رفتن به محتوای اصلی

ترویج نماز

نام‌های دیگر: اقامهٔ نماز

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

کوشش برای گسترش اقامهٔ نماز و نقش پدر و مادر، معلمان و روحانیان در دعوت نسل نو به آن.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:پیام به اوّلین اجلاس سالانه‌‌ى اقامه‌‌ى نماز— ۱۳۷۰/۰۷/۱۶

سیر زمانی

از ۱۳۷۰ تا ۱۴۰۴
۱۳۷۰۱۴۰۴

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

تشکیل مجمعى از صاحب‌نظران براى «اقامه‌ى نماز» یکى از شایسته‌ترین و ضرورى‌ترین کارهایى است که باید در جمهورى اسلامى صورت میگرفت؛ زیرا برپاداشتن نماز، نخستین ثمره و نشانه‌ى حکومت صالحان است؛ و در رتبه‌ى بعد از آن است که نوبت به «زکات» به ‌مثابه‌ى تنظیم مالى جامعه و ریشه‌کن کردن فقر، و نیز امر به معروف و نهى از منکر یعنى سوق دادن به نیکى‌ها و باز داشتن از بدى‌ها میرسد؛ «اَّلَّذینَ اِن مَکـَّنّهُم فِی الاَرضِ اَقامُوا الصَّلوةَ وَءاتَوُا الزَّکـوةَ وَ اَمَروا بِالمَعروفِ وَنَهَوا عَنِ المُنکَر ...».[2] اقامه‌ى نماز فقط این نیست که صالحان، خود نماز بگزارند؛ این چیزى نیست که بر تشکیل حکومت الهى متوقّف باشد؛ بلکه باید این ستون دین در جامعه به پا داشته شود و همه‌‌کس با رازها و اشاره‌هاى آن آشنا و از برکات آن برخوردار گردند؛ درخشش معنویّت و صفاى ذکر الهى، همه‌ى آفاق جامعه را روشن و مصفّا کند و تن‌ها و جانها با هم به نماز بشتابند و در پناه آن، طمأنینه و استحکام یابند.
چندجور می‌شود احتمال داد، ممکن است همۀ این احتمالات هم درست باشد. یکی اینکه بگوییم اقامۀ نماز، به‌پا داشتن نماز، یعنی نماز را به‌صورت کامل، به‌صورت همه‌جانبه، به‌صورت تمام به‌جا آوردن، ﴿يُقيمونَ الصَّلاَ﴾. و اقامه در زبان عرب، در اصطلاحات عربی، اتفاقاً به همین معانی هم هست. یعنی کار را به‌صورت کامل انجام دادن، ﴿فَاَقِم وَجهَكَ لِلدّينِ حَنيفاً﴾[19] همۀ صورت را، همۀ وجود را به‌سوی دین برگردان، به‌صورت کامل. یک احتمال این. و واقعش هم همین است که اگر کسی نماز را اقامۀ به‌این‌معنا بکند، یعنی به‌صورت کامل انجام بدهد، با ارکان صحیح، با توجه به آموزش‌ها و الهام‌های نماز، (که من در آن مسجد[20] طی چند هفته دربارۀ نماز یک بحث‌های نسبتا ًمبسوطی انجام دادم.) اگر کسی این‌جور نماز بخواند، جداً فلاح و رستگاری در انتظار اوست.

شاهدها (۸۰ پاراگراف)

ترویج روزافزون نماز و فعالیت‌های گوناگون برای آن، از برکات انقلاب

یکی از برکات انقلاب اسلامی در سالهای اخیر آن است که دلهای پُرشور و شوقی را به اهمیت و والاییِ فریضه‌ی نماز توجه داده و ترویج روزافزون این پایه‌ی اساسی دین را، مرکز همت و تلاش آنان ساخته است. اکنون در سال، هزاران تلاش گرانبها، با اهتمام و کوشش صادقانه‌ی آنان، صرف آن می‌شود که راه روشن نماز به روی همگان گشوده شود و نمازگزاران بیشتری توفیق نمازِ باتوجه و تذکر بیابند. انواع فعالیتهای فرهنگی و هنری و تحقیقی و اجرایی در فهرست طولانی این تلاشها قرار دارند. این‌جانب وظیفه‌ی خود می‌دانم که از این تلاشگران مؤمن که مشتمل بر مسؤولان عالی‌رتبه‌ی دولتی، و علمای معزز دینی، و برجستگان فرهنگی و علمی و هنری، و جوانان پُرشور و زنان و مردان مؤمن از بخشهای گوناگون اجتماع است، صمیمانه سپاسگزاری کنم و به طور ویژه از روحانی …

لزوم آغاز ترویج صورت و معنای نماز در روستاها با برنامه‌ریزی وسیع

3- فصل تازه‌یی از اقامه‌ی نماز - که بحمداللَّه در سطح شهرهای کشور تا حدود گسترده‌یی صورت گرفته - باید در سطح روستاهای کشور آغاز شود. ترویج صورت و معنای نماز در روستاها را با برنامه‌ریزی وسیع، آغاز کنید.

پیگیری جدی دستورهای وزرا دربارهٔ نماز در دستگاه‌های دولتی و سهیم شدن همه

6- مأموران بخشهای گوناگون دولتی، توصیه‌ها و دستورهای وزرای محترم درباره‌ی نماز را به طور جدی دنبال کنند. همه‌ی سطوح و بخشها در این تلاش مقدس سهیم شوند و سهمی از اجر آن را نصیب خود کنند.

اهتمام به نماز بزرگ‌ترین خدمت به مردم و کشور

شما برادران و خواهرانی که به امر نماز همت گماشته‌اید از این دیدگاه، در تدارک بزرگترین خدمت به مردم و کشور خود هستید، و بی‌گمان، ملت ما از معرفت به نماز و عمل به آن بهره‌های بزرگ در همه‌ی عرصه‌های زندگی خود خواهد برد.

اقامهٔ نماز در اجتماعات و تنظیم زمان آن‌ها با وقت نماز

11 - در همه‌ی اجتماعات با فرا رسیدن وقت نماز، نماز به پا داشته شود و اجتماعاتی که به خاطر انبوهی آن یا به هر جهت دیگر قادر به این کار نیستند، برنامه‌ی زمانبندی آنها جوری تنظیم شود که با وقت نماز تصادف پیدا نکند.

سهم پدران و مادران، معلمان و روحانیون در دعوت نسل نو به نماز

… الله‌‌ علیه و آله و سلّم) چنین فرمان داد: وَأمُر اَهلَکَ بِالصَّلٰوةِ وَ اصطَبِر عَلَیها.[4] امروز همه‌‌ى شما خود را طرف این خطاب بشمرید و نماز را، حقیقت مقدّس و گوهر درخشان را که عطیّه‌‌ى الهى به امّت محمّد مصطفى (صلّى الله‌‌ علیه و آله) است، قدر بشناسید. در این وظیفه، هر کسى سهم ویژه‌‌اى دارد: پدران و مادران با گفتار و کردار خود، فرزندان را به نماز تشویق و راهنمایى کنند؛ معلمان، شاگردان مدارس و دانشگاه‌‌ها را در سمت‌‌ و سوى این حقیقت درخشان به حرکت وادار نمایند؛ فضلا و علما و روحانیّون محترم، امامت جماعت در مراکز آموزشى و اقامتگاه‌‌هاى دانشجویان را براى نسل نو، فرصتى مغتنم بشمرند؛ نویسندگان کتابهاى درسى، رازها و رمزها و درسهاى نماز را در کتابهاى درسى بگنجانند؛ وزارت ارشاد و سازمان تبلیغات و صداوسیما، از هنر بویژه هنر سینما براى نشان دادن گوهر نماز و چهره‌‌ى نمازگزار بهره بگیرند؛ هنرمندان عزیز با زبان شعر و قصّه و نقّاشى و جز اینها، و با آفرینش آثار هنرى باکیفیّت بلکه برجسته، دست چیره‌‌ى هنر را به کارى چنین شایسته …

لزوم کار برای رواج نماز در محیط با وجود علاقهٔ جوانان

… میگفتند این جوان خیلی خوب است و نمازخوان است، نمازخوان یعنی خیلی خوب. نمازخوان یک نوع مقدس مآبی به حساب میآمد، تازه همان آدم هم یک وقتی اگر کاری داشت و جلسه‌ای داشت، یا درسی داشت، یا قرار شیرین خوبی داشت نماز را خیلی راحت ترک میکرد، اما امروز آن‌طور نیست. امروز جوانهای ما در دانشگاه و در غیر دانشگاه دنبال نماز و علاقمند به نماز و مقید به نماز هستند، لکن این کافی نیست، و لذا در محیطتان باید کاری بکنید که نماز رواج پیدا کند، کاری در جهت اقامه‌ی صلوة و این هم خصوصیت دوّم.

تفاوت تعبیر اقامهٔ نماز با نمازگزاردن صرف

سوم، ﴿وَعَلی رَبِّهِم یَتَوَکَّلونَ﴾؛ چهارم، ﴿الَّذينَ يُقيمونَ الصَّلاةَ﴾ آنها که به‌پا می‌دارند نماز را. آقایان، توجه کنید، یک فرقی‌ست بین تعبیر الّذینَ یُصَلّونَ و ﴿الَّذينَ يُقيمونَ الصَّلاَ﴾. یُصَلّون، یعنی نماز می‌گزارند. اگر فقط نمازگزاردن مطرح بود، فقط این دولّ راست شدن مطرح بود، اینجا لازم نبود که ﴿يُقيمونَ الصَّلاَ﴾ بگویند، دو کلمه بیاورند، طول و تفسیر بدهند، می‌توانستند بگویند یُصَلّون، اَلَّذین یُصَلّونَ، آنهایی که نماز می‌خوانند. پیداست که ﴿يُقيمونَ الصَّلاةَ﴾ به‌پا می‌دارند نماز را، غیر از نماز خواندن است، یک چیز دیگری است، یک حقیقت برتر و بالاتری است. به نظر شما این حقیقت چیست؟ به‌پا داشتن نماز یعنی چه؟

بهره‌گیری از ابزارهای نوین و مشوق‌ها برای آموزش و تبیین ظرافت‌های نماز

دستگاه‌های تبلیغ دین و رجال دینی و سپس همه‌ی متدیّنین، این را تکلیف حتمی خود بشمارند و از ابزارهای نوین و مشوّقها برای آموزش نماز و ترویج نماز و تبیین ظرافتهای پُرمعنی در نماز، و سرانجام نیاز دنیوی و اخروی هر فرد مسلمان به نماز بهره‌گیری کنند.

هدف تأکید کتاب و سنت بر اقامهٔ نماز، گشوده ماندن باب رحمت

… گشوده بر روی همه‌ی آحاد امت است که از آن میتوان به هدایت و رحمت خداوند رسید و زندگی را در سمت و سوی درست و سرشار از خیر و برکت قرار داد. سلامت معنوی هر فرد وابسته به نماز است و صراط مستقیم و حیات طیبه‌ی هر جامعه نیز تنها با اقامه‌ی نماز در آن تحقق می‌یابد. اینهمه تأکید بر اقامه‌ی نماز در کتاب و سنت، هدفی جز این ندارد که این باب رحمت بر روی فرد و جامعه‌ی مسلمان گشوده بماند و فرصت بهره‌مندی از آن دست دهد.

سپاس از ثمربخشی تلاش‌های دست‌اندرکاران اجلاس در ترویج نماز

خداوند علیم و قدیر را سپاسگزارم که تلاش شما دست‌اندرکاران محترم این اجلاس مهم و بیش از همه عالم بزرگوار و مجاهد جناب حجةالاسلام آقای قرائتی در بخشهای اساسی و مؤثری به بار نشسته و کارهای مفیدی در ترویج فریضه‌ی بزرگ و بی‌بدیل نماز انجام گرفته است.

ظرفیت و نیاز جامعه به ترویج نماز بسیار بیش از وضع کنونی

با این همه، ظرفیت و میدان کار و نیز نیاز و عطش جامعه‌ی اسلامی برای رسیدن به نقطه مطلوب، بسیار بیش از واقعیتهای کنونی دراین‌باره است. در پیام سال گذشته گوشه‌ئی از این فضای خالی و تلاش‌پذیر، نشان داده شده است.

وظایف مسئولان در ساخت مسجد، نماز در مدارس و دانشگاه‌ها و سفرها و ترویج هنری

… که محصول این تلاش ارزشمند، در ترازوی نگاهی واقع‌بین، سنجیده شود؛ چه در رفتار مخاطبان که به گزاردن نماز و سبک نشمردن آن فراخوانده شده‌اند، بویژه جوانان و نو رسیدگان؛ و چه در مواظبت بر کیفیت نماز و خشوع و حضوری که روح و جوهر این عمل صالح رحمانی به شمار میرود؛ و چه در مسئولیت‌شناسی کسانی که به وظائفی در این راه موظف گشته‌اند، همچون ساختن و پرداختن مساجد، یا ترتیب دادن نماز در مدارس و دانشگاهها، یا فراهم آوردن فرصت برای نمازگزار در سفرهای زمینی و هوائی، یا در بهره‌گیری از شیوه‌های هنری در ترویج نماز در رسانه‌های تصویری و صوتی، یا در تولید مقاله و کتاب در تبیین زیبائیهای این عمل کوتاه و پر مغز ...؛ و چه در زمینه‌های دیگری که وظائفی در آنها بر عهده‌ی مسئولانی نهاده شده است.

قدردانی از متصدیان ترویج نماز به‌ویژه در دانشگاه‌ها

اولاً قلباً و عمیقاً تشکر میکنم از برادران و خواهران عزیزی که متصدی امر ترویج نماز هستند. در همه جا این خوب است و ارزشمند است؛ بخصوص در دانشگاه‌ها. و از خدای متعال درخواست میکنم که به شما و به جناب آقای قرائتی و همین طور دیگر دست‌اندرکاران این کار بزرگ که این همت را کردند - این شجره‌ی طیبه را ایشان در زمین کاشتند و بحمداللَّه امروز برگ و بار خوبی دارد - توفیق بدهد، طول عمر بدهد که ان‌شاءاللَّه ایشان …

نخستین کار مؤمنان پس از تمکن و قدرت در زمین

… از همه‌ی محرمات، تشکیل دهنده‌ی مجموعه‌ای است از داروی تجویز شده‌ی از سوی پروردگار برای تقویت بنیه‌ی روحی و اصلاح امور دنیا و آخرت انسان - اصلاح جامعه، اصلاح فرد - منتها در این مجموعه بعضی از عناصر کلیدی هستند که شاید بشود گفت نماز کلیدیترینِ این عناصر است. «الّذین ان مکّنّاهم فی الارض اقاموا الصّلوة».[1] مؤمنان، مجاهدان راه خدا، ایثارگران طریق تحکیم معارف الهی این جوریاند که وقتی «ان مکّنّاهم فی الارض»؛ وقتی ما اینها را در زمین متمکن کردیم، قدرت را به اینها سپردیم، خیلی کارها باید انجام بدهند: استقرار عدالت، ایجاد چه، چه، اما اولْ‌چیزی که وجود دارد: «اقاموا الصّلوة»؛ نماز را اقامه میکنند. چه رازی است در این نماز که اقامه‌ی آن اینقدر مهم است؟

توجه به روح نماز در تعلیم و ترویج آن

… همین را میشود با قرائت خوب هم خواند، اما بیتوجه، که باز هم همان منتشر کردن امواج صوتی است در هوا. این، آن چیزی نیست که از ما خواسته شده. از ما خواسته شده که در حال نماز دلمان را ببریم به پیشگاه پروردگار؛ از دلمان حرف بزنیم، با دلمان حرف بزنیم؛ اینها مهم است. این را در وضع ترویج نماز، در نمازی که خود ما میخوانیم، نمازی که به دیگران تعلیم میدهیم، این نکته‌ی روح نماز را باید توجه کنیم.

کاری بسیار بزرگ و امید به قرار گرفتن دست‌اندرکاران در شمار مقیمین الصلوة

به هر حال، امیدواریم خداوند متعال توفیق بدهد. کار نماز، کار کوچکی نیست؛ کار بسیار بزرگی است. همه‌ی دست‌اندرکاران این کار ان‌شاءاللَّه جزو «و المقیمین الصّلوة»[6] هستند که در قرآن بخصوص «و المقیمین الصّلوة» درباره‌ی مؤمنان پاک و پاکیزه و خالص اسم آورده شده. ان‌شاءاللَّه همه‌تان در عداد مقیمین الصّلوة باشید و خدای متعال کمک کند، توفیق بدهد و همه‌ی ما را از برکات نماز ان‌شاءاللَّه برخوردار کند.

لزوم صرف وقت و تلاش بیشتر در ترویج نماز

میخواهم عرض بکنم که آنچه در این زمینه وقت بگذارید و تلاش کنید و از نیروی مادی و معنوی خودتان در امر ترویج نماز استفاده کنید، زیادی انجام نگرفته است؛ جا دارد. اینکه به ما گفتند «الصّلوة عمود الّدین»، باید این را جدی بگیریم. خیمه‌ی دین با نماز برپاست؛ هم در دینداری و تدین یک فرد، هم در اقامه‌ی یک جامعه‌ی دینی و هم در دینداری یک کشور و یک مجتمع. اگر ما نتوانیم کیفیت تأثیر نماز را در این عرض عریض و وسیع درست تشخیص …

فراهم کردن فضای اقامهٔ نماز در بوستان‌ها و گردشگاه‌ها و نمایشگاه‌ها

هجرت هفتگی روحانیون مستقر در مراکز نظامی و غیره، به روستاهای همسایه‌ی این مراکز از توصیه‌های پیشین من است که برآن تأکید میورزم. همچنین فراهم ساختن فضای مادی و معنوی برای اقامه‌ی نماز در بوستانها و گردشگاهها و نمایشگاهها و امثال آن.

لزوم تلاش عالمانه و مدبرانهٔ بیش از گذشته

خدا را سپاس که محیط عمومی کشور، محیط ذکر و نماز و معنویت است، و خدا را سپاس که خیل عظیمی از مردم ما به ویژه جوانان با نماز و نیاز، پیوندی روحی و عاطفی و عقلانی دارند. لیکن این همه باید گامهای نهائی شمرده نشود و بیش از گذشته تلاش عالمانه و مدبرانه و نازک اندیشانه در این رویکرد به کار رود.»

مناقب نماز، انگیزه‌ای ژرف برای حرکتی جدی‌تر از گذشته

این تنها برگی از کتاب مناقب نماز است، و همین برای به راه انداختن حرکتی جدّی‌تر از گذشته، می‌تواند انگیزه‌یی ژرف و کارآمد پدید آورد.

فراهم ساختن فضای اقامهٔ نماز در بوستان‌ها و گردشگاه‌ها و نمایشگاه‌ها

هجرت هفتگی روحانیون مستقر در مراکز نظامی و غیره، به روستاهای همسایه‌ی این مراکز از توصیه‌های پیشین من است که بر آن تاکید می‌ورزم. همچنین فراهم ساختن فضای مادی و معنوی برای اقامه‌ی نماز در بوستانها و گردشگاهها و نمایشگاهها و امثال آن.

محیط عمومی ذکر و نماز در کشور و لزوم تلاش عالمانه‌تر از گذشته

خدا را سپاس که محیط عمومی کشور، محیط ذکر و نماز و معنویت است، و خدا را سپاس که خیل عظیمی از مردم ما بویژه جوانان با نماز و نیاز، پیوندی روحی و عاطفی و عقلانی دارند. لیکن این همه باید گامهای نهایی شمرده نشود و بیش از گذشته تلاش عالمانه و مدبرانه و نازک‌اندیشانه در این رویکرد به کار رود.