازشناخته و ثبات قدم، استحکام روحیه و استقامت فکر آنان را آزموده باشند.

وظیفهٔ تقوایی روحانیون و بنای واقعی بر صحت عمل

… خیلى مسئله‌ى مهمّى است. با این شعاع وسیع، با این اهمّیّتى که این کسوت و این زى[25] امروز در دنیا پیدا کرده است، وظیفه‌ى ما چیست؟ همان سه وظیفه‌ى معروفى که براى اهل علم ذکر شده است؛ اوّل، وظیفه علمى، عالم شدن، عَن علمٍ[26] حرف زدن؛ چون این لباس، لباس علم است. دوّم، وظیفه‌ى تقوایى؛ یعنى حقیقتاً در جادّه‌ى تقوا قدم نهادن و بناى قطعى و واقعى بر صحّت عمل داشتن. و سوّم، هوشیارى سیاسى؛ زیرا که اشتباه من و شما، اشتباه یک نفر نیست، اشتباه یک جمعى است که به ما نگاه میکنند. امروز چشم نیروهاى مسلّح به روحانى است، چشم ادارات دولتى به روحانى است، چشم کارخانه‌جات ما به روحانى است، چشم آحاد مردم به روحانى است. روحانى در هر جا …

حفظ تقوا و عبادت ورزشکاران جانباز در مسابقات

الحمدلله‌ شما در این میدانها، هم امتحان اراده دادید، هم امتحان دین و تقوا. من خیلى خوشحال شدم وقتى از جناب آقاى راشد شنیدم که شماها آنجا تقوایتان، عبادتتان، تضرّعتان، دعایتان [را حفظ کردید]. اصل هم همینها است؛ شما بدانید، همه بدانند که اصل، آن رابطه‌ى انسان با خدا است؛ همه‌ى امور زندگى فرع آن است، همه‌ى پیشرفتها دنباله‌ى آن است. اصل، این است که انسان بین خودش و خدا را درست کند و همه‌ى کمالها مقدّمه‌ى این کمال است و این بالاترین کمالها است؛ این را …

توصیه به حفظ تقوای الهی

همه‌ى برادران و خواهران عزیز را دعوت میکنم و توصیه میکنم به حفظ تقواى الهى؛ بخصوص در این نماز جمعه که به یاد و در کنار مرقد کسى این نماز را اقامه میکنیم که شاید بشود گفت بزرگ‌ترین خصوصیّات او تقوا و پرهیزکارى او بود. امروز به ‌مناسبت اینکه سالگرد چهارم امام بزرگوار را در این جمع عظیمِ مردم سراسر کشور، بخصوص مردم عزیز تهران و همچنین …

تقوا کلید ضیافت الهی در ماه رمضان

همه‌ی برادران و خواهران نمازگزار را به رعایت تقوای الهی توصیه میکنم. ماه رمضان و ماه ضیافت الهی است. مفتاح این میهمانی با برکت، تقوا و پرهیزکاری است. یکی از وظایف مهمی که در این ماه برعهده‌ی ماست، یا اگر بهتر بگوییم، یکی از فرصتهایی که در این ماه در اختیار ماست، عبارت است از دعا. سه جهت را در باب دعا عرض میکنم. اگرچه درباره‌ی دعا، فواید و آثار و برکات بیشتری از آنچه که بنده عرض میکنم وجود دارد؛ لکن این سه …

برتری نداشتن زن و مرد بر یکدیگر جز به تقوا

نکته‌ی دوم این است که زن و شوهر، مثل دو همسنگر و مثل دو شریکند. باید با هم همکاری کنند و بدانند که از نظر اسلام، زن و مرد هردو پیش خدای متعال حقوقی دارند. خداوند مرد را برای کاری آفریده، زن را هم برای کاری. از نظر تقوا و معنویت، نه مرد بر زن ترجیح دارد، نه زن بر مرد. هرکدام تقوایشان بیشتر بود، پیش خدا عزیزتر است. این‌گونه نباشد که مثل بعضی از محیطهای جاهلی، مرد به زن زور بگوید و او را به کلی از حوزه‌ی زندگی و تصمیم‌گیری خارج کند؛ یا مثل بعضی از دستگاههای جاهلی دیگر، که از اروپا یاد گرفته‌اند، زنها مرد را تحقیر و ذلیل کنند و بر او سوار شوند. این طور هم نباید باشد؛ بلکه …

لزوم تقوا و مقاومت جوانان در برابر جاذبهٔ گناه و وسوسهٔ شیطان

… به ما میگوید: «و لا تهنوا و لا تحزنوا و انتم الاعلون[1] .» یعنی سست نشوید، غمگین نشوید، شما بالاتر از دیگران هستید. به دنبال این جمله، قیدی دارد: «ان کنتم مؤمنین»؛ اگر مؤمن باشید. همه این حرفهایی که زدیم، مربوط به آن‌وقتی است که رابطه ما با خدا خوب باشد؛ مربوط به آن وقتی است که شما جوانان عزیز، با تقوا باشید؛ مربوط به آن وقتی است که شما زن و مرد، سعی کنید دینتان را حفظ کنید؛ در مقابل جاذبه‌های گناه، تسلیم نشوید و در مقابل وسوسه شیطان، مقاومت کنید. شما میتوانید و امتحان کردیم که شما میتوانید. بالاترین وسوسه‌های شیطان، وسوسه حفظ نفس است. چقدر شما در زیر گلوله‌بارانهای پیدرپی دشمن و آتشهای انبوهی که دشمن، در جنگ بر سرتان میریخت، جلو رفتید و نترسیدید! پیکر مطهّر و مبارک رفیقتان را دیدید که پهلوی شما افتاد …

توصیه به رعایت تقوا، اجتناب از هوی و احتیاط در امور دین و دنیا

… به دوران جنگ تحمیلی و چه در احداث بنیانهای فرهنگی و درمانی و غیر ذلک، جناب حجت‌الاسلام آقای حاج سید ابوطالب محمودی گلپایگانی دامت‌افاضاته را به نمایندگی خود و امامت جمعه اراک منصوب مینمایم تا به فضل و توفیق الهی به وظائف مهم اسلامی و اجتماعی خود بپردازند. ایشان همچنین مجازند در تصدی امور حسبیه و اخذ وجوه شرعیه و صرف آن در مصارف مقرره و لازم است نصف سهمین مبارکین را نزد اینجانب برای صرف در حوزه‌های مقدسه علمیه ارسال کنند و در جمیع موارد ایشان را توصیه میکنم به آنچه سلف صالح ما بدان توصیه کرده‌اند یعنی رعایت تقوی و اجتناب از هوی و تمسک به احتیاط در امور دین و دنیا. والسلام علیه و علی اخواننا المؤمنین و رحمةالله وبرکاته.

تقوا معیار کرامت و نفی انگیزه‌های تفرقهٔ نژادی و قومی

… مکرّمِ امروز به بشریّت عرضه کرد، انسانها را به چنین نقطه‌های برجسته‌ای مانند توحید و عدل در زندگی انسان، دعوت میکند. پس، برکات این روز، برکاتی است که اوّلاً متعلق به همه بشریّت است؛ یعنی هر کس که بتواند از آن استفاده کند؛ ثانیاً، مخصوص به زمان خاصّی نیست. امروز هم بشر به این احتیاج دارد که به توحید خالص و دستور عدل اسلامی و نسخه‌ای که اسلام برای عدالت به بشریّت داده است برگردد، که فرمود: «اِنَّ اَکْرَمَکُمْ عِنْدَاللَّهِ اَتْقیکُم.»[1] یعنی دعوت به تقوی و پرهیزکاری؛ دعوت به دور ریختن انگیزه‌های تفرقه بین انسانها؛ مثل قومیت و نژاد و خون و رنگ و از این چیزها.

تغییر معیار تقوا و ریخته‌شدن خون انسان باتقوا

… هر کس که با صدق و راستی بیگانه‌تر است، بر سرِ کار می‌آید، آن‌وقت نتیجه این میشود که امثال عمربن‌سعد و شمر و عبیدالله‌بن‌زیاد به ریاست میرسند و کسی مثل حسین‌بن‌علی (علیه‌السّلام)، به مذبح میرود، و در کربلا به شهادت میرسد! این، یک حساب دو دو تا چهار تا است. باید کسانی که دلسوزند، نگذارند معیارهای الهی در جامعه عوض شود. اگر معیارِ تقوا در جامعه عوض شد، معلوم است که انسان باتقوایی مثل حسین‌بن‌علی (علیه‌السّلام)، باید خونش ریخته شود. اگر زرنگی و دست‌وپاداری در کار دنیا و پشت‌هم‌اندازی و دروغگویی و بی‌اعتنایی به ارزشهای اسلامی ملاک قرار گرفت، معلوم است که کسی مثل یزید باید در رأس کار قرار گیرد و کسی مثل عبیدالله، شخص اوّل کشور عراق شود. همه‌ی کار اسلام این بود که این معیارهای باطل را عوض …

رعایت تقوا و ادب اسلامی در مذاکرات مجلس و اثر آن بر فضای کشور

… کشور، یا مایه یأس و سرخوردگی مردم را پخش کند گناه ناشی از آن به عظمت و گستردگی شعاع این رسانه ی مهم است و مردم چنین کسی را عفو نخواهند کرد. چه نیکو است که مجلس محترم با پیش بینی های قانونی لازم، خود پیشقدم شده و چنین فرد بی مسؤولیتی را از غفلت خارج سازد. همچنین رعایت تقوا و اخلاق و ادب اسلامی در گفتگوها و مباحثات از جمله ی مسائل مهم و قابل توجه نمایندگان و مجلس محترم است. نمایندگان عزیز باید توجه کنند که هر کار و گفتار آنان در جامعه منعکس شده و تأثیر سیاسی و اخلاقی ویژه یی بر فضای کشور می گذارد، بیگمان هنگامی که در مذاکرات مجلس، نشانه های تقوا و راستگویی و پایبندی به ارزشهای اخلاقی و حس مسؤولیت مشاهده شود، فضای کشور به عطر این خصال پسندیده معطر خواهد شد.

رسیدن به مرتبهٔ تقوا از راه بندگی خدا و حرکت در محور الهی

… باید متوجّه خدا باشد استدلالی ذکر میشود: «الذی خلقکم» یعنی علت اینکه ما باید خدا را عبادت و بندگی کنیم این است که او ما را و گذشتگان ما را آفریده و بشر را پدید آورده است، پس شایسته است که بشر از او اطاعت کند! اطاعتی که به معنای عبودیت است و این هم مطلب دوم. لکن آن مطلبی که بطور تبعی ذکر شده آن جمله آخر، «لعلکم تتقون» است یعنی با این عبودیت و بندگی کردن خدا و حرکت در محوری که خدا معین میکند انسان به رتبه‌ی تقوا که شامل خصوصیت برجسته‌ای است خواهد رسید و در تقسیم‌بندی اول سوره به آن اشاره شد، «هدی للمتقین» که انسانها را خدای متعال تقسیم کرده به کسانی که: متقین هستند، و کسانی که کافرین هستند، و کسانی که منافقین هستند.

تقوا شرط حفظ ذخیرهٔ معنوی و رسیدن به اجر عظیم الهی

غرض این‌که خداوند، ذخیره‌ی‌ ارجمند و ارزشمندی‌ را به شما داد و آسان هم نداد. با آن سرمایه گذاری‌ واقعاً سنگین، این ذخیره را باید حفظ کنید. حفظ این ذخیره هم، با تقوا، با حفظ زبان، با حفظ عمل و با استمرار در این خط مقدس و مبارک، میسور است. ذخیره‌ی‌ خود را اگر چنین حفظ کنید، خداوند ان‌شاءالله بهترین و بیشترین اجر را به شما خواهد داد: «الذین استجابوا لله و الرسول من بعد ما اصابهم القرح للذین احسنوا منهم و اتقوا اجر عظیم.»

افزایش ذخیرهٔ تقوا به پیروی از امیرالمؤمنین (ع)

این ایام، مربوط و آمیخته با یادِ وجود مقدّس مولی الموحّدین و امیرالمؤمنین و امام المتّقین، علی بن ‌ابی طالب علیه‌الصّلاةوالسّلام است که در گفتار و کردار خود، تقوا را مجسّم فرمود. شایسته‌ترین وظیفه ما مردم - بخصوص نمازگزاران جمعه - این است که از این مناسبت استفاده کنیم؛ برای این‌که به پیروی از آن بزرگوار، ذخیره تقوا را در خود افزایش دهیم.

لزوم شناخته شدن تیپ و عناصرش به عبادت، تقوا و تدین

… ماها که در رأس کارها هستیم، تا حدودى ــ حالا نمیگوییم به طور کامل؛ یعنى بنده نمیتوانم بگویم به طور کامل، چون از من این حرف ساخته نیست؛ چون خود بنده ناقص هستم ــ بایستى این جهات را رعایت بکنیم؛ تا حدّى که خداى متعال کمکمان بکند؛ همّت بر این باید داشته باشیم. اهل نافله، اهل توجّه، اهل ذکر و این چیزها باید باشند؛ این‌جور شناخته بشوند این تیپّ شما و عناصر ستادى و صفى آن، که اهل عبادت و تقوا و تدیّن هستند.

تقوا راه ناکام گذاشتن طمع شیطان

… که ما هرگز از طمع شیطان دور نیستیم. در همه حال، شیطان به ما طمع می‌ورزد. شیطان حتّى به پیغمبران طمع ورزید، چه برسد به امثال ما! آن چیزى که بندگان مخلص را از دیگران متمایز میکند، این است که دائماً بینى شیطان را به خاک میمالند و طمع او را ناکام میگذارند. این با چه چیزى ممکن است؟ با تقوا. تقوا هم چیز معضلى که انسان نتواند بفهمد نیست.

قبول عالی اعمال متقین که انسان را به مراحل معنوی می‌رساند

«انما یتقبل الله من المتقین»[18] : خدا از متقین و پرهیزکاران فقط قبول میکند، این همان قبول عالی است که انسان را به تکامل و به مراحل بالای معنوی میرساند که متعلق به متقین است. اما اگر غیر متقین و غیر مؤمن انفاقی بکند یا یک کار خوبی انجام بدهد خدای متعال آن کار خوب را بیپاداش نمیگذارد، یعنی، یا در همین زندگی پس از مرگ به نحوی به او پاداش خواهد داد، اگر چه آن پاداش با پاداش متقین متفاوت است.

ایمان به وحی از عناصر تشکیل‌دهندهٔ تقوا

در این‌جا هم دو خصوصیت دیگر هست. اولاً: ایمان به وحی در هر دو جمله مورد توجه قرار گرفته و این دو جمله در این معنا با هم مشترکند. یعنی یکی از نشانه‌ها یا از عناصر و ارکان تشکیل دهنده‌ی آن تقوایی که مایه هدایت و مایه‌ی نورانیت انسانی است، همین است که ایمان می‌آورند به وحی و وحی را قبول میکند، منتها اینکه این وحی مطلق است به پیغمبر اسلام یا پیغمبرهای دیگر.