امکان بهرهمندی مسلمانان غیرشیعه از نعمت ذکر محرم و عاشورا
… نعمتِ نداشته، از او سؤالی هم نمیشود. اما یکوقت کسی از نعمتی بهرهمند است و از آن نعمتی که دارد، از وی سؤال میشود. یکی از بزرگترین نعمتها، نعمت خاطره و یاد حسینبنعلی علیهالسلام یعنی نعمت مجالس عزا، نعمت محرّم و نعمت عاشورا برای جامعۀ شیعیِ ماست. متأسفانه برادران غیر شیعی ما از مسلمین، خود را از این نعمت برخوردار نکردند. اما میتوانند از این نعمت بهرهمند شوند و امکانش هم وجود دارد. البته بعضی از مسلمینِ غیر شیعه در گوشه و کنار، ذکر محرّم و عاشورا را دارند. ولی آنگونه که بایدوشاید، بینشان رایج نیست؛ درحالیکه بین ما رایج است.
اعتبار هر فرمانروای بهقدرترسیده در تلقی رایج اهل سنت
… گاهی میشود یک آدمی فرمان میراند که عقل و خرد انسانی، فرمانرانی او را نفی میکند؛ باز هم اولیالامر است؟ اینجاست که بین ما و طرز فکر تسنن، یک اختلاف اساسی پیدا میشود. ما میگوییم اولیالامر، صاحب فرمان، آن صاحب فرمانیست که با معیارهای الهی تطبیق بکند. درحالیکه آنها این چنین شرطی را عملاً که نمیکنند، حالا در کتب فقهیشان چیست، مراجعۀ درستی نداشتم ببینم. آنیکه شایع است در افواه و در زبانها، این است که نه، هرکسی که به مقام فرمانرانی و فرمانروایی رسید، برایشان محترم و معتبر است.
شهادت علمای اهل سنت در راه انقلاب و وحدت
شهدای برجستهای هم دادهاند؛ غیر از شهدای جنگ تحمیلی در این دو استان، شهدای برجستهای هم در مبارزهی با منافقین در حوادث گوناگونِ [دفاع از] امنیّت از آن روز تا امروز مرتّباً تقدیم انقلاب شده است. امروز هم شهید میدهیم، سال ۶۰ هم شهید دادیم؛ مرحوم سیّدمحمّدتقی حسینیطباطبائی[5] از زابل، مرحوم مولوی حسینبُر[6] از مولویهای اهل سنّت که اینها مال سال ۶۰ است، تا این آخر باز این برادران برجستهی ما مثل مرحوم سردار شهید شوشتری[7] یا شهید عبدالواحد ریگی،[8] مولویِ [شهرستان] خاش و از این قبیل؛ یعنی منطقه، منطقهی انقلاب است، منطقهی شهید دادن است، منطقهی حرکت در راه خدا است. دشمن نمیتواند این را ببیند، نمیتواند تحمّل کند. هم شهید وحدت داریم، هم شهید دفاع مقدّس داریم، هم شهید در راه امنیّت داریم که اسم بعضیهایشان را من بردم و عرض کردم.
اظهار محبت اکثریت اهل سنت گنبد به رهبری
… آمدهام و هم به گنبدقابوس، هم گرگان، هم بعضی شهرهای دیگر مثل گالیکِش و مانند اینها رفتهام و میدانم که چقدر مردم آنجا در حفظ این همزیستی و این همکاری و این محبّت طرفینی، کوشا و ساعی بودهاند. این خیلی باارزش است، این را باید حفظ کرد، این را باید نگه داشت. بنده چند سال قبل از این در سفری که آمدم گرگان، یک روزی یا یک نصفروزی -یادم نیست چقدر- رفتم گنبد.[3] مردمی که در گنبد اظهار محبّت به ما میکردند، اکثریّت قاطعشان برادران اهل سنّت بودند. خب، این درست نقطهی مقابل آن چیزی است که امروز سعودیها و تکفیریها و پشت سر آنها آمریکا و سرویسهای جاسوسی سیآیای و اینتلیجنس سرویس و مانند اینها دارند کار میکنند؛ این درست نقطهی مقابل آن است؛ یعنی کار سیاسیِ بهمعنای واقعی کلمه هدفدار، جهتدار، صحیح، …
اکثریت شهدای حادثهٔ منا از اهل سنت بودند
یک نکتهی مهمّ دیگر هم این است که دستگاههای تبلیغاتی و در واقع دستگاههای جاسوسیِ غربیها و امثال آنها سعی میکنند این را به حساب دعوای بین [جوامع] اسلامی قرار بدهند؛ دعوای شیعه و سنّی، دعوای عرب و غیر عرب؛ این دروغ محض است، این دعوای بین شیعه و سنّی نیست. آن کسانی که در حادثهی منا به شهادت رسیدند، اکثریّت [آنها] از اهل سنّت بودند؛ از کشور خود ما تعداد زیادی خانوادههای اهل سنّت هستند؛ بحث عرب و عجم نیست؛ اینها به عرب و عجم رحم نمیکنند؛ شما میبینید در یمن جنایت میکنند، خب یمن عرب است، سوریه عرب است، عراق عرب است، عوامل اینها، این گروههای تروریستیِ جلّادِ قسیّالقلبی که با پول اینها، …
ضعف گرایش عقلی و فلسفی در میان علمای اهل سنت
به نظر من ارتباطات بینالمللی شما با مجامع علمی باید زیاد باشد. امروز هم زمینهی دنیای اسلام آماده است. مثلاً فرض کنید مصر حالا یک مقداری درش باز شده است. خب، این «احمد طیب» خودش جزء علاقهمندان به فلسفهی ملاصدرا است؛ با اینکه میدانید در مجموعهی علمای اهل سنت، گرایش عقلی و فلسفی خیلی ضعیف است. آنجا کسانی هستند که با مسائل فلسفی و حِکمی ما تا حدودی ارتباط ذهنی و علمی برقرار کردهاند؛ خب از همین میشود استفاده کرد، ارتباطات را زیاد کنید، دعوتشان کنید، شما بروید؛ فقط برای مسائل حِکمی و عقلی و عرفانی و کلامی. این هم یک نکته است که به نظر من خیلی باید به …
ادامهٔ راه شهید به دست طلاب و علمای اهل سنت کردستان
… ماموستا ملا محمد شیخالاسلام، برآورده نخواهد شد. تروریزم نتوانسته است و نخواهد توانست ضربهای به انقلاب وارد کند، بلکه بعکس هر جا به وسیلهی دشمن، خونی مظلومانه بر زمین ریخته شد، این پرچم خونین به دست جمع بیشتری برافراشته شد. اینجا هم همانجور خواهد شد. بلاشک طلاب جوان سنی و علمای اهل سنت و مردم کُرد - در استان کردستان و غیر آنها - راه این شهید را گرمتر و مشتاقانهتر ادامه خواهند داد. من نقش این برادر خوبمان را در کردستان، هم از دور میدانستم، هم از نزدیک رفتم مشاهده کردم. ایشان عامل وحدت بود، عامل گسترش فکر انقلاب اسلامی بود، معتقد به مبانی نظام بود؛ کاملاً صادقانه و جدی. و همین روحیات بلاشک در بین علاقهمندان ایشان، در بین طلاب جوان …
تصدیق ادلهٔ وجود حجت خدا از سوی بسیاری از اهل سنت
آنهائی هم که از مذاهب دیگر این عقیده را قبول ندارند، هیچوقت نتوانستند دلیلی که عقلپسند باشد بر رد این فکر و این واقعیت، اقامه کنند. همهی ادلهی روشن و راسخ که بسیاری از اهل سنت هم آن را تصدیق کردهاند، به طور قطع و یقین از وجود این انسان والا، این حجت خدا، این حقیقت روشن و تابناک - با همین خصوصیاتی که من و شما میشناسیم - حکایت میکند و شما در بسیاری از منابع غیر شیعه هم این را مشاهده میکنید.
یاد امیرالمؤمنین (ع) با شیفتگی بیشتر نسبت به دیگر بزرگان صدر اسلام
… متعلق به مسلمانان. همهی انسانیت در برابر عظمتها و زیبائیهای علی بن ابی طالب (علیهالسّلام) خاضع و خاشعند؛ مگر آنهائی که نشناسند و ندیده باشند. لذا شما میبینید مداحان امیرالمؤمنین فقط مسلمانها نیستند؛ مسیحی هم ستایش امیرالمؤمنین را میکند. فقط شیعیان نیستند؛ جامعهی اهلسنت هم در همهی اقطار دنیای اسلام از امیرالمؤمنین به زبان دیگری و با شیفتگی بیشتری نسبت به سایر بزرگان صدر اسلام یاد میکند. چرا؟ علت چیست؟ علت، عظمت این شخصیت است؛ عظمتی که در طول عمر آن بزرگوار و تا چند قرن بعد از شهادت آن بزرگوار، کسانی سعی کردهاند آن را بپوشانند؛ و نشد. درخشش خورشید را نمیشود پوشاند؛ خورشید است، میتابد، گرما و نور میدهد. مگر میشود انکارش کرد؟!
وابستگی مالی روحانیت اهل سنت به دستگاههای حکومتی
… هست، در واقع یک سازمان مرکزی وجود دارد که مردم آن را به نام دین میشناسند و از طریق آن، سخن دین را میشنوند. دین را نمیتوان از میان زندگی، دلها و مغزهای مردم زدود. سازمانی را که به هیچیک از دستگاههای قدرت از لحاظ مالی متّکی نیست، نمیشود به راحتی از میان برد. روحانیتِ برادران اهل سنّت ما در کشورهای اسلامی، نانخور دستگاههاست و نمیتواند با دستگاهها مخالفت کند. روحانیت مسیحی هم چیزی شبیه به همین است. خصوصیت روحانیت شیعه این بوده که از لحاظ مالی و ارتزاق زندگی، به دستگاههای حاکم متّکی نبوده است. لذا زبانشان باز بوده است.
احترام مسلمانان سنی شرق جهان اسلام به معاویه
بد نیست من خاطرهیی را برای شما نقل کنم؛ هرچند که به خیلی از دوستان هم این را گفتهام. امام یک وقت در اوایل انقلاب در سخنرانیهایشان از معاویه به صورت طعنآمیزی اسم میآورند. شما میدانید که من مدتی را در بلوچستان بودم و با خیلی از علمای آنجا دوست نزدیک هستم. مردم و علمای سنی آن منطقه، معاویه را مقدس میدانند. به امام عرض کردم که در طرف شرق کشورمان، چند صد میلیون نفر معاویه را محترم میشمارند و او را خالالمؤمنین میدانند - البته بحق یا بناحق آن، مربوط به جلسهی بحث است - یعنی مسلمانان هند، پاکستان، بنگلادش و افغانستان اغلب سنی حنفیاند؛ اینها معاویه را محترم میشمارند. امام گفتند عجب، من نمیدانستم! من بعد از آن در طول این ده، یازده سال یک جملهی طعنآمیز از امام راجع به معاویه نشنیدم. من خودم در نماز جمعه راجع به جنگ صفین و سایر جنگهای امیرالمؤمنین صحبت میکنم؛ اما اهانت نمیکنم. تاریخگویی، یک حرف است؛ اهانت، حرف دیگری است. …
مبارزات برخی علمای اهل سنت با حاکمان ظالم
… زمان، بخصوص علماى شیعه ــ چون از لحاظ عقیدهى فقهى یک تفاوت کوچکى اینجا بین علماى برادران اهل سنّت ما با ما هست و اینکه آنها هر حکومتى هست، بالاخره واجبالاطاعهاش میدانند؛ شیعه اینجورى نیست ــ همیشه خارچشمى بودهاند در چشم حکومتهاى باطل؛ تحمّل نمیکرده. البتّه برادران اهل سنّت هم یک جاهایى مبارزات فوقالعاده و جالبى داشتهاند با حکّام ظلم و طاغین ــ در موارد خاصّى که ما نمونههایش را سراغ داریم و مىشناسیم در کشورهاى دیگر و بعضاً در این کشور ــ امّا این دأب علماى شیعه و علماى امامیّه بود که با ضعفا بودند، به آنها کمک میکردند و با خوانین و قدرتمندها درمىافتادند. این هم از دسته وظایفى است که ربطى به این ندارد که حالا انقلاب پیروز شده بود یا نشده بود؛ حکومت اسلامى بود یا نبود؛ تکلیف ما این بود؛ بناى ما بر این بود. خب، همین استان شما همینجور است. آن روزى که انگلیسها در زمان محمّدشاه قاجار اینجا در بوشهر پیاده شدند و …
سنی شدن شیعیان بلوچستان به دست علمای سنی در گذشته بنا بر منقول
راه دوری نرویم؛ در همین منطقهی بلوچستان که شما الان هستید، سالها قبل از شما، علما و طلاب و روحانیونی از مناطق سنینشین به اینجا آمدند و در همین مساجد و در این روستاها زندگی کردند و علیالمنقول - که ظاهراً درست هم همین است - مردم شیعهی آنجا را سنی کردند! حالا ما نمیگوییم شما بروید مردم را شیعه کنید. قصد ما از ایجاد این دفتر، این نیست که ما برویم سنىِ بلوچستان را شیعه کنیم؛ اصلاً این جزو مقاصد ما نیست؛ حالا جزو نتایج باشد، آن بسته به این است که چه پیش بیاید. ما این کار را نمیخواهیم و به قصد آن نرفتهایم؛ ما به …
انتشار اندک کتابهای فقهی شیعه در میان اهل سنت
… در این بحث کنیم که اگر کسی بخواهد فقه صحیح اسلامی را به دست بیاورد، کدام راه اسلم و اتقن است، تا به این نتیجه برسیم که راه اهلبیت کدام است. این، یک فکر و یک ایده است؛ این ایده را بایستی در دنیای اسلام منتشر کرد. از طرف دیگر، متن فقه اهلبیت هم قابل بحث است. کتبی که امروز از ما در دنیای اهل تسنن منتشر شده، مثلاً کتاب «مختصرالنّافع» مرحوم محقق[2] است، که یک جزوهی مختصر و بیاستدلال است. بعضی کتابهای مختصر دیگری هم منتشر شده است و من چون به خاطر ندارم، نمیتوانم عرض کنم. اجمالاً آنچه که من میدانم، کتابهای کمی از ما در بین اهل سنت منتشر شده است. ما در دنیای اسلام، این فقه راقىِ پیشرفتهی پُرفرعِ عمیق را باید معرفی کنیم.
شرط یا تشویق حفظ قرآن در برخی حوزههای اهل سنت
… خواهد داشت -یا امتیازِ نمره فرضاً یا امتیازهاى دیگر؛ [یعنى] دست شما براى دادن امتیازهاى مختلف باز است- شاید ما بتوانیم این مسئلهی حفظ قرآن را یک مقدارى در این مدرسه و بین این گروه جوانهاى تازهسالمان رشد بدهیم. واقعاً این، یک نقیصهاى در حوزههاى ما است. در بعضى حوزههاى اهل سنّت، از ابتدا شرط آن حفظ قرآن است -که مسبوق هستید- بعضى دیگر هم اگر شرط آن نیست، لکن به حفظ قرآن تشویق میشوند. غالب اهل علمِ آنها با قرآن اُنس زیادترى دارند. درحالیکه ما در حوزههاى خودمان طلبههایى را مشاهده میکنیم که درس هم مقدارى خواندهاند، لکن هنوز به همین قرائت رایج قرآن که ما با آن اُنس داریم -یعنى قرائت حفص-[2] تسلّط ندارند، فضلاً از اینکه[3] قرائات دیگر را بدانند؛ یعنى اشکالاتى در تلاوتشان هست. علّتش …
پذیرش اهلبیت (ع) بهعنوان راوی و نه منتهای سلسلهٔ احکام
… از این حرفها میزنند. نه، ما این را نمیگوییم.ما میگوییم بالاخره این دو جریان عمده یعنى تسنّن و تشیّع [وجود دارد]؛ جریان عمل به فقه اسلام از طریق اهلبیت که جریان شیعه است، و جریان عمل به شریعت اسلام از غیر طریق اهلبیت که این طریقهی برادران اهل سنّت است. البتّه آنها هم اهلبیت را قبول دارند؛ منتها مثل ما، منتهاى سلسله را اهلبیت نمیدانند؛ [بلکه] آنها را بهعنوان راویاى که ممکن است چیزى را از پیغمبر نقل بکند ملاک قرار میدهند. ما نه، ما هرچه را که اهلبیت رسول اکرم فرمودند، آن را حکم خدا میدانیم و مثل بیان پیغمبر میدانیم؛ ما آنها را معصوم میدانیم. هر کسى مبنائى دارد. ما میگوییم این دو جریان که از اوایل اسلام -بعد از رحلت پیغمبر- بودند و تا حالا هم هستند، هر کدام زندگى خودشان را …
ارادت بسیاری از مسلمین به اهلبیت (ع) و امیرالمؤمنین (ع)
خیلی از این فضایل و مناقب را غیر شیعه در کتابهایشان نقل کردهاند، که من حالا بعضی را عرض میکنم. بسیاری از مسلمین، به اهلبیت مکرّم پیغمبر و به آن بزرگوار بهطور خاص، ارادت و علاقه و شیفتگی دارند. یک روایت، این روایتی است که نویسندۀ معروف شافعی، ابنمَغازلی[12]، در کتاب خود نقل کرده است. که راوی این حدیث، غیر شیعه است. از اَنَسبنمالک نقل میکند که پیغمبر فرمودند: «اِنَّ عَلِیَّ بنَ اَبی طالِبٍ یُضِیءُ لِاَهلِ الجَنَّةِ کَما یَزهَرُ کوکَبُ الصُّبحِ …
نقل روایات ستایش حضرت زهرا (س) در کتابهای محدثان اهل سنت
… و اولیا باشند؛ آنهم بهوسیلۀ عدۀ معدودی. اما فاطمۀ زهرا سلماااللهعلیها آنچنان است که در زمان خودش، نهفقط پدرش و همسرش و فرزندانش و شیعیان خاصشان، بلکه حتی آنکسانیکه شاید رابطۀ صمیمانه و گرمی هم با آن بزرگوار نداشتند، زبان به مدح آن بزرگوار گشودند. نگاه کنید کتابهایی را که دربارۀ فاطمۀ زهرا سلماااللهعلیها نوشته شده است بهوسیلۀ محدثین اهل سنت، میبینید که بسیاری از این روایاتی که از زبان پیغمبر صلیاللهعلیهوآلهوسلم در ستایش صدیقۀ طاهره علیهاالسلام صادر شده است، یا رفتار پیغمبر با آن بزرگوار را نقل میکند، از زبان کسانی است که از آن قبیل بودهاند؛ مثل بعضی از زوجات پیغمبر و دیگران. (73/9/3)