نقش اصلی در تهیهٔ دائرةالمعارف فقه اسلامی با همکاری فضلای برجسته
یکی از موهبتها و الطاف الهی در دوران جمهوری اسلامی توفیق اقدام به تهیهی دائرةالمعارف فقه اسلامی براساس مذهب اهلبیت علیهمالسلام است که حقاً پدیدهئی افتخار آفرین و ماندگار و راهگشا است. نقش اصلی و اساسی را در این اقدام بزرگ مرحوم آیةالله هاشمی شاهرودی رحمةاللهعلیه بر عهده گرفته و با همکاری گروهی از فضلای برجسته، بخش مهمی از این بنای فاخر را به سامان رساندند. اکنون پس از ارتحال آن عالم محقق، لازم است تلاش مبارک برای به انجام رساندن این کار بزرگ ادامه یابد. اینجانب پس از بررسی و مشورت و جستجوی لازم جناب مستطابعالی را که بحمدالله دارای منزلت علمی و شایستگی وافر میباشید و سالها در تدوین آن اثر برجسته همکاری و مشارکت …
مقام علمی و خدمات به نظام، حوزه و مجمع تشخیص مصلحت
با تأسف و اندوه خبر درگذشت فقیه عالیقدر و رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام، آیةالله آقای حاج سیدمحمود هاشمی شاهرودی رضوان الله علیه را دریافت کردم. این ضایعهی اسفبار که پس از حدود یک سال بیماری سخت و دردناک واقع شده است، مایهی تألّم همهی کسانی است که به مقام علمی و خدمات باارزش ایشان به نظام اسلامی و نیز به مجموعههای فقهی و اصولی و حقوقی حوزههای علمیّه آشنا میباشند. ایشان استادی بزرگ در حوزه علمیه قم و کارگزاری باوفا در مهمترین تشکیلات نظام جمهوری اسلامی، عضو مؤثری در شورای نگهبان و رئیس موفّقی در مجمع تشخیص مصلحت بودند و آثار و برکات علمی بسیاری از خود بر جای نهادند. ایشان همچنین برادر سه شهید و از یاران و شاگردان و همراهان شهید نامآور و بزرگوار سیدمحمدباقر صدر بود. اینجانب مصیبت درگذشت این عالم برجسته را به خاندان مکرم، همسر گرامی و فرزندان محترم و همه وابستگان و نیز به حوزهی علمیه قم و شاگردان و همکاران علمی و ارادتمندان ایشان تسلیت میگویم و رحمت و مغفرت الهی و علوّ درجات ایشان را از خداوند متعال مسألت مینمایم.
تقدیر از خدمات در قوهٔ قضاییه و انتصاب به عضویت شورای نگهبان و مجمع تشخیص مصلحت
با پایان گرفتن دوران مسئولیت در قوهی قضائیه و با تقدیر و تشکر از زحمات و خدمات ماندگار جنابعالی در آن دستگاه، جنابعالی را بر اساس اصل نود و یکم قانون اساسی به عضویت شورای محترم نگهبان برای مدت مقرر قانونی و نیز به عضویت مجمع تشخیص مصلحت نظام در دورهی پنجسالهی جاری منصوب میکنم.
ریاست قوهٔ قضاییه بهدست عالمی مجتهد و مسلط بر مبانی، فرصتی خوب
امروز خوشبختانه قوهی قضائیه با مدیریت و ریاست جناب آقای شاهرودی - عالم، مجتهد، فاضل، مسلط بر مبانی و مباحث - اداره میشود؛ این فرصت خیلی خوبی است. وجود یک چنین افرادی و شخصیتهای برجسته در درون قوهی قضائیه، فرصتهای خوبی است.
قدردانی از خدمات و انتصاب مجدد به ریاست قوهٔ قضاییه
با پایان گرفتن یک دورهی پنجساله از مسئولیّت جنابعالی در رأس قوّهی قضائیّه که در آن تلاش متراکم و خدمات ارزشمندی مشهود گردید، به موجب اصل یکصد و پنجاه و هفت قانون اساسی، این مسئولیّت را برای یک دورهی دیگر به جنابعالی محوّل میکنم.
ویژگیهای علمی و فقهی و مدیریتی رئیس قوهٔ قضاییه و آثار انتصاب او
من خدا را شاکرم که بحمداللَّه بعد از آن که این قوّه بهوسیله یک عالمِ روشن بینِ فاضل پایهگذاری شد، امروز هم بهوسیله یک عالم روشن بین، فاضل، آگاه و نوگرا اداره میشود. آنچه موجب این میشود که بنده قلباً خدای متعال را سپاسگزاری کنم، این است که بحمداللَّه امروز ایشان[1] با برخورداری از علم و نگاه عالمانه به مسائل، تکیه به معلومات فقهی وسیع،گرایش به استخدام روشهای نو و علمی برای پیشرفت امور، بعلاوه نگاه کلان به مسائل قوّه قضاییّه - که این امر بسیار مهمّی است که ما قوه قضاییّه را مثل یک رکن و یک عنصر اصلی در کلّ نظام ببینیم و تأثیر آن را در مدیریّت کلان نظام در نظر بگیریم - و همچنین با شجاعت و قاطعیّت، مدیریّت قوّه را در دست دارند و بنده با گذشت کمتر از یک سال، آثار این انتصاب بجا و بهموقع و مبارک را مشاهده میکنم.
انتصاب به ریاست قوهٔ قضاییه بر اساس اصل ۱۵۷ قانون اساسی
با پایان گرفتن دوران تمدیدشدهی مسئولیّت آیتالله آقای یزدی در قوّهی قضائیّه که با مجاهدتی دلسوزانه و خدماتی ارزشمند همراه بود، جنابعالی را که از چهرههای برجستهی علمی و آراسته به صلاحیّت و مرتبت والا و علم و عمل میباشید بر اساس اصل یکصد و پنجاه و هفت قانون اساسی به ریاست قوّهی قضائیّهی جمهوری اسلامی ایران منصوب میکنم.
انتصاب به عضویت شورای نگهبان
جناب مستطاب حجتالاسلام و المسلمین فقیه بصیر و محقق آقای حاجسیدمحمود هاشمیدامت معالیه، با توجه به مفاد اصل نود و یکم قانون اساسی در مورد شورای نگهبان و از آنرو که جناب آقای محمدیگیلانی از اعضای با سابقه و برجسته فقهای شورای نگهبان، پس از قبول مسئولیت در قوه قضائیه درخواست کنارهگیری از عضویت در شورای مزبور نمودهاند؛ جنابعالی را به عنوان عضو شورای نگهبان منصوب میکنم.
تقدیر از دانش و همت او که آرزوی تدوین دایرةالمعارف فقه را محقق کرد
و وظیفهى خود میدانم که از کلّیّهى علما و فضلاى عالىقدرى که در این طرح بزرگ سهیمند و دامن همّت براى انجام این کار به کمر زدهاند، تقدیر و سپاسگزارى کنم؛ بویژه از فقیه محقّق و عالِم بزرگوار جناب حجّتالاسلام والمسلمین آقاى حاج سیّدمحمود هاشمى (دامت برکاته) که دانش وسیع و اندیشهى پیشرو و همّت بلند و توان کارىِ ایشان موجب شد که آرزوى قلبى اینجانب در عالم تحقّق قدم بگذارد و شروع درخشان این کار امیدهاى دیگرى را زنده نماید. امیدوارم زحمات طاقتفرساى ایشان و همکارانشان در پیشگاه پروردگار متعال مأجور و مورد تأیید و پسند حضرت بقیّةاللهالاعظم (ارواحنا فداه) باشد.
تأسف از فقدان او و ستایش خدمت بیچشمداشتش به انقلاب و حوزه
لازم است بنده هم به نوبهی خودم ابراز تأسّف بکنم از فقدان دو عالم و فقیه باارزش و حقیقتاً ملّا، مرحوم آقای شاهرودی[2] و مرحوم آقای مؤمن؛[3] حقیقتاً هر دو استوانههایی بودند برای حوزهی علمیّهی قم، مفید بودند، ملّا بودند؛ ملّاهایی که در خدمت اهداف انقلاب حرکت میکردند واقعاً، و برای ما، برای حوزه، فقدان این عزیزان ضایعه بود. هم مرحوم آقای مؤمن، هم مرحوم آقای شاهرودی به معنای واقعی کلمه در خدمت آن چیزی که احساس میکردند برای کشور و برای انقلاب لازم است قرار داشتند؛ بدون هیچ چشمداشتی. خداوند انشاءالله درجاتشان را عالی کند و به ما عوض بدهد در برابر فقدان اینها. انشاءالله فقهای جوان ما تلاششان، دقّتشان، کارشان در زمینهی مسائل فقه اسلام را هر چه میتوانند قویتر کنند، دقیقتر کنند، کارها دنبالگیرتر انجام بگیرد؛ [وجود] ملّاهای قوی و بهروز …
انتصاب به ریاست مجمع تشخیص مصلحت نظام
با عنایت به آنچه گفته شد آیتالله آقای حاج سیّد محمود هاشمی شاهرودی را به ریاست و جناب آقای دکتر محسن رضائی را به دبیری مجمع تشخیص مصلحت و اشخاص حقوقی و حقیقی نامبرده در زیر را به عضویت آن در دورهی پنجسالهی جدید منصوب میکنم:
تسلیت درگذشت والدهٔ او، مادر سه شهید
درگذشت والدهی مکرمه آن جناب را که مادر سه شهید سرافراز بودند، به جنابعالی و دیگر بازماندگان تسلیت عرض میکنم و بقاء وجود شریف و دوام توفیقاتتان را از خداوند متعال مسئلت مینمایم.
انتصاب به ریاست هیئت عالی حل اختلاف و تنظیم روابط قوا
در اجرای بند ۷ اصل ۱۱۰ قانون اساسی، هیأت عالی حل اختلاف و تنظیم روابط قوای سهگانه به منظور بررسی و ارائه نظرات مشورتی در موارد حل اختلاف و تنظیم روابط سه قوه تشکیل میگردد و جنابعالی و آقایان: حجتالاسلام سیدمحمد حسن ابوترابی، سیدمرتضی نبوی، عباسعلی کدخدایی و سیدصمد موسوی خوشدل به عنوان اعضای آن هیات عالی برای یک دوره پنجساله انتخاب میشوید. ریاست هیات مذکور به عهده جنابعالی خواهد بود.
تقدیر از مجاهدتها و خدمات ماندگار در دوران مسئولیت قوهٔ قضاییه
اکنون که دوران تمدیدشدهی مسئولیّت آیتالله آقای هاشمیشاهرودی در قوّهی قضائیّه به پایان رسیده است، با تشکّر و تقدیر از مجاهدتها و خدمات ارزنده و ماندگار ایشان، جنابعالی را که از برجستگان علمیِ حوزهی علمیّهی قم و برخوردار از روحیه و توان نوآوری و ابتکار میباشید، بر اساس اصل یکصدوپنجاهوهفت قانون اساسی، به ریاست قوّهی قضائیّهی جمهوری اسلامی ایران منصوب میکنم.
ستایش علم و صلاحیت او در ده سال ریاست قوهٔ قضاییه
… دارد. در همان دوران کوتاهی که ایشان در قوهی قضائیه مشغول بودند - یعنی از اواخر سال ۵۸ تا اوائل سال ۶۰ - ابتکارات زیاد، کارهای بزرگ، نقشههای دوراندیشانه برای قوهی قضائیه طراحی کردند. بحمدالله قوه هم حرکت کرده است و در این سی سال کارهای خوبی انجام گرفته. امروز هم بحمدالله با مدیریت شخصیت برجسته و ممتازی مثل جناب آقای شاهرودی که از لحاظ علم و صلاحیتهای گوناگون و همهجانبه حقاً، انصافاً برجسته هستند و در رأس قوه قرار دارند و ده سال - دو دورهی پنج ساله - بار سنگینِ این قوه را بر دوش کشیدند.
مدیریت عالم مجرب و هوشمند، ضامن تحقق اولویتهای قضایی
مدیریّت عالِم مجرّب و هوشمندی چون جنابعالی که از چهرههای برجستهی کشور میباشید، تحقّق این خواستهها را تضمین خواهد کرد؛ انشاءالله.
ستایش جامعیت علمی، فکری و عملی رئیس قوهٔ قضاییه
به همه حضّار محترم، بخصوص برجستگان علمی و عملىِ قوّه قضاییّه خوشامد عرض میکنیم و به همه کسانیکه در راه استحکام قوّه قضاییّه و جهت عدل و حق دادنِ هرچه بیشتر به این قوّه تلاش کردهاند و مخلصانه نیروی خود را در این راه گذاشتهاند خسته نباشید میگوییم؛ مخصوصاً به رئیس محترم این قوّه حسّاس که به فضل پروردگار شخصیت جامع علمی و فکری و عملی محسوب میشوند - مجتهد، روشنفکر، خوشفکر و فعّال - که این از نعم بزرگ الهی بر ماست. همچنین یاد شهیدان گرانقدر هفتم تیر، بخصوص شهید مظلوم، مرحوم آقای بهشتی رضواناللَّهعلیه را که یک عنصر قوی، مستحکم و بشخصه یک پرچم برافراشته در سیر انقلاب بود گرامی میداریم. شخصیت ایشان و نقاط برجستهای که در ایشان وجود داشت و خدمات ماندگاری که برای نظام …
فقیهی مسلط بر موازین اسلامی که پذیرش مسئولیتش نوید این مجاهدت است
بیگمان دستگاه قضائی جمهوری اسلامی از آغاز تاکنون راه دشوار و نارفتهای را به همّت شخصیّتها و عناصر دلسوز پیموده و بویژه در سالهای اخیر و با وجود مخالفتها و غرضورزیهای گاه گسترده و عمیق، موفّقیّتهای بزرگی به دست آورده است. لیکن عروج به جایگاه و منزلت رفیع قضاوت ناب اسلامی مستلزم مجاهدت پیگیر عالمانه و مدبّرانه و صمیمانهای است که قبول مسئولیّت از سوی جنابعالی که فقیهی مسلّط بر موازین اسلامی و علمی و برخوردار از احاطه و هوشمندی میباشید، میتواند نوید آن را بدهد.
امید به کمال بیشتر شورای نگهبان با دانش و بینش او
با آگاهی از مراتب دانش و بینش و دقت و روشننگری آن جناب، امید آن دارم که حضور شما در شورای مزبور و در کنار دیگر اعضای عالم و بزرگوار آن، موجب کمال بیشتر آن خواهد شد.
انتصاب به عضویت شورای عالی مجمع جهانی اهلبیت (ع)
… یافته و آغاز به کار کرده است،[1] شایسته است برابر موادّ اساسنامهى آن، جمعى از برجستگان رجال علمى و چهرههاى موجّه عالم تشیّع، شوراى عالى آن مجمع را شکل بخشیده، با عضویّت در آن، مسئولیّت خطیرى را که براى اعضاى آن شوراى عالى پیشبینى شده، عهدهدار گردند. لذا جنابعالى را که بحمدالله به صفات مزبور موصوف میباشید، به عضویّت شوراى عالى مجمع جهانى اهلبیت (علیهم الصّلاة و السّلام) منصوب مینمایم.
طرح فقهی موضوعی او کاری مهم و عظیم
آن مسألهی موضوعی فقهییی[4] که جناب آقای هاشمی[5] دنبالش هستند، به نظر من یکی از مصادیق این کار است. کار مهم و عظیمی است که انجام میگیرد و از این قبیل بایستی انجام بگیرد.
شایستگی علمی و عملی برای ادارهٔ مؤسسهٔ دایرةالمعارف فقه
لذا اینجانب که مدّتها است در آرزوى تهیّهى دایرةالمعارف فقه اسلامى بر مذهب اهلبیت (علیهم السّلام) میباشم، جنابعالى را که چهرهى درخشانى در علم و عمل بوده و بحمدالله از مقام والایى در فقه و علوم مرتبط به آن برخوردارید، براى انجام این اقدام بزرگ شایسته دانسته، مسئولیّت ایجاد و ادارهى مؤسّسهاى براى تهیّهى این دایرةالمعارف را به جنابعالى محوّل میکنم تا با همکارى علماى بزرگوار و فضلاى ممتاز حوزههاى علمیّه، این خدمت ماندگار را در زمانى مناسب براى جهان اسلام به انجام رسانید. توفیق جنابعالى را از خداوند متعال مسئلت میکنم.
ارتحال عالم مجاهد و لزوم سامانیابی ریاست مجمع
با توجه به نقش بیبدیل مجمع تشخیص مصلحت نظام در اداره و قوام و استحکام نظام مقدس جمهوری اسلامی و با عنایت به ارتحال عالم مجاهد آیتالله هاشمی شاهرودی رحمةاللهعلیه و ضرورت سامانیابی هرچه سریعتر ارکان مجمع، جنابعالی را به ریاست آن مجمع مهم و تأثیرگذار و نیز به عضویت فقهای شورای محترم نگهبان منصوب میکنم.
دعا برای شفای عاجل و کامل او
بنده فراموش نکنم و یاد کنم از این دو برادر بزرگواری که از دنیا رفتند، جناب آقای ایمانی[5] و جناب آقای مهماننواز،[6] دو امامجمعهی موفّق و محترم؛ خداوند انشاءالله آنها را غریق رحمت کند و خدا انشاءالله برادر عزیزمان جناب آقای شاهرودی[7] را شفای عاجل و کامل عنایت کند.
قدردانی از او و مدیران ارشد قوهٔ قضاییه
… نمیشود؛ همین مقدمات را لازم دارد، همین زیرساختها را لازم دارد. بنابراین آنچه که در زمینهی این زیرساختها - چه نرمافزاری، چه سختافزاری - انجام گرفته است، ارزشمند است؛ باید قدر اینها را دانست. و انشاءالله این سیاستها به همین شکلِ درست ادامه هم پیدا بکند. و واقعاً لازم است که من هم از شخص ایشان، هم - همان طور که ایشان گفتند - از مدیران ارشد قوهی قضائیه در بخشهای مختلف که زحمات زیادی کشیدهاند و جای قدردانی دارد، تشکر کنم.
درخواست عفو محکومان واجد شرایط از رهبری
آیتالله هاشمی شاهرودی رئیس قوه قضاییه در نامه ای عفو و تخفیف مجازات 80 نفر از محکومان را که پرونده آنها در اداره کل عفو و بخشودگی مورد بررسی واقع و حائز شرایط تشخیص داده شده اند را درخواست کرده بود که مورد موافقت مقام معظم رهبری قرار گرفت.
تشکر از بیانات رئیس قوهٔ قضاییه و ستایش جایگاه علمی او
از بیانات جناب آقای شاهرودی رئیس محترم و عالِم و محقق و شخصیت برجسته در قوهی قضائیه تشکر میکنیم. ایشان بیانات روشنگر و مفیدی را ارائه کردند.
برخورد عالمانه و فقهی رئیس قوه با مسائل قوهٔ قضاییه
… نقطه برسیم، روزی است که قضای اسلامی تحقّق پیدا کرده است. همه باید احساس کنند که بدون هیچ ملاحظهای، احقاق حق و ابطال باطل خواهد شد. شرط اوّل هم صلابت، استقلال قوّه قضاییّه، استقلال قاضی، عدم نفوذ جریانات سیاسی و عدم دخالت دستگاههای دیگر در قوّه قضاییه است. بحمداللَّه امروز این معنا تأمین است و ما مشاهده میکنیم که رئیس محترم قوّه با آگاهی از فقه و مفاهیم دینی و با دید عالمانه، همراه با رعایت جوانب شرعی، با مسائل قوّه قضاییّه برخورد میکنند.