… و ملتهایی که عظمتی کسب کردند، این طوری کسب کردند. البته اکثر آن ملتها امیدی به سرنوشت شخصی خودشان بعد از پایان این دوران حیات ظاهری نداشتند؛ خیلی هایشان هم امید به آینده نداشتند؛ اما شما دارید. «انّ اللَّه اشتری من المؤمنین أنفسهم و أموالهم بأنّ لهم الجنّة»؛ این جان را خدای متعال با بهشت معامله می کند. «هی فلا تبیعوها بغیرها»، مبادا این جان با ارزشِ انسانی را به غیر بهشت بفروشید. ارزش جان شما بهشت است. جان شما ارزشی به قدر بهشت دارد.
نقد تصور بهشت همچون باغی دنیوی و ناتوانی از شناخت آن با مقیاس دنیا
… در نشأهی بعد از مرگ و عمدتاً در قیامت و بهشت و دوزخ یک سعهی وجودی پیدا میکند، این چیزی است که ادیان نسبت به او اتفاق نظر دارند و در آن نشأه دو قسم زندگی هست: یکی زندگی خوش و راحت و از همه جهت کامل، و دیگری زندگی تلخ و سخت و در حد اعلای شکنجه و سختی است. آن اولی اسمش بهشت است و آن دومی اسمش جهنم است، که ما امروز با مقیاسها و پارمترهای این دنیا نمیتوانیم بهشت و جهنم را بشناسیم، درست است که در آنجا گفتهاند جنات تجری من تحتها الانهار[8] باغستانهایی هست که جویبارها در آنها روان هستند و این یک چیزی است که آن حقیقت دور از دسترس را تا حدودی به ذهن ما نزدیک میکند، اما این، همهی آن حقیقت نیست. خطاست اگر کسی خیال کند بهشت یک باغ باصفائی است و جویها و درختهای خوبی دارد! اگر این بود دیگر وجود آن نشأه لزومی نداشت، چون در این نشأه هم باغ و جوی و جویبار هست، ما مسائل بعد از مرگ را با مقیاسهای این دنیا نمیتوانیم بسنجیم. همچنانکه اگر جنین در رحم مادر فرضاً شعور و هوش پیدا میکرد و میخواستند با او راجع به مسائل نشأهی خارج از رحم مادر حرف بزنند برایش قابل درک نبود و مثلاً نمیتوانست درک کند که حرکت کردن، جست و خیز کردن، اینجا و آنجا رفتن و چیز خوردن از دهان چگونه است؟ یعنی او …
آماده شدن بهشت برای باتقوایان، نه صرف آرزومندان و طالبان در دعا
این جملۀ معروفی که میگویند: آقا شما اهل بهشتید و به بهشت خواهید رفت، اگر انشاءالله راهتان بدهند، این بسیار حرف بهجایی است. ما همه آرزومند بهشتیم، همه در دعاها بهشت را طلب میکنیم؛ گاهی طلب بهشتِ تنها هم ما را قانع نمیکند، دانهدانه خصوصیات آن را هم در دعا میآوریم؛ از حورالعینش[14] و از غذای خوبش و از لَحمِ طَیرَش[15] و غیروذلک، در دعاهایمان ردیف میکنیم. اما خود خدا میگوید ما این بهشت را برای مردم باتقوا آماده کردیم، این سفره را برای یک عده مردم خاصی انداختیم، آنها باید بیایند سر این سفره بنشینند و وارد این منطقه بشوند. آنها کی هستند؟ باتقوایان.
ارزش والای جان و فروختن آن تنها به بهشت
… با خدا است: اِنَّ اللَهَ اشتَرىٰ مِنَ المُؤمِنینَ اَنفُسَهُم وَ اَموالَهُم بِاَنَّ لَهُمُ الجَنَّة.[7] آن طور که یادم هست، از امیرالمؤمنین (علیه السّلام) و از امام سجّاد (علیه السّلام) نقل شده که قیمت جان شما خیلی بالا است، آن را نفروشید مگر به بهشت. این جان خیلی قیمت دارد؛ قیمت وجود شما خیلی بالا است؛ این را فقط به بهشت بفروشید؛ به هیچ چیزی کمتر از بهشت [نفروشید] که خدای متعال هم خریدارش است؛ جان مال خدا است، خدا هم خریدارش است. اِنَّ اللَهَ اشتَرىٰ مِنَ المُؤمِنینَ اَنفُسَهُم وَ اَموالَهُم بِاَنَّ لَهُمُ الجَنَّة؛ پس از یک طرف معاملهی با خدا است. از یک طرف تأمینکنندهی مصالح ملّی است؛ همان تقویت هویّت که گفتیم. شهادت فیسبیلالله مصالح ملّی را …
جایگاه دارندگان چهار خصلت در برترین مراتب بهشت و مرکز قرب الهی
فقرهی قبلی این روایت را در جلسهی قبل خواندیم؛ این فقرهی بعدی است که از حضرت ابیجعفر، امام باقر (علیه الصّلاة و السّلام) است. میفرماید هر کسی از مؤمنین که دارای این چهار خصوصیّت باشد خداوند او را در برترین مراتب مرتفع بهشتی و مرکز قرب الهی جا میدهد که شرف واقعی هم آنجا است؛ در غرفههایی که مرکز و محلّ شرافت است؛ شرافت کامل. این خصوصیّات چهارگانه این جور است و این ثواب و اجر کسی است که این چهار خصوصیّت را داشته باشد. حالا این چهار خصوصیّت چیست؟
سعادت ابدی و نعمت همیشگی بهعنوان بهای جان شهید
… قبل از اینکه شهید بشود، صد ضربه به او زده، جلوی او را گرفته، اهداف او را ناکام کرده، پدر او را درآورده، حالا هم شهید میشود. فَیَقتُلونَ وَ یُقتَلُون؛ هم میکُشند، بعد هم خودشان کشته میشوند. وَعدًا عَلَیه؛ این یک وعدهی الهی است؛ خدا دارد به شما وعده میدهد. اینکه میگوید از تو میخریم این جنس را به قیمت بهشت؛ بهشت یعنی سعادت ابدی، سعادتی که در آنجا دیگر مثل این یخ نیست که لحظهبهلحظه آب برود؛ نه، بقاء دائمی است، همیشگی است، لذّت همیشگی است، نعمت همیشگی است؛ در مقابل این دارند این جان ازبینرفتنی را از شما میخرند و میگیرند؛ این وعده، وعدهی خدا است. این وعدهی حقّی است که خدای متعال به شما داده است، مخصوص دین شما هم نیست؛ این وعده را خدا در کتابهای آسمانیِ قبلی هم داده است: وَعداً عَلَیهِ حَقًّا فِی التَّوراةِ وَ …
وجود بهشت و نعیم الهی در همین دنیا
ماه رمضان را «مبارک» نامیدهاند؛ علّت مبارک بودن این ماه، این است که راه نجات از آتش و فوز به جنّت است، که در دعای روز ماه رمضان [میخوانیم]: وَ هذا شَهرُ العِتقِ مِنَ النّارِ وَ الفَوزِ بِالجَنَّة.[4] آتش و دوزخ الهی و همچنین بهشت و نعیم الهی در همین دنیا موجود است. آنچه در نشئهی آخرت تحقّق پیدا میکند، باطن همان چیزی است که در اینجا است: «وَ اِنَّ جَهَنَّمَ لَمُحیطَةٌ بِالکفِرین»[5] ؛ جهنّم در همینجا، در همین نشئه، در همین زندگی، کافران و ظالمان و معاندان و مخالفان را احاطه کرده است؛ بهشت هم همینجور.
گشوده شدن راههای بهشت بر دوست خدا پس از مرگ
یکچنین حادثهای در انتظار است. کدامیک از این دو، سرنوشتِ ما را تشکیل خواهد داد؟ باید برای این فکر کرد. «فَمَن اَقرَبُ اِلَى الجَنَّةِ مِن عامِلِها» چه کسی نزدیکتر به بهشت است، از آنکسیکه با بهشت معامله کرده؟ «وَ مَن اَقرَبُ مِنَ النّارِ مِن عامِلِها اِنَّهُ لَیسَ اَحَدٌ مِنَ النّاسِ تُفارِقُ روحُهُ جَسَدَهُ حَتَّی یَعلَمَ اَیِّ المَنزِلَتَینِ یَصیرُ» بهمجردیکه روح از بدن خارج شد، انسان میفهمد که در کدامیک از این دو راه قرار خواهد گرفت، «اِلَی الجَنَّةِ اَم اِلَی النّارِ اَعَدُوٌّ هُوَ لِلهِ اَم وَلِیٌّ فَاِن کانَ وَلِیّاً لِلهِ فُتِحَت لَهُ اَبوابُ الجَنَّةِ وَ شُرِعَت لَهُ طُرُقُها» [یا به بهشت خواهد رفت یا به دوزخ، یا دشمن خداست یا دوست اوست، پس اگر دوست خدا باشد][11] راههای بهشت را برایش باز میکنند. «وَ رَاَی ما اَعَدَّ اللهُ لَهُ فیها فَفَزِعَ مِن کُلِّ شُغُلٍ وَ وُضِعَ عَنهُ کُلُّ ثِقلٍ» [و آنچه را که خداوند برایش مهیا ساخته ببیند، و از هر کاری آسودگی یابد، و هر بارِ سنگینی از دوش او برداشته شود]. (96/2/12)
بهشت تنها بهای جان انسان
… را که باید نخورَد، خورده، حرامها را در شکم خود و نزدیکانش پرکرده، آنهم که زیاد آمده، به تو داده! این پسخوردۀ سگ است! بینداز جلوی خودش. نفْس تو و جان تو و روح تو و کرامت انسانی تو و شخصیت رحمانی تو، بالاتر از اینهاست؛ بینداز جلوی خودش، نگیر از او، نخواه. «اِنَّهُ لَیسَ لِاَنفُسِکُم ثَمَنٌ اِلَّا الجَنَّةَ» جان شما یک قیمت بیشتر ندارد و آن بهشت است. اگر بناست که خودت را بدهی، به بهشت بده، به کمتر راضی نشو. «فَلا تَبِیعوها اِلّا بِها» به غیر بهشت مفروشید خود را؛ به کمتر از این بها مدهید این گوهر را.
اختصاص بهشت به اطاعتکنندگان، نه وابستگی به نسب
… شما [چرا] اینقدر خودت را اذیت میکنی و عبادت میکنی و نماز میخوانی؟ این چهکاری است شما میکنید؟ آخر شما که پسر پیغمبر هستید، مادرتان زهراست، شما که اینقدر گریهکردنِ نیمۀ شب لازم نداری، اینقدر دعاکردن نمیخواهی، اینقدر عبادت و جهد و زحمت لازم نداری! بعد که حرفهایش را میزند، امام ناراحت میشود ـ یعنی از لحن کلام پیداست که امام ناراحت است، در روایت نیست که ناراحت شدهاند، اما لحن کلام اینطور است ـ و در جواب او میگویند: «دَعْ عَنّی حَدیثَ اَبی وَ اُمّی وَ جَدّی»[12] بگذار کنار صحبت پدر و مادر و جَدم را، «الجَنَّةَ لِمَن اَطاعَهُ» بهشت برای اطاعتکنندگان است، این حرفها چیست میزنی! گمان من این است که این طرز فکر که امامزادهها به اتکای اینکه فرزندان پیغمبرند از عذاب خدا مصون هستند، بیشتر ازطرف همین آقایان ارائه داده میشده و ابراز میشده و اینها به اتکای اینکه چون از خاندان پیغمبرند، پس مردم به آنها علاقهای دارند، قیام میکردند و در …
لزوم تجدیدنظر در فرمولهای نادرست رسیدن به بهشت بدون تلاش
… مذهبی میگوید بهشتت از دست رفت. برای اینکه هم سهلگرایی بهجای مانده باشد، هم بهشت از دست نرفته باشد، مجبوریم بنشینیم فرمول درست کنیم، فرمولهایی که نتیجه میدهد رَفتنِ آدمِ بیکارۀ تنبل را به بهشت. پای فرمولها میایستیم، گیر هم میدهیم، تا آخر هم نمیفهمیم؛ فقط وقتی به بهشت نرفتیم، میفهمیم که فرمولها غلط بود. من میگویم حالا یک تجدیدنظری بکنیم، ببینیم آیا واقعاً این فرمولها درست است؟
آرمیدن در بهشت نعمت و رضوان پس از پایان زندگی
… برای تمام تلاشهای خود، فقط نتیجۀ دنیایی قائل است، بعد از دنیا امید به جایی ندارد. به همان هم بگویند آقا، بعد از آنیکه شما مُردید، رفتید، فرض محال که محال نیست؛ تازه اول مُردنِ شما، اول راحتیتان بشود، این چطور است؟ میبینید که این بزرگترین رکن سعادت است. و بالاخره اینکه پس از سپری شدن دوران زندگی و پایان یافتن همۀ تلاشها، خود را با پاداشی شایسته روبهرو ببیند و در بهشت نعمت و رضوان بیارَمَد.
همراهی با پیامبر شرط رسیدن به بهشت دنیا و آخرت
پیغمبر چهکار میخواست بکند؟ میخواست مردم را به بهشت ببرد؛ بهشت این جهان و بهشت پس از مرگ، هر دو. چون میخواهد مردم را به بهشت ببرد، مردم باید با او بیایند، اگر با او نیامدند، به بهشت نمیرسند. درست است این مطلب؟ پیغمبر میخواهد انسانها را ببرد به سرمنزل سعادت، اگر با او نیایند، اگر با او همراه و همگام نشوند، به سرمنزل سعادت نمیرسند. این درست یادتان باشد. حالا بین این دو صف، یک نفری است، نگاه به پیغمبر میکند، میبیند حرفهای درست میزند، هرچه …
بهشت موعود بهعنوان تجسم اخروی اعمال صالح
برادران عزیز، خواهران عزیز! هرکدام از این اعمالى که در ماه رمضان انجام دادید، یک عمل صالح و یک قطعهاى از بهشت بود. اینکه در دعاى ماه مبارک رمضان از خداى متعال میخواهید که شما را فائز به جنت کند، معناى آن همین است که این اعمالى را که تجسم اخروى آن، بهشت موعود الهى است، نصیب شما بشود؛[1] و بحمدالله شد. قدر آنچه را که در ماه رمضان آموختید بدانید، و آن را براى خودتان نگه بدارید. آنچه انسان در این ماه رمضان، در میان این اعمالِ شخصى و عمومى و مردمى و اجتماعى مشاهده میکرد، اطعام مردم بهصورت عمومى و بهصورت افطارىِ ساده و همگانى در بین مردم ما بود که بحمدالله …
بهشت اخروی، یکی از نویدهای قرآن به مؤمن
… خیلی زیاد است. به نظر من، شاید در حدود سی، چهل مطلب هست که خدای متعال در قرآن، بر ایمان مترتب کرده. مؤمن از این سی، چهل امتیازِ بزرگ برخوردار میشود که این امتیازات همهاش بزرگ است، همهاش مهم است، همهاش برای سعادتمند شدنِ یک انسان، لازم و واجب و ضروری است. یکی از این سی، چهل موضوع، بهشت اخروی است، یکیاش آن است. یکی از این نویدها ﴿جَنّاتُ عَدنٍ تجَري مِن تَحتِهِمُ الاَنهارُ﴾[2] است و ازاینقبیل سی، چهلتا. (دیدم اگر بخواهیم ما همۀ اینها را بررسی کنیم، همانطوریکه عرض کردم، چهار، پنج روز حداقل احتیاج است به اینکه این نویدها و مژدههایی که به مؤمنین داده میشود، مورد بررسی قرار بگیرد. دو تا را امروز، در این نوشتهای که در دست شماست مطرح کردیم. یکی دو موضوع هم …