لزوم بهرهگیری از تجربههای دیگران در پژوهشهای کاربردی
من مطلبی را که یکی از آقایان گفتند، قبول دارم که روشها مطمئناً از اهداف تأثیرپذیر هستند - در این شکی نیست - اما این معنایش این نیست که ما از روشها و تجربههای دیگران هیچ نتوانیم استفاده کنیم؛ نه، بلاشک میتوانیم استفاده کنیم. اینجا در بخش پژوهشهای کاربردی، نوبت استفادهی از تجربیاتی است که دیگران انجام دادهاند. فرض کنید در زمینهی بانکداری یا در هر زمینهی دیگری در مسائل اقتصادی، یا در بحثهای اجتماعی به یک شکل دیگری، یا در بحثهای قضائی به یک صورت دیگری، تجربهای را یک ملتی انجام داده و با آن تجربه مدتی را گذرانده، آثارش هم مشخص است؛ خب، از این میشود استفاده کرد؛ این …
گزینش آگاهانه و مخالفت با تحمیل روشها از سوی خارجیها
… که هر چه حوزه دارد، یکسره در دانشگاه بیاورند. البتّه هر روش خوبی در حوزه است، در دانشگاه آن را یاد بگیرند و هر روش خوبی هم که در دانشگاه است، در حوزه آن را بیاموزند. روشهای سنّتی و روشهای وارداتىِ خوب، همدیگر را کامل کنند؛ چون ما با هر وارداتی که بد نیستیم. ما در استفاده از محصول فکر و عقل و تجربهی بیگانگان، معتقد به گزینشیم؛ یعنی هر چه را که لازم داشتیم و برای ما خوب بود، گزینش میکنیم و برمیداریم. ما با چه مخالفیم؟ با این مخالفیم که خارجیها هر روشی را که خودشان میخواهند به ملّت ما تزریق کنند؛ یعنی آنها گزینش کنند و به ما بدهند. ما با این مخالفیم.
لزوم بهرهگیری از تجارب دنیا برای کیفیت بخشیدن به الگوی خودی
… خاطر خیانت یا بدفهمی نخبگان سیاسی دورانهای طاغوت، به این بلا مبتلا شد. خب، الحمدللَّه انقلاب اسلامی آمد مسیر را عوض کرد. ما آمدیم به سمت خودجوشی، خوددانی و خودفهمی؛ لیکن هنوز بسیاری از بنیانها به همان حال سابق موجود است؛ از جمله همین مسئلهی آموزش و پرورش. ما باید از تجربههای دنیا - چه دنیای غرب، چه دنیای شرق؛ ملتهای گوناگون - حتماً استفاده کنیم برای کیفیت بخشیدن به الگوی خودمان. نیاز ما به تحول، از اینجاست.
ننگ نداشتن از آموختن از دیگران و پذیرش سخن خوب به دستور اسلام
… چرخ و پَر زندگی ماشینی، مردم بسیاری را به ستوه آورده است. مکتب اسلام میتواند دریچهای در مقابل آنها باز کند؛ عالَم نوی را به آنها نشان بدهد. ما نباید در بیان حقایق اسلامی، نوآوریهای اسلامی را با تطبیق با مبانی غلط دیگران از بین ببریم و این جلوه را خراب کنیم. ما از یاد گرفتن از دیگران ننگ نداریم. هرچه را که بلد نیستیم، از دیگران یاد میگیریم. آن حرف خوبی که دیگران بگویند، آن را از آنها میپذیریم؛ این دستور اسلام است؛ اما آنجائیکه میخواهیم سخن اسلام را بیان کنیم، باید سخن اسلامِ ناب را فراهم بکنیم.
توجه به عوامل موفقیت و ناکامی دیگر کشورها در برنامهٔ توسعه
۲۲- معرفی و ترویج فرهنگ و ارزشهای والای اسلام و ایران اسلامی به جهانیان و تبیین شخصیت و مبانی سیاسی و فکری امام خمینی رحمةالله علیه به آنان و توجه به تجربهی دیگر کشورها - بویژه کشورهایی که مشترکات بیشتری با ما دارند - در برنامهی توسعه و شناسایی نکاتی که به موفقیت یا ناکامی آنان انجامیده است.
پذیرش استفادهٔ خردمندانه از تجربهٔ دیگران و نادرستی تقلید
اگر ما امروز بخواهیم براى زنان کشورمان یک حرکت حقیقى و اساسى بکنیم تا زنان بتوانند به وضع مطلوب خودشان برسند، باید به احکام اسلامى نظر داشته باشیم و از آن باید الهام بگیریم؛ روش را براى ما احکام اسلام معیّن میکنند. هر روش خردمندانهى عقلائى را هم اسلام مىپسندد و قبول دارد. اگر تجربهاى در جایى باشد، مورد قبول است؛ [امّا] تقلید نه. استفادهى خردمندانهى از تجربیّات دیگران درست، و تقلید غلط [است]. لذا امروز کسانى که براى حقوق زن، براى رشد و شکوفایى استعدادهاى زنان در کشور ما تلاش میکنند ــ که البتّه هم باید این تلاش انجام بگیرد ــ باید بدانند چه هدفى را دنبال میکنند و بدانند چه شعارهایى را باید مطرح بکنند. من اوّل یک نکتهاى را در مورد گرفتارىهاى …
استفاده از تجربه و دانش دیگران همراه با انتخاب الگوی بومی
… است؛ سی سال پیش، چهل سال پیش، پنجاه سال پیش تجربه شده، بعد یک روش بهتر آوردهاند؛ ولی ما الان میخواهیم از روش منسوخ آنها در آموزش و پرورش، در مسائل علمی، در کارهای دانشگاهی، در کارهای اقتصادی و در برنامهریزی و بودجهبندی استفاده کنیم؛ نه، این درست نیست. از تجربهها و دانشها باید استفاده کرد، اما الگو و شیوه و مدل را باید کاملاً بومی و خودی انتخاب کرد.