رفتن به محتوای اصلی
بازگشت به نمایهٔ «برزخ»

مقایسهٔ دیدگاه رهبران دربارهٔ «برزخ»

برجسته‌ترین پاراگراف‌های هر رهبر دربارهٔ این نمایه، هر کدام از یک متن.

تهیه‌شده با هوش مصنوعیعالم پس از مرگ و پیش از قیامت و حیات برزخی.

امام خمینی

بهشت یا جهنم بودن برزخ برای هر گروه

… دیگران مُحیطَهٌ بِالْکافِرین، وَ إِنَّ جَهَنَّمَ لَمُحیطَهٌ بِالْکافِرین[8]، این الآن احاطه دارد نه «سَیُحیطُ»، الآن محیط است، منتها نمی‌توانیم حالا ادراک کنیم. آن چشم، بسته است الآن، آن حجاب است. حجاب که برداشته شد، آن که اهل جهنم است می‌بیند توی جهنم است. حجاب که برداشته شد، آن که اهل بهشت است، می‌بیند در بهشت است، برزخ هم برای او بهشت است. برزخ هم برای آن طرف دیگر جهنم است. القبر إما حفره من حفر النیران او روضه من ریاض الجنه[9]. چشم از اینجا برداشته شد یک ورق دیگری پیش می‌آید، آن ورقی که یک وقتی پیش آمد، دیگر کار گذشته است، ما امروز باید فکرش را بکنیم.

شاید لایق شدن برای شفاعت پس از تصفیه در عذاب برزخ

علاوه بر آن احتمال دارد که شفاعت نصیب آنان شود که با شفیع ارتباط معنویشان حاصل باشد و رابطه الهی با آنان طوری باشد که استعداد برای نائل شدن به شفاعت داشته باشند و اگر این امر در این عالم حاصل نشود شاید بعد از تصفیه‌ها و تزکیه‌ها در عذاب‌های برزخ، بلکه جهنّم، لایق شفاعت شوند و خدا دانا است که امَدِ آنان تا چه اندازه است.

عالم قبر آغاز حیات روحانی و برزخی

… در کار باشد و قبل از زِواجْ احکام دارد تا زواج، و تا حمل و تا تولد و تا تربیت در بچگی و تربیت بزرگتر و تا حد بلوغ و تا حد جوانی و تا حد پیری و تا مردن و در قبر و ما بَعْدَ القبر. قطع نمی‌شود به همانی که توی قبر گذاشتند، مساله تمام شد؟ اینها اول کار است. همه اینها، همه این زندگی بشر در اینجا و تربیتهایی که در اینجا عقلانی و اخلاقی و اینها می‌شود، اینها آن وقتی که از این عالم منفصل شد و مرتبه کمال پیدا شد و مرتبه- عرض می‌کنم- تجرد پیدا شد، مرتبه هر چه که پیدا شد، بعد از اینکه در قبر رفت، آن وقت عالم قبر- خودش- اولِ حیاتی است، حیات روحانی قبری؛ حیات روحانی و معنوی- عرض می‌کنم که- برزخی؛ [حتی‌] حیات روحانی بالاتر از برزخ. و اسلام و احکام اسلامی که خدای تبارک و تعالی این احکام را فرستاده است، مقصور[3] به این عالم نیست و مقصور به آن عالم هم نیست‌

فشارهای هنگام مرگ، برزخ و قیامت برای بازداشتن انسان از جهنم

… می‌برد و- عرض می‌کنم که- جلویشان را در امور می‌گیرند؛ عمامه آنها را برمی‌دارند، هزار اهانتها می‌کنند. اینها همه عنایاتی است که خدا بر شماها دارد، و ما خودمان نمی‌فهمیم که اینها عنایت است. اگر چنانچه با این هم آدم نشد، در مرضها فشارها بر او وارد می‌شود. اگر در آنجا هم نشد، عِنْدَ النَّزْع[14] فشار زیاد بر او وارد می‌شود. اگر آن هم نشد آن مهالک و آن «عَقَباتی»[15] که در کار هست، در آن عقبات، در برازخ و در آن عقبات بر او چیز [فشار] واقع می‌شود. اگر نشد در قیامت بر او یک فشارهایی وارد می‌شود، برای اینکه جهنم نرود. لکن اگر نشد چطور؟ آخِرُ الدَّواءِ الْکیّ؛[16] خدا نکند به او برسد. در روایتی هست که لابِثینَ فیها احقاباً،[17] این مال اشخاصی است که اهلِ- عرض می‌کنم که- هدایت هستند؛ یعنی اشخاصی هستند که دیانتشان محفوظ است![18] برای من و جنابعالی است! آن وقت هر «حَقْبه» …

امام شهید سید علی خامنه‌ای

حیات برزخی خاص شهدا و تغییر مفهوم مرده و زنده در آیه

… این‌ جوری نیست که شما خیال میکنید: قُل فَادرَءوا عَن اَنفُسِکُمُ المَوت؛[10] اگر شماها ماندن را وسیله‌ی زنده ماندن میدانید، خب پس خودتان نمیرید؛ شما که اینجا نشسته‌اید، کاری کنید که مرگ به سراغ شما نیاید. بعد میفرماید که اینها زنده‌اند، اینها اموات نیستند؛ مفهوم مرده و زنده در این آیه عوض شده. اینها اصلاً مرده نیستند؛ جسم اینها که زیر خاک دفن میشود، شما خیال میکنید اینها میّتند [لکن] اینها اموات نیستند، اینها زنده‌اند، اینها یک حیات برزخی [خاصّی دارند].

قبر باغی از بهشت برای مؤمن یا گودالی از آتش

… هست، هم فشار هست، هم تنگی. «اِنَّ القَبرَ یَقولُ کُلَّ یَومٍ اَنَا بَیتُ الغُربَةِ» [قبر هر روز می‌گوید: من خانۀ تنهایی‌ام] قبرِ من و شما، آنجایی که بناست دفن بشویم، هر روز با ما حرف می‌زند، لکن کجاست گوش شنوایی که این اصوات حقیقیِ موجود در عالم را بشنود؟ «اَنَا بَیتُ التُّرابِ اَنَا بَیتُ الوَحشَةِ اَنَا بَیتُ الدّودِ وَ الهَوامِّ» [من خانۀ خاکی‌ام، من خانۀ وحشتم، من خانۀ کِرم‌ها و گزندگانم] «وَ القَبرُ رَوضَةٌ مِن ریاضِ الجَنَّةِ اَو حُفرَةٌ مِن حُفَرِ النّیرانِ» همین حفره‌ای که انسان در آن قرار می‌گیرد، گاهی اوقات یک بخشی از بهشتِ رضوانِ پروردگار است، برای انسان‌های مؤمن، برای انسان‌های باتقوا، برای کسی که مورد رحمت الهی قرار می‌گیرد؛ یا حفره‌ای است از حُفَرِ نیران. «اِنَّ العبدَ المُؤمِنَ اِذا دُفِنَ قَالَت لَهُ الاَرضُ، مَرحَباً وَ اَهلاً، لَقد کُنتَ مِمَّن اُحِبُّ اَن یَمشی عَلَی ظَهری» [بندۀ مؤمن هنگامی‌که دفن می‌شود، زمین می‌گوید: آفرین! خوش آمدی،] زنده هم که بودی، من دوست می‌داشتم که تو بر روی زمین ـ که من باشم ـ …

نیاز انسان به شفیع در گرفتاری‌های عالم برزخ

… میگویند «تو که دستت باز است، تو که میتوانی، کمکمان کن»، و او کمک میکند. در برزخ هم همین‌جور است. شماها میروید دیگر؛ شماها هم که ماندنی نیستید؛ من و شما همه رفتنی هستیم؛ ما هم همین عالم برزخ را، همین دالان را، همین وادی را در پیش داریم، به آنجا خواهیم رسید. وقتی‌که رفتید، آنجا گرفتاری‌ها زیاد است؛ اگر انسان آنجا بتواند شفیعی داشته باشد که این شفیع به درد آدم بخورد، خیلی قیمت دارد. این شهید، شفیع شماها است.

شادی ارواح بهره‌مند از تفضلات برزخی در روز ولادت منجی

… روز عید واقعی است؛ یعنی روز ولادت، برای همه بشر و تاریخ -حتّی برای گذشتگان - عید است. کسانی بودندکه در دوران تاریک فرعونها و نمرودها و ابوجهلها و سلاطین ظالم، در فقر و ظلم و تبعیض سر کردند و مُردند و رنج کشیدند و روی خوبی ندیدند؛ امروز برای آنها هم عید است. اگر روح آنها در عالم برزخ، از بعضی از تفضّلاتی که پاره‌ای از ارواح برخوردارند، بهره‌مند باشد؛ یقیناً مثل چنین روزی، شادی خواهند کرد. امروز با بقیه ایام و اعیاد، تفاوت دارد. واقعاً اگر ما امروز را «عید الله‌الاکبر» بنامیم، مبالغه و گزاف نیست.