رفتن به محتوای اصلی
بازگشت به نمایهٔ «انصاف»

مقایسهٔ دیدگاه رهبران دربارهٔ «انصاف»

برجسته‌ترین پاراگراف‌های هر رهبر دربارهٔ این نمایه، هر کدام از یک متن.

تهیه‌شده با هوش مصنوعیرعایت حق و عدالت در داوری و رفتار با دیگران.

امام خمینی

قلم انسانی در گرو نوشتن و گفتن از روی انصاف

… که این و لو هزار تا عیب داشته باشد یکی از آنها را اشاره کنم، هیچ ممکن نیست؛ برای اینکه این دوستی نمی‌گذارد. اگر چنانچه از آن ور من با یک کسی دشمنی داشته باشم، یک قلمی دستم بگیرم بخواهم بنویسم، ممکن نیست که از محاسن او یک کلمه بنویسم، این قضیه، قلم شیطان است. آن کسی قلمش قلم انسانی است، آنی است که از روی انصاف چیز بنویسد، از روی انصاف صحبت کند، آن هم توجه کند که در یک وقتی که ما الآن این طور گرفتاریها را داریم، بعضی از اموری که از روی انصاف هم باشد نباید گفت، همان طوری که دیگران نمی‌کنند. خوب، تمام روزنامه‌ها را در انقلابات از بین می‌برند، یکی می‌گذارند این تحت نظر دولت، تحت نظر خودشان، تمام احزاب را از بین می‌برند، یکی می‌گذارند تحت حزب خودشان. انقلابات این جوری هستند دیگر، نمی‌گذارند که هرج و مرج باشد، هر که هر کاری دلش می‌خواهد بکند، هر که …

بی‌انصافی بودن نادیده گرفتن خدمات به خاطر یک فساد

… این است که در سابق شما تسلیم بودید، اگر هم در دلتان چیزی بود در زبانتان نمی‌شد اظهار کنید و امروز در زبان و قلم و قدم، کارهایی می‌کنید و جلوه می‌دهید این جمهوری اسلامی را به اینکه این از زمان سابق بدتر است! به این نعمت خدا تشکر کنید، خوبهای این را ببینید. آن مقداری که در این دو سال خدمت شده است به این ضعفا و به این مستمندان و به این مستضعفین آنها را نگاه بکنید؛ نه اینکه یک جایی یک فساد می‌شود، شما تمام مسائل که انجام گرفته است نادیده بگیرید، فقط آن را بگیرید. این انحراف است، این بی‌انصافی است، این خلاف رضای خداست. کسانی دارند شب و روز به این مملکت خدمت می‌کنند؛ لکن آن قدر فساد زیاد است و آن قدر خرابی زیاد است که نمی‌توانند به این زودی این کارها را انجام بدهند. و مع ذلک، در این دو سال به قدر پنجاه‌ سال سابق کار انجام داده‌اند. شما ناشکری نکنید. خدای تبارک و تعالی- خدای …

تأیید یا محکوم کردن یک امر بر پایهٔ نفع دسته‌ها

یک قضیه واقع می‌شود؛ این یک قضیه را وقتی که انسان در گفتارها و نوشته‌ها و روزنامه‌ها ملاحظه می‌کند، همین یک امر را یک دسته‌ای می‌کوبند، و یک دسته‌ای‌ ترویج می‌کنند! یک مساله در کشور واقع می‌شود؛ این یک مساله را یک جمعیتی تایید می‌کنند و توصیف می‌کنند و قلمها به کار می‌افتد که این کار خوبی است؛ و یک دسته دیگر مقابل آنها می‌ایستد و این امر را محکوم می‌کنند و قلمها و گفتارها به کار می‌افتد برای محکوم کردن او، چرا؟ برای اینکه این کار به نفع فلان دسته بوده است و به ضرر فلان دسته؛ از دوستان حاصل شده است، یا از رقیبان. اگر از دوستان حاصل شده است، خوب است هر چه می‌خواهد باشد. خوبی را برای دوستی می‌خواهیم؛ نه خوبی را برای خوبی. عدالت را برای عدالت نمی‌خواهیم؛ عدالت را برای دوستان می‌خواهیم.

خلاف انصاف بودن یکسان‌انگاری مسئولان کنونی با رژیم سابق

… کنار، یک فکر دیگری باید کرد. اما بی‌تجربه و بدون اینکه اینها بفهمند که حالا بنا چیست، حالا از افراد اینها بشناسند، افرادی که در آن رژیم بود و افرادی که در این رژیم هست [...] یکوقت این است که این فرد قاطع نیست، نمی‌دانم خیلی نمی‌تواند کار بکند، یک مساله است. یکوقت این است که بگویید که نه، این فرد همان کارهایی که رژیم سابق، از دزدی، و از غارتگری، از خیانتگری، و از خدمت به اجانب می‌کرد، اینها هم دارند همان کار را می‌کنند. گمان ندارم اگر یک همچو حرفی بخواهند بزنند انصاف باشد. این خلاف انصاف است. ما افراد را می‌شناسیم، افرادی که در شورای انقلاب هستند اینها را می‌دانیم کی‌ها هستند. افرادی که در دولت هستند، به استثنای یک عده‌ای، بعضی‌شان، خوب می‌دانیم اینها که خیانتکار به آن معنا که‌ همان طور که رژیم، هی به ما می‌گویند که فرقی نکرده است! این انصاف است …

ناروایی اجحاف اقشار مرفه به ملت آسیب‌دیده

ما الآن وضعمان طوری است که همه‌مان باید کمک بکنیم به این کشور. همه باید دلسوزی بکنیم برای این ملت. ملتی است که مثل ملت جنگ زده- جنگ زده است واقعاً- ملتی است که در خیابانها جنگ کردند. مگر جنگ غیر از این بود؟ منتها آنها توپ و تانک داشتند، اینها مشت داشتند و اراده قوی- یک ملت جنگ زده، یک ملت خیانت زده، یک ملت جنایت زده، یک ملتی که فقیرش کردند و رفتند، انصاف نیست که حالا اقشار مختلفه‌ای که دستشان به دهنشان می‌رسد با این ملت باز همان کاری را بکنند که آنها می‌کردند به صورت دیگر. همان خیانتهایی که آنها می‌کردند: آنها می‌بردند می‌کشتند تو حبسها و اینها، اینها با هروئین می‌کشند! این بدتر از قتل است.
همهٔ شاهدهای امام خمینی

امام شهید سید علی خامنه‌ای

داوری دربارهٔ کار دیگران بر پایهٔ نسبت آنان با خود نه ماهیت عمل

میل به رفتارهای قبیله‌ای در میدان سیاست، در میدان اقتصاد، از دیگر نقاط ضعف ماست. رفتار قبیله‌ای معنایش این است که تخطئه یا تأییدی که نسبت به کار کسی میکنم، ناشی نباشد از ماهیت عمل او؛ ناشی باشد از نحوه‌ی ارتباط او با من. اگر از قبیله‌ی ما کسی کار خطائی انجام داد، راحت قابل اغماض باشد؛ اما از قبیله‌ی مقابل اگر همان کار را انجام داد، این قابل پیگیری و تعقیب میشود. کار خوب اگر از کسی که مربوط به قبیله‌ی ماست، انجام گرفت، قابل تحسین و تشویق باشد؛ اگر از قبیله‌ی دیگر بود، نه. …

انصاف مؤمن از خود: ترجیح حق بر خود، کاری سخت و مهم

یکی، «انصاف المؤمن من نفسه»؛ اینکه انسان در قبال دیگران انصاف به خرج بدهد. یعنی آنجائی که امر دائر میشود بین اینکه حق را به خاطر خود زیر پا بگذارد یا خود را به خاطر حق زیر پا بگذارد، این دومی را انجام بدهد. آنجائی که حق به طرفِ مقابل هست و شما حق ندارید، منصفانه حق را به او بدهید. خودتان را اگر چنانچه موجب کوچک شدن و زیر پاگذاشتن است، زیر پا بگذارید. این کار سختی است؛ اما کار مهمی است. امام باقر میگوید این، جزو مهمترین کارهاست؛ البته سخت است. و هیچ کار خوب و بزرگی بدون سختی که امکان ندارد.

معنای انصاف: گرفتن داد خدا و مردم از خود

یک جمله‌ی دیگر این است که میفرماید: «انصف اللَّه و انصف الناس من نفسک و من خاصة اهلک و من لک فیه هوی من رعیتک». معنای «انصف الناس من نفسک» در عربی این است که داد مردم را از خودت بگیر. «انصف من نفسک» یعنی داد کسی را از خودت بگیر؛ خودت را در مقابل او محکوم کن؛ از خود به نفع دیگران بازخواست کن. حضرت در این‌جا میگوید: «انصف اللَّه من نفسک»؛ داد خدا را از خود بگیر. معنای این جمله این است که در مقابل خدا کاملاً احساس مسؤولیت بکن و خودت را در قبال تکلیف الهی محکوم کن. این‌طور نباشد که خیال کنی آنچه را که بر عهده‌ات بوده، به تمام و کمال انجام داده‌ای؛ …

رعایت عدالت و انصاف حتی دربارهٔ مخالفان و دشمنان

یا فرض بفرمایید که میفرماید: لا یَجرِمَنَّکُم شَنَئانُ قَومٍ عَلی اَلّا تَعدِلُوا؛[12] اگر با کسی مخالفید، با کسی دشمنید، این موجب نشود که درباره‌ی او بی‌انصافی کنید، درباره‌ی او ظلم و بی‌عدالتی به خرج بدهید. ببینید، این یک دستور کاربردی است. بله، شما ممکن است با کسی مخالف باشید امّا [این] موجب نشود که نسبت به او به خاطر مخالفتتان در آنجایی که حق با اوست، آن حق را پنهان بدارید، یا مخفی کنید، یا آن حق را ضایع کنید و بی‌عدالتی و بی‌انصافی نسبت به او به خرج بدهید. شما ملاحظه کنید در اجتماعات، [اصلاً] در اجتماع خود ما -خیلی جای دوری نرویم- اگر چنانچه ما با کسانی که مخالف هستیم، به همین آیه عمل بکنیم، یعنی درباره‌ی آنها بی‌انصافی نکنیم و آنها هم درباره‌ی ما بی‌انصافی نکنند، ببینید چقدر وضع جامعه، وضع روا و خوبی خواهد شد.

بی‌انصافی انسان با خدا در برابر لطف و نعمت‌های او

پیامبر اکرم (صلّی الله علیه و آله) فرمودند، خداوند میفرماید: ای فرزند آدم! با من با انصاف رفتار نمیکنی. واقعش هم همین است؛ این همه لطف الهی، این همه تفضّلات الهی، این همه نعمت الهی، این عظمتِ مقام پروردگار، این ضعف ما، این ذلّت ما، این مسکنت ما، این ناتوانی ما. در مقابل خدا چه جوری باید باشیم؟ آن جور نیستیم. پس بنابر‌این، با انصاف با خدای متعال رفتار نمیکنیم.
همهٔ شاهدهای امام شهید سید علی خامنه‌ای