نام لار در تاریخ اخیر ایران از نام مرحوم آیةاللَّه العظمی سید عبدالحسین لاری قابل جداکردن نیست. هر جا یادی از لار و نگاهی به تاریخ صد ساله، صد و بیست سالهی اخیر کشور بشود، نام این مرد بزرگ در این تاریخچه، برجسته و درخشنده است.
رهبری حرکت مردم لارستان در مبارزه با استبداد و ایستادگی تا آخرین قطرهٔ خون
… مقدار عزم و ارادهی ملی آنها را بسنجیم، روشنبینی و شجاعت آنها در اقدام را بسنجیم - اگر این وسیلهی سنجش قدر و قیمت جمعیتها و ملتهاست - باید بگوئیم مردم لار و منطقهی لارستانِ بزرگ، به حسب این مقیاسها و معیارها جزو برجستهترین مردم کشورِ پهناور ما هستند. آن روزی که مسئلهی آزادیخواهی و مبارزهی با استبداد در کمتر نقطهای از کشور مطرح بود، در این منطقه به برکت روحانیتِ این مجتهد بزرگ و آگاه، مسئلهی مبارزه با استبداد برای مردم مطرح شد. آن روزی که مقاومت در مقابل اشغالگران خارجی برای بسیاری از ملتهای منطقهی ما و ملت خود ما چندان معنای روشنی نداشت، مردم منطقهی لارستان به رهبری این سید بزرگوار در برابر اشغال انگلیس ایستادند؛ در مقابل زورگوئی انگلیسها جان خودشان را کف دست قرار دادند. مرحوم آیةاللَّه آ سید عبدالحسین لاری در نامهای که به فرزند خودش مینویسد، مینویسد فشارها زیاد است، اما من تا آخرین قطرهی خون خودم ایستادهام. وقتی رهبر اینجور است، وقتی پیشوای مردم اینجور صادقانه میایستد، به طور طبیعی عزم و ارادهی ملی در جهت درست به کار میافتد و ملتها را هدایت میکند. بعد از آن بزرگوار هم فرزند او، مرحوم آیةاللَّه آ سید عبدالمحمد - که شخصیت برجستهی روحانی است - هم مبارزاتی را …
برپایی بزرگداشت او از وظایف مسئولان امور فرهنگی
برپاسازی بزرگداشت، برای عالم عظیمالشأن و مجتهد ممتاز مجاهد، مرحوم آیتاللهالعظمی حاج سید عبدالحسین لاری، که اکنون بحمدالله به تحقق پیوسته است، از جملهی کارهای شایسته و وظایف مهم مسؤولان امور فرهنگی در جمهوری اسلامیست. آشنایی نسل کنونی انقلاب با چهرهی نورانی علمی و سیاسی و جهادی و اخلاقی این شخصیت بزرگ، میتواند برگ زرین تازهای از کتاب قطور افتخارات ملی ایرانیان را در برابر چشم آنان بگشاید؛ و آنان را با تجربههای پیشین خود، که برای امروز و آینده، درس و سرمشق است، هر چه …
برافراشتن پرچم جهاد با اشغالگران انگلیسی در فارس و خاموشنشدن ندای ظلمستیزش
… مجدد شیرازی او را از سامرا و از حلقهی گرم تعلیم و تعلم آن حوزهی بزرگ ، و از میان شاگردان خود برگزیده، به منطقهی فارس و بو شهر، که خود از وضعیت حساس آن به خوبی مطلع بوده است، گسیل دارد. آن روز منطقهی فارس و بو شهر، اسیر سلطهی جبار نظامیان انگلیسی بود. و این قطعهی خونین از میهن و ملت ما، از اشغال خشن و ظالمانهی نظامیان و سیاستمداران انگلیسی، در رنج و مصیبت میزیست، مرحوم سید عبدالحسین لاری پرچم جهاد و مبارزهی با اشغالگران را برافراشت؛ و اولین نمونهی کوچک، ولی پرمعنا از حکومت اسلامی را، در این خطه تشکیل داد. بدیهیست که عده و عدهی اشغالگران انگلیسی و رجال سیاسی و درباری دستنشاندهی آنان، توانستند بر مجموعهی کوچک و مؤمن، ولی تهیدست پیرامون سید بزرگوار فائق آیند و آن بزرگوار و خانوادهاش را به محنتی سخت دچار کنند؛ ولی ندای حقطلبانه و ظلمستیز آن عالم دینی راستین را نتوانستند خاموش سازند.
نقش در جریان مشروطیت و مبارزه با استبداد قاجاری در فارس
و آن روحانی جلیلالقدر یک بار دیگر در جریان مشروطیت ایران، حضور روحیه قوی و ذهن روشن و درک عمیق خود از قضایای کشور را، به نمایش گذاشت. علم عدالت خواهی و مبارزهی با استبداد قاجاری را، در منطقهی فارس برافراشت.
جمع علم دین با جهاد و سیاست و لزوم تحقیق دربارهٔ ابعاد شخصیتش
بیشک مرحوم آیتاللهالعظمی سید عبدالحسین لاری یکی از فقهای بزرگ و کمنظیریست که به طور یکسان، عرصهی علم دین، و صحنهی جهاد و سیاست را، با مشعل فروزان وجود خویش روشن ساخته است. او یکی از مفاخر حوزههای علمیه، و یکی از شخصیتهای برجستهی تاریخ ایران است. سزاست که دربارهی ابعاد علمی و اخلاقی و جهادی و سیاسی این شخصیت بزرگ، تحقیق و تفحصی شایسته، صورت گیرد و اندکی از حق عظیم او و خاندان با فضیلتش ادا شود.
مبارزه با سلطهٔ انگلیس و برای مشروطیت و حکومت اسلامی
… حافظیه - شاید در همین نقاطی که الان شما حضور دارید - مشغول زیارت عاشورا بود که ریختند و او را گرفتند و تبعید کردند. میرزای دوم - میرزا محمدتقی شیرازی - که در سالهای بعد از جنگ جهانی اول، رهبر مبارزهی ملت عراق در مقابل تهاجم انگلیسها و اشغال انگلیسها بود. مرحوم سید عبدالحسین لاری چهرهی برجسته و ممتازی بود که در حدود صد سال قبل، در همین استان و به کمک عشایر غیور و دلیر استان فارس، مبارزات خودش را شروع کرد؛ با سلطهی انگلیسها مبارزه کرد؛ برای استقرار نظام قانونی و مشروطیت مبارزه کرد؛ برای تشکیل حکومت اسلامی مبارزه کرد. روحانیت استان از این نمونهها بسیار دارد که همه هم به کمک مردم مؤمن و غیور استان فارس - چه عشایر و چه مردم شهرها و چه بخصوص شهر شیراز - مستظهر بودهاند. مرحوم سیدنورالدین حسینی، در همین شهر شیراز عضو سفارت بیگانه را - که به مقدسات مردم اهانت کرده بود - …
ضرب نخستین سکهٔ حکومت اسلامی و اقدام به تشکیل آن
… اقتصادی انگلیس بر کشور را جمع کند. گاندی هم در هند این کار را کرد، [امّا] سی سال بعد از میرزای شیرازی؛ یعنی ابتکار این جنگ نرمِ بینظیر، مال میرزای شیرازی است. قویترین مقاومت عراقیها در مقابل تسلّط دولت انگلیس بر عراق را میرزا محمّدتقی شیرازی فرماندهی کرد. اوّلین سکّهی حکومت اسلامی را مرحوم سیّدعبدالحسین لاری در شیراز و در جهرم و لار ضرب کرد؛ سکّه زد، حکومت اسلامی را تشکیل داد. البتّه پایدار نماند و ایشان نتوانست ادامه بدهد، امّا اقدام کرد، شروع کرد. اینها افتخارات بزرگی است. اگر به زمان خود ما برگردیم، عالِمِ عارفِ سالکی مثل شهید دستغیب را مشاهده میکنیم که واقعاً شهید دستغیب، هم مظهر معنویّت و روحانیّت بود، هم مظهر اخلاق بود، هم مظهر جهاد بود. سال ۴۱ و ۴۲ که این مبارزه تازه شروع شده بود و ماها قم بودیم، …
ایستادگی عشایر در کنار نهضت او در برابر استبداد قاجار
… که میان روحانیت و علماء و دستگاههای استکباری و استبدادی برخورد و اصطکاکی پیش آمده است، عشایر به عنوان نیروهایی برای روحانیت، در مقابل قدرتهای مستبد و زورگو ایستادهاند. در همین استان فارس، عشایر در مقابل سلطهی انگلیس ایستادند و با انگلیس مبارزه کردند؛ در مقابل سلطهی استبدادی پادشاهان دوران طاغوت - در دوران قاجاریه و در حول و حوش نهضت روحانی بزرگ، مرحوم آیةالله سید عبدالحسین لاری - ایستادگی کردند؛ بعد از آن در دوران رضاخان و بعد هم در دوران نهضت روحانیت، عشایر غیرت عشایری خود و اعتقاد عمیق خود به دین را نشان دادند. این را حفظ کنید.
شخصیت فوقالعاده برجستهٔ سیاسی و روحانی دوران مشروطه
… معمولاً غربیها این چیزها را ذکر میکنند. این، نشاندهندهی این است که ما به شناسایی و پرداخت چهرهی شخصیتهای تاریخی خودمان و تحلیل این چهرهها بها ندادهایم و این به ضرر ما تمام میشود. مثلاً در همین قضیهی مشروطه، مرحوم حاجآقا نورالله یک شخصیت برجسته است. یا مرحوم آسید عبدالحسین لاری هم در بین شخصیتهای برجستهی سیاسی - روحانىِ همین برههی مورد نظر شما، یک شخصیت فوقالعاده برجسته است؛ اما ما از میان همهی اینها، فقط یک مدرّس را بهصورت برجسته درآوردهایم، که همه اسمش را آوردهاند و گفتهاند، ولی از دیگران چیزی نیست؛ در حالیکه در خودِ همین خانوادهی نجفیون - من نمیخواهم تعبیر به «مسجد شاهی» بکنم؛ چون واقعاً این نسبتِ خیلی خوبی نیست. همان …
بیت رفیع او مجموعهای نورانی
آن سید شریف و عزیز بیشک از جملهی حسنات روزگار و از برجستگان بیت رفیع مرحوم آیتاللهالعظمی حاج سید عبدالحسین لاری و از ستارگان فروزان این مجموعه نورانی محسوب میشدند.