مبارزه از تحریم تنباکو تا دوران رضاخان و تحمل تبعید، تحقیر و تهمت
… وقتی که عالم شیعی در حوادث بزرگ اجتماعی حضور دارد، این طبعاً اسلامیّت درش هست، مقابلهی با هر دستگاه ظلم و استعمار و استکبار - اعمّ از استعمار خارجی یا استبداد داخلی - درش هست، مردمی بودن قهراً درش هست، امتداد داشتن در متن مردم و در خودِ روحانیّت درش هست. خب شما ملاحظه کنید، همین کاری که مرحوم آقای آقانجفی اصفهانی و اخوی ایشان مرحوم حاج آقا نورالله انجام دادند، این کار از قبل از مشروطه شروع شده - یعنی از زمان تحریم تنباکو - و تا زمان رضاخان ادامه پیدا کرده؛ در حالی که در خلال این مدّت چه حوادث تلخی برای اینها پیش آمده: هم برای خود مرحوم آقانجفی که تبعید شد، مورد تحقیر قرار گرفت، به او اهانت شد، همین طور که شما میگوئید مورد تهمت قرار گرفت و ابهاماتی در مورد ایشان به ذهنها القاء شد؛ مرحوم حاج آقا نورالله[2] هم که معلوم است، بعد آمد و مسموم شد و به شهادت رسید. بنابراین نفسِ حضور روحانی - عالم برجستهی دینی - خودش یک موضوعیّتی دارد.
ابتکار مبارزه با منسوجات خارجی با همراهی علمای اصفهان و نجف
قراردادهای ننگین در طول این مدّت با مخالفت و ممانعت علما بود که ابطال شد؛ قرارداد رویتر با جلوگیری حاج ملّاعلی کنی، عالِم بزرگ تهران؛ قرارداد تنباکو با حکم میرزای شیرازی، مرجع اعلیٰ، و همراهی علمای بزرگ ایران؛ قرارداد وثوقالدّوله با افشاگری مدرّس؛ مبارزه با منسوجات خارجی با ابتکار آقانجفی اصفهانی و همراهی علمای اصفهان و پشتیبانی علمای نجف؛ و مواردی دیگر.
توصیه به رعایت نکات مطرحشده در آثار کنگرهٔ بزرگداشت او
این بیاناتی که آقای نجفی[1] کردند - که واقعاً بسیار پرنکته و درست بود - اگر همین مطالب در مجموعهی کار بزرگداشت و آثاری که به دنبال او پخش خواهد شد رعایت بشود، به نظر من ما کار بزرگی انجام دادهایم؛ به همین نکات باید توجّه بشود.
ارزشمندی بزرگداشت صدمین سالگرد رحلت او
به هر حال کار بسیار خوبی است این بزرگداشت صد سالگی رحلت ایشان. و انشاءالله که بتوانید از آن استفاده کنید در همین جهاتی که ذکر کردید؛ حرفهای شما کامل و خیلی خوب بود. انشاءالله موفّق باشید.