خبر رحلت مرحوم مغفور آیت الله خوانساری- رحمه الله علیه- موجب تاسف و تاثر گردید. این عالِم جلیل بزرگوار و مرجع معظم که پیوسته در حوزههای علمیه و مجامع متدینه مقام رفیع و بلندی داشت و عمر شریف خود را در راه تدریس و تربیت و علم و عمل به پایان رساند، حق بزرگی بر حوزهها دارد؛ چه که با رفتار و اعمال خود و تقوا و سیره خویش پیوسته در نفوس مستعده موثر و موجب تربیت بود. از خداوند تعالی برای ایشان رحمت و مغفرت و برای علمای اعلام و حوزههای علمیه صبر و اجر خواستارم. و السلام علی عباد الله الصالحین.
نقد نارسایی و سستی شیوهٔ اعلامیهٔ او با وجود لزوم اقدام
به عرض عالی میرساند، ان شاء الله مزاج محترم خالی از نقاهت است. ضمناً اعلامیه آقای خوانساری را ملاحظه کردم و خالی از تعجب نبود.[1] اصل اقدام ایشان بسیار به موقع و لازم است لکن کیفیت آن خیلی نارسا و سست است. برای این مطلب دینی که اساس روحانیت و دیانت و ملیت در خطر است، مجلس روضه درست کردن و در ضمن آن، اساس دیانت را قرار دادن، بسیار موهن است نسبت به مقصد. و از آن بدتر آنکه مسجد سید عزیز الله را که چهار هزار جمعیت مقدس بازاری در آن مجتمع میشود. و البته میدانید …
درخواست انصراف از سفر بهسبب شهرت سوء و بردن آبرو
احمد[4] را از سفر اینجا منصرف کنید. اشتهار به اینکه برای مقاصد سوئی میآید یا آنکه ان شاء الله دروغ است. لکن همین آبروی خود ایشان و جامعه ما را میبرد. من با وسایلی تشبث کردم برای انصراف او، لکن شما نزدیک هستید ممکن است بعض دوستان ایشان را وادار کنید جداً جلو بگیرند. راجع به مطالبی که من در قانون اساسی گفتم ابهامی نداشت. مغرضین و مربوطین با دستگاه خود را به نفهمی زدهاند و الّا تصریح به مقصود است. بعضی نوشتهاند اشخاصی خدمت حضرت عالی میرسند و از بعض آقایان تکذیب میکنند، حضرت عالی جداً آنها را منع کنید و نگذارید خلافْ …
جایز دانستن شطرنج بدون رهن در جامعالمدارک و مقام علمی و تقوای او
و اما راجع به دو سوال، یکی بازی با شطرنج در صورتی که از آلت قمار بودن بکلی خارج شده باشد، باید عرض کنم که شما مراجعه کنید به کتاب جامع المدارک مرحوم آیت الله آقای حاج سید احمد خونساری که بازی با شطرنج را بدون رهن جایز میداند و در تمام ادله خدشه میکند، در صورتی که مقام احتیاط و تقوای ایشان و نیز مقام علمیت و دقت نظرشان معلوم است، اما اینکه نوشتهاید از کجا سائل به دست آورده که شطرنج بکلی آلت قمار نیست، این از شما عجیب است، چون سوالها و جوابها فرض است و بنا بر این آنچه را من جواب دادهام در فرض مذکور است که اشکالی متوجه نیست و در صورت عدم احراز باید بازی نکنند. و عجیبتر آنکه نوشتهاید چرا به جای «قصد حرام نباشد»، «قصد حلال» نوشته شده؟ گویی عمل شخص متوجه و قاصد بدون قصد هم میشود، در این صورت «قصد حلال» مساوق است با نبودن «قصد حرام».
تسلیت مصیبت بزرگ واردشده بر او
امروز مسموع شد که به حضرت عالی مصیبت بزرگ واقع شده است. این واقعه اسفناک موجب تاثر گردید. از خداوند تعالی برای آن مرحوم رحمت و مغفرت و برای حضرت عالی و بازماندگان آن محترم صبر جمیل و اجر جزیل خواهانم و سلامت و سعادت حضرت عالی را خواستارم و امید دعای خیر برای حسن عاقبت دارم. و السلام علیکم و رحمه الله و برکاته.
صحیح بودن آنچه با نظر او انجام شده است
توفیق و تایید جنابعالی را از خداوند تعالی خواستار است. مرقوم شده بود که مسجدی در «عینورزان» با نظر و تصویب حضرت آیت الله خوانساری- دامت برکاته- ساختهاند و بعض اشخاص وسوسه دارند. آنچه با نظر ایشان عمل شده است صحیح است و نباید مورد اشکال شود. جنابعالی به اهالی محترم ابلاغ نمایید. ان شاء الله تعالی موفق باشید.
قدردانی امام از تلاشهای نیکوی او
این جانب بحمد الله سلامت هستم و نقاهتی ندارم. امید است خداوند تعالی توفیق دعا برای اسلام و مسلمین عنایت فرماید. بحمد الله تعالی نگرانی ندارم. بیاطلاعی از فامیل قدری موجب نگرانی است. همه را به خدای تعالی میسپارم. از مساعی جمیله حضرت آیت الله خوانساری[1]- دامت برکاته- متشکرم. سلام این جانب را به معظم له ابلاغ فرمایید. ملتمس دعای خیر برای حُسن عاقبت از ایشان و جنابعالی هستم. راجع به عکس، به جناب آقای علی بیک[2] تذکر میدهم، شاید ایشان بتوانند تهیه کنند. کاغذ جوف را در صورت امکان به قم[3] برسانید و اگر جوابی دادند در صورت امکان ایصال فرمایید. از خداوند تعالی صلاح حال مسلمین …
انتقاد از خانهنشینی و سکوت او در تهران
... شما که در مرکز هستید، خانهنشین شدهاید. اصلًا نه حرفی، نه اعلامیهای. هیچ کار نمیکنید. شما که در تهران هستید، مردم را دعوت به قرآن، یعنی وحدت و یگانگی نمیکنید. فایدهاش چیست؟ شما باید مردم را دعوت به قیام کنید. شما باید مردم را به اتحاد دعوت کنید تا موقعی که میخواهیم دستور قیام بدهیم آنها آماده باشند تا ریشه شاه و دولت را از میان برداریم
تشکر از مساعی او
از مساعی جمیله حضرت عالی متشکر. توفیق حضرات علما و مراجع عظام را در احقاق حق و ابطال باطل از خداوند تعالی خواستار است.
محاصرهٔ شدید او در تهران
مسلمین آگاه باشند که اسلام در خطر کفر است. مراجع و علمای اسلام بعضی محصور و بعضی محبوس و مهتوک[1] هستند. دولت امر داد حوزههای علمیه را هتک کنند، و طلاب بیپناه را کتک بزنند، و بازار مسلمین را غارت کنند و درب و پنجره مغازهها را بشکنند. در تهران حضرت آیت الله خوانساری[2] و حضرت آیت الله بهبهانی[3] را در محاصره شدید قرار دادند؛ و عدهای از علمای محترم و وعاظ معظم را محبوس نمودند. و ما از آنها به هیچ وسیله نمیتوانیم اطلاع پیدا کنیم. اراذل و اوباش را تحریک میکنند که به علما و روحانیون اهانت کنند. آقایان طلاب و مبلغین را مانع میشوند که برای تبلیغ اسلام در نواحی ایران بروند و تبلیغ …