رفتن به محتوای اصلی

تحول در حوزه

نام‌های دیگر: اصلاح حوزه

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

بازنگری در برنامه، روش و سازمان حوزه‌های علمیه.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در مراسم سالگرد شهادت دکتر مفتح— ۱۳۶۴/۰۹/۲۶

سیر زمانی

از ۱۳۶۴ تا ۱۴۰۴
۱۳۶۴۱۴۰۴

فقط سال ۱۳۷۵همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

مسأله‌ی بعدی - که این را هم در یک جمله عرض می‌کنم - این است که در حوزه باید به افکار جدید میدان داده شود. افکار جدید در همه‌ی زمینه‌ها؛ نه افکار انحرافی و التقاطی. منظور از افکار جدید، التقاط و انحراف و خروج از اصول نیست. باید مبتنی بر پایه‌ها و مبانی فقاهت باشد. چنانچه حرف جدید و فکر جدیدی مطرح شد، به آن اعتنا و احترام کنند. بنده یک وقت پیشنهاد کردم یک مجله‌ی فقه در حوزه‌ی علمیه‌ی قم به وجود آید. یک مجله‌ی تخصصی فقه، تا این‌که فضلای نام‌آور یا فضلای جوان و نورس، فرصت بیابند در مجله‌ای که در دسترس همه هست، افکار، درکها و برداشتهای جدید فقهی را مطرح کنند. اینها باید معروف شود. اگر کسی چیزی را فهمید، این را روی کاغذ بنویسد و پخش کند، تا همه بدانند چنین برداشت جدیدی، در باب حوزه وجود دارد. خلاصه به جوانان و نوآوریها و ابتکارها و افکار نو، اهمیت داده شود.
ترمیم یعنی چه؟ یعنی پس از ثلمه‌ی حاصل از فقدانها، حوزه عناصری را تربیت کند تا موجودىِ فعلی، جایگزین آنها باشد و نیز پس از اِندراسِ مفاهیم منسوخ، مفاهیمی بیافریند که جایگزین مفاهیم مندرس و کهنه شده باشد. مفاهیم، کهنه میشوند و نشاط و شادابی را بتدریج و با مرور زمان، از دست میدهند. باید بعد از آن‌که فکری به خاطر ورود انظار و دقّتهای گوناگون بر آن، به مرور زمان دچار خدشه شد و از استحکام اوّلیه افتاد، جای آن مفاهیم نویی گذاشته شود.
از آن مهمتر، مسأله‌ی بالندگی است. بالندگی به معنای پیشرفت و یک قدم جلو رفتن و آفاق تازه‌ای را کشف کردن است. بالندگی به این نیست که ما در یک بحث، دقّت بیشتری به خرج دهیم. فرض کنید مسأله‌ای را ملاّی قرن ششم به گونه‌ای استدلال میکرد؛ ما امروز دقّت بیشتری به خرج دهیم و بعضی از استدلالهای او را تحکیم و بعضی را رد کنیم و مسأله را از آب درآوریم. کار، فقط این نیست؛ بلکه باز شدن آفاق نویی - هم در خودِ علم؛ یعنی فقاهت و هم در محصولِ علم؛ یعنی مباحث فقهی - است. اصول و کلام و دیگر مباحث نیز همین‌طور است. این، به حیات احتیاج دارد.

لزوم اهتمام به روش‌ها و ابزارهای نو و مبتکرانه

ژرف نگری در این عرصه‌‌ی منحصر به فرد و توجه به هدف متعالی این مسؤولیت ما را به لزوم اهتمام روزافزون بر انتخاب روشها و ابزارهای نو و کارامد و مبتکرانه، متقاعد میسازد و جای تردید نمیگذارد که بیاعتنایی به این مهم، مخصوصا در این برهه‌‌ی بیسابقه و بینظیر، موجب وارد آمدن زیانهای جبران‌‌ناپذیر بر گسترش معرفت دینی و رواج و همه گیری ایمان اسلامی خواهد بود.

لزوم اهتمام به روش‌ها و ابزارهای نو و مبتکرانه

ژرف‌نگری در این عرصه‌ی منحصربه‌فرد و توجه به هدف متعالی این مسئولیّت ما را به لزوم اهتمام روزافزون بر انتخاب روش‌ها و ابزارهای نو و کارآمد و مبتکرانه، متقاعد می‌سازد و جای تردید نمی‌گذارد که بی‌اعتنائی به این مهم، مخصوصاً در این برهه‌ی بی‌سابقه و بی‌نظیر، موجب وارد آمدن زیان‌های جبران‌ناپذیر بر گسترش معرفت دینی و رواج و همه‌گیریِ ایمان اسلامی خواهد بود.