رواج اندیشههای بدلی در جامعه در پی خلأ عرضهٔ اندیشهٔ ناب
مطلب دیگر - که آن هم مرتبط با این قضیه است - این است که وقتى خلأ بیان اندیشههاى ناب و قدیم و صحیح مشاهده شد، اندیشههاى مغشوش، غشدار، ناسالم و ناصحیح در بازار مىآید. این امرى طبیعى است؛ چون مشترى همیشه آنجا ایستاده است. اگر جنسِ خالصِ صحیحِ خوب را آوردند و در دسترس مردم گذاشتند، بدیهى است که مردم سراغ جنس ناسالم - البته اگر بشناسند - نخواهند رفت. وقتى از این طرف خلأ پیدا شد، بازار جنس بدلى و سکّهى قلب رواج پیدا خواهد کرد و این چیزى است که اتفاقاً امروز متأسّفانه در جامعهى ما مشاهده مىشود. سکّههاى قلب، خیلى هم خوشظاهر؛ اسکناسهاى تقلبى، خیلى هم خوش ظاهر؛ اما غیرقابل تشخیص براى مردم عادى، و بىاعتبار واقعى.
ریشههای انحراف عقیده و خشکاندن آنها به دست اسلام بدون زور
… باطل و غلط و انحرافی و کج باقی بمانند. عقیدهی یک انسان پایهی زندگی اوست. عقیدهی یک انسان سرنوشت ساز حرکت اوست. محبت به انسان که در اسلام یک امر مسلّم هست، اجازه نمیدهد که اسلام راضی بشود که انسانها در ورطهی عقاید باطل غرق بشوند و به کمک آنها نشتابد. چرا، اسلام کمک میکند، منتهی این کمک کردن، کمک کردن بزور نیست - همان طور که گفتیم - ریشهی عقاید فاسد چند چیز است، اسلام این ریشهها را از بین میبرد و میخشکاند. گاهی ریشهی یک اعتقاد غلط، خصوصیات نفسانی یک انسان است. بعضی انسانها لجوجند، بعضی متعصبند، بعضی خودخواهند، بعضی در انتخاب یک فکر و یک عقیده عجولند، با صبر و حوصله و همه جانبه نگریستن، با مطالعه و تفکر آن عقیده را انتخاب نمیکنند. این خصوصیات نفسانی است که انسانها را دچار انحراف عقیده میکند. اسلام با این مقابله میکند. اسلام در نظام تربیتی خود مردم را وادار به تفکر میکند، مردم را از لجاجت در عقاید و در اعمال باز میدارد، مردم را از تعصب به آنچه که از گذشتگان شنیدهاند منع میکند، مردم را از اینکه با عجله یک فکر را بپذیرند و جوانب آن را مطالعه نکنند …
بیحاصلی اصلاح تکتک منحرفان بدون شناخت و رفع منشأ انحراف
بنده دلم را خوش کنم که برای خاطر خدا و دین، فلان آدم منحرف را گیر آوردم، دارم به سرش مدام حرف میکوبم، مدام حرف در مغزش میکنم، آیا مسلمان بشود، آیا معتقد بشود، یا نشود! تو نگاه کن ببین اینچنین طرز فکری، اینچنین عقیدهای چگونه میشود که بهوجود میآید. این را درست کردی، آنیکی را چه کار میکنی؟ آنیکی را درست کردی، سومی را چه کار میکنی؟ خواهی گفت بالاخره دهتا، پانزدهتا، بیستتا عنصر مخالف که بیشتر نیستند؛ همه را هدایت میکنم. اولاً بگو انشاءالله تا صدوبیست سال عمر کنی تا فرصت پیدا کنی؛ در این عمرهای کوتاه که نمیشود. ثانیاً خدا سایۀ آنکسیکه پشهآفرین است از سر تو و امثال تو کم نکند که …
کار و سخن برخلاف فکر اسلامی زیر نام اسلام
… کنید؛ این لازم است. اگر از لحاظ نظری [خودتان را] تقویت نکردید، تشکّلها خودشان را تقویت نکردند، اشکال در کارشان به وجود میآید. نه اینکه نمیتوانند تفکّر انقلابی را گسترش بدهند، [بلکه] خودشان هم حتّی ممکن است تحلیل بروند، کمااینکه در مواردی این اتّفاق افتاده. زیر اسم اسلام، برخلاف فکر اسلامی کار میشود، حرف زده میشود، اطّلاعیّه داده میشود و از این قبیل.
جداسازی خروج از مبانی مذهب از اختلاف نظرهای درون مکتب
… یک نظام فکری و عملی، مرزبندی شود و برای آن از لحاظ عقیدتی و عملی با استفاده از میراث ارزشمند سخنان ائمه (علیهمالسّلام) چهار چوبی ترسیم گردد. و بدین گونه هویت مستقل و مرز بندی شدهی مذهب اهل بیت (ع) مشخص گشته در معرض فهم و استفادهی پیروانش قرار گیرد. این کار به علماء و متفکران شیعه این امکان را میداد که انحراف اصولی یعنی خروج از حیطهی مبانی مذهب در فقه و کلام را، از اختلاف نظرهایی که در داخل محدودهی مکتب پیش میآید، بتوانند جدا کرد.
تداوم تفکرات انحرافی ضد اسلام پس از مارکسیسم
آن روز این محسوس بود، امروز آن[جوری] نیست ــ لااقل به شکل مکتبىِ آن نیست، اگر چه تهماندههاى آن باز هم هستند، تهماندههاى آن هنوز زایل نشده ــ لکن انحرافات جدیدى وجود دارد. دنیا که تنها با انحراف مارکسیسم منحرف نشده؛ قبل از مارکسیسم هم تفکّرات غلط و انحرافى و ضدّ اسلام بوده، بعد از مارکسیسم هم وجود دارد، الان هم هست؛ همین تفکّراتى که امروز به وسیلهى بعضى از فیلسوفها یا فیلسوفنماهاى اروپایى در دنیا دارد پخش میشود که «حَمّالَةَ الحَطَبِ»[15] دموکراسى به نوع سوسیالدموکراسىهاى غربى است؛ این تفکّراتى که امروز در دنیا رایج است. حالا نمیخواهم البتّه اسم بیاورم که به جایى …
نقش زمینههای روانی و شعار تحریفشده در پیدایش انحراف
… بیاید حکومت کند، نه علی، نه معاویه! یعنی شعار، جنبۀ انحرافی به خودش گرفت. خب، یک عده جوان و عوام و بیاطلاع و علینشناس و دیننشناس هم دیدند یک شعاری است، و چون آن افسردگی و ضربۀ روانی هم بود، متصل شدند به این جمعیت، شعار «لا حُکمَ اِلّا لِلّهِ» را دادند. پس ببینید زمینههای گوناگون روانی و انسانی و خارجی، با یک انحراف در شعار و یک شعار تحریفشده، نتیجه را اینطوری به بار آورد.