ما میتوانیم خودمان را در این عالم راجع به این محکی که از دو تا آیه شریفه استفاده میشود، بشناسیم که آیا اهل نار هستیم یا اهل بهشت. اگر کارهایمان روی خصام باشد- دشمنی- [اهل نار هستیم.] یک وقت این است که انسان در یک مسئلهای صحبت میکند، مباحثه میکند، خوب بین اهل علم و طلبهها متعارف است که گاهی وقتها به فریاد میکشد مطلب، به داد و قال میکشد مطلب، لکن وقتی که مباحثه تمام شد، برادرند. بعد از مباحثه این طور نیست که این مباحثه اسباب دشمنی باشد. دو تا دوستند، دو تا رفیقند، سر یک مطلبی، مطالبی، او آن طرف مطلب را میگیرد و او آن طرف مطلب [را] و اتفاقاً این یک ورزشی است که در بین طلبهها هست و یک ورزش علمی است که قوی میکند آنها را. در سایر طبقات شاید نیست این طور ورزش. اینها تا حد جنگ و دعوا با هم مقابل میشوند. مرحوم آقای آسید احمد زنجانی- رَحِمَهُ الله- نقل میکردند که در روزنامه ملّا نصر الدین[4] که قفقاز طبع میشده، عکسی انداخته بوده از دو تا طلبه، دو تا اهل علم، یکی این طرف، یکی آن …