دقت و احتیاط در تشخیص تکلیف و اقدام قطعی بیترس از هیچ قدرتی
… بکنیم. امام این را در طول این ده سال قولاً و عملاً به همهی ما تفهیم کردند.آن چیزى را که احساس میکنیم تکلیف شرعى ما است، انشاءالله انجام میدهیم. در تشخیص تکلیف هم سعى میکنیم نهایت دقّت و احتیاط را انجام بدهیم. این چیزى که من بر خودم فرض میدانم، این است. در تشخیص تکلیف، انشاءالله دچار سهلانگارى و آساننگرى نمیشویم، جوانب امر را مطالعه میکنیم تا آن چیزى را که در سِمت هدایت عمومى ملّت بهعنوان تکلیف بر دوش ما است، تشخیص بدهیم؛ وقتیکه تشخیص دادیم، پا را محکم میگذاریم آنجا؛ بدون هیچگونه تردیدى، بدون هیچگونه ترسى، بدون هیچگونه ملاحظهاى از هیچ قدرت سیاسى و نظامى عالم و از هیچ تهدیدکننده و خطرْ هشدار دهندهاى، بدون رعایت آن چیزهایى که انسان مجاز نیست آنها را در راه انجام تکلیف رعایت بکند. این انشاءالله شیوه و سیرهی ما خواهد بود: تشخیص درست تکلیف، و اقدام قطعى در جهت آن تکلیف. حالا اگر خداى متعال به آن حرکت برکت داد و نتایج را بر این مقدّمات و بر اقدام مترتّب کرد، البتّه خوشحال و مسرور خواهیم بود و وعدههاى الهى - براى همهی کسانى که به آن وعدهها اعتقاد دارند - لذّتبخش و شیرین خواهد بود؛ اگر هم خداى متعال مقدّر نفرمود که آن …
ناتوانی مؤمنان زمان امام حسین (ع) در تشخیص تکلیف و دشمن اصلی
… بهدنبال خود مشکلات و دردسرهایی دارد، و میچسبیدند به تکالیف درجهدو! کمااینکه دیدیم عدهای همین کار را کردند. اینهایی که با امام حسین علیهالسلام نیامدند، حرکت نکردند، در میان اینها آدمهای مؤمن و متعهد [هم] وجود داشت، اینطور نبود که همه اهل دنیا باشند. در بین این سران و برگزیدگان دنیای اسلام، آدمهای مؤمن و کسانی بودند که میخواستند برطبق وظیفه عمل بکنند؛ اما تکلیف را نمیفهمیدند، وضعیت زمان را تشخیص نمیدادند، دشمن اصلی را نمیشناختند، کار اصلی و محوری را با کارهای درجهدو و درجهسه اشتباه میکردند. و این یکی از آن ابتلائات بزرگ دنیای اسلام بوده است همیشه. (71/5/7)
اشتباه در وظیفهٔ اصلی، آسیب همیشگی مسلمانان و لزوم یافتن وظیفهٔ اساسی جامعه
… اسلام، وظیفۀ اصلی را از وظایف گوناگون و دارای مراتب مختلف اهمیت، تشخیص داد، این وظیفه را انجام داد. در شناخت آن چیزی که آن روز دنیای اسلام به آن احتیاج داشت، دچار توهّم و اشتباه نشد. و این یکی از آن نقاط آسیبپذیر در زندگی مسلمین، در دورانهای مختلف است؛ یعنی آحاد ملت و راهنمایان آنها و برجستگان دنیای اسلام، در یک برههای از زمان، وظیفۀ اصلی را اشتباه کنند، ندانند که چه چیزی اصلی است، باید به آن پرداخت، باید کارهای دیگر را ـ اگر لازم شد ـ فدای آن کرد؛ و چه چیزی فرعی است، درجۀ دوم است. هر حرکتی را و هر کاری را بهقدر خودِ آن به آن اهمیت داد و برای آن تلاش کرد...امروز و همیشه، ما هم ممکن است دچار این اشتباه بشویم و آنچه را که مهم است، با چیز کماهمیتتر اشتباه بکنیم. باید وظیفۀ اساسی را که قوام و حیات جامعه به آن است، پیدا کرد. (71/5/7)
تشخیص درست راه خدا و آمادگی برای خطرپذیری، و ضعف ما در این دو
خدای متعال بر شهدا سلام میفرستد. آنها کسانی هستند که با خدا معامله کردند و هستی خودشان را یعنی مهمترین سرمایهی انسان را که حیات است، در راه خدا و برای رضای خدا تقدیم کردند. تشخیص دادند که این راه، راه خدا است -که البتّه تشخیصشان هم درست بود- و وقتی فهمیدند که این راه احتیاج به خطرپذیری و سینه سپر کردن و جهاد کردن دارد، دریغ نکردند. اشکال ما این است که گاهی درست تشخیص نمیدهیم، گاهی هم که تشخیص میدهیم، حاضر نیستیم وارد میدان بشویم و سختیها را تحمّل کنیم. حرف آسان است، آدم حرف را میزند، عمل سخت است، عمل میدانِ آزمون است و شهدای شما در این میدان پیروز شدند و موفّق شدند.*
تشخیص وظیفهٔ اصلی از سوی امام حسین (ع) در فصلی حساس
… یعنی زمان را دخالتدادن، شرایط را دخالتدادن. حسینبنعلی نگفت «حالا»؛ حالا ندارد، تکلیفم است، باید بایستم، باید حق را بگویم، باید ذهنها را روشن کنم، میکنم؛ اگر پیش رفت چه بهتر، اگر نرفت، من با عمل خودم یاد دادم که چه کار باید کرد. این، منطق حسین است. (64/8/12) او در یک فصل بسیار حساس تاریخ اسلام، وظیفۀ اصلی را از [میان] وظایف گوناگون و دارای مراتب مختلفِ اهمیت، تشخیص داد، این وظیفه را انجام داد؛ دچار توهّم و اشتباه نشد در شناخت آن چیزی که آن روز، دنیای اسلام به آن احتیاج داشت. (71/5/7) درحالیکه هنگام حرفزدن، همه حرف میزدند، همه از دفاع از اسلام میگفتند. اما وقتی نوبت عمل رسید و دیدند که دستگاه یزید، دستگاه خشنی است، رحم نمیکند، تصمیم بر شدت عمل دارد، این را که فهمیدند، هرکدامی از یک گوشهای فرار کردند و امام حسین را در صحنه …