رفتن به محتوای اصلی

ایمان

نام‌های دیگر: ایمان به خدا، ایمان، عزم و جهاد

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

باور قلبی به خدا و دین، شرایط و آثار آن.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:سخنرانی در جمع علما و طلاب و اهالی قم (شرایط اسفبار سیاسی- اجتماعی)— ۱۳۴۱/۰۹/۱۱

سیر زمانی

از ۱۳۴۱ تا ۱۳۶۷
۱۳۴۱۱۳۶۷

فقط سال ۱۳۵۷همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

و لَا تَهِنُوا و لَا تَحْزَنُوا وَ اَنتُمُ الْاَعلَونَ إنْ کُنْتُم مُومِنینَ[1] نه سستی کنید و نه محزون باشید، اگر مومن هستید، علو رتبه دارید و از همه بالاترید. لکن مهم ایمان است. و چطور تحصیل کنیم ایمان را؟ «اسلام» شهادتین است. «ایمان» حظ قلب است. آن چیزی را که زبان بگوید و تلقین کند به قلب، و قلب قبول کند؛ باور کند. اگر باور کردید که خدای تبارک و تعالی قادر مطلق است، حیّ مطلق است، وجود مطلق است، قادر عظیم الشان است، اگر باور کردید این معنا را، دیگر نه حزنی است و نه سستی. یک جلوه‌ای از این ایمان در شما پیدا شد و به واسطه همین جلوه ایمان این سد عظیمی که باورکردنی نبود شکست. سدی که تمام قدرتها، تمام ابرقدرتها، تمام حکومتها، پشتیبان آن بودند. تمام حکومتهای اسلامی- شاید استثنا بشود کرد یکی دو تا- تمام حکومتهای اسلامی پشتیبان بودند. تمام قدرتهای بزرگ پشتیبان بودند.
ایمان فقط این نیست که ما اعتقاد داشته باشیم که خدایی هست و پیغمبری هست و چه، نه، ایمان یک مسئله‌ای بالاتر از این است. این معانی را که انسان ادراک کرده به عقلش، باید با مجاهدات به قلبش برساند که قلبش آگاه بشود، بیابد مطلب را. خیلی چیزهاست که انسان به برهان می‌داند که فلان قضیه فلان طور است یا فلان طور نیست. لکن چون ایمان نیامده است، تاثیر نمی‌کند. مثلًا نوع مردم این طور هستند که در یک شب تاریکی، اگر یک مرده‌ای در محلی باشد پیش او می‌ترسند بخوابند، و همه هم عقیده‌شان این است که مرده هیچ اثری ندارد. هیچ کاری از او نمی‌آید. عقلشان می‌گوید که مرده است. این مرده حس و حرکت ندارد تا بتواند به من ضرر بزند. عقل این را می‌گوید. لکن این مطلب به قلب نرسیده. مرده شورها به قلبشان رسیده. مرده شورها به واسطه تکراری که کرده‌اند، عمل تکرار شده، به واسطه تکرار، آنها پیش مرده می‌خوابند. هیچ برایشان چیزی نیست. این فرق ما بین ادراک عقلی و ایمان است. ادراک عقلی [که‌] آدم می‌کند تاثیر در آدم ندارد. تا ایمان نباشد، مسئله عقلی را قلبش نفهمیده باشد، باورش نیامده باشد، آن مسئله عقلی تاثیرش کم است.
ایمان عبارت از این است که آن مسائلی را که شما با عقلتان ادراک کرده‌اید قلبتان هم به آن آگاه بشود. باورش بیاید. این محتاج به یک مجاهده‌ای است تا به قلب شما [، برسد]. بفهمید که همه عالم محضر خداست. محضر خداست. ما الآن در محضر خدا نشسته‌ایم. اگر قلب ما این معنا را ادراک بکند که ما الآن در محضر خدا هستیم، همین مجلس محضر خداست، این را اگر- ایمان انسان بر آن راه پیدا نیست- مومن بشود انسان‌ به آن، قلب انسان بیابد این مطلب را، از معصیت کنار می‌رود. تمام معصیتها برای این است که انسان نیافته این مسائل را. برهان هم بر آن دارد. برهان عقلی هم قائم است به اینکه خدای تبارک و تعالی همه جا حاضر است. هم برهان است و هم همه انبیا گفته‌اند «وَ هُوَ مَعَکُمْ ایْنَما کُنْتُمْ»[4] قرآن است، او با شماست. هر جا هستید او با شماست. ما این را از قرآن شنیده‌ایم. به برهان هم ثابت هست، لکن به قلب ما نرسیده است. ما مثل مرده شور نشده‌ایم. تا حالا در این باب، ما مثل مردم عادی هستیم که مطلب نرسیده به قلبمان، تا اگر بخواهیم یک غیبت بکنیم، یک تهمت بزنیم، یک کار زشت بکنیم ببینیم محضر خداست. محضر احترام دارد. انسان در محضر یک بزرگی که در نظر خودش بزرگ است، احترام می‌کند از آن محضر. اگر یک شخصی که در نظرتان بزرگ است پیش شما باشد، در محضر او کار خلاف نمی‌کنید، چه رسد به اینکه در محضر او به او خلاف بکنید. کار خلاف مطلقاً آدم نمی‌کند در محضر یک کسی که ادراک کرده است که این بزرگ است، محترم است. چه رسد به این که در محضر آن محترم به خود آن محترم خلاف احترام بکند. محضر، محضر خدای تبارک و تعالی است. عالم محضر است. تمام عالم محضر او است. معصیت مخالفت با خود اوست. با آن کسی است که در محضرش هستید. بسازید.

شاهدها (۱۹ پاراگراف)

اتکا به ایمان و تعالیم اسلام عامل غلبه با دست خالی بر قوای شیطانی

برادران من! با اتکا به ایمان و اسلام بود که ما پیروز شدیم. با اتکا به تعالیم عالیه اسلام و ایمان ما به مبادی بود که با دست خالی غلبه کردیم بر همه قوای شیطانی. دوستان من!

ایمان به خدا رمز پیروزی ملت و نترسیدن جوانان از شهادت و لزوم حفظ آن

… شما که از راههای دور آمده‌اید برای تفقد از من و تفقد از اهالی اینجا! می‌دانید که ما رنجها دیدیم؛ ملت ما خونها داد، ملت ما رنجها کشید. پنجاه و چند سال آن قدر رنج کشید که دیگر طاقت نیاورد. و می‌دانید که رمز پیروزی شما ملت بزرگ، وحدت کلمه و اتکال به ایمان بود. این ایمان به خدا بود که شما را پیروز کرد. این ایمان به خدا بود که از شهادت نترسیدند جوانهای ما. ایمان به خدا آنها را در این مبارزه پیش برد؛ و باید این رمز را حفظ کنید.

قدرت ایمان و اسلام عامل غلبهٔ ملت بر ابرقدرت‌ها، نه ملیت

… برای اینکه شهادت آرزوی او بود. بعض جوانهای من از من شهادت را طلب می‌کردند و مرا قسم می‌دادند که دعا کن که شهید بشویم. زنهایی که جوانهای خودشان را دادند، افتخار بر این‌ کردند که شهید دادیم. و آنکه یک پسر از او باقی مانده بود باز می‌گفت این را هم اهدا می‌کنم. این قدرت ملیت نیست؛ این قدرت ایمان است، این قدرت اسلام است. خلط نکنند، اشتباه نکنند. این اسلام است که غلبه کرد بر ابرقدرتها؛ این اسلام است که فرزندان آن به شهادت راغب هستند؛ این قوه ایمان است که مردم را سرتاسر ایران بسیج کرد. این دست غیبی الهی بود که مردم ایران را- سرتاسر- از بچه دبستانی تا پیرمرد بیمارستانی، با هم هم صدا و با هم هم مقصد کرد. این هیچ جبهه‌ای نمی‌تواند این کار را …

ایمان به خدا و مبادی اسلام، عامل تحول و پیروزی ملت

… هر چه خواستند گفتند و او را بیرونش کردند. همین جمعیت که دیروز از یک «ستاره دار»[2] آن طور خوف و وحشت می‌کرد، مشتش را گره کرد مقابل همه ایستاد و همه را بیرون کرد. این غیر از تحول الهی، غیر از حکم الهی نیست. ایمان است. اگر ایمان نبود نمی‌شد؛ ایمان می‌خواهد. ایمان به خدا این کار را کرد؛ ایمان به مبادی اسلامی این کار را انجام داد. همه با هم، همه با هم گفتند که ما اسلام را می‌خواهیم. این ایمان بود. قدرت ایمان غلبه کرد بر این قدرتها و الّا ما که چیزی نداشتیم. با همان کاردهای توی مطبخها و با همان- عرض می‌کنم- چوبها و با همان چیزها آمدند بیرون و غلبه کردند بر این تانکها و توپها و مسلسلها و …

لزوم حفظ ایمان و وحدت کلمه، سرمایهٔ همهٔ داشته‌های ملت

ایمانتان را حفظ کنید آقا! ایمان به خدا را حفظ کنید، وحدت کلمه را حفظ کنید، این نهضت را حفظ کنید. ما هر چه داریم از این ایمان و وحدت کلمه [است‌]. آنها ایمان را از ما می‌خواستند بگیرند و وحدت کلمه را. کوشش کردند برای این دو تا، و خدای تبارک و تعالی نخواست و با ما بود و متحول کرد یک مملکت و یک ملتی که اعتنا به مسائل دینی نداشت. متحولشان کرد به طوری که همه توجه دارند. همه با ایمان به میدان آمدند. این ملتی …

ایمان به خدا و مبادی اسلامی رمز پیروزی ملت و لزوم تقویت آن

امروز ملت ما زنده است. امروز جوانهای برومند ما زنده‌اند، ایستاده‌اند. اینها بودند که ثابت کردند که توپ و تانک اثر ندارد در مقابل ملت، در مقابل ایمان. ایمان به خدا، ایمان به مبادی اسلامی بود که شما را پیروز کرد. عزیزان من! ایمان خودتان را قوی کنید. گمان نکنید که قدرت مادی این کار را کرد. روی حساب قدرت مادی، قدرتهای آنها میلیونها برابر شما بود؛ روی حساب دنیایی نباید شما غلبه کنید؛ آنها باید با یک یورش شما را از بین ببرند لکن همه حسابهایی که حسابگرها می‌کردند باطل شد! و خودشان هم تصدیق کردند که این نهضت …

غلبهٔ ملت بی‌سلاح با سلاح ایمان بر همهٔ قدرت‌ها

… خدا یک سلطنت 2500 ساله را از ریشه کند؛ در صورتی که پشت سر او امریکا ایستاده بود، شوروی هم سِرّاً بود، و چین هم بود، انگلستان هم بود؛ تمام ابرقدرتها پشت سر او ایستاده بودند. و آن هم دارای همه سلاحهای مدرن بود و ملت ما دست خالی بود؛ تفنگ هم نداشت، هیچ نداشت! لکن قدرت ایمان بود، قدرت خدا بود. این تعجب ندارد که خدای تبارک و تعالی مقدر بفرماید یک ملتی که هیچ ندارد، هیچ سلاح ندارد، همین سلاح ایمان دارد، بر همه قدرتها غلبه بکند.

حل پیچیده‌ترین مشکلات جهان با ورود ایمان و عمل برای خدا در همهٔ شئون

… که جامعه‌ها از انسانها تشکیل شده است که دارای بُعد معنوی و روح عرفانی است. و اسلام در کنار مقررات اجتماعی، اقتصادی و غیره به تربیت انسان بر اساس ایمان به خدا تکیه می‌کند و در هدایت جامعه از این بُعد بیشتر برای هدایت انسان به طرف تعالی و سعادت عمل می‌کند. اگر ایمان به خدا و عمل برای خدا در فعالیتهای اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و سایر شئون زندگی بشر وارد شود پیچیده ترین مشکلات امروزی جهان به آسانی حل می‌شود. امروز دنیا، هم در این بن بست گرفتار شده است و هم نمی‌خواهد به نوع هدایت انبیا تسلیم شود. ولی سرانجام چاره‌ای جز تسلیم ندارد.

قوهٔ اعتقاد به خدا راز شهامت و پیروزی مسلمانان اندک بر سپاه روم

… یکی من، بیست و نه نفر دیگر با من همراهی کنید تا برویم سراغ اینها! ما این شصت هزار را، سی نفری این شصت هزار را بزنیم تا بفهمد! هشتصد هزار نفر هم اصلِ اردوی روم بود. گفتند آخر با سی نفر نمی‌شود. بالاخره با او چک و چک کردند تا حاضرش کردند که شصت نفر باشند. برای هر هزار نفر یک نفر رفتند و شکستند، شبیخون زدند و شکستند برای اینکه قوه داشتند؛ یک قوه‌ای بود در آنها، قوه اعتقاد به خدا. اعتقاد به خدا باید پیدا بکنید قوه پیدا می‌کنید. اگر چنانچه ما پشتوانه‌مان عبارت از خدا باشد دیگر ترس نداریم؛ اگر برای دنیا باشد باید خیلی هم بترسیم. خوب برای دنیا می‌خواهم [به‌] دست بیاورم، چرا دنیایم را بدهم برای دنیا؟! آن کسی که جوانش را می‌دهد، اگر پشتوانه‌اش خدا باشد چیزی از جیبش نرفته برای اینکه رضای …

روح ایمان، عامل غلبهٔ مسلمانان کم‌شمار و فقیر بر دو امپراتوری

وقتی که مطلبْ الهی شد، دیگر خوف از قدرتها [نیست؛] هیچ قدرتی مثل قدرت خدا نیست. خوف از قدرتها کسانی باید داشته باشند که اعتقاد به خدای تبارک و تعالی ندارند. مسلمین، مومنینی که اعتقاد دارند به مبدا قدرت، اینها از قدرتها نباید بترسند. پیغمبر اکرم که ایمان به قدرت مطلق خدای تبارک و تعالی داشت، در صورتی که عددشان کم بود و چیزی نبود و فقیر هم بودند، از همین فقیرهای بیچاره بودند، لکن قدرت ایمان داشتند و قیام کردند و قدرتها را یکی بعد از دیگری شکستند و همه را دعوت به توحید کردند، توحید را در جامعه رشد دادند، و در یک زمان کمی، مسلمینی‌ که در جنگ وقتی که می‌رفتند چند نفرشان یک شتر داشتند، در یک جنگ- مثلًا- مهمی شاید ده تا اسب داشتند، نداشتند چیزی، ده تا شمشیر داشتند، چند نفرشان یک شتر داشتند، مع ذلک چون قوّت ایمان داشتند دو تا امپراتوری را در یک ظرفِ کمی، یک امپراتوری روم را که آن وقت مهم بود، یکی هم ایران که مهم بودند- این دو تا امپراتوری آن وقت در دنیا مقدم بر همه بودند- آنها را شکستند و غلبه بر آنها کردند و اسلام را بردند تا روم و تا- عرض بکنم که- اروپا هم رساندند. عمده همان روح ایمان است که بر انسان باید چه باشد. این قدرتهایی که الآن ما مواجه با آنها هستیم هی می‌ترسانند آدم را از اینکه ابرقدرتها هستند! شوروی هست، امریکا هست، انگلستان هست. صحیح است، اینها قدرتهایشان زیاد است، لکن قدرت یک ملتی که حق می‌گوید، که برای خدا قیام کرده است، می‌خواهد که مملکتش مملکت اسلامی …

ناتوانی هیچ سلاحی در مقابله با ایمان و قیام ملت

ولی حالا ملت چه بکند؟ مستشارهای خارجه ریخته‌اند به ایران و همه چیز دست آنها هست، قدرت دست آنها هست، ملت ضعیف است. این اشخاصی که [از] حقوق بشر [دائم‌] دم می‌زنند، همینها ملت ما را به این طور گرفتاری کشاندند. چه بکند یک ملت ضعیفی که اسلحه ندارد، [قدرت‌] ندارد؟ ولی هیچ اسلحه‌ای با ایمان نمی‌تواند مقابله بکند، هیچ اسلحه‌ای با قیام ملت نمی‌تواند مقابله بکند. امروز همه اسلحه‌ها نمی‌توانند مقابله کنند با قیام مردم؛ هر چه بکشند باز نمی‌توانند. این مصیبتها که می‌بینید، که همه شهرها الآن گرفتار هستند؛ هر روز یا گرفتار پلیس هستند یا گرفتار جُنْدیها و لشکریها هستند با تانک و توپ و مسلسل، یا گرفتار یک دسته‌ای هستند که می‌آیند تظاهر می‌کنند و زنده باد و جاوید باد می‌گویند. توی خانه بعض مراجع مردکه رفته و …

قدرت ایمان شرط غلبهٔ ملت با دست خالی بر قدرت‌های شیطانی

… و چند سال در تحت فشار طاقتفرسا بود و همه قدرتها را از او سلب کرده بودند و تمام زندگی آنها را تباه کرده بودند، اینها در عین حال قیام کردند و نهضت کردند. و من نمی‌توانم اسمی روی این نهضت بگذارم الّا اینکه نهضتْ اسلامی و به قدرتِ اسلام بود و به قدرت ایمان بود. اگر قدرت ایمان نبود امکان نداشت با دست خالی یک ملتی بر این قدرتهای شیطانی غلبه کند. این قدرت اسلام و قدرت ایمان بود که مردم را به وحدت کشاند. و این وحدت و قدرت ایمان بود که مردم را به پیروزی کشاند.

قوت ایمان، سرمایهٔ ملت بی‌سلاح در برابر قدرت‌ها

لکن ملت بحمد الله ایستاد و با اینکه هیچ دستش نبود، قوّت ایمان داشت. یعنی یک نهضت اسلامی بود؛ همه با اسم اسلام جلو می‌رفتند. چون با اسم اسلام بود و با ایمان به خدا بود، بر همه قدرتهای بزرگ، ابرقدرتها غلبه کردند و آن دستگاه بزرگ را فرو ریختند. با دست خالی توپها و تانکها و همه را شکست دادند و کاخها را فرو ریختند. و حالا او را …

قیام و پیشبرد نهضت با قدرت اسلام و ایمان

خوب، در هر صورت شما بدانید که اینها این طور کردند. و ملت ما، ملت غیور ایران تاب نیاورد و همه با هم، با قدرت اسلام، با قدرت ایمان قیام کردند، و با قدرت ایمان پیش بردند. این نهضت و این پیشبردی و این پیروزی، مرهون این طبقه جوان ایران، آن هم طبقه جوان درجه سه؛ طبقه جوان محروم [است‌]؛ آنها این مساله را پیش بردند، این نهضت را پیش بردند؛ و ما باید از آنها تشکر کنیم. در هر صورت ... شماها باید در مَحالّ خودتان که می‌روید نصیحت کنید …

کنار زدن ابرقدرت‌ها با ایمان راسخ ملت

… و بعدها مطلعین، اشخاصی که اطلاع از حقایق دارند بعدها خواهند نوشت، در تاریخ خواهد ثبت شد؛ ما همه آن را اطلاع نداریم. آن چپاولهایی که اینها کردند، آن خیانتهایی که اینها کردند، ما نمی‌توانیم الآن شرح بدهیم. اطلاعش را هم نداریم. مطلعین کم کم خواهند اینها را گفت. در هر صورت از این به بعد ما احتیاج داریم که همه با هم باشیم برای خدای تبارک و تعالی با ایمان راسخ؛ همان طوری که ایمان راسخ ملت ما ابرقدرتها را کنار زد.

بن‌بست جامعهٔ بدون خدا و بدون عمل برای خدا در حل مشکلات

- جامعه بدون خدا و بدون ایمان و عمل برای خدا آن چنان با مشکل رابطه کارگر و کارفرما گرفتار شده است که وقتی هم می‌خواهد این مشکل را حل کند مشکلی بزرگتر ایجاد می‌کند که در حل آن، خود را در بن بست می‌بیند! ولی در جامعه اسلامی که همه چیز بر اساس و معیار اسلام و ایمان سنجیده و عمل می‌شود، هرگز مشکلی پیش نخواهد آمد.

اتکا به ایمان، پشتوانهٔ حتمی پیروزی مردم ایران

جواب: مبارزات مردم ایران به اوج خود رسیده است، و من امیدوارم که در آینده‌ای نه چندان دور موفق شویم تا شاه را از مملکت بیرون کنیم. امروز مردم ایران کاملًا به مبارزات خود آگاهی دارند و می‌دانند چه راه دشواری را در پیش دارند، ولی با اتکا به ایمان خود پیروزی آنان حتمی است.

کوشش برای تقویت روحیه و ایمان افراد ضعیف

اما فرج و پیروزی حق بر باطل، از آن نزدیکتر است. و از این پس جا دارد که همه‌ کارهای خود را تعطیل کنیم- نه برای همیشه- که به همین زودی ظالم جبار سرنگون می‌شود. در بازکردن مغازه‌ها و کارخانه‌ها عجله نکنید. در تقویت روحیه و ایمان کسانی که ضعیفند بکوشید که روزی دست خداست. چند روز تعطیل کسب و کار برای رضای خدا کسی را از گرسنگی نمی‌کشد. عزت و ثروت دست خداست. از مرگ نترسید که حیات و ممات به دست خداست. تعطیل را ادامه دهید که فرج نزدیک است.