فراموشاندن گذشتهٔ اسلامی و تزریق سبک غرب، عامل اصلی انحطاط
… ایرانِ مثلاً دوران ساسانى یا دوران فلان؛ اصلاً اینها با همدیگر قابل مقایسه است؟ این علم، این معرفت، این تمدّن، این اکتشافات، این ابنسیناها، این فارابىها؛ کجا میشود در دوران قبل از اسلام اصلاً نشانى از اینها پیدا کرد، جستجویى کرد؟ بنابراین ضایع کردند ما را. یعنى من آن چیزى را که عامل اصلى و آن میکروب اساسى میبینم براى انحطاط فرهنگى و ضیاع[5] فرهنگى خودمان ــ که واقعاً ضایع کردند ما را از لحاظ فرهنگى ــ این است که اوّلاً گذشتهى ما را که عمدهاش منبعث از اسلام و جوشیدهى از اسلام و تعالیم اسلام است، به فراموشى دادند و از یاد بردند؛ و دوّم اینکه ترتیبات غرب را و سبک غرب را که با فرهنگ خود آنها، فرهنگ بومىشان، حتّى فرهنگ بَدَوى دوران کاملاً وحشیگرىشان آمیخته است ــ یعنى الان وضعیّت در اروپا، همین فرهنگ لوکس مدرن کراواتبستهى اروپایى، با این ظاهر لوکس قشنگ، خود این در داخل خودش یک عناصر واضحى دارد که مربوط به آن دوران بَدَویّت است؛ یعنى اصلاً ربطى به شهرنشینى و تمدّن ندارد، که این در خورد و خوراکشان، در کیفیّت خوردنشان، در کیفیّت معاشرتشان منعکس است ــ عیناً آوردند اینجا براى اینکه این را تزریق کنند؛ و البتّه نمیشد؛ معلوم بود که نمیشود؛ یک چیز مخلوطِ عوضىِ بدى از آب درآمد.