رفتن به محتوای اصلی

ایثار

نام‌های دیگر: فداکاری، از خودگذشتگی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

گذشتن از جان و مال و منافع خود در راه خدا و دیگران.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:اولین نماز جمعه‌ بعد از شروع جنگ تحمیلی— ۱۳۵۹/۰۷/۰۴

سیر زمانی

از ۱۳۵۹ تا ۱۴۰۴
۱۳۵۹۱۴۰۴

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

اصل و لبّ قضیّه هم در عنوان پاسدارى، این است که انسان حاضر باشد براى حراست از این انقلاب و از این نظام از خود بگذرد. از خود گذشتن یک کلمه‌ى سهل و ممتنعى است؛ بعضى میگویند «ما که حاضریم در گرماگرم جبهه‌ى جنگ برویم، بجنگیم و کشته بشویم، این از خود گذشتن است» لکن این‌جور نیست؛ از خود گذشتن اوّلاً خیلى مشکل‌تر از این حرفها است؛ ثانیاً از همین الان شروع میشود، از همین لحظه شروع میشود؛ از همین احساسى که در ذهن من و شما هست، از‌خود‌گذشتگى شروع میشود تا میرسد به آنجایى که انسان در میدان جنگ بتواند از جان خود هم بگذرد. قدم اوّل، گذشتن از یک چیزِ کمتر از جان است، از یک چیز کوچک، از یک نام، از یک نشان، از یک احترام، از یک ارزش مادّى، از یک خانه‌ى خوب، از یک ماشین، از یک پول؛ از اینها اگر توانستیم بگذریم، از جان هم راحت میتوانیم بگذریم. این‌جور نیست که کسى در بند غرایز خود اسیر باشد و غریزه ــ چه غریزه‌ى شهوانى، چه غرایز دیگر زندگى ــ انسان را مثل پر کاهى به این ‌طرف و آن‌ طرف بکشاند، بعد انسان با خودش فکر کند و بگوید ما که حاضریم جانمان را در راه خدا بدهیم! این‌جورى نیست؛ خیال میکنیم.
موضعگیری در قبال خدا و بندگان خدا و امر خدا و آنچه که مربوط به ذات مقدّس پروردگار است، عبارت از گذشت است. شهید در قبال خدا، گذشت و ایثار کرده است. ایثار، یعنی ندیدن و به حساب نیاوردن خود. این، اوّلین موضعگیرىِ شهید است. اگر او خود را به حساب میآورد و در معرض نابودی و خطر قرار نمیداد، به این مقام نمیرسید. این جوانانی که در جبهه‌های جنگ، در گرمای خوزستان، در زیر آفتاب شصت و پنج درجه حرارت و یا در سرمای کردستان، بر روی کوههای پر از برف، رفتند و جان را فدا کردند، همه‌شان خانه داشتند، زندگی داشتند، پدر و مادر مهربان داشتند، بعضی همسر عزیز و نازنین داشتند، بعضی فرزندان و جگر گوشگان داشتند، آسایش داشتند، آرزو داشتند؛ اما همه را گذاشتند و رفتند.
مسئله‌ی دوّمی که مسئله‌ی اساسی است، قضیّه‌ی معاد، قضیّه‌ی محاسبه، قضیّه‌ی تمام نشدن قضایا با زوال جسم -با مرگ- است؛ این خیلی مسئله‌ی مهمّی است؛ اینکه حساب و کتابی در کار است؛ «فَمَن یَعمَل مِثقالَ ذَرَّةٍ خَیراً یَرَه». ملّتی که این اعتقاد را داشته باشد و در برنامه‌ی عملی‌اش این معنا باشد که «فَمَن یَعمَل مِثقالَ ذَرَّةٍ خَیراً یَرَه. وَ مَن یَعمَل مِثقالَ ذَرَّةٍ شَرّاً یَرَه»،[6] در زندگی‌اش تحوّل اساسی به وجود خواهد آمد. اعتقاد به امتدادِ نتایج عمل، ایثار و جهاد را معنا میبخشد و منطقی میکند. یکی از ابزارهای مهمّ ادیان -که در اسلام به‌طور واضحی وجود دارد- مسئله‌ی جهاد است. جهاد باید همراه با ایثار باشد؛ وَالّا جهاد نخواهد شد. ایثار یعنی ازخودگذشتگی. در منطق عقل ابزاری، ازخودگذشتگی یک امر بی‌منطقی است. خب، چرا من از خودم بگذرم؟ این اعتقاد به معاد است که این را منطقی میکند، عقلانی میکند. وقتی ما معتقدیم که هیچ عملی از بین نخواهد رفت و همه‌ی اعمال محفوظ است و ما در آن زندگی واقعی -که حَیَوان واقعی و زندگی واقعی است؛ «اِنَّ الدّارَ الآخِرَةُ لَهِیَ الحَیَوان»[7] - این اعمال را در مقابل چشممان خواهیم دید، آن‌وقت اینجا اگر برای تکلیف، برای وظیفه یک چیزی را از دست دادیم، احساس خسارت نمیکنیم؛ ولو آن چیز جانمان باشد، ولو آن چیز عزیزان و فرزندانمان باشد. باید اینها جزو الگوی پیشرفت بیاید و در پیشرفت یک جامعه معنا پیدا کند. بنابراین مسئله‌ی اصلی، مسئله‌ی توحید و مسئله‌ی معاد است.

شاهدها (۱۵۶ پاراگراف)

تکرار جلوه‌های ایثار تاریخی به دست جوانان بسیجی در جبهه

… که در دوران جنگ تحمیلی به برکت بسیج، مثل پیران سالک راه خدا، حقایق هستی را شناختند و راه به معنویّتی بردند که انسانهای معمولی با سی سال، چهل سال تلاش نمیتوانستند به آن حقایق و چشمه‌های فیّاض برسند. آنچه را که ما در تاریخ خوانده بودیم، در زمان خود دیدیم. در جنگ، مجروح تشنه‌ای آب را از لبان خود بگیرد و به لبان تشنه‌ی مجروح دیگر برساند و او هم به سومی بدهد و هیچکدام فرصت پیدا نکنند کام تشنه‌ی خود را در هنگامه‌ی شهادت سیراب کنند و به خاطر ایثار، تشنه شهید شوند. هر کس اینها را میخواند، داستانهای تمام‌شده‌ی تاریخ به حساب میآمد و فکر نمیکرد قابل تکرار باشد؛ اما صدها و هزارها بار این جلوه‌های فضیلت، به وسیله‌ی جوانان پاک و خالص بسیجی در جبهه‌های جنگ تکرار شد. بسیج مثل ستاره‌ی درخشانی شد؛ هم سرنوشت جنگ را با حضور خود تحت تأثیر قرار داد؛ هم به نیروهای مسلّح - ارتش و سپاه - روحیّه بخشید و هم توانست در پشت جبهه، کانونهای عظیمی از معنویّت و عشق و خدمت و ایثار به وجود آورد؛ زن و مرد و پیر و جوان به این میدان آمدند و …

مقدم داشتن منافع ملت و کشور بر آسایش و امتیازات شخصی

… خود حاضرند همه‌ی توانشان را در خدمت اهداف نظام و انقلاب و منافع ملت به کار برند. اگر ما بخواهیم از اوّلِ پیروزی انقلاب تاکنون، در میان عوامل انسانی، به دنبال مؤثّرترین عامل بگردیم، عامل بسیج را پیدا میکنیم. معنا و مفهوم و حقیقت بسیج، جز این چیز دیگری نیست. یک انسان به خاطر بصیرت و روشن‌بینی خود - که با روح گذشت و فداکاری همراه است - آسایش و راحتی خود و کسب امتیازات شخصی را در درجه‌ی بعد قرار میدهد؛ اما منافع ملت و کشور و سربلندی مردم و پیشرفت انقلاب و آبرومندی نظام را بزرگترین هدفِ خود میکند. این چیز بسیار بزرگ و بااهمیتی است.

فداکاری شهیدان آشکارکنندهٔ قدر امام و عظمت امت و معنابخش مجاهدت ملت

عزت‌ و استقلال‌ امروز کشور و حرکت‌ آن‌ به‌ سوی‌ شکوفایی‌ و کمال‌ یکسره‌ باید مرهون‌ خون‌ شهیدان‌ شمرده‌ شود. فداکاری‌ این‌ جوانمردان‌ نامدار زمانه‌ گوهر فروزانی‌ بود که‌ توانست‌ قدر شخصیت‌ امام‌ و عظمت‌ امت‌ را بر جهانیان‌ آشکار کند و به‌ مجاهدت‌ ملت‌ ایران‌ معنا بخشد.

رها کردن کشاورزی و محصول برای رفتن به جبهه

نمیگوییم فقط بسیجیها مؤمنند؛ نه، مؤمن زیاد است، انقلابی زیاد است، همه هم خوبند؛ اما یک عّده در میان انقلابیون پیدا میشوند که آمادگیشان، کمربستگیشان، پا به رکاب بودنشان، شجاعتشان، اخلاصشان برای رفتن به سمت هدفهای انقلاب از دیگران بیشتر است. اینها بسیجی هستند. وقت کشاورزی، کشاورزی خود را رها میکرد؛ وقت درو، محصولش روی زمین میماند؛ چرا؟ چون رفیقش از جبهه اطّلاع داده بود که عملیات نزدیک است؛ لذا بی‌محابا حرکت میکرد. آن وقتی که برای رسیدن به بعضی دستاوردهای مادّی ممکن است بعضی افراد با هم مسابقه بدهند، این بسیجی جلو نمیافتد؛ عقب میماند؛ اصراری ندارد. بسیجی چنین آدمی است.

روح ایمان و جهاد و ایثار مردم، ابزار تحقق ارزش‌های انقلاب

ارزشها که میگوییم، یعنی دین، ایمان، استقلال سیاسی، استقلال اقتصادی، استقلال فرهنگی، آزادی فکر، رواج اخلاق فاضله، حکومت مردمی، حکومت صالح و انسانهای برخوردار از دین و تقوا در رأس کارها. ابزار تحقق این خواسته‌ها چه بود؟ روح ایمان و جهاد و فداکاری و ایثار همین مردم مؤمن. آن چیزی که توانست این بنای رفیع و این بنای اسلامی را بعد از قرنها در این مملکت استوار کند، چه بود؟ آن عبارت بود از این که ارزشهایی از این قبیل - که عرض کردیم - پایه بنای نظام جدید باشد و زندگی نوینی در این منطقه از عالم براساس این ارزشها به وجود آید. برای …

عزت فداکاران و سربلندی خانواده‌هایشان در همهٔ ملت‌ها

در همه‌ی ملتها، عزیز و عزیزتر، آن کسی است که فداکاری می‌کند. در میان همه‌ی اقوام و ملل عالم، آن جوانی که جان خود را در عنفوان جوانی بر کف دست می‌گیرد و فداکاری می‌کند، عزیزترین است. در میان همه‌ی کشورها و همه‌ی ملتها آن خانواده‌ای که جوان و نهال برومند خود را تقدیم آرمانهای والای ملت کرده است، سربلند و مفتخر است. این مخصوص کشور ما نیست؛ اما یک چیز مخصوص کشور ماست و آن این است که شهادت و فداکاری برای این آرمانها، به‌عنوان برجسته‌ترین فضیلتهای دینی به حساب می‌آید که در حدیثی وارد شده است: «فوق کل برٍ برٌ حتی یقتل الرجل فی سبیل‌الله»[1] ؛ هر خوبی و هر عمل نیکی که شما فرض …

فداکاری و خطرپذیری امام در سنین کهولت در راه تکلیف شرعی

… برای ما که آن روز جوان بودیم، زندان رفتن و ماجراهای مشکلی که پیش میآمد، خیلی سخت نبود؛ بیشتر شبیه یک سرگرمی بود؛ اما امام در آن سال - در سال شروع مبارزه - شصت‌وسه ساله بود. در شصت‌وسه سالگی، این مرد با جوشش احساس خود میتوانست احساسات یک ملت را به جوشش آورد. زندان رفتن و تبعید شدن برای کسی در آن سنین، کار آسانی نبود؛ اما این فداکاری و از خودگذشتگی و خطرپذیری در این مرد آشکار شد. این هم بُعد جدیدی بود؛ یعنی مردی که در راه آرمانهای بزرگ و در راه تکلیف شرعی، هیچ مشکلی نمیتوانست مانع راه او بشود. این جریان، درسال ۴۲ و ۴۳ به تبعید چهارده ساله امام، اول به ترکیه و بعد هم به عراق منتهی شد.

فداکاری برای عدالت و آزادی و فضیلت که دین تأمین می‌کند

… بالا داشته باشد؛ اما تبعیض و تفاوت در جامعه وجود داشته باشد. عدّه‌ای باشند که بتوانند با کمک آن ثروتی که این کشور دارد، بر جمع کثیری از مردم ظلم کنند، زور بگویند و آنها را استثمار نمایند! برای این، انسان جا دارد کار کند!؟ برای این، انسان باید فداکاری کند؟ فداکاری، برای عدالت و آزادی و شادی و بهجت روح انسانی است و اینها را دین تأمین میکند. فداکاری برای این است که انسانها اخلاق حسنه و فضیلت پیدا کنند؛ در محیط انسانیت، بهشت صفا باشد. برای این باید کار کرد؛ برای این تبلیغ کنید؛ در این جهت تبلیغ کنید.

پیروزی نیروی ایمان و ایثار مخلصان و جوانان مؤمن بر هر دشمن و توطئه

… و اقتصادی و فرهنگی نتوانستند این کلمه‌ی طیبه را از رشد و تکامل باز دارند، و ملت ایران با پیشتازی شهیدان و ایثارگران و رزمندگان خود با تمسک به اسلام و ایمان صادقانه و هوشمندانه توانست دست آورد گرانبهای خود را پاسداری کند و به نقطه‌ی ثبات و استحکام برساند. هرگز نباید گمان کرد که جبهه کفر و ظلم و استکبار و مادی‌گری، از تلاش خصمانه‌ی خود برای آسیب رساندن به انقلاب که امروز در قالب نظام جمهوری اسلامی متبلور است، دست برداشته است، ولی شک نیز نباید کرد که امروز و همیشه، تلاش مخلصانه‌ی حق‌طلبان، و همت بلند ملت ایران و در پیشاپیش همه، مجاهدت و ایثار مخلصان و از جان گذشتگان و جوانان مؤمن و پاکنهاد بر هر دشمنی پیروز خواهد شد و هر توطئه‌یی را خنثی خواهد کرد و نیروی عظیم ایمان و ایثار در همه‌ی میدانهای خطیر سخن اول و آخر را خواهد گفت.

تقدیم جان، سلامتی و حضور در خانواده از سوی پاسداران برای خدا

درباره پاسداران باید عرض کنم: اینها کسانی هستند که علی‌رغم همه انگیزه‌هایی که در دنیای مادّىِ امروز برای جوانان وجود دارد، لباس عفاف و تقوا پوشیدند، به استقبال معنویات رفتند، برای خدا قدم در میدان گذاشتند و هرجا هرچه از وجودشان لازم بود - جانشان، سلامتیشان و حضورشان در میان خانواده؛ که اینها نعمتهای خداست - همه را تقدیم کردند. بسیاری از این پاسداران و جوانان ما، کسانی هستند که بحمداللَّه سالمند. به شهادت نرسیدند و سلامتیشان را هم از دست نداده‌اند؛ اما در حکم شهدا هستند؛ زیرا آن جایی که حضورشان در جبهه و فعّالیّتشان آنها در میدان لازم بود، آن را به انقلاب و به ملت و به کشور و به خدا …

حفظ کشور به دست صاحبان روحیهٔ ایمان و ایثار در هنگام خطر

… و نام آزاده و نام ایثارگر را مورد تحقیر قرار دهند. وقتی صحبت از ایثارگران میشود، چهره‌هایشان درهم میرود. وقتی صحبت از خانواده‌های شهدا، یا صحبت از نیروهای بسیجی، یا صحبت از نیروهای مؤمن حزب‌اللَّه - که متن عمومی ملت ایرانند - میشود، اینها چهره درهم میکشند. در حالی که کشور ایران را همین نیروها حفظ کردند. الان هم همین نیروها حفظ میکنند. الان هم در هر جبهه و در هر قسمتی، اگر خطری این کشور را تهدید کند، آن کسانی حاضرند پا در میدان بگذارند و فداکاری کنند و از خودگذشتگی نشان دهند، که روحیه ایمانی و روحیه ایثار دارند. آدمهای خودپرستِ منفعت‌طلبی که در همه عمرشان، به جز منافع شخصیشان چیز دیگری را نمیبینند، اینها که از یک کشور دفاع نمیکنند؛ از منافع ملت دفاع نمیکنند. وقتِ جنگ که بشود، جای اینها خالی است؛ وقتِ خطر که پیش آید، جای اینها خالی است؛ وقتی خطری نیست، زبان اینها دراز …

پیروزی کلمهٔ خدا با ایثار مؤمنان و پیروزی باطل با تزلزل آنان

… پیام این است که اگر میخواهید خدا را از خودتان راضی کنید و وجودتان در راه خدا مفید واقع شود و مقاصد و اهداف عالی ربوبی و الهی درباره عالم آفرینش تحقّق پیدا کند، باید خودتان را در مقابل اهداف الهی ندیده بگیرید. تکلیف ما لایطاق هم نیست؛ تا آن جایی که میشود. هر جایی که گروهی از انسانهای مؤمن این کار را کردند، کلمه خدا پیروز شد. هر جایی هم که بندگان مؤمن خدا پایشان لرزید ، بدون برو برگرد، کلمه باطل پیروز شد.

پیروزی باطل و رنج جوامع اسلامی و مؤمنان در نبود گذشت

هر جایی که این گذشت نبود - مثل آن جاهایی که نیست؛ مثل در طول تاریخ که نیست؛ مثل دوران امام حسین علیه‌الصّلاةوالسّلام که اکثریت قاطع زبدگان و خواص و مؤمنان شانه خالی کردند و ترسیدند و عقب رفتند - کلمه باطل پیروز شد، حکومت یزید سرِ کار آمد، حکومت بنی‌امیّه نود سال سرِ کار آمد، حکومت بنی‌عبّاس پنج، شش قرن سرکار آمد و ماند. به خاطر آن که این گذشت انجام نشد، مردم چه کشیدند! جوامع اسلامی چه کشیدند! مؤمنین چه کشیدند!

اهمیت گذشت از جان و عزیزان و زیورهای مادی در انقلاب

… «من گذشت کردم.» هم خودتان خوشحالید و هم دیگران به خاطر این گذشت به شما «آفرین» میگویند. گذشت این قدر مهم است. حتی در حدّ بخشیدن جای خود در صف اتوبوس به دیگری که ظاهراً کار مهمّی هم نیست. بالأخره، یک ربع بعد از آن، اتوبوسی دیگری از راه میرسد و شما میروید. آن وقت ببینید گذشت از جان، گذشت از عزیزان و گذشت از همه زیورهای حیات مادّی، چقدر اهمیت دارد! اینها مگر شوخی است؟!

گذشت رزمندگان، خانواده‌ها و مردم از جان و مال در جنگ و حوادث

… الهى به‌ وجود آمده باشد، تغییر اخلاق مردم به سهولت انجام میگیرد؛ کمااینکه ما در مقابل خودمان این را داریم مشاهده میکنیم و مشاهده کردیم. اخلاق جامعه‌ى ما، به برکت انقلاب، به سمت اخلاق الهى یک گردش قابل توجّهى کرد؛ اگرچه کامل نیست و باید باز هم ادامه پیدا کند. این جوانها را دیدید که در جنگ چه کردند! این پدرمادرها را دیدید که چگونه از عزیزان خود براى خدا و قرآن و دین گذشتند؛ این انسانها را دیدید که چگونه از ثروت شخصى خودشان، زنها از طلاى خودشان، مردها از دسترنج خودشان براى خاطر مصالح عمومى، براى جنگ، براى مشکلات کشور ــ فلان‌ جا سیل آمد، فلان ‌جا زلزله شد ــ صرف‌نظر کردند؛ اینها گردش به اخلاق اسلامى است. قبل از انقلاب، این چیزها بود امّا در مقیاسهاى بسیار کوتاه و کوچک؛ عمومى نبود. مواظب باشید که این حرکت به سمت اخلاق اسلامى ادامه پیدا بکند. اگر جامعه‌ى ما این‌جور بشود، برخوردار از عدالت اجتماعى خواهد شد.

گذشتن شهیدان از جان و راحت برای زنده ماندن اسلام و سربلندی ایران

… بر این فداکاران که درروز غربت فضیلتها و ارزشهای اسلامی به یاری دین خدا و دفاع از انقلاب اسلامی قدعلم کردند و غریبانه جان دادند. سلام خدا و فرشتگان و بندگان صالحش بر این اجساد پاک و نورانی که از خود گذشتند تا کشور و ملت خود را از آسیب متجاوزان محفوظ دارند. سلام ما بر این پاره های دل ملت که دل از زندگی و راحت کندند تا آرامش دل امت و امام تضمینشود، مرگ را استقبال کردند تا اسلام زنده بماند، داوطلبانه به خاک افتادند تاایران سربلند گردد. درود خدا و اولیائش و درود همه ملت ایران بر آنان باد.

رها کردن کار و زندگی و پذیرش خطر مرگ از سوی جوانان

… به طرف پاوه در حرکتند[4] . این ماجرا و این صحنه، بارها تا آخر جنگ تکرار شد. هر وقت که اسم اسلام و فرمان امام به گوش مردم میرسید -فرمان امام، فرمان اسلام بود و مردم برای امام به خاطر اسلام اهمیت قائل بودند- ناگهان میدیدید این ملت، به جوش و خروش در می‌آید. جوانان شهر را، ده را، دانشگاه را، بازار را، کار و کسب را، میدان فوتبال را، همه را رها میکنند و میروند. برای چه؟ برای این‌که جانشان رادر معرض خطر مرگ بگذارند! این شوخی نیست! دشمن که کور نبود. دشمن اینها را دید، دشمن اینهارا تحلیل کرد و فهمید این ملت عقبه‌ای دارد. فهمید تا آن عقبه هست، این ملت را با محاصره اقتصادی و با محاصره نظامی و یا چه و چه، نمیشود به زانو درآورد. پس، آن عقبه را باید بمباران کرد؛ فرهنگ او را، …

لزوم فداکاری برای برپا ماندن دین و ایمان

امیرالمؤمنین (علیه الصّلاة و السّلام) صریحاً بیان میکند: وَ لَعَمرى لَو کُنّا نَأتِى ما اَتَیتُم ما قامَ لِلدّینِ عَمودٌ وَ لا اَخضَرَّ لِلایمانِ عود؛[5] این کلام امیرالمؤمنین است؛ یعنى اگر در صدر اوّل در کنار پیغمبر، ما هم مثل شما ــ آن کسانى که مخاطبین آن بزرگوار بودند ــ عمل میکردیم، یک شاخه‌ى ایمان سبز نمیشد، یک عمود دین بر پا داشته نمیشد؛ پس این چیزها لازم است.

لزوم فداکاری ملت‌های مسلمان برای عبور از موانع

… نتیجه این شد که قرنها مسلمانها شدند سروران عالم و قدرت یگانه‌ى عالم؛ بر اثر همان سختى‌ها بود. با اینکه بعدها در ارکان حکومتهاى اسلامى فساد هم رخنه کرد امّا همان بناى مستحکم و بناى مرصوصِ[14] اوّلى توانسته بود که این بارِ سنگین را در طول قرنها بر دوش بکشد. سختى‌ها را تحمّل کنیم. ملّتهاى مسلمان فداکارى کنند تا از مشکلات عبور کنند و از موانع بگذرند.

تحقق حقیقت انسانیت با ایثار

… این کسانی که قدرت در آنها به حدی میرسد که جان خودشان را حاضرند در راه خدا قربانی کنند، یعنی شهداء، اینها پرواز میکنند. یک جوان شانزده هفده ساله‌ی مجاهد فیسبیل‌الله در آن سال‌های استثنائی جنگ واقعاً یک برقی بود که در تاریخ زد و تمام شد و آن آثار عظیمی داشت. یک جوان مینشست یک وصیت مینوشت که وقتی من این وصیت‌نامه‌ها را میدیدم مثل اینکه یک عارف بزرگ آنرا نوشته، گاهی که ما این کتابها و این نوشته‌های بزرگ عرفا را نگاه میکردیم رنگ و بوی سخن این شهداء رنگ و بوی سخن آن عرفای واصل را داشت، در حالی که من یقین دارم اینها اسم آن کتابها را هم نشنیده‌اند و آن مطالب را از زبان هیچکس نشنیدند، بلکه جوشش درون خود اوست و شکوفایی آن گل وجود بنیآدم و آن حقیقت انسانیت است که با ایثار تحقق پیدا میکند.

گذشتن جوانان از لذت‌های دنیا و والدین از فرزندان خود

… به دست آمد؟ برادران و خواهران عزیز در سراسر کشور! چه شد که شما پیروز شدید؟ آیا جز ایمان شما، توکّل شما به خدا، تصمیم شما براى ایستادگى در مقابل دشمنان خدا، وحدت کلمه‌ى شما که به هیچ وسیله‌اى نتوانستند آن را در هم بشکنند، فداکارى قهرمانانه‌ى جوانان شما؛ جوانانى که در عین جوانى از لذّتهاى دنیا گذشتند و تسلیم وسوسه‌ها نشدند، و پدر و مادرى که از جوانانشان گذشتند و تسلیم وسوسه‌ى محبّت و عشق به اولادشان نشدند، و بى‌اعتنائى به زخارف[15] دنیا، و نگریستن به هدف عالى ــ یعنى سربلندى اسلام و مسلمین ــ عامل دیگرى داشت پیروزى ملّت ایران؟ اگر ایران در آن روزى که دشمن به او از همه ‌طرف حمله کرد، به شرق یا به غرب ــ به آمریکا، به اروپا، به شوروى ــ رو مى‌آورد، باز هم پیروز شده بود؟ نمیگذاشتند پیروز بشود. جنگ تمام میشد، امّا جنگِ بدون پیروزى، جنگِ بدون افتخار؛ و سلطه‌ى خودشان را بر این ملّت از سر …

فداکاری‌ها مایهٔ سربلندی اسلام، کوتاهی دست بیگانگان و آبروی ایران

جانبازان عزیز که سلامت خود را فدا کرده‌اند و اسیران آزاده و سربلند که سالیانى از آزادى خود را مایه گذاشته‌اند، و خانواده‌هاى این همه، که انواع رنجها را در راه خدا به جان خریده‌اند، همگى در صفوف مقدّم این جایگاه ارزشى، و پشت سر شهیدان والامقام ما قرار دارند. این فداکارى‌هاى بزرگ در کنار حضور مستمرّ رزمندگان ملّت ما در جبهه‌هاى گوناگون کارزار انقلابى توانسته است اسلام را سربلند و دست بیگانگان را از میهن کوتاه، و ایران را بلندآوازه و آبرومند سازد. این مجاهدتها توانسته است راه ملّت ایران را به سوى هدفهاى متعالى اسلام بگشاید و در دنیاى تاریک و اسیر مادّیّت و شهوت، دریچه‌اى به معنویّت به روى او باز کند و به او عزّت و شخصیّت ببخشد.

بی‌اعتنایی جوانان انقلابی به حقوق در آغاز انقلاب

… ــ هرچه توانستیم خرج کردیم، مگر اعتماد مردم باقى میماند؟ مگر مردم کورند؟ مردم ما ــ ایرانى‌ها ــ همیشه جزو هوشیارترین ملّتها بوده‌اند؛ امروز به برکت انقلاب از هوشیارترین‌هایند؛ از هوشیارها هم هوشیارترند. آقایان! مگر مردم نمى‌بینند ما چه جوری زندگى میکنیم؟ آن وقتى که جوان حزب‌اللّهىِ ما میرفت در جهاد یا سپاه یا فلان وزارتخانه، و به او میگفتند چقدر حقوق میخواهی، میگفت آقا این حرفها چیست؟ مگر من براى حقوق آمده‌ام! اصرار میکردند که آقا بالاخره زن و بچّه است، زندگى است، باید بگردد، یک‌ چیزى بگیر. اینها افسانه است به‌ نظر شما؟ به‌ نظرم اگر شما بروید در دنیا این را نقل کنید و کسى وضع چند سال قبل ما را ندیده باشد، خواهد گفت افسانه است، ولى این واقعیّت است. این در همین …

به نتیجه نرسیدن هیچ کاری بدون فداکاری و تحمل سختی

یک کلمه خطاب به ملّت عراق عرض کنم؛ ملّت عراق باید بدانند که این لحظه، لحظه‌ى حسّاسى است؛ اگر بِایستند، «آقایى» نصیب آنها خواهد شد، عزیز خواهند شد؛ البتّه یک مقدارى سخت است؛ فداکارى لازم دارد. بدون فداکارى، هیچ چیزى به نتیجه نخواهد رسید. اگر خیال میکنند عزّت و کرامت و آزادى و زندگى راحت را مثل یک لقمه‌اى میشود در دهان کسى گذاشت، اشتباه است. باید سختى را تحمّل کنند، منتها سختىِ کوتاه‌مدّت و موقّتى است، از بین خواهد رفت. امّا اگر کوتاه بیایند، همین رژیم عراق آنچنان پدرى از آنها در خواهد آورد، آنچنان قساوتى به‌ خرج خواهد داد که قساوتهاى گذشته‌ى او ــ که آنها هم به‌ نوبه‌ى خود بى‌نظیر است ــ در مقابل آن کوچک باشد. اگر این رژیم بر مردمش مسلّط بشود ــ العیاذ بالله‌ ــ از مردمش …

روحیهٔ مردم‌دوستی و ایثار عامل رسیدن ملت به اهداف

… به کسانى که نادار هستند، محتاج کمکند و مستمندند، حتماً کمک کنند. این روح همکارى و همیارى در میان ملّت ما که سنّت قدیمى است و دستور عالى اسلام است، چیز بسیار ارزشمندى است؛ آن را حفظ کنید. بخصوص در ایّام عید و ایّام ماه مبارک رمضان، به آن بیشتر اهمّیّت بدهید. این روحیه ــ روحیه‌ى مردم‌دوستى، روحیه‌ى ایثار، از خودگذشتگى، براى دیگران فکر کردن و کار کردن ــ روحیه‌اى است که ملّت ما را به نتایج و غایات این حرکت خواهد رسانید. با دولت، با مسئولین همچنان ‌که تا کنون بوده‌اید، همراه باشید و کمک کنید؛ همه در یک سنگر قرار دارید و دشمن در مقابل شما است. این مجاهدت عمومى، مجاهدت براى سازندگى کشور، ان‌شاءالله‌ باید در سال ۷۰ یک رشد و سرعت بیشترى پیدا کند تا ما در پایان این سال، شاهد …

تأثیر حتمی هر ایثار کوچک و بزرگ در تکوین دوران انقلاب

… گرفته و همه‌ى آنها بر روى هم این تاریخ پُرشکوه و درخشان و معجزه‌آساى دوازده‌ساله را پدید آورده است. تاریخ انقلاب ما با همین اجزا و عناصر گران‌بها است که در جهان مادّى کنونى، همچون حادثه‌اى معجزنشان و الهى، در کار دگرگون‌سازى جهان و تغییر مسیر انسانها است. آرى، هر گذشت و ایثار کوچک و بزرگى که از یکى از فرزندان انقلاب در لحظه‌اى از لحظات سر زده یا میزند، در تکوین این ماجراى بزرگ و بى‌نظیر ــ یعنى دوران بى‌نظیر انقلاب اسلامى ــ داراى تأثیرى حتمى و حقیقى است و تاریخ انقلاب، مجموع همین لحظه‌ها است.

ازخودگذشتگی مردم در انقلاب و جنگ با فرمان امام

… آن بود که حالا جزئیّاتش را من دیگر رها میکنم. بایستى حضور مردم را، آن حل شدن مردم در انقلاب را نشان بدهد. بهترین خاطره‌ى انقلاب این است که همه از خودشان بیرون آمدند و حل شدند در انقلاب. در دوران انقلاب هم همین‌جور بود، در دوران جنگ هم در مقاطعى همین‌جور بود. ناگهان یک فرمان از امام صادر میشد، میدیدید مردم دیگر سر از پا نمی‌شناسند؛ پدر به پسر میگوید من میروم، پسر به پدر میگوید من میروم، مادر به هر دو میگوید بروید؛ مال میدهند، جان میدهند، اصلاً «خود» دیگر مطرح نیست؛ و همین مقطعها بوده که انقلاب را نگه داشته؛ اشتباه نشود که ما خیال کنیم در همه‌ى این احوال دوازده‌ساله، هر لحظه داشتیم انقلاب را نگه میداشتیم؛ نه، یک لحظه‌هایى هم داشتیم بندهاى انقلاب را باز میکردیم! آنجایى که باز انقلاب جان گرفته، نفَس کشیده، بالا آمده، همین …

لزوم فداکاری در راه خدا و پیروزی جریان حق

البتّه باید در این راه فداکارى کرد، بعضى هم فدا میشوند امّا خط و راه و جریان خدا پیروز خواهد شد، کمااینکه امروز بحمدالله‌ پیروز شده. در این راه هم بایستى صبر و استقامت کرد و حقیقتاً این آیه‌ی شریفه‌ى «وَتَواصَوابِالحَقِّ ‌وَتَواصَوابِالصَّبر»[2] خیلى پُرمغز است. همه باید همدیگر را وصیّت کنیم، توصیه کنیم به نگه داشتن حق، پاسدارى از حق؛ ولو باطل على‌الظّاهر خیلى قوى باشد، ما باید بر حق …

به حساب نیاوردن جان و راحتی و منافع خود

این عامل یک چیزى است مرکّب از دو سه عنصر: یکى توکّل به خدا، دل به دریا زدن به امید خدا؛ دوّم فداکارى، جان را و خود را و راحتى خود و منافع خود را به حساب نیاوردن. من الان میبینم بین رزمندگان برجسته‌ى نام‌ و نشان‌دارمان ــ که بحمدالله‌ زندگى بابرکتشان باقى ماند ــ کسانى را که آن روز رفتند مقابله‌ى با دشمن با چه شرایطى! فراموش نمیکنم من آن ساعات و آن لحظات را که اینها مى‌آمدند براى یک چیز مختصر، یک سلاح کوچک، با التماس …

فداکاری ناشی از احساس معنوی است، نه لزوماً ایمان مذهبی

فداکارى فقط ناشى از دین نیست؛ فداکارى ناشى از یک احساس معنوى است و آن احساس معنوى میتواند دین باشد، یک‌ جا میتواند ناسیونالیسم باشد ــ مگر نیست؟ چقدر شما لشکرهایى را سراغ دارید در دنیا که براى دفاع از میهنشان یا براى اقتدار بخشیدن به میهنشان رفتند خودشان را به آب‌ و آتش زدند و خودشان را به کشتن هم دادند؛ این چیست؟ این ایمان مذهبى است؟ نه، در این جنگهاى فراوان طول تاریخ این[طور] نبوده که فقط ایمان مذهبى حاکم باشد؛ در اغلب آنها ایمان مذهبى نبوده امّا یک عامل معنوى هست ــ یا جاه‌طلبى‌ها، یک عامل معنوى است، منتها عامل معنوىِ منفى؛ یا عامل مادّىِ رقیقى که یک جنبه‌ى معنویّتى …