وقتی که به عدم تفکیک دین از سیاست قائل هستید، پس اهل دین باید سیاست را بشناسند و آن را بفهمند و در آن جایی که میدانِ کار سیاسی است، فعّال باشند و در آن جایی که میدان بیان احکام دینی محض است، آگاه از امر سیاسی و وضع سیاسی، آن را اعلام کنند. سیاست موجب نمیشود که انسان حکمی را کتمان کند. سیاست نباید موجب کتمان احکام الهی شود. نخیر؛ به عکس، سیاست موجب میشود که انسان، احکام و معارف الهی را طوری بیان کند که در نفوس مؤثّر واقع شود و با توجّه به همه جوانب ادا گردد. این، معنای آگاهی از سیاست برای امر تبلیغ است.آگاهی سیاسی
نامهای دیگر: آگاهی، آگاهی دینی و سیاسی، آگاهی سیاسی مردم
توضیحتهیهشده با هوش مصنوعی
شناخت اوضاع سیاسی کشور و جهان در میان مردم، طلاب و دانشجویان.
نخستین کاربرد در متنهای این سایت:بیانات در مراسم بیعت طلاب و روحانیون— ۱۳۶۸/۰۳/۲۲
سیر زمانی
از ۱۳۶۸ تا ۱۴۰۴۱۳۶۸۱۴۰۴
فقط سال ۱۳۷۲همهٔ سالها
تعریف در کلام رهبر
و امّا ایشان یک نقطهی شخصیّت استثنائی دارد که هیچ کدام از مراجع اخیر ما ــ حالا گذشتهها هم همینجور، [از بینِ] گذشتهها من یادم نمیآید ــ این نقطه را ندارند و آن مسئلهی سیاسی است؛ آن بهاصطلاح اندیشهی سیاسی است. اندیشهی سیاسی غیر از گرایش سیاسی است. بعضیها گرایش سیاسی داشتند. مرحوم آقای آخوند، مرحوم آشیخ عبدالله مازندرانی و دیگرانی که بودند، اینها گرایش سیاسی داشتند. آن وقت حتّی در بین طلبهها گرایش سیاسی وجود داشت. علّت هم این بود که مطبوعات مصر و شام و مانند اینها میآمد نجف در کتابخانهها، آن مطبوعات هم تحت تأثیر سیّدجمال و محمّد عبدُه و مانند اینها بودند و حرفهای نو مطرح میکردند. این مرحوم آقا نجفی قوچانی نقل میکند در خاطراتش، آدم میبیند که آنجا طلبههایی که گرایش سیاسی داشتند، زیاد بودند. در بین علما هم بودند که گرایش سیاسی [داشتند]، امّا گرایش سیاسی، علاقهی سیاسی، حتّی حرف زدن سیاسی، یک حرف است، اندیشهی سیاسی یک حرف دیگر است. آقای نائینی اندیشهی سیاسی داشت، فکر سیاسی داشت. این تنبیهالاُمّة واقعاً مظلوم واقع شده. خدا رحمت کند مرحوم آقای طالقانی را که این کتاب را تجدید چاپ کردند وَالّا آن چاپ قبلی این کتاب که شنیدیم معروف است که جمع کرده بودند، آن یک چاپ خیلی منحطّ[7] عقبماندهای بود. ایشان چاپ کردند و پاورقی زدند و کارهایی مانند اینها کردند. ولی تا الان هم این کتاب هنوز همچنان مهجور است در حالی که کتاب مهمّی است. حالا من یک اشارهی کوتاهی در زمینهی مسائل ایشان در این کتاب، عرض میکنم.شاهدها (۵ پاراگراف)
ضرورت شعور سیاسی مردم در نظام متکی بر مردم برخلاف حکومتهای دیکتاتوری
… کنند. یک کشورى که جوانهایش سیاسى نیستند اصلاً در باغ مسائل سیاسى نیستند مسائل سیاسى دنیا را نمیفهمند، جریانهاى سیاسى دنیا را نمیفهمند، تحلیل درست ندارند، مگر میتواند بر دوش مردم، حکومت و حرکت و مبارزه و جهاد بکند؟ بله، [اگر] حکومت دیکتاتورى باشد، میشود. صرفهى حکومتهاى دیکتاتور دنیا به این است که مردم سیاسى نباشند؛ مردم درک سیاسى و تحلیل سیاسى و شعور سیاسى نداشته باشند. امّا یک حکومتى که میخواهد به دست مردم کارهاى بزرگ را انجام بدهد، نظام را میخواهد با دوش مردم، با قدرت بىپایان مردم به سرمنزل برساند و مردم را همهچیز نظام میداند، مگر میتوانند مردم یک چنین نظامى، بخصوص جوانهایش و بالاخص جوانهاى دانشجویش غیر سیاسى باشند؛ مگر میشود؟ عالِمترین عالِمها، دانشمندترین دانشمندها را هم اگر مغز سیاسى و فهم سیاسى نداشته باشد، دشمن با یک آبنباتترشی میتواند ببرد آن طرف، مجذوب خودش بکند، براى خودش قرار بدهد. این نکات ریز را باید جوانهاى ما درک کنند.نبود تحلیل سیاسی مردم عامل شکست امام حسن (ع) و مظلومیت امیرالمؤمنین (ع)
… این وضعیّت را. دانشجویى که اصلاً نفهمد در دنیا چه میگذرد، این دانشجو، دانشجوى زمان خودش نیست، مرد زمان خودش نیست. دانشجو باید احساس سیاسى داشته باشد، درک سیاسى داشته باشد، تحلیل سیاسى داشته باشد. بنده مکرّراً در قضایاى تاریخ اسلام این مطلب را گفتهام؛ آن چیزى که امام حسن مجتبىٰ را شکست داد، نبودن تحلیل سیاسى در مردم بود؛ مردم تحلیل سیاسى نداشتند. آن چیزى که فتنهى خوارج را به وجود آورد و امیرالمؤمنین را آنجور زیر فشار قرار داد و قدرتمندترین آدم تاریخ را آنجور مظلوم کرد و على شد مظلوم، نبودن تحلیل سیاسى در مردم بود؛ وَالّا همهى مردم که بىدین نبودند؛ [آنها] تحلیل سیاسى نداشتند. یک شایعهاى دشمن مىانداخت، فوراً این شایعه همهجا پخش میشد و همه قبول میکردند؛ خب چرا باید اینجور باشد؟ اگر ملّت، هشیارى لازم را داشته باشد، شایعهى دشمن مثل برفى و یخى است زیر آفتاب؛ چه کسى …لزوم بینش سیاسی در امر به معروف و فهم حقایق همهٔ کارها
در این قضیّه، بینش سیاسی لازم است. گرچه من معتقدم در همهی کارها، اگر انسان سیاسی نباشد، درست نمیتواند حقایق را بفهمد. سیاست یک عطر و بوی خاصّی است. مثل این است که شما گلی را میبرید پیش کسی که شامّه ندارد. همه چیز را از این گل میفهمد، اما یک چیز را نمیفهمد. شما نمیتوانید بفهمید که او این را نمیفهمد، او هم نمیتواند بفهمد که شما چیزی اضافه بر او دارید و میفهمید. او، …لزوم هوشیاری سیاسی روحانیون چون خطای آنان خطای جمعی است که به آنان چشم دوختهاند
… کرده است، وظیفهى ما چیست؟ همان سه وظیفهى معروفى که براى اهل علم ذکر شده است؛ اوّل، وظیفه علمى، عالم شدن، عَن علمٍ[26] حرف زدن؛ چون این لباس، لباس علم است. دوّم، وظیفهى تقوایى؛ یعنى حقیقتاً در جادّهى تقوا قدم نهادن و بناى قطعى و واقعى بر صحّت عمل داشتن. و سوّم، هوشیارى سیاسى؛ زیرا که اشتباه من و شما، اشتباه یک نفر نیست، اشتباه یک جمعى است که به ما نگاه میکنند. امروز چشم نیروهاى مسلّح به روحانى است، چشم ادارات دولتى به روحانى است، چشم کارخانهجات ما به روحانى است، چشم آحاد مردم به روحانى است. روحانى در هر جا که باشد، مردم میخواهند از او یاد بگیرند و بیاموزند؛ این خیلى وظیفهى ما را سنگین میکند.لزوم آگاهی تصمیمگیران در مسائل جهانی و نداشتن حق اشتباه
… اساس چیست؟ بر اساس این است که آنها ارزشهاى الهى و اسلامى را بپذیرند؟ حاشا و کلّا! مذاکره بر این اساس مورد قبول طرف استکبارى است که شما را وادار کنند از این ارزشها عقبنشینى کنید. خب، این چنین مذاکرهاى به چه درد ما میخورد؟ چه سودى از این مذاکره خواهیم بُرد؟ آگاه باید باشد آن کسى که در مسائل جهانى میخواهد فکر کند، میخواهد حرف بزند، میخواهد تصمیم بگیرد؛ در این روزگار دیگر ما حقّ اشتباه کردن نداریم.