برجستهترین پاراگرافهای هر رهبر دربارهٔ این نمایه، هر کدام از یک متن.
تهیهشده با هوش مصنوعینمونهٔ برتر انسانی در اسلام و عرفان و راه رسیدن به آن.
امام خمینی
تفسیر «عصر» به انسان کامل، عصارهٔ همهٔ موجودات
خَلَقَ الإنسَانَ مِن عَلَق. انسان از این «علق»، از این آب، یک همچو قدرت! یک همچو قدرت که آن انسانی که همه عالَم است میگویند: وَ العَصرِ. إِنَّ الإنسانَ لَفِی خُسرٍ[5] «عصر» انسان کامل است؛ امام زمان- سلام الله علیه- است. یعنی «عصاره» همه موجودات. قسم به عصاره همه موجودات، یعنی قسم به انسان کامل. إِنَّ الإنسَانَ لَفِی خُسر این «انسان» که اینجا میگویند همین انسان یک سر و دو گوشی است که ماها انسانش میگوییم. خطاب با ماست. سر دو راهی واقع شدهایم، یک راه، راه انسانیت است، که این «صراط مستقیم» است. صراط مستقیم یک سرش به طبیعت است؛ یک طرفش به الوهیت. راه …
محور خلقت بودن انسان کامل نه بشر رشدنیافته
انسان که خود را محور خلقت میبیند- هر چند انسان کامل چنین است- در نظر سایر موجودات معلوم نیست چنین باشد، و بشر رشد نیافته چنین نیست مَثَلُ الَّذینَ حُمِّلُوا التَّوریهَ ثُمَّ لَمْ یَحْمِلُوها کَمَثَلِ الْحِمارِ.[19] این مربوط به رشد علمی به استثنای تهذیب است و در وصف او کَالْاَنْعامِ بَلْ هُمْ اضَلُّ[20] آمده است.
تنها انسان کامل قادر به برداشت صحیح از اسلام و قرآن
… هم به حسب همین اختلاف مختلف است و برداشت از احکام اسلام هم و اسلام هم مختلف. هر دیدی محدود به حدود آن کسی است که آن دید را دارد. انسان یک موجودی است محدود؛ لکن قابل حرکت الی غیر متناهی [است]. و دید انسانِ موجود محدود است، مگر آنکه دید انسان غیر متناهی باشد. انسان غیر متناهی در کمال، غیر متناهی در جلال و جمال، دید غیر متناهی دارد و آن میتواند از اسلام و از انسان و از بعثت و از رسول اکرم و از عالم، برداشت صحیح بکند. از انسان بزرگ که گذشت، از انسان کامل که گذشت، تمام دیدهایی که در بشر هست، در انسانها هست، همه محدود است و برداشت صحیح نه از اسلام و نه از قرآن و نه از بعثت و نه از رسول اکرم و نه از انسان به طوری که هست میتوانند برداشت کنند. محدود نمیتواند غیر محدود را در حیطه بیاورد، مگر خودش هم غیر محدود [بشود]. انسانِ کامل غیر محدود، انسان کاملی که در همه صفات غیر محدود است و ظل ذات اقدس الهی است، این میتواند از اسلام آن طور که هست برداشت کند و از انسان آن طور که هست و از بعثت آن طور که هست و از قرآن آن طور که هست و از عالَم آن طور که هست. دیگران به حسب مراتب وجودشان، به حسب مراتب کمالشان برداشتهایی دارند، لکن محدود است. باید خودشان سِیر بکنند و مراتب کمال را یکی پس از دیگری به آن برسند و به اندازه کمالی که پیدا میکنند از این حقایق و مِن جمله بعثت برداشت- به حسب آن مقدار از کمال که دارند- …
کسی که حق بودن سخنش را با برهان اظهار میکند
انسان کامل آن است که اگر فهمید که حرفش حق است با برهان اظهار کند و مطالبش را برهانی بفهماند. اینکه در قرآن کریم دارد که لا إِکْراهَ فِی الدِّینِ[2] برای اینکه تحمیل عقاید نمیشود کرد. امکان ندارد که همین طوری یک کسی تحمیل عقاید بکند. این باید با یک توطئههایی [باشد] که بد را به دیگران به عنوان خوب جلوه بدهد. یا اینکه اگر انسان باشد و اگر تربیت شده …
حضرت امیر با ابعادی هزارگانه به حسب اسماء حق
کسی که انسان کامل است و مظهر جمیع اسماء و صفات حق تعالی است، ابعادش به حسب اسماء حق تعالی باید هزار تا باشد و ما از عهده بیان حتی یکیاش نمیتوانیم برآییم. این شخصیت که جامع تضاد است، امور متضاده در او جمع است، کسی نمیتواند در حول و حوش او سخن بگوید؛ از این جهت، من در این موضوع بهتر میدانم که ساکت باشم. لکن مسئلهای را که بهتر است ما بگوییم، انحرافاتی است که برای ملتها و خصوصاً، برای شیعیان این حضرت پیش آمده …
عزیزان من! انسان در عالیترین شکل و متکاملترین نوع زندگی، آن انسانی است که بتواند در راه خدا حرکت کند و خدا را از خود راضی نماید و شهوات، او را اسیر خود نسازد. انسانِ درست و کامل، این است. انسان مادّی که اسیر شهوت و غضب و هواهای نفسانی و خواستهها و احساسات خود است، انسان حقیری است؛ هر چند هم به ظاهر بزرگ باشد و مقام داشته باشد. رئیس جمهورِ بزرگترین کشورهای دنیا و دارندهی بزرگترین ثروتهای جهان که نمیتواند با خواهشهای نفسانی خود مقابله و مبارزه …
امیرالمؤمنین پاسخ این پرسش که اسلام در پی ساختن چه انسانی است
… و بتواند آنها را اینجور زیبا و جالب ترسیم و توصیف کند؟ و در نهجالبلاغه همهی ابعاد یک شخصیت والای انسانی وجود دارد. از معرفت، از اخلاق، از خصلتهای ویژهی یک انسان منهای آموزشهایی اسلامی و از اخلاق ویژه و والایی که فقط اسلام به انسانها تعلیم داده. یک انسان کامل در نهجالبلاغه مجسم میشود و آن انسان کامل خودِ امیرالمؤمنین است، و این نه فقط از باب شناسایی چهرهی امیرالمؤمنین مهم است، این از باب شناسایی اسلام و اینکه اسلام چگونه انسانی را میخواهد بسازد حائز اهمیت است. امروز بشریت معاصرمان از ما سؤال میکند این اسلامی که شما از او دم میزنید و فکر میکنید رسالت آن جهانی است درصدد ساختن چگونه انسانی است؟ چه کسی را بهتر و زیباتر و جامعتر و والاتر از علی بن ابی طالب میتوان به عنوان پاسخ به این سوال نشان داد؟ و چهرهی علی بن ابی طالب در هیچ جا مانند نهجالبلاغه آشکار نمیشود. این نهجالبلاغه است؛ البته دربارهی عظمت این کتاب و ارزش این سخنان و این نامهها مطالب عمیق گفته شده و خیلی حرفها میتوان زد.
مکمل بودن عبادت، سیاست و زندگی خانوادگی در ساختن انسان کامل
… خیال میکنند آنکسیکه اهل سیاست است ـ چه زن و چه مرد ـ و در میدان جهاد فیسبیلالله حضور فعال دارد، نمیتواند اگر زن است، یک زن خانه باشد، با وظایف مادری، با وظایف همسری، با وظایف کدبانویی خانه؛ اگر مرد است، یک مرد خانه، یک مرد دُکان، یک مرد زندگی باشد. خیال میکنند اینها باهم منافات دارد؛ درحالیکه ازنظر اسلام، این سه چیز با یکدیگر منافات که ندارد، ضدیت که ندارد، کمککنندۀ هم در ساختن شخصیت انسان کامل است. (1368/9/22)
آغاز برنامهریزی برای تربیت انسان کامل از روز بعثت
روز بعثت رسول اکرم روز بسیار مهمّی است؛ یعنی مهمتر از آن هیچ روزی را در طول تاریخ بشر نداریم. روز بعثت، در واقع، روز تولّد قرآن است؛ قرآنِ سراپا حکمت و سراپا نور؛ به تعبیر امیرالمؤمنین، روز «نور ساطع» است؛ ایشان میفرمایند «اَلنّورُ السّاطِع».[1] روز تربیت انسان کامل است؛ یعنی از این روز، برنامهریزی برای تربیت انسانهای کامل که مصداق اتمّش ائمّهی هدیٰ (علیهم السّلام) هستند، فراهم شد. روز نقشهی تمدّن اسلامی است؛ یعنی در این روز بود که در واقع، تمدّن اسلامی آغاز شد و نقشهی عظیم و تاریخی و ماندنیِ آن که امروز هم در دسترس من و شما است، آن روز به عالمِ وجود آمد. و روز برافراشتن پرچم عدل و برابری و برادری است، و از این قبیل. فضایل روز مبعث را …
برتری انسان تکاملیافته بر فرشته با شکوفایی جلوههای انسانی
همانی که باز به زبانهای گوناگون شعری و غیر شعری و عارفانه و دیگرها، برای ما، از قدیم گفتند و درست است و صحیح است. گفتند که جلوههای انسانی، انسان را از فرشته و ملک بالاتر میبرد، انسان را سرچشمۀ فیّاضی از خوبیها، زیباییها، استعدادهای بهظهور رسیده و نیروهای جالب و جاذب میکند؛ یعنی میکند انسان کامل، انسان درست، انسان تکاملیافته و متعالی. هدف واقعی انبیا این است که انسانها را اینجوری بکند، همانی که در تعبیرات قرآنی که اینجا نوشتیم، به نام تزکیه و تعلیم از او نام برده شده است. انسانها را از صفات بد پاک کنند، از هوسرانیها دور کنند، از نمودارهای زندگی دَدمنشانۀ حیوانی آنها را نجات بدهند. گفت: